Kreda jeziona z KWB Bełchatów jako sorbent wapienny

• Autorzy: Wisła-Walsh E. , Ratajczak T.

Warianty tytułu

EN

Lacustrine chalk from the "Bełchatów" lignite mine as a calcareous sorbent

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Obecność kredy jeziornej w rejonie złoża węgla brunatnego w Bełchatowie stwierdzono w latach 60-tych. Wykazano, że występuje ona w formie dwóch odmian - białej (wapieni jeziornych) i zawęglonej ( gyti wapiennych). Spełniają one kryteria kopalin towarzyszących. On lat znane były ich różnorakie - praktyczne i teoretyczne możliwości wykorzystania. Charakter litologiczny tych utworów, skład mineralny i chemiczny, porowatość, cechy teksturalne, uziarnienie sugerowały jeszcze jedną ewentualność zastosowania w charakterze sorbentu mineralnego. W artykule przedstawiono wyniki badań mających na celu określenie właściwości sorpcyjnych kredy jeziornej do pochłaniania metodami FSI. Wartość powierzchni właściwej i wielkości sorpcji SO2 pozwalają uważać obydwie odmiany kredy jeziornej z Bełchatowa - białą i zawęgloną za dobre sorbenty mineralne.

EN

The presence of lacustrine chalk within the mine field of the "Bełchatów" lignite pits was established in 1960's. The rock was shown to occur in two varietiesm white taht represents lacustrine limestones, and dark grey, coal-bearing that is calcalreous gytia. Both varieties meet criteria of associated mineral raw materials. Practical and potential possibilities of their utilization have been known for many years. Lithological character of these sediments, their mineral composition, poroity, structural features and grain-size distributionsuggest another their application, i.e. as mineral sorbents. The paper presents the results of research into sorption of SO2 in the FSI method on the lacustrine chalk in question. The results, including the data on specific surface and amounts of SO2, sorbed, indicate that both varieties of the lacustrine chalk from Bełchatów , white and dark grey, represent mineral sorbents with good properties, applicable in the FSI method.

Słowa kluczowe

PL

sorpcja; kreda jeziorna; Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów

EN

lacustrine chalk; sorption

• Wydawca: Instytut Górnictwa Odkrywkowego "Poltegor-Instytut"
• Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
• Rocznik: 2003
• Tom: R. 45, nr 6
• Strony: 24--29
• Opis fizyczny: Bibliogr. 23 poz., tab.

Twórcy

autor

Wisła-Walsh E.

• Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki, AGH, Kraków

autor

Ratajczak T.

• Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki, AGH, Kraków

Bibliografia

• [1] Barczuk A., Wyrwicki R., Litogeneza zsylifikowanej trzeciorzędowej kredy jeziornej z KWB Bełchatów. Górnictwo i Odkrywkowe, nr 1, 1999r.
• [2] Barczuk A., Wyrwicki R., Kreda jeziorna złoża Bełchatów w świetle analizy mikroskopowej. Górnictwo Odkrywkowe nr 3 2001
• [3] Bolewski A., Parachoniak W., Petrografia, Wydawnictwo Geologiczne Warszawa 1982 r
• [4] Ciuk E Piwocki M Mioceńskie wapniste osady jeziorne w złożu węgla brunatnego Bełchatów. Przegląd Geologiczny nr 9 19671
• [5] Czarnecki L Frankowski R., Ślusarczyk G Syntetyczny profil litostratygraficzny rejonu złoża Bełchatów" dla potrzeb Ba: Danych Geologicznych. Górnictwo Odkrywkowe, nr 3-4, 1992 r.
• [6] Dobak P, Wyrwicki R., Hydroizolacyjne własności kredy jeziornej. Przegląd Geologiczny, nr 48, 2000 r.
• [7] Górniak K., Szydlak T., Bahranowski K., Gaweł A., Muszyński M., Ratajczak T., Skład mineralny kopalin towarzyszących węglom oraz odpadów poflotacyjnych w aspekcie ich wykorzystania jako składników mieszanek popiołowo-mineralnych. PTMin - Prace Specjalne zesz. 13, 1999 r.
• [8] Grabiński A., Ocena przydatności zawęglonej kredy jeziornej do sanacji gleb zdewastowanych działalnością przemysłową. Górnictwo Odkrywkowe, nr 3-4, 1993 r.
• [9] Kielski A., Wisła E., Wodnicka K., Badania krajowych surowców węglanowych pod kątem ich przydatności do wytwarzania sorbentów do odsiarczania spalin. Materiały Ogniotrwałe nr 3, 1996 r.
• [10] Kompleksowa Dokumentacja Geologiczna węgla brunatnego Bełchatów - pole Bełchatów w kat. C1 + B. Praca zbiorowa. Przedsiębiorstwo Geologiczne Wrocław, 1983 r.
• [11] Kuszneruk J., Złoże wtórne kredy jeziornej na wierzchowinie zwałowiska wewnętrznego KWB Bełchatów. Przegląd Geologiczny nr 8, 1994 r.
• [12] Kuszneruk J., Wiśniewski W., Zagospodarowanie kredy jeziornej z KWB Bełchatów. Bieżący stan realizacji przedsięwzięcia. VI Konferencja nt. "Wykorzystanie zasobów złóż kopalin użytecznych". Zakopane, 1998 r.
• [13] Lysek N., Wisła-Walsh E., Małolepszy J., Calcareous Materials for Environmental Protection Produced by Polish Lime Industry, Proceedings of the 2nd European Technical Conference on "Lime and Limestone Products, Indispensable Chemicals for Environ- mental Protection, Produced in Environmentally Compatible Processes, 32/24 Koln, 1996
• [14] Lysek N., Wybrane zagadnienia z produkcji sorbentów węglanowych dla instalacji odsiarczania spalin. Cement-Wapno-Gips nr 18, 1994 r.
• [15] Ryka W., Maliszewska A., Słownik petrograficzny. Wydawnictwo Geologiczne. Warszawa, 1982 r.
• [16] Szwed-Lorenc J., Rasher J., O petrografii i genezie gytii ze złoża węgla brunatnego Bełchatów. Kwartalnik Geologiczny t. 26 nr 3-4, 1982 r.
• [17] Tomaszewski J.B., Cygan J., Uwagi o litogenezie i genezie trzeciorzędowych wapieni jeziornych ze złoża węgla brunatnego Bełchatów. Kwartalnik Geologiczny t. 30 nr 1, 1986 r.
• [18] Wilczyński R., Dotychczasowe wyniki badań podstawowych serii poznańskiej w świetle geologiczno-inżynierskich problemów prowadzenia robót górniczych w KWB "Bełchatów". Acta Univer. Wratisl. 1345. Prace Geologiczno-Mineralogiczne 26, 1992 r.
• [19] Wiśniewski W., Możliwości zagospodarowania kredy jeziornej ze złoża wtórnego KWB Bełchatów. Górnictwo Odkrywkowe, nr 2-3, 2001 r.
• [20] Wojciechowski Cz., Kuszneruk J., Ochrona zasobów kredy jeziornej - kopaliny towarzyszącej złożu węgla brunatnego Bełchatów poprzez utworzenie złoża wtórnego. Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej nr 74. Konferencja nr 16, 1994 r.
• [21] Woźny E., Słodkowodna fauna utworów mioceńskich z Bełchatowa i je j znaczenia stratygraficzne. Kwartalnik Geologiczny t. 12 zesz. 1, 1968 r.
• [22] Wyrwicki R., Określenie składu mineralnego gytii wapiennej i kredy jeziornej na potrzeby dokumentowania. Materiały z VI Seminarium nt. "Metodyki rozpoznawania i dokumentowania złóż kopalin oraz geologicznej obsługi kopalń", 1994 r.
• [23] Wyrwicki R., Określenie własności kredy jeziornej z KWB Bełchatów jako surowca do produkcji wapna palonego. Górnictwo Odkrywkowe, nr 1, 1999 r.