Identyfikacja parametrów charakteryzujących obciążenie sekcji obudowy zmechanizowanej spowodowane dynamicznym oddziaływaniem górotworu

• Autorzy: Szweda S.

Warianty tytułu

EN

Identification of parameters characterizing the dynamic load of the powered roof support unit caused by the dynamic action of the rock body

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Wyniki dotychczas przeprowadzonych badań dołowych, analiza teorii opisujących geomechaniczne uwarunkowania wystąpienia tąpnięcia czy też interpretacja uszkodzeń elementów sekcji wskutek tąpnięcia, wskazują na konieczność przeprowadzania pomiarów parametrów charakteryzujących obciążenie dynamiczne sekcji obudowy zmechanizowanej rozpartej w wyrobisku zagrożonym tąpaniami. W niniejszej pracy pojęcie - obciążenie dynamiczne sekcji obudowy zmechanizowanej - zdefiniowano jako siłę, zmienną w czasie, działającą od strony górotworu na sekcje ścianowej obudowy zmechanizowanej w następstwie dynamicznego oddziaływania górotworu. Przedmiotem pracy jest identyfikacja parametrów charakteryzujących dynamiczne oddziaływanie górotworu na stropnicę lub spągnice sekcji obudowy zmechanizowanej, powodujące zmiany siły w stojakach o czasie narastania dłuższym niż 0,01 oraz o średnim tempie jej przyrostu przynajmniej o 25% większym od maksymalnej wartości średniego tempa przyrostu siły w stojakach, spowodowanego rozpieraniem sekcji. Identyfikowanymi parametrami, charakteryzującymi obciążenie dynamiczne sekcji obudowy zmechanizowanej, traktowane jako funkcja losowa, są: wartość widmowa mocy sygnału obciążenia dynamicznego sekcji, wariancja obciążenia dynamicznego sekcji. Wielkościami niezbędnymi do obliczenia wartości wyżej wymienionych parametrów są: gęstość widmowa mocy sygnału siły w stojakach, wyznaczona na podstawie przebiegu czasowego siły w stojakach, zarejestrowanego w wyrobisku, transmitacja widmowa modelu sekcji obudowy zmechanizowanej. W związku z powyższym rozpatrywano dwa modele fizyczne sekcji obudowy zmechanizowanej poddanej wyróżnionym dwom rodzajom obciążenia dynamicznego. Wartości parametrów tych modeli uzależnione są od: zredukowanej masy sekcji obudowy zmechanizowanej, sprężystości stojaków, masy bryły stropowej działającej na sekcję w warunkach dynamicznego oddziaływania górotworu, częstości własnych oraz współczynników tłumienia sekcji. Podstawowym źródłem informacji służących w niniejszej pracy do identyfikacji parametrów obciążenia dynamicznego sekcji obudowy zmechanizowanej są wyniki pomiarów wykonanych w wyrobisku. Pomiary obciążenia dynamicznego sekcji obudowy zmechanizowanej przygotowano i przeprowadzono w wybranych wyrobiskach ścianowych charakteryzujących się III stopniem zagrożenia tąpaniami, postępując zgodnie z metodyką przedstawioną w rozdziale 5.1. Polegały one na równoczesnej rejestracji przebiegów czasowych siły w stojakach i przyśpieszenia stropnicy. W trakcie długotrwałych pomiarów wykonywanych w wyrobisku potwierdzono dobre właściwości funkcjonalne i trwałościowe specjalistycznej aparatury pomiarowej, zaprojektowanej i wykonanej w Instytucie Mechanizacji Górnictwa Politechniki Śląskiej. W niniejszej pracy rozpatrzono następujące czynniki determinujące obciążenie statyczne i dynamiczne sekcji: -warunki statycznej współpracy sekcji obudowy zmechanizowanej z górotworem, a w szczególności wartość statycznej siły w stojakach, -rodzaj dynamicznego oddziaływania górotworu, a w szczególności: zwrot obciążenia dynamicznego sekcji obudowy zmechanizowanej, rodzaj strzelania wykonywanego w wyrobisku, energię wstrząsu towarzyszącego zarejestrowanym zmianom siły w stojakach oraz lokalizację ogniska tego wstrząsu, gęstość energii sejsmicznej fali poprzecznej w miejscu pomiarów. W przypadku większości zarejestrowanych przypadków obciążenia dynamicznego sekcji obudowy zmechanizowanej energia sprężysta przejęta przez stojaki jest ponad 30-krotnie większa od energii fali sejsmicznej działającej na powierzchnię stropnicy. Wynika stąd, że źródłem energii działającej na sekcję nie jest sama fala sejsmiczna, lecz zmiany w stropie bezpośrednim spowodowane przejściem fali sejsmicznej prze górotwór naruszony. Korzystając z zarejestrowanych przebiegów czasowych wypadkowej siły w stojakach, oszacowano również wartości: przemieszczenia, prędkości i przyśpieszenia, charakteryzujących zaciskanie wyrobiska w warunkach dynamicznego oddziaływania górotworu. Analizując pojedyncze serie pomiarowe stwierdzono, że dynamiczne oddziaływanie górotworu od strony spągu węglowego skutkuje działaniem na sekcję obciążenia dynamicznego o większej gęstości widmowej mocy sygnału oraz o większej wariancji, w porównaniu a analogicznymi parametrami charakteryzującymi obciążenie dynamiczne sekcji od strony spągu łupkowego. Wyniki pomiarów przeprowadzonych dotychczas nie upoważniają do sformułowania innych wniosków odnośnie do wpływu czynników determinujących obciążenie statyczne i dynamiczne sekcji na wariancję obciążenia dynamicznego sekcji, czy też na gęstość widmową mocy sygnału tego obciążenia.

