Geosynoptyczny model pola geotermicznego Górnośląskiego Zagłębia Węglowego

• Autorzy: Małolepszy Z.

Warianty tytułu

EN

Geosynoptic model of geothermics in the Upper Silesian Coal Basin

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

W artykule przedstawiono geosynoptyczny model rozkładu temperatur w górotworze Górnośląskiego Zagłębia Węglowego opracowany w celu określenia warunków geotermicznych oraz zasobów energii geotermalnej. Wykonano mapy głębokości powierzchni izotermicznych w zakresie od 10 do 120°C z zastosowaniem numerycznego modelowania. Dodatkowo opracowano mapy temperatur dla powierzchni stropu utworów karbonu produktywnego, spągu utworów karbonu produktywnego oraz na stropie utworów węglanowych karbonu dolnego i dewonu górnego. Zasoby energii geotermalnej zostały oszacowane w zakresach głębokości 1000 i 3000 m oraz w litostratygraficznych jednostkach karbonu produktywnego. W obszarach górniczych kopalń węgla kamiennego zasoby energii geotermalnej oszacowano do maksymalnej głębokości eksploatacji w poszczególnych kopalniach, jak również do głębokości 1200 m. Na podstawie przeprowadzonych kalkulacji i powstałych w ich wyniku map wydzielono obszary najbardziej perspektywiczne do pozyskania energii geotermalnej. Są to: południowo zachodnia część GZW - okolice Jastrzębia Zdroju i Żor rejon siodła głównego - okolice Rudy Śląskiej, Chorzowa, Świętochłowic oraz okolice Knurowa w zachodniej części GZW. Do najbardziej zasobnych w energię geotermalną kopalń węgla kamiennego w GZW zaliczono kopalnie: "Halemba", "Śląsk", "Borynia", "Pstrowski" oraz "Marcel". Oszacowane wydobywalne zasoby energii geotermalnej są równe w przybliżeniu rocznej eksploatacji węgla kamiennego we wszystkich kopalniach GZW. W artykule zaprezentowano metodykę cyfrowego przetwarzania danych geotermicznych i generowania map rozkładu temperatur górotworu na wgłębnych powierzchniach geologicznych.

EN

The geo-synoptic model of temperature field of the Upper Silesian Coal Basin for estimation of geothermal resources is presented in the paper. The maps of depth to geoizotherms in the range of 10 to 120°C were computed using numerical modelling. The temperature distribution maps were prepared for the top of Upper Carboniferous, base of Upper Carboniferous, top of Lower Carboniferous and Upper Devonian carbonatites. Geothermal resources were estimated within the depth interval of 1000 and 3000 m, as well as within the main lithostratigraphic units of the Upper Carboniferous. In the coal-mining areas geothermal resources were evaluated down to maximal depth of the current coal extraction, and the depth of 1200 m. On the base of calculations and prepared maps the prospect geothermal areas were determined. The most prospective are the following: south-western part of the Upper Silesian Coal Basin i.e. Jastrzębie Zdrój and Żory areas, area ol Ruda Śląska, Chorzów and Świętochłowice - in the central part of the Upper Silesia, and the vicinity of Knurów in the western part. The highest geothermal resources have been evaluated in the following coal-mining areas: the "Halemba", "Śląsk", "Borynia", "Pstrowski", "Marcel". The estimated geothermal energy resources in the Upper Silesian Coal Basin seem to be equal to the amount of coal extracted annually from the all mines in the region. In the paper the methods of numerical processing of geothermal data are presented, showing computed maps of subsurface temperature.

Słowa kluczowe

PL

geosynoptyka; pole geotermiczne; energia geotermalna; geologia; Górnośląskie Zagłębie Węglowe

EN

geosynoptics; geothermic field; geothermal energy; geology; Upper Silesian Coal Basin

• Wydawca: Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
• Czasopismo: Technika Poszukiwań Geologicznych
• Rocznik: 2000
• Tom: R. 39, nr 3
• Strony: 3--33
• Opis fizyczny: Bibliogr. 113 poz., mapy, rys., tab.

Twórcy

autor

Małolepszy Z.

