Rozwój zapadliska przedkarpackiego w miocenie

Oszczypko, N.

Artykuł - szczegóły

Tytuł artykułu

Rozwój zapadliska przedkarpackiego w miocenie

Autorzy

Oszczypko N.

Wybrane pełne teksty z tego czasopisma

Identyfikatory

Warianty tytułu

The Miocene development of the Polish Carpathian Foredeep

Języki publikacji

Abstrakty

Mioceńskie zapadlisko przedkarpackie powstało przed czołem nasuwających się Karpat zewnętrznych. Rozwój zapadliska uwarunkowała subsydencja spowodowana obciążeniem płaszczowinami karpackimi oraz ugięciem litosfery związanym z cofającą się subdukcją. W okresie wczesnego–środkowego miocenu obciążenie przemieszczającymi się ku północy płaszczowinami narastało, powodując stopniowy wzrost subsydencji w zapadlisku. Mioceńska konwergencja karpackiej pryzmy akrecyjnej spowodowała migracje osi basenu na północ. Powstający rów przedgórski był zasypywany osadami klastycznymi pochodzącymi zarówno z erozji orogenu karpackiego jak i z platformy przedpola. W przeciwieństwie do wczesnego miocenu, kiedy subsydencja w basenie była równoważona akumulacja, w środkowym miocenie zaznaczyła się zdecydowana przewaga subsydencji nad akumulacją, co przesądziło o morskim charakterze sedymentacji.

The early to middle Miocene Carpathian Foredeep in Poland developed as a peripheral foreland basin related to the moving Carpathian front. An important driving force of tectonic subsidence in the Polish Carpathian Foredeep was an emplacement of nappe load related to a subduction roll-back. During that time a loading effect brought about by thickening of the Carpathian wedge on a foreland plate increased and was followed by a progressive acceleration of total subsidence. The Miocene convergence of the Carpathian wedge resulted in migration of depocenters and onlap of successively younger deposits onto the foreland plate. The foreland basin was supplied with elastics derived both from the Carpathian orogen and foreland platform. During early Miocene time the rates of subsidence and sedimentation were more or less balanced, whereas in the middle Miocene subsidence was higher, which resulted in marine depositional conditions.

Słowa kluczowe

Miocene Paratethys Outer Carpathians Foredeep lithostratigraphy overthrusting subsidence

Wydawca

Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy

Czasopismo

Przegląd Geologiczny

Rocznik

2001

Tom

Vol. 49 nr 8

Strony

717--723

Opis fizyczny

Bibliogr. 57 poz., rys., wykr.

Twórcy

autor

Oszczypko N.

Instytut Nauk Geologicznych, Uniwersytet Jagielloński, ul. Oleandry 2a, 30-063 Kraków

