Wpływ parametrów geologicznych i czynników środowiskowych na możliwości wydobycia czwartorzędowych kruszyw naturalnych w dolinie Wisły na wschód od Krakowa

• Autorzy: Figarska-Warchoł B.

Warianty tytułu

EN

Influence of geological parameters and environmental factors on posibilities of exploitation of the quaternary natural aggregates in the Vistula River valley to the east of Cracow

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

W pracy przedstawiono czynniki ograniczające możliwości wydobycia kruszywa naturalnego w dolinie Wisły, między Krakowem (Nową Hutą) a Zabierzowem Bocheńskim. Wybrano najważniejsze parametry geologiczne złóż, silnie wpływające na sposób ich eksploatacji. Należą do nich m.in. miąższość i uziarnienie. Na podstawie danych zebranych głównie z dokumentacji geologicznej złóż przedstawiono ich krótką charakterystykę. Opisano również chronione elementy środowiska, które mają wpływ na ograniczenia wydobycia. Wskazano główne przyczyny strat zasobów, m.in. duże rozdrobienie złóż i nieodpowiednie sposoby eksploatacji. Było to podstawą do stworzenia waloryzacji złóż. Eksploatacja niektórych prowadzona jest w sposób prawidłowy. Są jednak i takie, których wydobycie jest sprzeczne z zasadami ochrony przyrody.

EN

In the paper there are presented factory which may restrict mining of natural agregates in the Vistula River valley east of Cracow. Geological parameters of the deposits and protected environmental elements which may strongly control exploitation are defined and described. They are, e.g.: thickness, grain size distribution, distribution of protected forests or soils. Furthermore, the most important reasons for lost of geological reserves are discussed. They are, e.g.: small areas of pits and inefective way of exploitation. Those factors were then used as a basis for the classification of the deposits and their evaluation. Exploitation of three deposits is considered correct, but there are also many pits where mining violates rules of environmental protection.

Słowa kluczowe

PL

eksploatacja złóż; miąższość; uziarnienie; kruszywa naturalne; dokumentacja geologiczna; dolina Wisły

• Wydawca: Instytut Górnictwa Odkrywkowego "Poltegor-Instytut"
• Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
• Rocznik: 2002
• Tom: R. 44, nr 2-3
• Strony: 108--112
• Opis fizyczny: Bibliogr. 29 poz., rys., tab.

Twórcy

autor

Figarska-Warchoł B.

• Zakład Złóż Surowców Skalnych, Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków

