Problem wieku i zasięgu lądolodów skandynawskich u brzegu polskich Karpat

• Autorzy: Lindner L.

Warianty tytułu

EN

Problems of the age and extent of the Scandinavian glaciations at the margin of the Polish Carpathians (southern Poland)

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Przedstawiono propozycję nowego spojrzenia na problem zasięgu lądolodów skandynawskich w strefie północnego przedpola Karpat. Głównych materiałów w tym zakresie dostarcza ocena sytuacji geologicznej, ostatnio opracowanych stanowisk osadów organogenicznych interglacjału małopolskiego w Lowisku i interglacjału ferdynandowskiego w Bukowinie w Kotlinie Sandomierskiej oraz interglacjału ferdynandowskiego w Kończycach w Kotlinie Oświęcimskiej. Z materiałów tych wynika, że maksymalny zasięg lądolodu skandynawskiego na tym obszarze należy wiązać ze zlodowaceniem sanu 1 (elstery I) a nie ze zlodowaceniem sanu 2 (elstery II), jak sądzono dotychczas.

EN

A new insight in the problem of extent of the Scandinavian glaciations in the northern Carpathian Foreland is proposed. It is based mainly on the evaluation of the geological setting of the recently investigated sites of organogenic deposits representing the Małopolanian (pre-Elsterian) Jnterglacjal at Łowisko, and the Ferdynandovian Interglacial at Bukowina in the Sandomierz Basin and at Kończyce in the Oświęcim Basin. The data indicate that the maximal extent of the Scandinavian ice-sheet in this area should be linked to the Sanian 1 (Elsterian 1) Glaciation, and not to the San/an 2 (Elsterian II) Glaciation as hitherto recognized.

Słowa kluczowe

EN

northern Carpathian Foreland; Małopolanian and Ferdynandovian Interglacials; Sanian I and Sanian 2 Glaciations

• Wydawca: Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy
• Czasopismo: Przegląd Geologiczny
• Rocznik: 2001
• Tom: Vol. 49 nr 9
• Strony: 819--821
• Opis fizyczny: Bibliogr. 31 poz., rys.

Twórcy

autor

Lindner L.

• Wydział Geologii, Uniwersytet Warszawski, ul. Żwirki i Wigury 93, 02-089 Warszawa