• Uniwersytet Śląski. Katedra Geologii Podstawowej, 41-200 Sosnowiec

Bibliografia

• 1. BARECKI Z., 1998 —Adaptacja likwidowanego szybu „Maciej" kopalni „Pstrowski" na studnie głębinową. Budownictwo Górnicze i Tunelowe, nr 3, Katowice, s. 10-13.
• 2. BELKA Z., 1993 — Thermal and Burial History of the Cracow - Silesia Region (Southern Poland) Assessed by Conodont CAI Analysis. Tectonophysics, nr 227, Elsevier, Amsterdam, s. 161-190.
• 3. BUKOWY S., 1964 — Uwagi o budowie geologicznej paleozoiku wschodniego obrzeżenia Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Biul. Inst. Geol., nr 84, Warszawa.
• 4. BUŁA Z., KOTAS A. (red ), 1994 — Atlas geologiczny Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Część III. Mapy geologiczno-strukturalne, skala 1:100 000. Wyd. Państw. Inst. Geol, Warszawa.
• 5. ČERMAK V., 1968 — Heat Flow in the Upper Silesian Coal Basin. Pure and Appled Geophysics (Pageoph), vol. 69, s. 119-130.
• 6. ČERMAK V., 1976 — Terrestrial Heat Flow in the Neogene Foredeep and the Flysch Zone of the Czechoslovak Carpathians. Geothermics, vol. 4, Pisa, s. 8-13.
• 7. CHMURA K., 1970 — Własności fizyko-termiczne skał niektórych zagłębi górniczych. Wyd. Śląsk, Katowice, s. 228.
• 8. CHMURA K., 1975 — Analiza ziemskiego strumienia ciepła na przykładzie kopalni „Borynia". Przegląd Górniczy, nr 12, Katowice, s. 480-489.
• 9. CHMURA K., 1976 — Cieplny strumień w obszarze ROW. Zesz. Nauk. Polit. Śl., seria: Górnictwo, z. 71, Gliwice, s. 65-80.
• 10. CHMURA K., 1978 — Rezultaty dotychczasowych badań w zakresie geotermii obszarów górniczych KWK Gliwice, KWK Sośnica, obszaru rezerwowego Pyskowice-Łabędy oraz obszaru Lubelskiego Zagłębia Węglowego. Zesz. Nauk. Polit. Śl., seria: Górnictwo, Gliwice, s. 25-34.
• 11. CHMURA K., 1981 — Wpływ budowy litologiczno-geologicznej masywów skalnych na anizotropię geotermiczną górotworu. Przegląd Górniczy, nr 4, , Katowice, s. 170-178.
• 12. CHMURA K., CHUDEK M., 1992 — Geotermomechanika górnicza. Cz. I - Geotermika. Politechnika Śląska, Skrypty Uczelniane, nr 1596, Gliwice, s. 325.
• 13. CHODYNIECKA L., SANKIEWICZ J., 1972 — Intruzja magmowa w warstwach brzeżnych w rejonie Marklowic. Rocznik PTG, t. 42, z. 4, , Warszawa, s. 309-326.
• 14. CZEKAJ A., DEMBOWSKI Z., MOSZCZYŃSKA U., KUCHCIŃSKI J., SIEWNIAK A., 1964 — Mapy miąższości węgla i materiału gruboklastycznego Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Wyd. Inst. Geol., Warszawa.
• 15. DOWGIAŁLO J., MAJOROWICZ J., 1974 — W sprawie warunków występowania i możliwości wykorzystania polskich zasobów geotermicznych. Przegląd Geologiczny, nr 7, Warszawa, s. 302-306.
• 16. DOWNOROWICZ S., 1971 —Geotermika głębokich kopalń rud miedzi i klasyfikacja geotermiczna złóż. Przegląd Geologiczny, nr 12, Warszawa, s. 538-545.
• 17. DOWNOROWICZ S., 1983 — Geotermika złoża rud miedzi monokliny przedsudeckiej. Prace Instytutu Geologicznego, nr 106, Warszawa, s. 88.
• 18. DREWNIAK R., 1989 — Warunki geotermiczne w udostępnianiu przemysłowych zasobów węgla kamiennego. Przegląd Górniczy, nr 6, Katowice, s. 1-10.
• 19. DRWIĘGA Z., 1982 — Związek ziemskiego strumienia ciepła z wgłębną budową strukturalną obszaru lubelskiego. Tech. Posz. Geolog., z. 2, Warszawa, s. 1-13.
