Identyfikatory
Warianty tytułu
Dylematy użytkowania zasobów kopalin mineralnych w wybranych teoriach ekonomicznych
Języki publikacji
Abstrakty
The development of human civilization ignites a demand for various natural resources. Nowadays, these resources include not only useful minerals, soil, water, air, flora, or fauna, but also natural forces and other environmental assets determining the quality of human life, such as geographic space, landscapes, and microclimates. Among so many categories of natural resources, minerals - which are for the most part non-renewable - often constitute a deciding influence on the level of human well-being. Within the study of the utilization of natural resources, a series of models have been developed which are aimed - mostly in a dynamic mode - at maximizing the level of social well-being determined by the consumption of specific resources. The paper discusses, while recalling selected, established economic theories, the problem of the use and protection of non-renewable mineral resources at the stage of their economic exploitation. The author examines, based on the theory of sustainable development, Hotelling's model and its later modifications of the difficulties in implementing a resource protection policy. The paper approximates a new approach to the concept of mineral resources use in light of the N-person Prisoner's Dilemma. The conclusions were illustrated by simplified cases, conducted with the assumption of an absence of perfect unlimited substitutes.
Rozwój cywilizacji człowieka napędza popyt na różnego rodzaju zasoby naturalne. Obecnie obejmuje on nie tylko kopaliny mineralne, glebę, wodę, powietrze, florę czy faunę, lecz także siły przyrody i inne walory środowiska, determinujące jakość życia człowieka, takie jak: przestrzeń geograficzna, krajobraz, mikroklimat i in. Spomiędzy tak wielu odmiennych kategorii zasobów naturalnych okazuje się, że bogactwa mineralne, w zdecydowanej większości nieodnawialne, mają często decydujący wpływ na poziom dobrobytu. W teorii eksploatacji zasobów naturalnych wypracowano dotychczas szereg różnych modeli, które – najczęściej w sposób dynamiczny (uwzględniając czynnik czasu) - maksymalizują wielkość społecznego dobrobytu implikowanego korzystaniem z zasobu. W artykule, przypominając wybrane, ugruntowane teorie ekonomiczne, poruszono problematykę użytkowania i ochrony nieodnawialnych zasobów kopalin mineralnych na etapie ich gospodarczego użytkowania. Wykorzystując teorię rozwoju trwałego, model Hotellinga i jego późniejsze modyfikacje uwypuklono trudności realizacji polityki w zakresie ich ochrony. Przybliżono spojrzenia na koncepcję użytkowania zasobów mineralnych w świetle N-osobowego dylematu więźnia. Rozważania zobrazowano prostymi przykładami, realizując je przy założeniu braku doskonałego, nieograniczonego substytutu.
Wydawca
Czasopismo
Rocznik
Tom
Strony
23--41
Opis fizyczny
Bibliogr. 39 poz., rys., tab., wykr.
Twórcy
autor
- Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków, krzak@agh.edu.pl
Bibliografia
- [1] Barnett H. J., Morse C., 1963 - The Scarcity and Growth: The Economics of Natural Resource Availability. The John Hopkins Press, Baltimore.
- [2] Black G., La France J. T., 1998 - Is Hotelling's Rule Relevant to Domestic Oil Production? Journal of Environmental Economics and Management vol. 36, s. 149-169.
- [3] Brazee R. J., Cloutier L. M., 2006 - Reconciling Gray and Hotelling. Lessons from Early Exhaustible Resource Economics. The American Journal of Economics and Sociology, vol. 65, no. 3, s. 827-856.
- [4] Camus J., 2002 - Management of Mineral Resources. Mining Engineering vol. 52, s. 17-25.
- [5] Deshmukh S. D., Pliska S. R., 1980 - Optimal Consumption and Exploration of Nonrenewable Resources under Uncertainty. Econometrica, vol. 48, no. 1, s. 177-200.
- [6] Devarajan S., Fisher A. C., 1981 - Hotelling's "Economics of Exhaustible Resources": Fifty Years Later. Journal of Economic Literature, vol. 19, no. 1, s. 65-73.
- [7] Dixit A. K., Nalebuff B. J., 2009 - Sztuka strategii. Teoria gier w biznesie i życiu prywatnym. MT Biznes Ltd., Warszawa.
- [8] Farzin Y. H., 1992 - The Time Path of Scarcity Rent in the Theory of Exhaustible Resources. The Economic Journal, vol. 102, no. 413, s. 813-830.
- [9] Fiedor B., 2002 - Teoria trwałego rozwoju (ekorozwoju) jako krytyka neoklasycznej ekonomii środowiska i wzrostu gospodarczego. [W:] Fiedor, B. (red.). Podstawy ekonomii środowiska i zasobów naturalnych. Akademia Oeconomica Wyd. C. H. Beck, Warszawa, s. 225-251.
- [10] Fisher A. C., 1981 - Exhaustible resources: the Theory of Optimal Depletion. [W:] Fisher, A. C. (red.) Resource and Environmental Economics. Press Syndicate of the University of Cambridge, Cambridge, s. 10-74.
- [11] Gałuszka A., Migaszewski Z., 2009 - Problemy zrównoważonego użytkowania surowców mineralnych. Problemy Ekorozwoju - Problems of Sustainable Development 4, s. 123-130.