Bibliografia

• [1] Bąk B., Radwanek-Bąk B., Szeląg A., Mapa geologiczno-gospodarczo-sozologiczna gminy Igołomia-Wawrzeńczyce w skali 1:25000. Państwowy Instytut Geologiczny. Oddział Karpacki, Kraków, 1998 r.
• [2] Bilans Zasobów Kopalin i Wód Podziemnych w Polsce. PIG, Warszawa, 2000 r.
• [3] C zamecka J., Dychto M., Estkowska U., Kamiński J., Suchanecki P., Mapa sozologiczna w skali 1:50000. Arkusz Kraków-Wschód. Przedsiębiorstwo "Geopol". Warszawa, 1996 r.
• [4] Dychto M., Okrzesik M., Mapa sozologiczna w skali 1:50000. Arkusz Nowe Brzesko. Przedsiębiorstwo "Geopol". Poznań, 1997 r.
• [5] Filo A., Wojnar W., Garecki J., Mapa geologiczno-gospodarczo-sozologiczna dla gminy Wieliczka w skali 1:25000. Krakowskie Przedsiębiorstwo Geologiczne "Progeo". Kraków, 1997 r.
• [6] Gradziński R., Szczegółowa mapa geologiczna Polski w skali 1:50000. Arkusz Niepołomice. Instytut Geologiczny. Kraków, 1955 r.
• [7] Kamiński J., Okrzesik M., Suchanecki P„ Tritt M., Mapa sozologiczna w skali 1:50000. Arkusz Wieliczka. Przedsiębiorstwo "Geopol". Poznań, 1996 r.
• [8] Kleczkowski A.S., Budowa geologiczna i wody gruntowe wysokiego tarasu Wisły na wschód od Krakowa. Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego. T.34. z. 1-2. Kraków, 1964 r.
• [9] Kleczkowski A.S, Wartości środowiska przyrodniczego Puszczy Niepołomickiej i zagadnienia jej ochrony. Studia Ośrodka Dokumentacji Fizjograficznej. T. 9. Wydawnictwo PAN. Wrocław, 1981 r.
• [10] Kowalski J., Mapa hydrogeologiczna Polski w skali 1:50000. Arkusz Niepołomice. PIG. Warszawa, 1997 r.
• [11] Komornicki T., Gleby Krakowa i jego otoczenia. Zeszyty Naukowe AGH. Sozologia i sozotechnika. Z. l.PWN. Warszawa -Kraków, 1974 r.
• [12] Magiera J., Michalczyk W., Przestrzenna analiza parametrów czwartorzędowych złóż kruszyw naturalnych w rejonie Krakowa. Geologia. T. 26. z. 1. Kraków, 2000 r.
• [13] Nieć M. (red.), Weryfikacja złóż kopalin "pospolitych" województwa krakowskiego. Katedra Geologii Kopalnianej. AGH. Kraków, 1996 r.
• [14] Paczyński B., Atlas hydrogeologiczny Polski w skali 1:500000. Państwowy Instytut Geologiczny. Warszawa, 1994 r.
• [15] Płonczyński J. Szczegółowa mapa geologiczna Polski w skali 1:50000. Arkusz Nowe Brzesko. Instytut Geologiczny. Kraków, 1993 r.
• [16] Preidl M. Mapa geologiczno-gospodarcza w skali 1: 25000. Miasto i gmina Niepołomice. Przedsiębiorstwo Geologiczne. Kraków, 1995 r.
• [17] Rutkowski J. (red.), Surowce skalne Karpat. Kruszywa naturalne. Zakład Złóż Surowców Skalnych. AGH. Kraków, 1975 r.
• [18] Rutkowski J., Kruszywa naturalne Karpat i ich przedpola. Geologia. T.8. z.4. 1982 r.
• [19] Rutkowski J., Budowa geologiczna regionu Krakowa. Przegląd Geologiczny. Nr 6. Warszawa, 1989 r.
• [20] Rutkowski J., Szczegółowa mapa geologiczna Polski w skali 1:50000. Arkusz Kraków. Instytut Geologiczny. Kraków, 1989 r.
• [21] Rutkowski J., Sokołowski T., Wstępne badania petrograficzne czwartorzędowych żwirów rzecznych w regionie Krakowa. Studia Geomorphologica Carpatho-Balcanica. T.16. Kraków, 1983 r.
• [22] Ryczek L., Sprawozdanie z prac geologiczno-zwiadowczych za złożem kruszywa naturalnego na obszarze "Wawrzeńczyce". Przedsiębiorstwo Geologiczne. Kraków, 1970 r.
• [23] Siliwończuk Z., Mapa kruszywa naturalnego w Polsce w skali 1:500 000. Instytut Geologiczny. Warszawa, 1981 r.
• [24] Siliwończuk Z., Geologiczno-złożowe warunki występowania kruszywa naturalnego w Polsce. Prace Instytutu Geologicznego. T.l 13. Warszawa, 1985 r.
• [25] Starkel L., Budowa geologiczna Polski. T.l. Kenozoik. Czwartorzęd. Karpaty i Kotliny Podkarpackie. Wydawnictwa Geologiczne. Warszawa, 1984 r.
• [26] Starkel L., Historia doliny Wisły od ostatniego zlodowacenia do dziś. Monografia IGiPZ PAN, Warszawa, 2001 r.
• [27] Tyczyńska M., Rzeźba i budowa geologiczna terytorium miasta Krakowa. Folia Geographica. T.l. PWN. Kraków, 1967 r.
• [28] Tyczyńska M„ Rozwój geomorfologiczny terytorium miasta Krakowa. Zeszyty Naukowe UJ. Prace Geograficzne z. 17. Kraków, 1968 r.
• [29] Zalecane kryteria bilansowości złóż kopalin. MOŚZNiL. Komisja Zasobów Kopalin. Warszawa, 1994 r.