EN

From results of the underground tests, that have been performed so far, from the analysis of theories describing geomechanical conditions, which precede of occurrence of a bump, as well as from the interpretation of failures of elements of a powered roof support unit caused by bumps it appears that measurements of parameters characterizing the dynamic load on a powered roof support unit set in an underground working exposed to bumping must be carried out. In this paper - a dynamic load on a powered roof support unit - is defined as a time warying force coming from the rock body and acting on a longwall support unit in consequence of the rock body dynamic action. The objective of the paper is to identify parameters which characterize dyanmic action of the rock body on a canopy or on a base of a powered roof support unit producing changes of the force in legs, the rise time of which is longer than 0.01 s with its average rate of increase being at least by 25% greater than the maximal value of a rate of the force rise in legs caused by setting of a support unit. The identification covers the following parameters characterizing the dynamic load acting on a powered roof support unit which is treated as a random function: - spectral density of power of the dynamic load acting on a support unit, - variance of the dynamic load acting on a support unit. This being so, two physical models of a powered roof support unit subjected to the action of the two distinguished kinds of dynamic load have been considered. Values of parameters of these models depend on: -reduced mass of a powered roof support unit, - elasticity of legs, - mass of a roof rock block acting on a support uni under conditions of dynamic action of the rock body, - natural frequencies and damping coefficients of a support unit. The long lasting measurements taken in underground workings confirmed good functional and mechanical properties of the special measuring apparaturs designed and made at the Istitute of Mining mechanization of the Silesian Technical University. The following factors determining the static and dynamic load on a support unit have been considered in this paper: - conditions of static operation of a powered roof support unit with the rock body and, especially a value of the static force in legs; - kind of dynamic load acting on a powered roof support unit and, in particular: sense of the dynamic load acting on a powered roof support unit, type of blasting applied in an underground working, bump energy associated with the recorded changes if forces in legs as well as location of a focus of the bump, energy density of a transverse seimic wave in the measuring point. From an analysis of individual measuring series it follows that dynamic action of the rock body coming from the coal floor results in that a support unit is subjected to action of a dynamic load of greater spectral density of power and of greater variance in comparison with analogous parameters characterizing a dynamic load acting on a support unit and coming from the shaly floor. Results of the measurements carried out so far do not give grounds to formulate other conclusions concerning the effect which factors determining a static load and dynamic load acting on a support unit have on a variance of the dynamic load or on the power spectral density of this load. In particular, this refers to cases of a dynamic load acting on a support unit and coming from the floor. An analysis of results of the measurement of forces in legs generated by such an external load shows taht it is necessary to take further measurements of a load acting on a support unit due to dynamic action of the rock body exerted on a base advanced over the coal floor, especially when the support unit is operated in underground workings exposed to bump hazards.

Słowa kluczowe

PL

obciążenie obudowy; górotwór; obudowa zmechanizowana

EN

shaft loading; rock mass; powered support

• Wydawca: Wydawnictwo Politechniki Śląskiej
• Czasopismo: Zeszyty Naukowe. Górnictwo / Politechnika Śląska
• Rocznik: 2004
• Tom: z. 259
• Strony: 1--187
• Opis fizyczny: Bibliogr. 141 poz.

Twórcy

autor

Szweda S.

• Instytut Mechanizacji Górnictwa Politechniki Śląskiej, 44-100 Gliwice, ul. Akademicka 2, pok. 401, tel. [phone],