Bibliografia

1. ANDREYEVA-GRIGOROVICH A., KULCZYTSKY Y.O., GRUZMAN A. D., LOZYNYAK P. Y. PETRASHKEVICH M. I., PORTNYAGINA L. O., IVANIN A. V., SMIRNOV S.E., TROFIMOVICH N. A. SAVITSKAYA N. A. & SHVAREVAN. J. 1997 - Regional stratigraphic scheme of Neogene formations of the Central Paratethys in the Ukraine. Geol. Carpathica, 48: 123-136.
2. ANDREYEVA-GRIGOROVICH A. A., OSZCZYPKO N., ŚLĄCZKA A., SAVITSKAYA N. A. & TROFIMOVICH N. A. 1999 - The age of the Miocene salt deposits in the Wieliczka, Bochnia and Kalush areas (Polish and Ukrainian Carpathian Foredeep). Biul. Państw. Inst. Geol., 387: 85-86.
3. BARAN U., JAWOR E. & JAWOR W. 1997 - Rozpoznanie geologiczne i wyniki prac poszukiwawczych za węglowodorami w zachodniej części polskich Karpat. Prz. Geol., 45: 66-75.
4. BEAUMONT F. 1981 - Foreland basins. Geophys. J. Royal Astronom. Soc., 65: 291-329.
5. BUŁA W. & JURA D. 1983 - Litostratygrafia osadów rowu przedgórskiego Karpat w rejonie Śląska Cieszyńskiego. Geologia, 9: 5-27.
6. DOKTOR M. 1983 - Sedymentacja osadów żwirowych w miocenie na przedpolu Karpat. Stud. Geol. Pol., 78: 1-107.
7. GARECKAM. & OLSZEWSKA B. 1997 - O stratygrafii jednostki stebnickiej w Polsce. Prz. Geol., 45: 793-798.
8. GARECKA M., MARCINIEC P., OLSZEWSKA B. & WÓJCIK A. 1996 - Nowe dane biostratygraficzne oraz próba korelacji utworów mioceńskich w podłożu Karpat Zachodnich. Prz. Geol., 44: 495-501.
9. GARLICKI A. 1968 - Autochtoniczna seria solna miocenu Podkarpacia między Skawiną i Tarnowem. Biul. Inst. Geol., 215: 5-77.
10. GAŹDZICKA E. 1994 - Nannoplankton stratigraphy of the Miocene deposits in Tarnobrzeg area (northeastern part of the Carpathian Foredeep). Geol. Quart., 38: 553-570.
11. GEDL P. 1997 - Palynological study of an olistholith from the so-called Sucha Formation, Zawoja-1 borehole (Flysch Carpathians, Poland): age and palaeoenviroment. Ann. Soc. Geol. Pol., 67: 203-216.
12. JAWORSKA J. 1998 - Sedimentological features of the autochthonous Miocene deposits in the Bielowicko area. MSc thesis, Jagiellonian University, Institute of Geological Sc., Kraków, 1-97.
13. JURKOVA A. 1971 - Die Entwicklung der badener Vortiefe im Raum der Mährischen Pforte und Gebiet von Ostrava (German Summary). Geol. Prace, 57: 155-160.
14. JURKOVA A., MOLCIKOVA V., CTYROKY P. & POLICKY J. 1983 - New Eggenburgian finds in NE Moravia (English Summary). Geol. Prace, 79: 153-168.
15. KOMOROWSKA-BŁASZCZYŃSKA M. 1965 - The anhydrite-less island in the profiles of the Rzeszów Foreland. Bull. Acad. Pol. Sci., Ser. sci. geol. geogr., 13: 273-280.
16. KOSZARSKI A., KOSZARSKI L., ŚLĘZAK J. & IWANIEC M. 1995 - Calcareous nannoplankton from the terminal deposits of the Silesian Nappe, Polish Flysch Carpathians: stratigraphic implications. [In:] Flores J. A. & Sierro F. J. (Eds.): 5th INA Conference in Salamanca Proceedings: 115-123.
17. KOTLARCZYK J. 1985 - An outline of the stratigraphy of Marginal Tectonic Units of the Carpathian orogene in the Rzeszow-Przemyśl area.[In:] Kotlarczyk J. (Ed.) - Geotraverse Kraków-Baranów-Rzeszów-Przemyśl-Komańcza-Dukla. Guide to excursion 4. XIII Congr. Carpath.-Balkan Geol. Ass., Cracow, Poland 1985: 21-32.
18. KOVAC M., NAGYMAROSY A., OSZCZYPKO N., ŚLACZKA A., CSONTOS L., MARUNTEANU M., MATENCO L. & MARTON E. 1998 - Palinspastic reconstruction of the Carpathian-Pannonian region during the Miocene. [In:] Rakus M. (Ed.): Geodynamic development of the Western Carpathians, Slovak Geol. Survey, Bratislava: 189-216.