- [12] Gerlagh R., Liski M., 2011 - Strategic resource dependence. Journal of Economic Theory, vol. 146, s. 699-727.
- [13] Gray L. C., 1914 - Rent under the Assumption of Exhaustibility. The Quarterly Journal of Economics 28, s. 466-489.
- [14] Hardin G., 1968 - The Tragedy of the Commons. Science 162, 1243-1248.
- [15] Hiller K., 1999 - Verfügbarkeit von Erdöl. Erdöl, Erdgas, Kohle 115, 50-54.
- [16] Hotelling H., 1931 - The Economics of Exhaustible Resources. The Journal of Political Economy 39, s. 137-175.
- [17] Jakubczyk Z., 2002 - Teoretyczne podstawy gospodarowania zasobami naturalnymi. [W:] Fiedor, B. (red.). Podstawy ekonomii środowiska i zasobów naturalnych. Akademia Oeconomica Wyd. C. H. Beck,Warszawa, s. 120-169.
- [18] Krautkraemer J. A., 1998 - Nonrenewable Resource Scarcity. Journal of Economic Literature, vol. 36, no. 4, s. 2065-2107.
- [19] Lane K. F., 1988 - Economic Principles. Finite Resources and Present Value. [W:] Lane, K. F. (red.). The Economic Definition of Ore. Cut-Off Grades in Theory and Practice. Mining Journal Books Ltd., London, s. 6-20.
- [20] Meadows et al. 1972 - Meadows D. H., Meadows D. L., Randers J., Behrens III W.W., 1972 - The Limits to Growth. Universe Books.
- [21] Nash J. F., 1950 - Equilibrium Points in n-Person Games. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 36, s. 48-49.
- [22] Nieć M., 2008 - Stulecie idei ochrony złóż kopalin.Gospodarka SurowcamiMineralnymi, t. 24, z. 2/2, s. 47-51.
- [23] Pera K., 2010 - Zintegrowana ocena efektywności finansowej surowcowego projektu inwestycyjnego. Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej, Wyd. AE, Katowice, s. 36-51.
- [24] Pindyck R. S., 1978 - The Optimal Exploration and Production of Nonrenewable Resources. Journal of Political Economy, vol. 86, no. 5, s. 841-861.
- [25] Radetzki M., 2002 - Is Resource Depletion a Threat to Human Progress? Oil and Other Critical Exhaustible Materials. Energy Sustainable Development - A Challenge for the New Century (Energex 2002), Mineral and Energy Economy Research Institute, Polish Academy of Sciences, Krakow.
- [26] Shields D. J., 1998 - Nonrenewable Resources in Economic, Social, and Environmental Sustainability. Nonrenewable Resources 7, s. 251-261.
- [27] Solow R. M., 1974 -The Economics of Resources or the Resources of Economics. Papers and Proceedings of the Eighty-sixth Annual Meeting of the American Economic Association. The American Economic Review, vol. 64, no. 2, s. 1-14.
- [28] Szamałek K., 2001 - Studium opłaty eksploatacyjnej w gospodarce złożem kopaliny.Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
- [29] Szamałek K., 2007 - Kopaliny i surowce mineralne w świetle teorii zasobów naturalnych. VII konferencja Aktualia i perspektywy gospodarki surowcami mineralnymi, Zakopane. Sympozja i Konferencje nr 71, Wyd. IGSMiE PAN, s. 327-334.
- [30] Szamałek K., 2011 - Rational mineral deposit management in the light of mineral resources theory. Gospodarka Surowcami Mineralnymi, t. 27, z. 4, s. 5-15.
- [31] Tietenberg T ., 1996 - The Allocation of Depletable and Renewable Resources: an Overwiev. [W:] Tietenberg T. (red.) Environmental and Natural Resource Economics. Harper Collins College Publisher Inc., New York, s. 114-137.
- [32] Tilton J. E., 1996 - Exhaustible Resources and Sustainable Development. Two Different Paradigms. Resources Policy 22, s. 91-97.
- [33] Tucker A. W., 1950 - A Two Person Dilemma (note), Stanford University.
- [34] Uberman R., 2002 -Wartość złoża kopalin - wybrane problem wyceny w świetle teorii Hotellinga. Gospodarka Surowcami Mineralnymi, t. 18, z. spec, s. 149-155.
- [35] Uberman R., 2009 - Wycena wartości złóż kopalin. Wybrane metody wyceny. Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej. Studia i materiały, t. 125, nr 35, s. 199-211.
- [36] Vita G., 2006 - Natural Resources Dynamics: Exhaustible and Renewable Resources, and the Rate of Technical Substitution. Resources Policy 31, s. 172-182.
- [37] Wellmer F. W., Becker-Platen J. D., 2002 - Sustainable Development and the Exploitation of Mineral and Energy Resources: a Review. International Journal of Earth Sciences (GeolRundsch) 91, s. 723-745.
- [38] Young D., Ryan D. L., 1996 - Empirical testing of a risk-adjusted Hotelling model. Resource and Energy Economics, vol. 18, s. 265-289.
- [39] Żylicz T., 2004 - Dynamiczne modele równowagi cząstkowej. [W:] Żylicz, T. (red.) Ekonomia środowiska i zasobów naturalnych. PWE Warszawa, s. 78-105.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.baztech-article-BPZ7-0002-0019