• 20. DUŹNIAK S., GABZDYL W., KAPUŚCIŃSKI T., 1976 — Intruzja bazaltowa i jej wpływ na węgiel w pokładzie 507 Kopalni Sośnica. Przegl. Górn. nr 12, Katowice, s. 524-528.
• 21. DYNOWSKA I., MACIEJEWSKI M., 1991 — Dorzecze górnej Wisły. Część IPWN, Warszawa-Kraków, s. 341.
• 22. DZIEWAŃSKI J., PAWŁOWSKA-ĆWIEK L., SOKOŁOWSKI T., PIETRZYK-SOKULSKA E., WĘCŁAWIK S., JÓZEFKO U., MIGAŁA J., SKRZYPCZAK R., SROCZYŃSKI W., PILCH J., 1990 — Opracowanie kompleksowej metodyki badania oddziaływania górnictwa i przetwórstwa na środowisko oraz zasad i metod rekultywacji obszarów zdegradowanych. (Praca zbiorowa) Studia i Rozprawy, CPPGSMiE PAN, nr 8, Kraków, s. 1-69.
• 23. FRIEDLAIFSSON I.B., 1996 — Present Status and Potential Role of geothermal Energy in the World. In: IV World Renewable Energy Congress Proceedings, Denver.
• 24. GABZDYL W., DUDZIAK T., TOMICA L., 1969 — Przejawy wulkanizmu w strefie nasunięcia michałkowickiego i fałdu orłowskiego w NW części GZW. Przegl. Geol., nr 3, , Warszawa, s. 139-142.
• 25. GOSZCZ A., 1993 — Wpływ eksploatacji węgla w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym na środowisko. Przegląd Geologiczny, nr 7, Warszawa, s. 473-481.
• 26. GOSZCZ A., ROGOŻ M., 1991 — Bilans i prognoza dopływów wód do kopalń węgla kamiennego w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym. W: Konferencja „Kierunki zagospodarowania zasolonych wód z kopalń węgla kamiennego", Główny Instytut Górnictwa, Katowice, s. 5-16.
• 27. GÓRECKI W. (red.), 1995 — Atlas zasobów energii geotermalnej na Niżu Polskim, Kraków.
• 28. HEURICH F., 1904 — Uber die Temperaturen in dem Bohrloch Paruschowitz V. Zeitschrift f. Bergwesen. Bd. 52.
• 29. JESSOP A., 1976 — Geothermal energy from Sedimentary Basins. Geothermal Service of Canada, nr 9, Ottawa, s.10.
• 30. JESSOP A., 1990 — Thermal geophysics. Development in Solid Earth Geophysics, nr 17, Elsevier, Amsterdam-New York, s. 306.
• 31. JESSOP A., 1995 — Geothermal Energy from Old Mines at Springhill, Nova Scotia, Canada, World Geothermal Proceedings, Florencja, s. 463-468.
• 32. KAJOCH A. (red.), 1990 — Atlas uzdrowisk polskich. Państw. Przeds. Wyd. Kartogr., Warszawa, s. 311.
• 33. KAPUŚCIŃSKI J., NAGY S., DŁUGOSZ P., BIERNAT H. BENTKOWSKI A., ZAWISZA L., MACUDA J., BUJAKOWSKA K., 1997 — Zasady i metodyka dokumentowania zasobów wód termalnych i energii geotermalnej oraz sposoby odprowadzania wód zużytych. Min. Ochr. Śród. Zas. Natur. i Leśn., Warszawa, s. 148.
• 34. KAPUŚCIŃSKI T., PROBIERZ K., STRZAŁKOWSKA E., KUBIK A., DROBIAZGIEWICZ W., 1990 — O występowaniu intruzji magmowej w warstwach siodłowych Kopalni Sośnica (Górnośląskie Zagłębie Węglowe) i jej wpływie na węgiel pokładu 501/3. Zesz. Nauk. Politech. Śl. ser. Górn., z. 187, Gliwice, s. 97-115.
• 35. KARWASIECKA M., 1980 — Atlas geologiczny Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Część I - Mapy geotermiczne. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
• 36. KARWASIECKA M., 1981 — Wpływ budowy geologicznej GZW na warunki geotermiczne. II Konferencja „Zagadnienia surowców energetycznych w gospodarce krajowej, Kraków, s. 105-127.