19. KRÓL E. & JELEŃSKA M. 1999 - The local magnetostratigraphic scale for the supra-evaporatic Miocene deposits in the northern part of Carpathian foredeep and its stratigraphic implications (drill-core Jamnica S-119. Geol. Quart., 43: 509-518.
20. KRZYWIEC P. 1997 - Large-scale tectono-sedimentary Middle Miocene history of the central and eastern Polish Carpathian Foredeep Basin-results of seismic data interpretation. Prz. Geol., 45: 1039-1053.
21. KRZYWIEC P. & JOCHYM P. 1997 - Charakterystyka mioceńskiej strefy subdukcji Karpat Polskich na podstawie wyników modelowań ugięcia litosfery. Prz. Geol., 45: 785-792.
22. KUCIŃSKI T. & NOWAK W. 1975 - Zarys stratygrafii utworów mioceńskich w rejonie Cieszyn-Andrychów (Stresz. refer.). Kwart. Geol., 19: 962-963.
23. KUCIŃSKI T., NOWAK W. & SZOTOWA W. 1975 - Problem stratygrafii utworów mioceńskich w otworze Bielsko 4 (B4) i Kęty 2 (K2) (Streszcz. ref.). Kwart. Geol., 19: 963-964.
24. ŁUCZKOWSKA E. 1995 - Korelacja biostratygraficzna miocenu z nowych wierceń w Wieliczce. Geologia, 21: 255-265.
25. MEULENKAMP J. E., KOVAC M. & CICHA I. 1996 - On Late Oligocene to Pliocene depocentre migration and the evolution of the Car- pathian-Pannonian system. Tectonophysics, 266: 301-317.
26. MORYC W. 1989 - Miocen przedgórza Karpat zachodnich w strefie Kraków-Bielsko. [In:] Tektonika Karpat i Przedgórza w świetle badań geofizycznych i geologicznych. Referaty sesji Kraków 30. III.1989. Komisja Tektoniki Kom. Nauk Geol. PAN. Kraków: 170-195.
27. NEY R. 1968 - Rola rygla krakowskiego w geologii zapadliska przed- karpackiego i rozmieszczeniu złóż ropy i gazu. Pr. Geol., 45: 1-82.
28. NEY R., BURZEWSKI W, BACHLEDA T, GÓRECKI W., JAKÓBCZAK K & SŁUPCZYŃSKI K. 1974 - Zarys paleogeografii i rozwoju litologiczno-facjalnego utworów miocenu zapadliska przedkarpackiego. Pr. Geol., 82: 1-65.
29. OSZCZYPKO N. 1997 - The Early-Middle Miocene Carpathian peripheral foreland basin (Western Carpathians, Poland). Prz. Geol., 45: 1054-1063.
30. OSZCZYPKO N. 1998 - The Western Carpathian Foredeep-development of foreland basin in front of accretionary wedge and its burial history (Poland). Geol. Carpath., 49: 415-431.
31. OSZCZYPKO N. 1999 - Przebieg mioceńskiej subsydencji w polskiej części zapadliska przedkarpackiego. Pr. Państw. Inst. Geol., 168: 209-230.
32. OSZCZYPKO N. & TOMAŚ A. 1985 - Tectonic evolution of marginal part of the Polish Flysch Carpathians in the Middle Miocene. Kwart. Geol., 29: 109-128.
33. OSZCZYPKO N. & ŚLĄCZKA A. 1985 - An attempt to palinspastic reconstruction of Neogene basins in the Carpathian Foredeep. Ann. Soc. Geol. Pol., 55: 55-76.
34. OSZCZYPKO N. & ŚLĄCZKA A. 1989 - The evolution of the Miocene basin in the Polish Outer Carpathians and their foreland. Geol. Carpathica, 40: 23-36.
35. OSZCZYPKO N., OLSZEWSKA B., ŚLĘZAK J. & STRZĘPKA J. 1992 - Miocene Marine and Brackish Deposits of the Nowy Sącz Basin (Polish Western Carpathians) - New Lithostratigraphic and Biostratigraphic Standarts. Bull. Pol. Acad. Sci., Earth Sci., 40: 83-96.
36. OSZCZYPKO N.& LUCIŃSKA-ANCZKIEWICZ A. 2000 - Early steges of the Polish Carpathian fopredeep development. Slovak Geol. Mag., 6: 136-138.
37. OSZCZYPKO N., LUCIŃSKASKA-ANCZKIWICZ A. GEDL P. & MALATA E. 2000 - Paleogene autochthonous deposits at the basement of the Polish outer Carpathians and their paleogeographical implications. Slovak Geol. Mag., 6: 1143-145.