Bibliografia

• 1. Bates J. J : An analysis of powered support behaviour. Mining Engineer. 1978 nr 203 s. 681-694.
• 2. Bielińska E., Figwer J.: Analiza, identyfikacja i predykcja ciągów czasowych. Skrypt Politechniki Śl. nr 1923, Gliwice 1997.
• 3. Biliński A.: Przejawy ciśnienia górotworu w polach eksploatacji ścianowej w pokładach węgla. Zeszyty Naukowe Pol. Śląskiej, s. Górnictwo, z. 31, Gliwice 1968.
• 4. Biliński A.: Metoda określenia stanu utrzymania wyrobiska w zależności od podporności obudowy ścian zawałowych. Bezpieczeństwo Pracy w Górnictwie, nr 1/74, s. 1-6.
• 5. Biliński A.: Metoda wyznaczania zakresu prawidłowego stosowania sposobów obudowy ścian z podsadzką hydrauliczną. Bezpieczeństwo Pracy w Górnictwie, nr 1(58), s.1-6, 1983.
• 6. Biliński A.: Tąpania w świetle mechaniki górotworu odprężonego. Kwartalnik AGH Górnictwo, z.2, s. 105-132, 1985.
• 7. Biliński A.: Wpływ czynników naturalnych i technicznych na stan utrzymania stropu w ścianach z podsadzką hydrauliczną. Prace Naukowe GIG, nr 778, Katowice 1993.
• 8. Biliński A. (i zespół): Opracowanie parametrów górniczych dla metodyki badań. Dokumentacja pracy badawczej 0200092BG. Praca niepublikowana. GIG, Katowice 1993.
• 9. Biliński A., Kostyk T.: Wpływ podporności obudowy na ruchy górotworu w chodnikach przyścianowych przy eksploatacji na zawał. Prace Naukowe GIG, nr 773, Katowice 1992.
• 10. Biliński A., Kostyk T.: Wpływ czynników naturalnych i technicznych na stan utrzymania stropu wyrobiska ścianowego. Prace Naukowe GIG, nr 779, Katowice 1993.
• 11. Biliński A., Kostyk T., Prusek S.: Zasady doboru obudowy zmechanizowanej do wyrobisk ścianowych. Bezpieczeństwo Pracy w Górnictwie nr 3, 1997, s. 14-23.
• 12. Borecki M., Chudek M., Olaszowski W., Pach A.: Kryteria i warunki współpracy obudowy z górotworem w pokładach skłonnych do tąpań. Przegląd Górniczy, nr 4, 1974, s.121-132.
• 13. Borkowski W., Konopka S., Prochowski L.: Dynamika maszyn roboczych. WNT, Warszawa 1996.
• 14. Budirsky S.: Dynamische Belastung der mechanisierten Ausbaus bei Gebirgsschlägen im Karbonengestein. Berg und Hüttenmähnische Monatshefte, Nr. 4, vol. 123, 1978, s.114-125.
• 15. Budirsky S.: Pozorovani dynamicke odolnosti mechanizovene vyztuze bez specjalni protiotfesove ochrany. Prace VVUÜ. Praca niepublikowana. Maszynopis, s.20, Biblioteka VVUU. Ostrava Radvanice (Rep. Czeska) 1982.
• 16. Budirsky St.: Interaction of powered supports and the strata in coal seams under a heavy roof. International Journal ofMining Engineering, nr 3, 1985, s.113-138.
• 17. Chudek M., Olaszowski W.: Modelling of the operation of dynamically loaded powered supports. Archiwum Górnictwa, t.27, z.3, s. 137-152, 1982.
• 18. Chudek M., Zorychta A.: Obciążenia dynamiczne obudowy wyrobisk górniczych powodowanych wstrząsami masywu skalnego. Bezpieczeństwo Pracy w Górnictwie nr 1, 1996, s. 10-13.
• 19. Cieślik J., Gorczyński H.: Analiza i rozkład obciążeń w głównych węzłach i zespołach sekcji obudowy ścianowej przy eksploatacji pokładów w stropie, w których zalega gruba warstwa piaskowca. Międzynarodowa konferencja naukowo techniczna „Kompleksy ścianowe do dużej koncentracji wydobycia w warunkach technicznej restrukturyzacji polskiego górnictwa” Materiały konferencyjne, CMG KOMAG, s. XX. 1-6, Gliwice 1999.
• 20. Domagała P., Grzęda K., Stoiński K : Modelowanie zjawisk dynamicznych w stojaku hydraulicznym zmechanizowanej obudowy ścianowej XI Ogólnopolska konferencja „Cylinder 2001” Materiały konferencyjne - monografia pod red A Medera „Projektowanie, konstruowanie, badanie, wytwarzanie i eksploatacja układów hydraulicznych”, CMG KOMAG 2001, s. 93-103.
• 21. Drzęźla R., Białek J, Jaworski A.: Analiza stref koncentracji naprężeń na wybiegu ściany N791 W Kompleksowy projekt eksploatacji pokładów zagrożonych tąpaniami w KWK „Zabrze-Bielszowice” do 1997 r. Materiały niepublikowane, maszynopis. KWK „Zabrze-Bielszowice” 1992.
• 22. Dubiński J.: Sejsmologiczna charakterystyka zjawisk dynamicznych w aspekcie ich wpływu na stateczność podziemnych wyrobisk górniczych. XVII Zimowa Szkoła Mechaniki Górotworu. ZN Pol. Wrocławskiej, s. Konferencje, z.33, s.39-44, Wrocław 1994.
• 23 Dubiński J., Wierzchowska Z.: Metody obliczeń energii wstrząsów górotworu na Górnym Śląsku. Prace GIG, Komunikat nr 591, Katowice 1973.
