O duchowości ekologicznej

• Autorzy: Waloszczyk K.

Warianty tytułu

EN

Ecological spirituality

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Artykuł omawia ogólne pojęcie duchowości i specyfikę duchowości ekologicznej. Idzie w nim o doświadczenia transcendujące świat, przy czym przez 'świat' należy rozumieć wszystko, co podlega przemijaniu, cierpieniu, trosce, śmierci i innym 'sytuacjom granicznym' życia. Specyfiką duchowości ekologicznej jest wolny stosunek do symboli religijnych i postrzeganie rzeczywistości transcendentnej raczej w świecie niż ponad światem. Bliżej są przedstawione dwie postaci współczesnej duchowości ekologicznej: kult Gai i neopoganizm. W konkluzji wyraża się pogląd, że wartością duchowości ekologicznej jest zwrócenie uwagi na naturę jako zapomniane w zachodniej cywilizacji pole obecności boskiego pierwiastka.

EN

The article deals with spirituality in general and ecological spirituality in particular. There is transcendence of the world in every spiritual experience. The 'world' is being understood as marked by transience, suffering, death and others, 'border situations' called so by Karl Jaspers. Ecological spirituality differentiates itself from religion as being undogmatic and panentheistic. Its two forms have been sketched in the article: the reverence for Gaia and neopoganism. Ecological spirituality leads to rediscovery of the forgotten divinity in nature.

Słowa kluczowe

PL

ekologia; duchowość

• Wydawca: Górnośląska Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Kardynała Augusta Hlonda
• Czasopismo: Problemy Ekologii
• Rocznik: 1998
• Tom: R. 2, nr 6
• Strony: 210--213
• Opis fizyczny: Bibliogr. 24 poz.

Twórcy

autor

Waloszczyk K.

• Politechnika Łódzka, Katedra Filozofii Ekologicznej

Bibliografia

• [1] Por. Toward an Ecological Society, Black Rose Books, Montreal 1980; The Ecology of Freedom, Chesire Books, Palo Alto (USA) (1982); The Modern Crisis, New Society Publishers, Philadelphia 1986 i in.
• [2] O bardzo licznych, tworzących specjalne klasy definicjach religii zob. Zdybicka Z.S.: Religia i religioznawstwo, RW KUL, s. 353-414, Lublin 1988, (wespół z Kamiński S.); ks. Kowalczyk S.: „Bóg i człowiek w do-świadczeniu religijnym we współczesnej literaturze filozoficznej", w: ks. Słomka W. (red.) Bóg i człowiek w doświadczeniu religijnym, TN KUL, s. 59-78, Lublin 1986
• [3] Por. Ch. Spretnak: States of Grace. The Recovery of Meaning in the Postmodern Age, Harper, s. 8, San Francisco 1991
• [4] Spretnak Ch: „Towards an Ecofeminist Spirituality", w: Plant J.: Healing the Wounds. New Society Publ., s. 127-132, tu. s. 127, Philadelphia 1989
• [5] Der Ort der Transzendenz ist weder diesseits nocki jenseitz, sondern Grenze, aber Grenze, an der ich vor ihr stehe, wenn ich eigentlich bin. („Miejscem Transcedencji nie jest ani ta, ani tamta strona świata, tylko jest nim granica, na której stoję przed Nią wtedy, gdy jestem autentyczny"): Jaspers K., Philosophie, Bd. III, s. 13, Springer-Verlag, Berlin 1956 (or. 1932)
• [6] Por. Jankowski H.: Przedmiot etyki - moralność, w: Jankowski H.: (red.) Etyka, PWN, s. 9-122, tu s. 45, Warszawa 1980
• [7] Por. Ossowska M.: Normy moralne, PWN, rozdz. IX, Warszawa 1985 (wyd. I 1970)
• [8] Por. opis doświadczeń duchowych w Liście św. Pawła do Galatów, 5,22: Owocem zaś ducha jest: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie
• [9] Por. Witek S.: Duchowości religijnej teologia, w: Encyklopedia katolicka, TN KUL, t. 4, s. 315. Lublin 1985
• [10] Por. Skolimowski H.: The Particpatory Mind, s. 140-141. A. Grzegorczyk wyróżnia pięć grup potrzeb duchowych: poznawcze (należałoby uściślić, że idzie o ten ich rodzaj, który wykracza poza wiedzę utylitarną), kontemplacyjno-estetyczne, etyczne i mistyczno-religijne. - Filozofia czasu próby, I.W. Pax, s. 24-25, Warszawa 1984 (or. 1979)
• [11] Podkreśla też zasadniczą różnicę między „bezwarunkową wiarą" a wolnym myśleniem filozoficznym, skazującym się na nie do końca pewną interpretację: Die Unbedingtheit des Glaubens und die Fragwürdigked des Denkens sind zwei abgründig verschiedene Bereiche („Bezwarunkowość wiary i problematyczność myślenia to dwie z gruntu różne domeny") - Was Heisst Denken? s. 110, Max Niemeyer Verlag, Tübingen 1954 (or. 1952)
• [12] Der Philosophische Glaube angesichts der Offenbarmg, Piper R. and Co. Verlag, München 1962; Szyfry transcendencji, przeł. Piecyk Cz., Comer, Toruń 1995
• [13] Zob. The Reahns of Being, Scribner ed., s. 549 ns., 1942, Idzie tu o materię ciągle transcendującą swoje sposoby istnienia, toteż Santayanę trudno byłoby nazwać „panteistą materialistycznym"
• [14] To jest milczące o Bogu lub mówiące o nim domyślnie, implicite, nie zaś negujące Jego istnienie
• [15] Por. Suzuki D.T.: Der wesdiche und der ostliche Weg. Essays über christliche und buddistische Mystik. Frankfurt a. M., 1974 (or. 1957)
• [16] Drane J,: Co New Age ma do powiedzenia Kościołowi?, Signum, s. 35, Kraków 1993 (or. 1991). Wnikliwe i obiektywne naświetlenie genezy i złożoności tego ruchu zawiera książka B. Dobroczyńskiego New Age, wyd. Znak, Kraków 1997
• [17] Przykładem tego może być dzieło amerykańskiej ekofeministki Spretnak Ch.: States of Grace. The Recovery of Meaning in the Postmodern Age, Harper, San Francisco 1991
• [18] Por. A cle Lassus: New Age, nowa religia?, przeł. Kalina P., wyd. „Fulmen”, s. 9, Warszawa, 1993. Zob. także Kubiak A.: New Age niejedno ma imię. „Społeczeństwo otwarte" n. 1, s. 17-21, 1995
• [19] Seed J. i in.: Myśląc jak góra, Pusty Obłok, s. 50, Warszawa 1992 (or. 1988)
• [20] Korbel J. (red.): Rytuał dla Matki Ziemi. s. 5, Bielsko-Biała 1992
• [21] Vital Speeches of the Day, n. 20, s. 615, (Aug. 1, 1994)
• [22] Boston PJ., Gaja: A New Look at Global Ecology and Evoludon, w: Singer S.F. (ed.): Global Climałe Change. Human and Natural Influences. Paragon House, s. 385-400, tu s. 398, New York 1989 - Zob. także Ryszkiewicz M.: Matka Ziemia w przyjaznym kosmosie. Gaja i zasada antropiczna w dziejach myśli przyrodniczej. PWN, Warszawa 1994
• [23] Adler M.: „The Juice and the Mystery", w: Plant J. (ed.): Healing the Wounds. The promise of Ecofeministn. New Society Publ., s. 151-154, Philadelphia 1989
• [24] Adler M.: jak wyżej, s. 154