Badania geochemiczne i biogeochemiczne w ekosystemach leśnych na przykładzie Gór Świętokrzyskich

• Autorzy: Migaszewski Z. M. , Gałuszka A. , Świercz A. , Kucharzyk J.

Warianty tytułu

EN

Geochemical and biogeochemical studies in forest ecosystems exemplified by the Holy Cross Mts (central Poland)

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Badania geochemiczne gleb i skał oraz biogeochemiczne porostów, sosny i mchów prowadzone są w ekosystemach leśnych Gór Świętokrzyskich od 1994 r. Obejmują one kompleksowe oznaczenia pierwiastków śladowych, związków organicznych, stabilnych izotopów siarki oraz badania specjacji, czyli związku niektórych pierwiastków z frakcjami mineralnymi i organicznymi gleb. Niniejszy artykuł podsumowuje wyniki badań wykonanych dla pięciu charakterystycznych siedlisk regionu w latach 1998-1999. Stwierdzono lokalne wzbogacenia poszczególnych poziomów (podpoziomów) glebowych w różne asocjacje pierwiastków. Zwraca uwagę podwyższona koncentracja rtęci w podpoziomie fermentacyjno-humusowym (Ofh). Potwierdzono zróżnicowany rozkład zawartości wielu pierwiastków w igłach 1-rocznych, 2- i 3-letnich. Koncentracje metali ciężkich i siarki w glebach i badanych biowskaźnikach roślinnych wykazują dalszy spadek w porównaniu z 1994 r., osiągając w plechach porostów i igłach sosny wartości prawie takie same jak w N i E Finlandii.

EN

Geochemical and biogeochemical studies of soils, rocks, and plant indicators have been carried out since 1994. Their scope encompasses trace element and organic compound determinations, sulfur stable isotope measurements, and speciation, i.e. the relationship between some elements and mineral or organic fractions of soil horizons. The present paper summarizes the results of 1998-1999 investigations performed in five characteristic habitats of the region. Some of the soil horizons (subhorizons) show elevated levels of different element associations. The organic fermentative-humic subhorizon (Ofh) is marked by the highest level of mercury. Diverse concentrations of many elements was confirmed in 1-, 2- and 3-year age pine needles. The contents of heavy metals and sulfur in soils and plant bioindieators reveal a gradual decrease compared to those in 1994. In general, lichen thalli and pine needles reach levels close to those in N and E Finland.

Słowa kluczowe

PL

gleby; skały; biowskaźnik roślinny; pierwiastki śladowe; specjacja; ekosystem leśny; Góry Świętokrzyskie

EN

soils; rocks; plant bioindieators; trace elements; spatiation; forest ecosystems; Holy Cross Mountains

• Wydawca: Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy
• Czasopismo: Przegląd Geologiczny
• Rocznik: 2001
• Tom: Vol. 49 nr 7
• Strony: 621--616
• Opis fizyczny: Bibliogr. 19 poz., tab., wykr.

Twórcy

autor

Migaszewski Z. M.

• Akademia Świętokrzyska, Instytut Chemii, ul. Chęcińska 5, 25-020 Kielce
• Państwowy Instytut Geologiczny, ul. Rakowiecka 4,00-975 Warszawa

autor

Gałuszka A.

• Akademia Świętokrzyska, Instytut Chemii, ul. Chęcińska 5, 25-020 Kielce

autor

Świercz A.

• Akademia Świętokrzyska, Instytut Geografii, ul. Świętokrzysk 15, 25-406 Kielce

autor

Kucharzyk J.

• Państwowy Instytut Geologiczny, ul. Rakowiecka 4,00-975 Warszawa

Bibliografia

• 1. BROOKS R.R. 1979 - Indicator plants for mineral prospecting - a critique. J. Geochem. Explor., 12: 67-78.
• 2. BROOKS R.R. 1983 - Biological Methods of Prospecting for Minerals. John Wiley & Sons. New York, Toronto.
• 3. DMUCHOWSKI W. & BYTNEROWICZ A. 1995 - Monitoring environmental pollution in Poland by chemical analyses of Scots pine (Pinus sylvestris L) needles. Environm. Pollut., 87: 87-104.
• 4. DUNN C.E. 1986 - Biogeochemistry as an aid to exploration for gold, platinum and palladium in the northern forests of Saskatchewan, Canada. J. Geochem. Explor., 25: 21-40.
• 5. DUNN C.E. 1989 - Developments in Biogeochemical Exploration. [W:] G.D. Garland (ed.) Proc. Exploration ’87. Ontario Geol. Surv. Spec., 3: 417-438.
• 6. DUNN C.E., ERDMAN J.A., HALL G. & SMITH S.C. 1992 - Biogeochemical Exploration Simplified. Notes for a short course on methods of biogeochemical and geobotanical prospecting - with emphasis on arid terrains (niepubl.).
• 7. GOUGH L.P., SHACKLETTE H.T. & CASE A.A. 1979 - Element Concentrations Toxic to Plants, Animals, and Man. U.S. Geol. Surv. Bull., 1466.
• 8. GREENE D.M. 1993 - 137Cesium uptake in some lichens. Master’s Thesis, Humbold State University. Oct., 1993.
• 9. KABATA-PENDIAS A. & PENDIAS H. 1979 - Pierwiastki śladowe w środowisku biologicznym. Wyd. Geol.
• 10. KABATA-PENDIAS A. & PENDIAS H. 1992 - Trace Elements in Soils and Plants. CRC Press, Inc. Florida.
• 11. KABATA-PENDIAS A. & PENDIAS H. 1993 - Biogeochemia pierwiastków śladowych. PWN. Warszawa.
• 12. KOVALEVSKII A. L.1987 - Biogeochemical Exploration for Mineral Deposits (Second Ed.). VNU Science Press, Utrecht, The Netherlands.
• 13. MIGASZEWSKI Z.M. 1997 - Wpływ pierwiastków chemicznych i izotopów siarki na środowisko przyrodnicze Gór Świętokrzyskich. Podsumowanie. Arch. PIG w Kielcach nr 1436: 1-40 + aneks: 1-40.
• 14. MIGASZEWSKI Z.M. 1998 - Geochemistry of soils and vegetation of the Holy Cross Mts. between 1994 and 1996. Geol. Quart., 42: 99-110.
• 15. MIGASZEWSKI Z.M. & GAŁUSZKA A. 1998 - Biogeochemical studies - the present state of knowledge. Prz. Geol., 46: 932-937.
• 16. MIGASZEWSKI Z.M., GAŁUSZKA A., ŚWIERCZ A. & KUCHARZYK J. - Element concentrations in soils, and plants bioindicators in selected habitats of the Holy Cross Mts, Poland. Water, Air, and Soil Pollut. (w druku).
• 17. MIGASZEWSKI Z.M. & PASŁAWSKI P. 1996 - Trace element and sulfur stable isotope ratios in soils and vegetation of the Holy Cross Mountains. Geol. Quart., 40: 575-594.
• 18. Przeglądy Ekologiczne 1995 -Polska. Organizacja Współpracy z Państwami o Transformującej się Gospodarce (OECD).
• 19. Raport o stanie środowiska w województwie kieleckim w roku 1996. Bibl. Monit. Środow. Kielce 1997.