Rejestr zmian klimatycznych późnego glacjału i holocenu w obrębie torfowiska pod Kotoniem (Beskid Średni, Karpaty zewnętrzne)

Margielewski, W.

Artykuł - szczegóły

Tytuł artykułu

Rejestr zmian klimatycznych późnego glacjału i holocenu w obrębie torfowiska pod Kotoniem (Beskid Średni, Karpaty zewnętrzne)

Autorzy

Margielewski W.

Wybrane pełne teksty z tego czasopisma

Identyfikatory

Warianty tytułu

Late Glacial and Holocene climatic changes registered in a peat bog at Kotoń Mount (Beskid Średni Range, Outer Carpathians; southern Poland

Języki publikacji

Abstrakty

On the southern slope of the pass located between Kotoń Mt. and Pękalówka Mt. (Beskid Makowski Mts), a colluvial vast landslide surrounded by two wedge-shaped niches occurs. At the foot of one of these niches, a longitudinal depression (gutter pipe type) filled up with a fen type peat bog was formed. The maximum depth of these deposits is about 4.7 m. At the bottom there occurs silt with gravel and a thin layer (10 cm) ofstrongly decomposed peat (dated at 12I40 š70 BP by a 14C method) and covered with clayey silt (4.18-3.85 m). This is overlain by moss fen and sedge-moss fen type peat (3.85-1.2 m) covered, in turn, bv a thick mineral laver (1.2-0.2 m) composed of clay and silty clay. The profile ends with a thin level of sedge peat. Mineral cover was deposited in some stages; the first was ascribed to a wet period of the Boreal-Atlantic phase boundary, whereas the main was assigned to the Early Subboreal, and the Subatlantic phase. The radiocarbon datings, confirmed by a pollen analysis, indicate that the landslide depression formed during the Bfiling Interstadial. The peat accumulation started with the Older Dry as and the Allerfd Interstadial. The deposition of mineral (non-organic) layers that underlie the peat bog was linked to the wet phases recorded in the Early Atlantic. Early Subboreal. and Early Subatlantic.

Słowa kluczowe

landslide peat bog radiocarbon dating pollen analysis climatic phases Late Glacial Holocene Outer Carpathians

Wydawca

Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy

Czasopismo

Przegląd Geologiczny

Rocznik

2001

Tom

Vol. 49 nr 12

Strony

1161--1166

Opis fizyczny

Bibliogr. 38 poz., rys., wykr.

Twórcy

autor

Margielewski W.