• 24 Etryk W., Barański A.. Biuletyn informacyjny nr 1 o zagrożeniu tąpaniami w polskich kopalniach węgla kamiennego w 1994 r. Państwowa Agencja Węgla Kamiennego, Katowice 1995.
• 25. Etryk W., Barański A.: Biuletyn informacyjny nr 3/4 o zagrożeniu tąpaniami w polskich kopalniach węgla kamiennego w latach 1996-1997. Państwowa Agencja Węgla Kamiennego, Katowice 1998.
• 26. Fober S.: Analiza metrologiczna systemów przekazywania informacji pomiarowych z obiektów wirujących. Praca doktorska. Politechnika Śląska, Gliwice 1979.
• 27. Fober S., Markowicz J., Szweda S.: Metoda pomiarów wybranych parametrów charakteryzujących obciążenia dynamiczne obudowy zmechanizowanej występujące w warunkach eksploatacji górniczej. ZN Pol. Śląskiej, s. Górnictwo, z. 210.
• 28. Fober S., Markowicz J., Szweda S : Czujnik siły przenoszonej przez podporę hydrauliczną. Zgłoszenie patentowe nr P-301738.
• 29 Giergel J., Uhl T.: Identyfikacja układów mechanicznych. PWN, Warszawa 1990.
• 30. Gil H.: Analityczna metoda prognozowania i zwalczania tąpań w kopalniach. Przegląd Górniczy nr 9, 1977, s. 381-386.
• 31. Greń J.: Statystyka matematyczna. Modele i zadania. PWN, Warszawa 1982.
• 32. Hagel R.: Miernictwo dynamiczne. WNT, Warszawa 1975.
• 33. Hołownia J.: Tłumienie zakłóceń radioelektrycznych. WKiŁ, Warszawa 1964.
• 34. Horyl P., Zamarski B., Śńouparek R.: Nejzavażnejśi mechanizmus vzniku dynamicke-ho projevu horskeho masivu a vyztuż porubu. Uhli, nr 9, 1978, s.374-377.
• 35. Jakubowicz A., Orłoś Z., Dyląg A.: Wytrzymałość materiałów, t. 2. WNT, Warszawa 1998.
• 36. Jarosz M., Poledniok J., Stoiński K., Wójcik M.: Badania zniszczeniowe cylindrów podpór hydraulicznych przeznaczonych do ścian zagrożonych tąpaniami na przykładzie KWK „Śląsk”. Maszyny Górnicze, nr 4/44, 1993, s.9-15.
• 37. Jaszczuk M., Siwiec J.: Mikroprocesorowy układ doboru podporności wstępnej zestawów obudowy zmechanizowanej. Mechanizacja i Automatyzacja Górnictwa nr 5-6, 1993, s. 25-28
• 38. Kabiesz J.: Charakterystyka skojarzonych zagrożeń górniczych w aspekcie ich oceny oraz doboru metod prewencji. Prace Naukowe GIG nr 849, Katowice 2002.
• 39. Klishin V.I.: Puti sozdanija sredstw zashhity mekhanizirovannykh krepej ot dinami-czeskikh nagruzok. Preprint N33 1989. Institut gornogo dela, Akademija Nauk SSSR, Novosibirsk 1989.
• 40. Klishin VI.: Razrabotka sposobov i sredstw adaptacii mekhanizirowanykh krepej k di-namićeskim uslovijam nagruzhenija. Autoreferat pracy doktorskiej (habilitacyjnej). Institut Gornogo dela Sibirskogo otdelenija Rossijskoj Akademii Nauk. Novosibirsk 1998.
• 41. Klishin V.I.: Adaptacija mekhanizirownnykh krepej k usl ovijam dinamiceskogo nagruzhenija. Wyd. Nauka. Novosibirsk 2002.
• 42. Klukan J.: Vysledky pozorovaia tlakoveho reżimu v porube s vyztużom MHV 446-20/ 30. Spravodaj BVU vPrievidze, nr 1, 1988, s.1-6.
• 43. KłeczekZ.. Geomechanika górnicza. Śląskie Wydawnictwo Techniczne, Katowice 1994.
• 44. Kłeczek Z.: Wpływ utraty stateczności wyrobiska podziemnego na znajdujące się w nim maszyny i urządzenia górnicze. W monografii pt.: Nowoczesne, niezawodne i bezpieczne systemy mechaniczne w świetle wymagań Unii Europejskiej, pod redakcją A. Medera. Szczyrk 17-19.11.2003. CMG KOM AG 2003, s. 111-121.
• 45. Konopko W.: Doświadczalne podstawy kwalifikowania wyrobisk górniczych w kopalniach węgla kamiennego do stopni zagrożenia tąpaniami. Prace Naukowe GIG nr 795, Katowice 1994.
• 46. Konopko W. i inni: Katalog tąpań zaistniałych w 1990 r. wraz z ich analizą. Dokumentacja pracy nr 0161016H2. GIG, Katowice 1991.
• 47. Konopko W. i inni: Katalog tąpań zaistniałych w 1991 r. Dokumentacja pracy nr 2502111H2. GIG, Katowice 1992.
• 48. Konopko W. i inni: Katalogowanie i analiza tąpań zaistniałych w 1992 r. Dokumentacja pracy nr 2061012BT. GIG, Katowice 1993.
• 49 Konopko W. i inni: Raport roczny (1993) o stanie zagrożeń naturalnych i technicznych w PW, ich ocena oraz kierunki ulepszania profilaktyki. GIG, Katowice 1994 Dokumentacja pracy nr 1001014 BT.
• 50 Konopko W., Merta G.: Metoda badań konwergencji dynamicznej wyrobisk górniczych. Monografia pt. „Badania nad dynamiką obciążeń obudowy wyrobisk górniczych” pod redakcją W Konopko. GIG, Katowice 1999, s.25-57.
• 51 Krumnacker I., Kleefeld R.: Bemessungsgrundlagen fur hydraulische Grubenstempel unter Belastung von Gebirgsschlägen. Glückauf-Forschungshefte 1985 nr 5, s 237-244.