• 37. KARWASIECKA M., 1996a — Atlas geotermiczny Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa.
• 38. KARWASIECKA M., 1996b — Perspektywy pozyskania energii geotermicznej w obszarze GZW. Tech. Posz. Geol. Geosynoptyka i Geotermia, nr 3-4, Kraków, s. 28-32.
• 39. KARWASIECKA M., 1999 — Ewolucja historii termicznej w obszarze GZW. Mat. Konf. Nowe metody i technologie w geologii naftowej..., 24-25 czerwca, Kraków, s. 327-333.
• 40. KAPPELMEYER O., HEANEL R., 1974 — Geothermics with Special Reference to Application. Berlin-Stuttgart Geopublication Associates, ser. 1, nr 4.
• 41. KĘPIŃSKA B., 1996 — Zagospodarowanie wód geotermalnych na Podhalu. Wiadomości Ziem Górskich, z. 4 (8), s. 37-55.
• 42. KĘPIŃSKA B., 1997 — Model geologiczno-geotermalny Niecki Podhalańskiej. Studia Rozprawy Monografie, vol. 48, Wyd. Centrum PPGSMiE PAN, Kraków, s. 111.
• 43. KNECHTEL J., 1993 — Metoda prognozowania parametrów mikroklimatu wyrobisk z tłoczącą wentylacją lutniową, uwzględniającą teorię potencjału ruchu wilgoci. Prace Naukowe GIG, nr 780, Wyd. GIG, Katowice.
• 44. KNECHTEL J., MARKEFKA P., ZGRYZA S., 1980 — Mapy pierwotnej temperatury skał Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego dla horyzontów -450, -550, -650, -750 m. Prace GIG, Komunikat nr 719, Katowice.
• 45. KOSSAKOWSKI P., BOTOR D., KOTARBA M., — Próba oceny wielkości erozji i warunków paleotermicznych utworów węglonośnych górnego karbonu Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. W: Opracowanie modeli oraz bilansu generowania..., R. Ney, M. Kotarba (red.), Centrum PPGSMiE PAN, Kraków, s. 41-51.
• 46. KOTAS A., 1971 — Uwagi o metamorfizmie węgla Zagłębia Górnośląskiego. Zesz. Nauk. AGH, nr 292, ser. Geol., z. 14, Kraków, s. 7-25.
• 47. KOTASA., 1973 — Mapa strukturalna stropu utworów węglanowych podłoża GZW. Archiwum Państw. Inst. Geol.
• 48. KOTAS A., 1982 — Zarys budowy geologicznej Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Przewodnik 54 Zjazdu PTG, 23-25 września, Sosnowiec, s. 45-72.
• 49. KOTAS A., 1985 — Uwagi o ewolucji strukturalnej Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Mat. Konf, nt: Tektonika Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, Sosnowiec, s. 17-46.
• 50. KOTAS A., 1995 — Litostratigraphy and Sedimentologic-Paleogeographic development: Moravian-Silesian-Cracovian Region. [W: J The carboniferous System in Poland. Prace PIG, 147, Warszawa, s. 124-135.
• 51. KOTYRBA A., MICHALAK J., 1987 — Geotermia Górnośląskiego Zagłębia Węglowego i perspektywy jej wykorzystania. Prace Komisji Naukowych PAN Oddz. W Katowicach. 12, Katowice. s. 193-195.
• 52. KOWALCZUK J., PAŁYS J., 1967 — Wstępne wyniki badań geotermicznych na Górnym Śląsku, Przegląd Górniczy, nr 2. s. 84-87.
• 53. KRAMSZTYK S., 1909 — Zagadka wnętrza Ziemi. [W:] Wybór pism Stanisława Kramsztyka, tom I, Szkice przyrodnicze z dziedziny fizyki, geofizyki i astronomii. Druk Rubiszewskiego i Wrotnowskiego, Warszawa, s. 63-95.
• 54. KUBSKI P., 1996 — Analiza możliwości wykorzystania energii wód kopalnianych do celów grzewczych. W: Materiały Polskiej Szkoły Geotermalne], Kraków, s. 281-286.