Instytut Ochrony Przyrody PAN. al. A. Mickiewicza 33, 31-120 Kraków

Bibliografia

1. ALEXANDROWICZ S. W. 1996 - Holoceńskie fazy intensyfikacji procesów osuwiskowych w Karpatach. Kwart. AGH, Geologia, 22: 223-262.
2. ALEXANDROWICZ S. W. 1997 - Holocene dated landslides in the Polish Carpathians. [In:] B. Frenzel (ed.) Rapid mass movement as a source of climatic evidence for the Holocene. Palaeoclim. Res., 19: 75-83.
3. ALEXANDROWICZ S. W. & ALEXANDROWICZ Z. 1999 - Recurrent Holocene landslide: a case study of the Krynica landslide in the Polish Carpathians. The Holocene, 9: 91-99.
4. BAUMGART-KOTARBA M. & KOTARBA A. 1993 - Późnoglacjalne i holoceńskie osady z Czarnego Stawu Gąsienicowego w Tatrach. Dok. Geogr. 4-5/1993, 9-30.
5. BIRKENMAJER K. (red.), ALEXANDROWICZ S. W., BURCHART J., CIEŚLIŃSKI S., DADLEZ R., KUTEK J., NOWAK W., ORŁOWSKI S., SZULCZEWSKI M. & TELLER L. 1975 - Zasady polskiej klasyfikacji, terminologii i nomenklatury stratygraficznej. Instrukcje i metody badań geologicznych, 33. Wyd. Geol.
6. BOBER L. 1984 - Rejony osuwiskowe w Karpatach fliszowych i ich związek z budową geologiczną regionu. Biul. Inst. Geol., 340: 115-158.
7. BORTENSCHLAGER S. 1982 - Chronostratigraphic Subdivision of the Holocene in the Alps. Striae, 16: 75-79.
8. BURTAN J. & SZYMAKOWSKA K. 1964 - Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, Arkusz Osielec, Wyd. Tymczasowe. Wyd. Geol.
9. DIKAU R., BRUNSDEN D., SCHROTT L. & IBSEN M. L. (red.) 1996 - Landslide recognition. Identification, Movement and Causes. J. Willey & Sons ed.
10. GIL E., GILOT E., KOTARBA A., STARKEL L. & SZCZEPANEK K. 1974 - An Early Holocene landslide in the Beskid Niski and its significance for palaeogeographical reconstructions. Stud. Geomorph. Carpatho-Balcan., 8: 69-83.
11. KOTARBA A. 1996 Sedimentation rates in the high Tatra Lakes during the Holocene geomorphic interpretation. Stud. Geomorph. Carpatho-Balcan., 30: 51-61
12. LITYŃSKI T., JURKOWSKA H. & GORLACH E. 1976 Analiza chemiczno-rolnicza. PWN.
13. MADEYSKA T. 1999 Palaeogeography of the European Lowland during the Late Vistulian. Folia Quaternaria, 70: 7-30.
14. MAGNY M. 1993 Holocene fluctuation of lake levels in the French Jura and Sub-Alpine ranges, and their implications for past general circulation patterns. The Holocene, 3: 306-313.
15. MARGIELEWSKI W. 1997 Datowane osuwiska na Kotoniu (Beskid Makowski) i Mogielicy (Beskid Wyspowy) i ich związek ze zmianami klimatycznymi w późnym glacjale i holocenie. Spraw z Czynn. i Pos. PAU, 61: 127-132.
16. MARGIELEWSKI W. 1998 Landslide phases in the Polish Outer Carpathians and their relation to the climatic changes in the late Glacial and the Holocene. Quatern. Stud. Pol., 15: 37-53.
17. MARGIELEWSKI W. 2000a Landslide phases in the Polish Outer Carpathians. [In:] E. Bromhead i in.(ed.); Landslides in research, theory and practice, 2: 1010-1016. Thomas Telford publ. London.
18. MARGIELEWSKI W. 2000b Gospodarcze znaczenie osuwisk Beskidu Makowskiego. Probl. Zagosp. Ziem Górskich, 46: 15-34.
19. MARGIELEWSKI W. 2000c Datowane osuwiska Beskidu Makowskiego i Wyspowego i ich związek ze zmianami klimatycznymi w późnym glacjale i holocenie. Raport. Końc. Grantu KBN 6P 04E 005 15, pp. 94 (Arch. KBN, niepublikowane).
20. MARGIELEWSKI W. 2001a Pokrywy mineralne torfowisk osuwiskowych Beskidu Makowskiego i ich związek ze zmianami klimatycznymi w holocenie. Mater. Symp. Pokrywy stokowe jako zapis zmian klimatycznych w późnym vistulianie i holocenie. Sosnowiec, 5-6.04. 2001: 43-50.
21. MARGIELEWSKI W. 2001b Late Glacial and Holocene climatic changes registered in forms and deposits of the Klaklowo landslide (Beskid Średni Range, Outer Carpathians). Stud. Geomorph. Carpatho-Balcan, 35:63-79.
22. MARGIELEWSKI W. & KOVALUYKH N. N. 1998 Datowane osuwiska Beskidu Makowskiego i ich związek ze zmianami klimatycznymi w późnym glacjale i holocenie. Spraw z Czynn. i Pos. PAU, 62: 187-192.
23. OBIDOWICZ A. 1996 A late Glacial Holocene history of the formation of vegetation belts in the Tatra Mts. Acta Palaeobot., 36: 159-206.
24. OROMBELLI G. & RAVAZZI C. 1996 The Late Glacial and Early Holocene chronology and palaeoclimate. Il Quaternario, 9: 439-444.
25. RALSKA-JASIEWICZOWA M. (red.) 1989 Environmental changes recorded in lakes and mires of Poland during the last 13000 years, Part III, Acta Palaeobot. 29: 1-120.
26. SHEPARD F. P. 1954 Nomenclature based on sand-silt-clay ratios. J. Sedimentary Petrology, 24: 151-158.
27. STARKEL L. 1977 Paleogeografia holocenu. PWN.
28. STARKEL L. 1990 Stratygrafia holocenu jako interglacjału. Prz. Geol., 38: 13-16.
29. STARKEL L. 1991 Environmental changes at the Younger Dryas-Preboreal transition and during the Early Holocene. Holocene, 3: 234-242.
30. STARKEL L. 1995 The pattern of the Holocene climatic variations in Central Europe based on various geological records. Quaestiones Geographicae, Spec. Issue, 4: 259-264.
31. STARKEL L. 1997 Mass movement during the Holocene: Carpathian example and the European perspective. [In:] B. Frenzel (ed.) Rapid mass movement as a source of climatic evidence for the Holocene. Palaeoclim. Res.,19: 385-400.
32. STARKEL L. 1999 8500-8000 yrs BP Humid Phase Global or Regional? Science Reports of TohokuUniv., 7t Series (Geography)., 49, 2 (Special Issue on GLOCOPH ’98): 105-133.
33. STARKEL L. & GĘBICA P.1995-Evolution of river valleys in Southern Poland during the Pleistocene-Holocene transition. Biul. Perygl., 34: 177-190.
34. STARKEL L. (ed.), KALICKI T., KRĄPIEC M., SOJA R., GĘBICA P. & CZYŻOWSKA E. 1996 Hydrological changes of valley floor in the Upper Vistula Basin during Late Vistulian and Holocene. Evolution of the Vistula river Valley During the last 15 000 years, p. IV, Geogr. Stud., Special Issue, 9: 1-128.
35. TOŁPA S., JASNOWSKI M. & PAŁCZYŃSKI A. 1967 System genetyczny klasyfikacji torfu występujący w złożach Europy Środkowej. Z. Probl. Post. Nauk Rol., 76: 9-99.
36. WENTWORTH C. K. 1922 A scale of grade and class terms for clastic sediments. J. Geology, 30: 377-392.
37. WÓJCIK A. & RĄCZKOWSKI W. 1994 Objaśnienia do szczegółowej mapy geologicznej Polski 1:50000, Arkusz Osielec. Wyd. Geol.: 63.
38. ŻUREK S. 1986 Szybkość akumulacji torfu i gytii w profilach torfowisk i jezior Polski (na podstawie danych 14C). Prz. Geogr., 58: 459-475.

Typ dokumentu

Bibliografia

Identyfikator YADDA

bwmeta1.element.baztech-article-BUS4-0001-0132