• 52. Kruszewski J., Wittbrodt E.: Drgania układów mechanicznych w ujęciu komputerowych TV Zagadnienia liniowe. WNT, Warszawa 1992
• 53. Krzyżowski A.: Profilaktyka tąpaniowa w kopalniach węgla kamiennego Międzynarodowe sympozjum naukowo-techniczne „Tąpania 2002” Stan badań i profilaktyki. 12-15.11.2002 Ustroń, GIG, Katowice 2002, s 193-235.
• 54 Litwa P., Mirek A.: Stan zagrożenia tąpaniami w górnictwie polskim w 1998 roku Bezpieczeństwo Pracy w Górnictwie, nr 4, 1999, s. 16-24.
• 55. Merta G Parametry konwergencji dynamicznej wyrobiska korytarzowego. Monografia pt. „Badania nad dynamiką obciążeń obudowy wyrobisk górniczych” pod red. W Konopko. GIG Katowice, 1999, s.59-68.
• 56. Mrozek В , Mrozek Z.: MATLAB 5.x SIMULNIK 2.x - poradnik użytkownika. Wyd. PLJ, Warszawa 1998.
• 57. Muttke G. Parametry drgań w strefie ogniskowej indukowane eksploatacją pokładów węgla Monografia pt „Badania nad dynamiką obciążeń obudowy wyrobisk górniczych” pod red. W Konopko. GIG, Katowice 1999, s.7-24
• 58. Nahomiak E., Profaska M.: Kierunki doskonalenia identyfikacji niezawodności siłowników hydraulicznych do zmechanizowanych obudów górniczych Ogólnopolska konferencja „Cylinder 98" Zakopane IX 1998. Maszyny Górnicze nr 76, s.104-110.
• 59 Olaszowski W, Kornecka A , Podgórski В , Hanaś A.. Wstępne rozpoznanie parametrów tąpań stropowych i warunków współpracy obudowy z górotworem. Mechanizacja i Automatyzacja Górnictwa, nr 12, 1976, s.48-56.
• 60. Olaszowski W., Stałęga S , Wachelka L.: Analiza dynamicznego oddziaływania na obudowę drgań stropu podczas tąpań i wstrząsów Archiwum Górnictwa, t.21, z.l, 1976, s.37-64
• 61. Ostasiewicz S., Rusnak Z., Siedlecka U : Statystyka. Elementy teorii i zadania Wyd Akademii Ekonomicznej im. O. Langego, Wrocław 1998.
• 62. Parchański J.: Pomiar siły zmiennej w czasie. ZN Pol. Śląskiej, s. Elektryka nr 89, Gliwice 1983
• 63. Pawelczyk H., Gerlach Z.: Zastosowanie systemów pomiarowych dla oceny zagrożenia wstrząsami górotworu przy wybieraniu pokładu 510 w KWK „Katowice-Kleofas” Mechanizacja i Automatyzacja Górnictwa, 1997 nr 12, s.52-59.
• 64. Petuchov I.M.: Gornye udary na ugol'nykh shakhtakh. Izdatel'stwo Nedra Moskwa 1972.
• 65. Phan Van D. Modelovani mechanizovane vyztuże a jeho pouźiti pri statickem і dynamickem vypoćtu. Kandidatska disertaćni präce. Vysokä Skolä Bańska, Fakulta Strojni, Ostrava Praca niepublikowana. Maszynopis, biblioteka VŚB, Ostrava, 1993.
• 66. Praca zbiorowa pod kier. W. Konopko: Raport roczny (2002) o stanie zagrożeń naturalnych i technicznych w górnictwie węgla kamiennego. GIG Centrum Bezpieczeństwa Górniczego, Katowice 2003.
• 67. Praca zbiorowa pod redakcją F. Krasuckiego: Seminarium Elektryfikacji i Automatyzacji Kopalń. Kopalniana łączność teletechniczna. Skrypt Pol. Śląskiej, Zeszyt nr 7, Gliwice 1991.
• 68. Profaska M.: Zniszczenia elementów obudów zmechanizowanych w wyniku tąpania. Prace Naukowe GIG, seria Konferencje - „Tąpania ’98”, Katowice 1998, s.251-257.
• 69. Profaska M.: Analiza zniszczeń stojaków hydraulicznych obudów zmechanizowanych spowodowana obciążeniami dynamicznymi występującymi podczas tąpań. Międzynarodowa konferencja „Górnictwo 2000”, Szczyrk 23-24 XI 1999. Stow. Wychowanków Wydz. Górnictwa i Geologii Pol. Śl., Instytut Mechanizacji Górnictwa. Materiały konferencyjne, Tl s.307-316.
• 70. Profaska M.: Przyczyny uszkodzeń elementów obudów zmechanizowanych zabudowanych w ścianach w których wystąpiły tąpania. Praca doktorska, maszynopis, Biblioteka Pol. Śląskiej. Gliwice 2001.
• 71. Romanowicz S.: Obudowy zmechanizowane sygnalizujące możliwość wystąpienia wstrząsu lub tąpnięcia. Materiały Międzynarodowej Konferencji „Nowoczesne obudowy zmechanizowane do ścian o dużej koncentracji wydobycia w aspekcie warunków pracy i bezpieczeństwa”. CMG KOMAG, ZG SITG, Szczyrk, maj 1995, s. XXII. 1-5.
• 72. Romanowicz S.: Określenie korelacji pomiędzy gradientami ciśnienia w stojakach hydraulicznych obudowy zmechanizowanej a prawdopodobieństwem wystąpienia tąpnięcia. Projekt badawczy nr 9 9034 9203. Raport końcowy, materiały niepublikowane. CMG KOMAG, Gliwice 1995.
• 73. Sadykov N.M.: O skorostiakh rezkikh osadok krovli i oborazovanija treshhin w massive gornykh porod. Ugof Ukrainy, 1982 nr 2, s. 17-18.