38. PALENSKY P., ŠIKULA J. & NOVOTNA E. 1995 - Paleogeography and lithology of the autochthonous Miocene at North Moravia. [In:] Hamršmid B.(ed.). New results in Tertiary of West Carpathians II: 119-128, Hodonin.
39. PARUCH-KULCZYCKA J. 1999 - Genus Silocoplacentina (Class Amoebina) from the Miocene Machów Formation (Krakowiec Clays) of the northern Carpathian Foredeep. Geol. Quart., 43: 499-504.
40. PERYT D. 1997 - Calcareous nannoplankton stratigraphy of the Middle Miocene in the Gliwice area (Upper Silesia, Poland). Bull. Pol. Acad. Sc. Earth Sci., 45: 119-131.
41. PERYT D. 1999 - Calcareous nannoplankton assemblages of the Badenian evaporites in the Carpathian foredeep. Biul. Państw. Inst. Geol., 387: 158-161.
42. PERYT T. M. & PERYT D. 1994 - Badenian (Middle Miocene) Ratyn Limestone in Western Ukraine and northern Moldavia: microfacies, calcareous nannoplankton and isotope geochemistry. Bull. Pol. Acad. Sci., Earth sci., 42: 127-136.
43. PERYT T. M., PERYT D., SZARAN J., HAŁAS S. & JASIONOWSKI M. 1998 - O poziomie anhydrytowym badenu w otworze wiertniczym Ryszkowa Wola 7 k. Jarosławia (SE Polska). Biul. Państ. Inst. Geol., 379: 61-78.
44. PICHA F. 1979 - Ancient submarine canyons of Thethyan continental margins, Czechoslovakia. AAPG Bull., 63: 67-86.
45. PICHA F. 1996 - Exploring for hydrocarbons under thrust belts -a challenging new frontier in the Carpathians and elsewhere. AAPG Bull., 80: 1547-1564.
46. PORĘBSKI S. & OSZCZYPKO N. 1999 - Litofacje i geneza piasków bogucickich (górny baden), zapadlisko przedkarpackie. Pr. Państw. Inst. Geol., 168: 57-82.
47. PRICE R. J. 1973 - Large scale gravitational flow of supracrustal rocks, Southern Canadian Rockies. [In:] De Jong K. A. & Scholten R. (Eds.): Gravity and Tectonics, Wiley, New York: 491-502.
48. ROYDEN L. 1993 - Tectonic expression of slab-pull at continental convergent boundaries. Tectonics, 12: 303-325.
49. ROYDEN L. & KARNER G. D. 1984 - Flexure of lithosphere beneath Apennine and Carpathian foredeep basins: evidence for insufficient topographic load. AAPG Bull., 68: 704-712.
50. RYŁKO W. & TOMAŚ A. 1995 - Morphology of the consolidated basement of the Polish Carpathians in the light of magnetotelluric data. Kwart. Geol., 39: 1-16.
51. ŚLĄCZKA A. 1977 - Rozwój osadów miocenu z otworu wiertniczego Sucha IG-1 (Streszcz. refer.). Kwart. Geol., 21: 405-406.
52. ŚLĘZAK J., KOSZARSKI A. & KOSZARSKI L. 1995 - Calcareous nannoplankton stratigraphy of the terminal flysch deposits from the Skole Nappe (Oligocene-Miocene, Polish Carpathians, Krosno Beds). In: Flores J. A. & Sierro F. J. (Eds.): 5th INAConference in Salamanca Proceedings: 267-277.
53. STRZĘPKA J. 1981 - Dolnomioceńska mikrofauna z wiercenia Sucha IG 1, Polska. Biul. Inst. Geol., 331: 117-122.
54. VAN COUVERING I. A., AUBRY M. P., BERGGREN Q. A., BUJAK J. P., NAESEN C. W. & WIESER T. 1981 - Terminal Eocene event and the Polish connections. Palaeogeogr. Palaeoclimatol. Palaeoecol., 36: 321-362.
55. WDOWIARZ S. 1976 - O stosunku Karpat do zapadliska przedkarpackiego w Polsce. Prz. Geol., 24: 350-357.
56. WÓJCIK A. & JUGOWIEC M. 1998 -The youngest members of the folded Miocene in the Andrychów region. Prz. Geol., 46: 763-770.
57. ŻYTKO K. 1997 - Electrical conductivity anomaly of the northern Carpathians and the deep structure of the orogen. Ann. Soc. Geol. Pol., 67: 25-44.

Typ dokumentu

Bibliografia

Identyfikator YADDA

bwmeta1.element.baztech-article-BUS4-0001-0170