• 55. KULESA K., 1997 — Niektóre problemy wynikające przy likwidacji kopalni na przykładzie byłej kopalni „Klimontów". Mechanizacja i Automatyzacja Górnictwa, nr 3, s. 38-45.
• 56. KUROWSKA E., 1999 — Geological Factors Influencing the Thermal Field Distribution in the NW Part of the Upper Silesian Basin. Technika Poszukiwań Geologicznych, Geosynpotyka i Geotermia, nr 6. Kraków, s. 3-24.
• 57. LACHENBRUCH A.H., BREWER H.C., 1959 — Dissipation of the Temperature Effect of Drilling a Weil in Arctic Alaska. Geol. Survey Bull., nr 1083-C, 73.
• 58. MAJ S., 1997 — Od Maurycego P. Rudzkiego do Edwarda Stenza zarys dziejów badań geotermicznych w Polsce w pierwszej połowie XX wieku, Przegl. Geofiz., nr 1, Warszawa, s. 3-11.
• 59. MAJOROWICZ J., 1976 — Mapa strumienia cieplnego Polski na tle pola geotermicznego Europy oraz niektóre aspekty interpretacji. Acta Geoph. Pol., v. XXIV, no. 2, Warszawa.
• 60. MAJOROWICZ J., 1978 — Związki pola geotermicznego z uwęgleniem w polskich basenach węglowych. Kwart. Geol., t. 22, nr 3, Warszawa, s. 497-510.
• 61. MAKOWSKI A., PROBIERZ M., PROBIERZ K., 1980 — Analiza trendów pola cieplnego północno-zachodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Geologia, 6, z. 2, Gliwice, s. 69-81.
• 62. MAŁOLEPSZY Z., 1998 — Modelling of Geothermal Resources within Abandoned Coal Mines, Upper Silesia, Poland. In: UNU Geothermal Training Programme Reports, Reykjavik, s. 217-238.
• 63. MAŁOLEPSZY Z., 1999 — Energia geotermalna w kopalniach węgla kamiennego w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym. Technika Poszukiwań Geologicznych, Geosynoptyka i Geotermia, nr 3, Kraków, s. 57-70.
• 64 MAŁOLEPSZY Z., 1999 — Geosynoptyczny model pola geotermicznego Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Praca doktorska, Archiwum Wydziału Nauk o Ziemi, Uniwersytet Śląski, s. 100.
• 65. MAŁOLEPSZY Z., CHYBIORZ R., 1996 — Zastosowanie programu Geographix Exploration System 7.7 (GES 7.7) w geologii. Technika Poszukiwań Geologicznych. Geosynoptyka i Geotermia 6. Kraków.
• 66. MAŁOLEPSZY Z., OSTAFICZUK S., 1999 — Geothermal Potential of Upper Silesia Coal Basin. Bulletin d'Hydrogéologie No 17 Editions Peter Lang, Centre d'Hydrogéologie, Université de Neuchȃtel.
• 67. MARCAK H., LEŚNIAK A., 1989 — Interpretacja pola termicznego Górnego Śląska. Technika Poszukiwań Geologicznych, nr 5, Kraków, s. 47-56.
• 68. MARCHACZ W., POSYŁEK E., 1966— Zagadnienie solanki nawierconej w szybie VI kopalni 1-maja w Wilchowicach. Przegl. Górn., nr 10, Katowice, s. 414-416.
• 69. MICHAEL H., QUITZOW W., 1910 — Die Temperaturmessungen in Tiefbohrloch Czuchów in Oberschlesien. Jarhbuch Preuss. Geol. Landesamt., Bd. 31, Teil 2 Berlin.
• 70. MUFFLER L.J., CATTALDI R., 1977 — Methodology for Regional Assesment of Geothermal Resources. Geothermics, vol. 7, nr 2/4, Pisa. s. 53-90.
• 71. NEY R,. SOKOŁOWSKI J., 1987 — Wody geotermalne Polski i możliwości ich wykorzystania. Nauka Polska, nr 6, Warszawa, s. 67-91.
• 72. NORDELL B., RITOLA., SIPILA K., SELLBERG B., 1994 — The Combined Rock Cavern / Borehole Heat Storage. Proc. 6th Conf. Thermal Energy Storage CALORSTOCK 94, Helsinki, s. 689-696.