• 74. Shein J.: Nowa zasada oceny stateczności obudowy zmechanizowanej w warunkach dynamicznego obciążenia stropu. Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna „Bezpieczna eksploatacja obudów zmechanizowanych w warunkach technicznej restrukturyzacji górnictwa” Szczyrk 17-19. 11.1998 r. Materiały konferencyjne CMG KOMAG 1998.
• 75. Sikora W., Jaszczuk M., Siwiec J.: Problematyka podporności wstępnej obudowy zmechanizowanej w aspekcie przodków o wysokiej koncentracji produkcji. Maszyny Górnicze, nr 63, 1997, s. 35-41.
• 76. Siwiec J . Badania dołowe wpływu podporności wstępnej obudowy zmechanizowanej na parametry pracy kombajnu ścianowego. Praca doktorska. Biblioteka Politechniki Śląskiej, Gliwice 1992.
• 77 Stoiński K : Metody wyznaczania obciążeń dynamicznych stojaków hydraulicznych oraz obudów ścianowych. Prace GIG, seria dodatkowa, Katowice 1985.
• 78. Stoiński K.: Wybrane problemy współpracy obudowy wyrobisk górniczych z górotworem w warunkach obciążeń dynamicznych - tąpań. ZN Pol. SI., s. Górnictwo z. 171 Gliwice 1988
• 79. Stoiński K.: Wymagania i metodyka badania stojaków hydraulicznych pod obciążeniem udaru masy. Maszyny Górnicze nr 44, 1996, s.72-82.
• 80. Stoiński K.: Dobór stojaka hydraulicznego obudowy ścianowej do pracy w warunkach zagrożenia wstrząsami górotworu. Archiwum Górnictwa, nr 3/1998, s 471-486
• 81 Stoiński K. Parametry pracy stojaków hydraulicznych obciążonych dynamicznie. W monografii: Badania nad dynamiką obciążeń obudowy wyrobisk górniczych, pod red W Konopko. GIG, Katowice 1999, s. 79-98.
• 82. Stoiński K.. Obudowy górnicze w warunkach zagrożenia wstrząsami górotworu. GIG, Katowice 2000.
• 83 Stoiński K.: Podatność zmechanizowanych obudów ścianowych - interpretacja zapisów normy PN-G-50041. Prace Naukowe GIG, seria Konferencje, nr 40. Katowice 2002, s. 61-66.
• 84 Szopka W Dane wyjściowe do projektowania obudów do pokładów tąpiących oraz analiza rozwiązań konstrukcyjnych. Informator CMG KOMAG, Maszyny Górnicze, nr 23/24, 1989, s. 12-31.
• 85. Szuścik W.: Podział tąpań XVII Zimowa Szkoła Mechaniki Górotworu. ZN Pol. Wrocławskiej, s. Konferencje, z 33, Wrocław 1994, s.237-246.
• 86. Szuścik W Sterowanie podpornością roboczą obudów zmechanizowanych. Materiały Międzynarodowej Konferencji „Nowoczesne obudowy zmechanizowane do ścian o dużej koncentracji wydobycia w aspekcie warunków pracy i bezpieczeństwa”. CMG KOMAG, ZG SITG, Szczyrk maj 1995, s. XVI. 1-4.
• 87. Szuścik W.: Przeciwdziałanie tąpaniom występującym w wyrobiskach kopalń węgla kamiennego za pomocą obudów. XVIII Zimowa Szkoła Mechaniki Górotworu. ZN Pol. Wrocławskiej, s. Konferencje, z. 36, Wrocław 1995, s.307-314
• 88 Szuścik W Tąpania do wyrobisk ścianowych a sterowanie podpornością roboczą obudów zmechanizowanych Materiały seminarium nt : „Obudowy górnicze dla wyrobisk zagrożonych tąpaniami” Sekcja Tąpań Kom. Górn PAN O. Katowice. Wisła kwiecień 1995, s.41-46.
• 89 Szuścik W.: Wymagana podporność obudowy zmechanizowanej w świetle obowiązujących wytycznych konstruowania, badań i przeprowadzania remontów Konferencja „75 lat TAGOR-u” Materiały konferencyjne TFUG „TAGOR”, Tarnowskie Góry 1996 s. VI. 1-7.
• 90. Szuścik W: Dobór obudowy zmechanizowanej do warunków zagrożenia tąpaniami. Międzynarodowe sympozjum naukowo-techniczne „Tąpania 2002”. Stan badań i profilaktyki, 12-15.11.2002 Ustroń. GIG, Katowice 2002, s. 379-387
• 91. Szuścik W., Bąk J., Zastawny E.: Współpraca obudowy zmechanizowanej z górotworem zagrożonym tąpaniami w ścianach prowadzonych ma zawał. Przegląd Górniczy, nr 4, 1984, s.99-102.
• 92. Szuścik W., Bąk J., Zastawny E.: Praca obudowy zmechanizowanej dostosowanej do warunków występowania tąpań w przodkach ścianowych o zmiennej wielkości obciążenia dynamicznego. ZN Pol. Śląskiej, s. Górnictwo, z. 145, Gliwice 1987, s.345-356.
• 93. Szuścik W., Fober S., Markowicz J., Szweda S.: Badania parametrów ruchowych charakteryzujących obciążenie statyczne i dynamiczne obudów zmechanizowanych wywołane wstrząsami i tąpaniami. Etap I - Opracowanie koncepcji rozeznawczych badań dołowych. Sprawozdanie z pracy NB-119/RG-4/EG-2/86. Praca niepublikowana, maszynopis; Biblioteka IMG Pol. Śląskiej, Gliwice 1986
• 94. Szuścik W., Szweda S., Fober S., Markowicz J.: Badania parametrów ruchowych charakteryzujących obciążenia statyczne i dynamiczne obudów zmechanizowanych wywołane wstrząsami i tąpaniami - Etap IV. Praca niepublikowana, maszynopis. Biblioteka IMG Pol. Śląskiej, Gliwice 1989.