Bibliografia

• 1. BOGUCKI A., LINDNER L., ŁANCZONT M. & WOJTANOWICZ J. 2000a - Schemat stratygrafii czwartorzędu Polski SE i Ukrainy NW. [W:] M. Łanczont (ed.), Glacjał i peryglacjał na międzyrzeczu Sanu i Dniestru. Semin. teren. II, Lublin: 31-35.
• 2. BOGUCKI A., ŁANCZONT M. & WOJTANOWICZ J. 2000b - Główne problemy paleogeografii czwartorzędu międzyrzecza Sanu i Dniestru. [W:] M. Łanczont (ed.), Glacjał i peryglacjał na międzyrzeczu Sanu i Dniestru. Semin. teren. II, Lublin: 28-30.
• 3. DĄBROWSKI M. J. 1967 - Analiza pyłkowa interstadiału z Jasionki koło Rzeszowa. ActaGeol. Pol., 17: 509-520.
• 4. DUDZIAK J. 1961 - Głazy narzutowe na granicy zlodowacenia w Karpatach Zachodnich. Pr. Geol. Kom. Nauk Geol. PAN Oddz. w Krakowie, 5: 7-46.
• 5. FRIEDBERG W. 1903 - Atlas geologiczny Galicyi. Tekst do zesz. 16: ark. Rudnik i Raniżów, Kopczyce i Dębica, Rzeszów i Łańcut. Spraw. Kom. Fizyograf. Pol. Akad. Umiejęt., 5: 1-147.
• 6. GŁAZEK J., LINDNER L. & WYSOCZAŃSKI-MINKOWICZ T. 1976 - Interglacial Mindel I/Mindel II in fossil-bearing karst at Kozi Grzbiet in the Holy Cross Mts. Acta Geol. Pol., 26: 376-393.
• 7. GRANOSZEWSKI W. 1999 - Analiza pyłkowa osadów interglacjalnych z Bukowiny (arkusz Laszki). [W:] T. Malata i in. (ed), Czwartorzęd wschodniej części Kotliny Sandomierskiej. VI Konf. Strat. Plejstocenu Polski, Kraków: 19-20.
• 8. JANCZYK-KOPIKOWA Z., MOJSKI J.E. & RZECHOWSKI J. 1981 - Position of the Ferdynandów Interglacial, Middle Poland, in the Quaternary stratigraphy of the European Plain. Biul. Inst. Geol., 335: 65-79.
• 9. KLIMASZEWSKI M. 1936 - Zasięg maksymalny zlodowacenia w Karpatach Zachodnich. Wiad. Geogr., 14: 22-28.
• 10. KLIMASZEWSKI M. 1967 - Polskie Karpaty Zachodnie w okresie czwartorzędowym. [W:] R. Galon & J. Dylik (ed.), Czwartorzęd Polski. PWN: 431-497.
• 11. KONIOR K. 1946 - Geologia okolic Tarnowa. Ann. UMCS w Lublinie, Sec. B, 1: 3-56.
• 12. LASKOWSKA-WYSOCZAŃSKA W. 1967 - Interglacystadiał zlodowacenia krakowskiego z Jasionki koło Rzeszowa. Acta Geol. Pol., 17: 495-507.
• 13. LASKOWSKA-WYSOCZAŃSKA W. 1971 - Stratygrafiaczwartorzędu i paleogeomorfologia Niziny Sandomierskiej i Przedgórza Karpat rejonu Rzeszowskiego. Stud. Geol. Pol., 34: 1-109.
• 14. LINDNER L. 1978 - Rozwój paleogeomorfologiczny zachodniej części regionu świętokrzyskiego w plejstocenie. Rocz. Pol. Tow. Geol., 48: 479-508.
• 15. LINDNER L. 1988 - Stratigraphy and extents of Pleistocene continental glaciations in Europe. Acta Geol. Pol., 38: 63-83.
• 16. LINDNER L. 1992 - Stratygrafia (klimatostratygrafia) czwartorzędu. [W:] L. Lindner (ed.), Czwartorzęd: osady, metody badań, stratygrafa. Wyd. PAE: 441-633.
• 17. LINDNER L. & MARKS L. 1994 - Pleistocene glaciations and interglacials in the Vistula, the Oder, and the Elbe drainage basins (Central European Lowland). Acta Geol. Pol., 44: 153-165.
• 18. LINDNER L. & WOJTANOWICZ J. 1997 - Glacial and interglacial units in the Pleistocene of the South Polish Uplands. Quater. Stud. Poland, 14: 53-69.
• 19. LINDNER L., WOJTANOWICZ J. & BOGUTSKY A.B. 1998 - Main stratigraphical units of the Pleistocene in south-eastern Poland and the north-western Ukraine, and their correlation in western and mid-eastern Europe. Geol. Quarter., 42: 73-86.
• 20. ŁOZIŃSKI W. 1909 - Glacjalne zjawiska u brzegu północnego dyluwium wzdłuż Karpat i Sudetów. Spraw. Kom. Fizjograf. PAU, 43: 3-54.
• 21. MOJSKI J.E. 1982 - Outline of the Pleistocene stratigraphy in Poland. Biul. Inst. Geol., 343: 9-29.
• 22. MOJSKI J.E. 1993 - Europa w plejstocenie - ewolucja środowiska przyrodniczego. Wyd. PAE.
• 23. NITYCHORUK J. 1991 - Glacial deposits in the Tarnów Plateau (S Poland) and the problem of Dunajec outflow during the San 2 (= Elsterian II) Glaciation. Ann. UMCS w Lublinie, Sec. B, 46: 187-200.
• 24. RÓŻYCKI S.Z. 1978 - Od „Mocht” do syntezy stratygrafii plejstocenu Polski. Rocz. Pol. Tow. Geol., 38: 445-478.
• 25. SHACKLETON N.J. & OPDYKE N.D. 1973 - Oxygen isotope and paleomagnetic stratigraphy of equatorial Pacific core V 28-238: Oxygen isotope temperatures and ice volumes on a 105 years and 106 years scale. Quater. Res., 3: 39-55.
• 26. STUCHLIK L. & WÓJCIK A. 1996 - Interglacjał małopolski w profilu otworu wiertniczego Łowisko (Płaskowyż Kolbuszowski). Spraw. z Czynności i Posiedz. PAU, 60: 89-91.
• 27. SWIDZIŃSKI H. 1935 - Przyczynki do poznania zasięgu dyluwium północnego w Karpatach środkowych. Posiedz. Nauk. Państw. Inst. Geol., 41: 12-15.
• 28. WIECZOREK D. 1999 - Sytuacja geologiczna osadów organicznych w profilu Bukowina (otw. Bukowina 4) na ark. Laszki (985) SMGP 1 : 50 000 (wschodnia część Kotliny Sandomierskiej). [W:] T. Malata (red.) i in., Czwartorzęd wschodniej części Kotliny Sandomierskiej. VI Konf. Stratygrafii Plejstocenu Polski, Kraków: 70-77.
• 29. WÓJCIK A. 1999 - Zasięg lądolodu skandynawskiego na terenie Dołów Jasielsko-Sanockich (Karpaty). [W:] T. Malata (ed.) i in., Czwartorzęd wschodniej części Kotliny Sandomierskiej. VI Konf. Stratygrafii Plejstocenu Polski, Kraków: 83-85.
• 30. WÓJCIK A. & NITA M. 2000 - Osady środkowego plejstocenu w profilu Kończyce (Kotlina Oświęcimska). [W:] Sz. Uścinowicz & J. Zachowicz (ed.), Stratygrafia czwartorzędu i zanik lądolodu na Pojezierzu Kaszubskim. VII Konf. Stratygrafii Plejstocenu Polski, Łączyno: 47-49.
• 31. ZAGWIJN W.H. 1996 - The Cromerian Complex Stage of the Netherlands and correlation with other areas in Europe. [W:] Ch. Turner (ed.), The Early Middle Pleistocene in Europe. A.A. Balkema-Rotterdam-Brookfield: 145-172.