Late Pleistocene evolution of hydrographical network recorded at geosites in the Middle Neman area (western Belarus)

• Autorzy: Pavlovskaya I. E.
• Języki publikacji: EN

Abstrakty

EN

Geosites in the Belarussian part of the Middle Neman area contain a rich information on sedimentary environments and development of hydrographical network within the drainage basin of Neman – one of the largest rivers of central Europe. A study of sediment successions of the best stratigraphically defined sites has revealed the general features of prevailing sedimentary environments existed in the Late Pleistocene. An occurrence of interglacial sediments of lake origin of the Muravian (Eemian) Interglacial together with the absence of synchronous fluvial records has led to the conclusion that no large water stream was developed within the present Neman valley in the Late Pleistocene Interglacial. A basin sedimentation prevailed there since the Muravian Interglacial (lake sedimentation) including the Poozerie (Weichselian) Glaciation (ice-dammed lake sedimentation) till the Late Glacial. The actual Neman watercourse was formed during the final phases of the last glaciation and the Late Glacial.

PL

Geostanowiska położone w białoruskiej części środkowego Niemna zawierają obszerną informację o środowiskach sedymentacyjnych oraz rozwoju sieci hydrograficznej w obrębie zlewni Niemna - jednej z wielkich rzek Europy centralnej. Badania sukcesji sedymentacyjnych w stanowiskach z jednoznaczną pozycją stratygraficzną ujawniły główne cechy środowisk sedymentacyjnych późnego plejstocenu. Rozprzestrzenienie osadów pochodzenia jeziornego z okresu interglacjału murawińskiego (emskiego) oraz brak równowiekowych osadów rzecznych dowodzi, że na miejscu współczesnej doliny Niemna w okresie ostatniego interglacjału plejstocenu nie istniała żadna duża arteria wodna. Sedymentacja zbiornikowa przeważała w rejonie środkowego Niemna od początku interglacjału murawińskiego (sedymentacja jeziorna), w okresie zlodowacenia pojezierskiego (sedymentacja zastoiskowa) do okresu późnego glacjału. Współczesny kierunek przepływu Niemna został ukszałtowany w czasie końcowych faz ostatniego zlodowacenia i w późnym glacjale.

Słowa kluczowe

EN

geosites; Middle Neman area; fluvial sediments; lake deposits; Late Pleistocene

PL

geostanowiska; obszar środkowego Niemna; osady rzeczne; osady jeziorne; późny plejstocen

• Wydawca: Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy
• Czasopismo: Polish Geological Institute Special Papers
• Rocznik: 2004
• Tom: Vol. 13
• Strony: 167--174
• Opis fizyczny: Bibliogr. 32 poz., rys., wykr.

Twórcy

autor

Pavlovskaya I. E.

• National Academy of Sciences, Institute of Geological Sciences, Kuprevicha pr. 7, 220141 Minsk, Belarus,