• 95. Szuścik W., Szweda S., Fober S., Markowicz J.: Badania parametrów ruchowych charakteryzujących obciążenia statyczne i dynamiczne obudów zmechanizowanych wywołane wstrząsami i tąpaniami - Etap V. Praca niepublikowana, maszynopis. Biblioteka IMG Pol. Śląskiej, Gliwice 1990.
• 96. Szweda S.: Badania obciążeń dynamicznych obudów zmechanizowanych wywołanych słabymi wstrząsami górotworu. XIV Zimowa Szkoła Mechaniki Górotworu. ZN Pol. Wrocławskiej, s. Konferencje, z. 41, Wrocław 1991, s.237-240.
• 97. Szweda S.: Wyznaczanie obciążeń dynamicznych ścianowych obudów zmechanizowanych wywołanych wstrząsami i tąpaniami. ZN Pol. Śląskiej, s. Górnictwo, z. 205, Gliwice 1992, s.297-303.
• 98. Szweda S.. Badania nad konstrukcją i dynamiką obciążeń obudów zmechanizowanych. Sprawozdanie z pracy BK-538/RG-2/92. Praca niepublikowana, maszynopis. Biblioteka IMG Politechniki Śląskiej, Gliwice 1992.
• 99. Szweda S.: Sprawozdanie z badań dołowych obciążeń dynamicznych obudowy zmechanizowanej FAZOS 15/31-Oz w ścianie N791 KWK „Zabrze-Bielszowice”. Etap 1 -wrzesień 1992. Materiały niepublikowane. CMG KOMAG, Gliwice 1992.
• 100. Szweda S.: Sprawozdanie z badań dołowych obciążeń dynamicznych obudowy zmechanizowanej FAZOS 15/31-Oz w ścianie N791 KWK „Zabrze-Bielszowice”. Etap 2 -listopad 1992, Materiały niepublikowane. CMG KOMAG, Gliwice 1992.
• 101. Szweda S.: Zastosowanie modeli regresyjnych sygnału przyspieszenia stropnicy do wyznaczania częstości własnych wolnostojącej sekcji obudowy zmechanizowanej. IV Międzynarodowa Konferencja „Zastosowania Mechaniki w Górnictwie” Dzierżno, 27-28.03.2003 r. Instytut Mechanizacji Górnictwa Pol. Śląskiej, Materiały konferencyjne, s. 189-194.
• 102. Szweda S.: Sprawozdanie z badań dołowych obciążeń dynamicznych obudowy zmechanizowanej FAZOS 15/31-Oz w ścianie N791 KWK „Zabrze-Bielszowice”. Etap 3 -styczeń 1993. Materiały niepublikowane. CMG KOMAG, Gliwice 1993.
• 103 Szweda S Sprawozdanie z badań dołowych obciążeń dynamicznych obudowy zmechanizowanej FAZOS 12/28-Oz w ścianie IV KWK „Wujek”. Materiały niepublikowane. CMG KOMAG, Gliwice 1993.
• 104 Szweda S Sprawozdanie z badań dołowych obciążeń dynamicznych obudowy zmechanizowanej FAZOS 15/31-Oz w ścianie 8 KWK „Śląsk” Materiały niepublikowane CMG KOMAG, Gliwice 1994.
• 105 Szweda S.: Sprawozdanie z badań dołowych obciążeń dynamicznych obudowy zmechanizowanej FAZOS 12/28-Oz w ścianie 758 KWK „Porąbka-Klimontów”. Materiały niepublikowane. CMG KOMAG, Gliwice 1994.
• 106 Szweda S : Wpływ warunków statycznej pracy obudowy zmechanizowanej na wielkość obciążeń dynamicznych wywołanych nieeksplozyjnymi tąpaniami stropowymi. Przegląd Górniczy nr 11, 1995 s. 8-11.
• 107. Szweda S.: Obciążenia dynamiczne obudów zmechanizowanych w ścianach zagrożonych eksplozyjnymi tąpaniami spodkowymi. Przegląd Górniczy nr 11, 1996, s.22-26.
• 108 Szweda S : Dynamie loads acting onto shield support from floor side. Proc, of International Conference „Geomechanics 96”. Rożnov p. R. (Republika Czeska) wrzesień 1996. A.A.Balkema 1997, s. 105-109.
• 109 Szweda S Energia przejmowana przez stojaki podczas obciążeń dynamicznych obudowy zmechanizowanej. XXI Zimowa Szkoła Mechaniki Górotworu - Katedra Geomechaniki Górniczej i Geotechniki AGH. Materiały konferencyjne, Kraków 1998, s. 435-442.
• 110 Szweda S Zastosowanie analizy modalnej do identyfikacji parametrów modelu funkcjonalnego układu górotwór - obudowa zmechanizowana. Sprawozdanie z pracy BW-514/RG-0/98. Praca niepublikowana. Biblioteka IMG Politechniki Śląskiej, Gliwice 1998.
• 111 Szweda S.: Modelowanie obciążeń niszczących obudowę zmechanizowaną. Sprawozdanie z pracy BW-561/R-0/99. Praca niepublikowana, maszynopis, Biblioteka IMG Pol. Śląskiej, Gliwice 1999.
• 112. Szweda S.: Einfluss der Setzlast auf die dynamischen Belastungen von Schreitausbau. Glückauf Forschungshefte nr 4 (2000) s. 128-131.
• 113. Szweda S.: Wpływ strzelań torpedujących w ścianach na obudowę zmechanizowaną. Przegląd Górniczy nr 1, 2000, s. 15-19.
• 114. Szweda S.: Loadings of legs in sections of mechanised supports by dynamic movements of roof and floor. Archives of Mining Sciences Vol. 46 nr 3 (2001) s. 237-266.
• 115 Szweda S : Wpływ podporności wstępnej sekcji na obciążenia obudowy zmechanizowanej spowodowane dynamicznym oddziaływaniem stropu. Maszyny Górnicze nr 1/ 85, 2001 r. s. 44-49.
• 116 Szweda S.: Loads on legs in powered roof support units caused by dynamic action of rock mass. Sbomik vedeckych praci Vysoke śkoly bänske - Technicke univerzity Ostrava Rada strojni 1 (2001) cast 2 s. 119-133.
• 117. Szweda S.: Maximal loads acting on legs of powered roof support unit in longwalls with bumping hazard. Journal of Coal Science & Engineering (China) Vol. 7 nr 2 (2001) s. 1-15.
• 118. Szweda S.: Wyznaczanie częstości drgań własnych sekcji obudowy zmechanizowanej. Maszyny Górnicze nr 91, 2002, s. 15-22.
• 119. Szweda, S.: Dinamicheskoe vozdiejstvie gornogo massiva na stójki mekhanizirovan-nykh krępi. Fiziko-tekhnichesie problemy poleznykh iskopaemykh.Izdatel'stvo Sibir-skogo Otdelenija RAN Novosibirsk nr 2 (2003) s. 55-62.
• 120. Tomski L.: Dynamika stojaków hydraulicznych obudów górniczych. ZN Pol. Częstochowskiej, nr 17, Częstochowa 1979.
• 121. Uhl T.: Komputerowo wspomagana identyfikacja modeli konstrukcji mechanicznych. WNT, Warszawa 1997.
• 122. Uhl T., Lisowski W: Praktyczne problemy analizy modalnej konstrukcji. Cracow Centre for Advanced Training in Information Engineering. Wyd. AGO, Kraków 1996.
• 123. Węgrzyn S.: Podstawy automatyki. PWN, Warszawa 1980.
• 124. Zacharski M. (kier ): Wpływ cech konstrukcyjnych obudowy i organów urabiających na energochłonność urabiania. Etap II. Symulacja zachowania się obudowy zmechanizowanej pod działaniem obciążenia dynamicznego - porównanie z badaniami stanowiskowymi. Sprawozdanie z projektu badawczego nr 9.SG0108106. Praca niepublikowana. CMG KOMAG, Gliwice 1994.
• 125. Zacharski M. (kier ): Wpływ cech konstrukcyjnych obudowy i organów urabiających na energochłonność urabiania. Etap III. Stateczność systemu obudowy w warunkach obciążeń statycznych i dynamicznych. Sprawozdanie z projektu badawczego nr 9.SG0108106. Praca niepublikowana. CMG KOMAG, Gliwice 1996.
• 126. Zastawny E.: Wyznaczenie obszaru występowania tąpań w przestrzeni naprężeń w oparciu o badania laboratoryjne na próbkach węgla. Praca doktorska. Maszynopis, Biblioteka Pol. Śląskiej, Gliwice 1979.
• 127. Zastawny E.: Hipoteza obszaru występowania zjawiska tąpania. Prace naukowe Inst. Geotechniki Pol. Wrocławskiej, nr 31, Wrocław 1980.
• 128. Zastawny E.: Przyczynek do badań nad wpływem podporności obudowy hydraulicznej na występowanie tąpań pokładowych w kopalniach węgla kamiennego. XIV Zimowa Szkoła Mechaniki Górotworu. Materiały konferencyjne. Szklarska Poręba 1991.
• 129. Zastawny E.: Tąpania eksplozyjne do przodka ścianowego w modelach pokładu węgla w świetle badań laboratoryjnych. ZN Pol. ŚL, s. Górnictwo, z. 217, Gliwice 1993
• 130. Zorychta A.: Wpływ warunków naturalnych i technologicznych na zagrożenie tąpaniami. Kwartalnik AGH Górnictwo z. 2, 1988, s.69-99.
• 131. Zorychta A.. Geomechaniczne przesłanki doboru metod minimalizacji zagrożenia wstrząsowego Bezpieczeństwo Pracy w Górnictwie nr 7, 1997, s. 7-11.
• 132. Instrukcja stosowania sejsmologii górniczej do oceny stanu zagrożenia tąpaniami. Katowice 1988.
• 133. MSC/NASTRAN Version 70.5 Quick Reference Guide. The MacNeal-Schwendler Corporation, 1998.
• 134. Nonna Polska PN-88/M-42 000 Automatyka i pomiary przemysłowe. Terminologia.
• 135 Polska Norma PN-EN 1804-1: 2004. Maszyny dla górnictwa podziemnego - Wymagania bezpieczeństwa dla obudowy zmechanizowanej - Część 1: Sekcje obudowy i wymagania ogólne.
• 136 Protokół z posiedzenia Komisji ds. Tąpań w KWK „Zabrze-Bielszowice” dnia 17.10.1992 r. Materiały niepublikowane Komisji ds. Tąpań. GIG, Katowice.
• 137. Protokół nr 64/93 z posiedzenia Zespołów ds Tąpań, Obudowy i Kierowania Stropem w KWK „Śląsk” z dnia 25.08.1993 r. Materiały niepublikowane
• 138. Protokół nr 8/93 z posiedzenia Komisji ds Tąpań w Kopalniach Węgla Kamiennego z dnia 31 08.1993. KWK „Śląsk”. Materiały niepublikowane.
• 139 Protokół nr 9/94 z posiedzenia Kopalnianego Zespołu ds. Tąpań odbytego w dniu 08.12.1994. KWK „Porąbka-Klimontów” Materiały niepublikowane.
• 140. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14.06.2002 w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych. DzU z dnia 1.07.2002.
• 141. Tąpania - Regulacje prawne - Zarządzenie Prezesa WUG z dnia 3.08 1994 w sprawie określenia kryteriów oceny zagrożeń naturalnych oraz trybu zaliczania złóż kopalin, ich części lub wyrobisk górniczych do poszczególnych stopni zagrożeń. Monitor Polski nr 45, poz. 368 z 19.08.1994.7