Bibliografia

• 1. ARSLANOV Kh., VOZNIACHUK L., VELICHKEVICH F., ZUBKOV A., KALECHITS E., 1972 - About an age of the maximum advance of the last glaciation [in Russian]. DAN SSSR, 202, 1: 155-158.
• 2. GEDROITS A.E., 1895 - Geological studies in Vilno, Grodno, Minsk and Volyn districts [in Russian]. Materialy dla geologii Rossii, 17: 14-56.
• 3. GORETSKY G.I., 1980-Palaeopatomology of glaciated areas (on an example of the Belarusian Neman area) [in Russian]. Nauka i tekhnika, Minsk.
• 4. HALICKI B., 1951 - Podstawowe profile czwartorzędu w dorzeczu Niemna. Acta Geol. Pol., 2, 1/2: 5-101.
• 5. JAROŃ B., 1933-Analiza pyłkowa interglacjału z Żydowszczyzny koło Grodna. Rocz. Pol. Tow. Geol., 9: 147-174.
• 6. KALICKI T., KOMAROVSKY M., LITVINIUK G., 2000-Dubna. In: Prablemy paleageagrafii pozniaga pleistatsenu i galatsenu [in Belarussian]. Materialy belaruska-polskaya seminaru: 129-130. Grodno, 26-29.09.2000.
• 7. KARABANOV A.K., 1987-Grodno Highland [in Russian]. Nauka i tekhnika, Minsk.
• 8. KRYGER M., KUPTSOVA I., KURIEROVA L., 1971 - Glaciotectonized block of interglacial diatomites Poniemun II at Grodno. In: Antropogene of Belarus [in Russian]: 45-52. Nauka i tekhnika, Minsk.
• 9. LITVINIUK G., YELOVICHEVA Ya., PAVLOVSKAYA I., KARABANOV A., 2002-Muravian (Eemian) and Poozerian (Weichselian) sequence at Bogatyrevichi. In: Field symposium on quaternary geology and geodynamics in Belarus. Excursion guide (ed. I. Pavlovskaya): 14-19. Geoprint, Minsk.
• 10. MAKHNACH N.A., 1971-Stages of development of plant cover of the Quaternary in Byelorussia [in Russian]. Nauka i tekhnika, Minsk.
• 11. MARKS L., PAVLOVSKAYA I.E., 2003-The Holsteinian Interglacial river network of mid-eastern Poland and western Belarus. Boreas, 32: 337-346.
• 12. MATVEYEV A.V., 1990-History of the landscape development of Belarus [in Russian]. Nauka i tekhnika, Minsk.
• 13. MIALL A.D., 1987-Lithofacies types and vertical profile models in braided rivers: a summary. Fluvial Sedimentology. Can. Soc. Petrol. Geol. Memoir, 5: 597-604.
• 14. MICAS L.,1974-Ancient fluvial valleys in the Nemunas drainage basin within Lithuania [in Russian]. Papers of the Lithuanian geological institute, 2: 1-104.
• 15. MIKAILA V., 1974-Neopleistocene glaciolacustrine deposits in Lithuania. In: Marginal glacial complexes [in Russian]. Mintis, Vilnius: 124-132.
• 16. MISSUNA A.B. 1909-Terminal till and structure of the relief in north-eastern part of Grodno gubernia. In: Zapiski Imperatorskogo Sankt-Peterburgskogo mineralogicheskogo obschestva [in Russian]: 233-296.
• 17. PAVLOVSKAYA I.E., 1998 - Main tendencies of river network evolution in Belarus during the Middle and Late Pleistocene. Lithosphere, 8: 56-51.
• 18. PAVLOVSKAYA I., YELOVICHEVA Ya., MURASHKO L., KHURSEVICH G., SZADKOWSKA M., 2002 - Muravian (Eemian) sediments at Poniemun as a key to definition of the last glaciation limit and evolution of the Neman valley. In: Field symposium on quaternary geology and geodynamics in Belarus. Excursion guide (ed. I. Pavlovskaya): 39-45. Geoprint, Minsk.
• 19. RYLOVA T.V., KHURSEVICH G.K., 1978 - Development of lakes and vegetation in the vicinity of Grodno during Muravian Interglacial. In: Dasledavanni antrapagenu Belarusi [in Belarussian]: 139-150. Nauka i tekhnika, Minsk.
• 20. SATKUNAS J., 1999 - The upper Pleistocene stratigraphy and geochronology in Lithuania. Litosfera, 3: 43-57.
• 21. SHALABODA V., 2001 - Characteristic features of Muravian (Eemian) pollen succession from various regions of Belarus. Acta Palaeobot., 41, 1: 27-41.
• 22. SOBOLEV N.N., 1910-On the geology of North-Eastern Krai of Russia. On the glacial deposits of Vilno, Kovno and Grodno gubernias (along Neman River). In: Zapiski Severo-Zapadnogo otdelenia Imperatorskogo Russkogo geograficheskogo obschestva [in Russian]. Vol. 1: 33-47, Vilno.
• 23. ŚRODOŃ A., 1950 - Rozwój roślinności pod Grodnem w czasie ostatniego interglacjału. Acta Geol. Pol., 1, 4: 365-400.
• 24. SZAFER W., 1925-Über den Charakter der Flora und des Kliats der letzen Interglazialzeit bei Grodno in Polen. Bull. Intern. De l’Academie Polonaise des Sciences et des Lettres. Classe Sc. Math. Nat., Ser. B., 3/4: 277-314.
• 25. VELICHKEVICH F.J., 1982-Pleistocene flora of the glaciated areas of the East-Russian Plain [in Russian]. Nauka i technika, Minsk.
• 26. VOZNIACHUK L., 1971-Main features of the Valdai palaeogeography and age of the maximum extent of the last glaciation in the north-west of the Russian Plain. In: Antropogene of Belarus [in Belarussian]: 8-23. Nauka i tekhnika. Minsk.
• 27. VOZNIACHUK L., PUNNING J.-M., VALCHIK M., RAAMIAE R., ZIMENKOV O., 1975-Age of Dryas flora within the Middle Neman Lowland. In: Experience and methods of isotopic and geochemical investigations [in Russian]: 67-68. Zinatne, Riga.
• 28. VOZNIACHUK L., VALCHIK M., 1978-Morphology, geology and history of development of the Neman river valley during the Neopleistocene and Holocene [in Russian]. Nauka i tekhnika, Minsk.
• 29. YAKUBOVSKAYAT.V., 1976-Palaeogeography of the Likhvin Interglacial within the Grodno part of the Neman basin [in Russian]. Nauka i tekhnika, Minsk.
• 30. ZIELIŃSKI T., 1998 - Litofacjalna identyfikacja osadów rzecznych. In: Struktury sedymentacyjne i postsedymentacyjne w osadach czwartorzędowych i ich wartość interpretacyjna: 195-257. Warszawa.
• 31. ZIMENKOV O., 1989 - Age of the maximum extent of the Poozerian Glaciation in Belarus. In: Nowye dannye o geologii kainozoya Bielorussii i smeznykh oblastei [in Russian]: 30-44. Nauka i tekhnika, Minsk.
• 32. ZIMENKOV O., KUZNETSOV V., 1985 - Age of river terrace sediments in Belarus. In: Geologia i gidrogeologia Kainozoya Bielorussii [in Russian]: 127-132. Nauka i tekhnika, Minsk.