• 73. OSTAFICZUK S., 1993 — Wykorzystanie komputerowego systemu (PC) do opracowania danych geosynoptycznych w kartografii geologicznej. Tech. Posz. Geol. Geosynoptyka i Geotermia, nr 3, Kraków, s. 1-14.
• 74. OSTAFICZUK S., 1996 — Wybrane aspekty energii geotermalnej w Polsce. Przegląd Geologiczny vol. 44, nr 3. Warszawa, s. 249-254.
• 75. PAZDRO Z., KOZERSKI B., 1990 — Hydrogeologia ogólna Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, s. 624.
• 76. PLEWA M., 1988 — Analiza zmian powierzchniowego strumienia cieplnego ziemi na obszarze Polski. Zesz. Nauk. AGH, z.1, Kraków, s. 109-124.
• 77. PLEWA M., 1991 —The Heat Flow on the Polish Territory. Zesz. Nauk. AGH, nr 1373, Geofizyka Stosowana z. 8, s.141-151
• 78. PLEWA S., 1976 — The New Results of Surface Heat Flow Investigations of Earth Crust Performed in Karpaty Mountains. Publs. Inst. Geopf. Pol. Ac. Sci., A-2, Kraków, s. 185-190.
• 79. PLEWA S., 1994 — Rozkład parametrów geotermalnych na obszarze Polski. Wyd. CPPGSMiE PAN, Kraków, s. 138.
• 80. PORTER C.S., 1984 — Virgin Rock Temperature Mesuurements Using Thermistors and a Digital Read Out System Journal of the Mine Ventilation Soc. Of South Africa. nr 3, Johannesburg, s. 31-34.
• 81. PROBIERZ K., LEWANDOWSKA M., 1998 — Ziemski strumień ciepła w północno-zachodniej części GZW. W: VII Konferencja nt: Problemy geologii w ekologii i górnictwie podziemnym, Prace Naukowe Głównego Instytutu Górnictwa, nr 24, Katowice, s. 339-352.
• 82. ROGOŻ M., 1974 — Pojemność wodna zrobów w kopalniach węgla kamiennego. Prace GIG, Komunikat nr 628, Katowice.
• 83. ROGOŻ M., POSYŁEK E., 1992 — Problemy hydrogeologiczne związane z likwidacją kopalń węgla kamiennego. W: IV Konferencja: Postęp naukowy i techniczny w geologii górniczej węgla kamiennego. Szczyrk. Wyd. GIG., Katowice, s. 190-200.
• 84. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 maja 1998 w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania oraz sposobu wykorzystania dotacji przeznaczonych dla górnictwa. Dz.U. Nr 63, poz 409. Warszawa.
• 85 RÓŻKOWSKA A., RÓŻKOWSKI A., 1973 — Wyniki opróbowania w otworach Sosnowiec IG-1 i Goczałkowice IG-1. Spraw. z pos. nauk. IG, Kwart. Geol., 1.17, nr 4, Warszawa, s. 933-934.
• 86. RÓŻKOWSKI A., 1995 — Factors Controlling the Groundwater Conditions of the Carboniferous Strata in the Upper Silesian Coal Basin, Poland. Ann. Soc. Geol. Pol., vol. 64, 53-66, Kraków.
• 87. RÓŻKOWSKI A., 1996a — Bariery hydrodynamiczne kształtujące warunki hydrogeologiczne w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym. VI Konferencja „Problemy geologii w ekologii i górnictwie podziemnym", Ustroń, s. 267-273.
• 88. RÓŻKOWSKI A., 1996b — Warunki występowania wód termalnych w Masywie Górnośląskim. Tech. Posz. Geol. Geosynoptyka i Geotermia, nr 3-4, Kraków, s. 9-12.
• 89. RÓŻKOWSKI A., WAGNER J., 1988 — Badania hydrogeologiczne głębokich poziomów wodonośnych karbonu GZW. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, seria: Górnictwo, z. 172, nr 960, Gliwice, s. 359-369.
• 90. RUDZKI M.P., 1909 — Fizyka Ziemi, Nakładem Akademii Umiejętności, Kraków.
• 91. RYBACH L., 1998 — Market Penetration of BHE Coupled Heat Pumps - The Swiss Success Story. Geothermal resources Council, Transactions, vol. 22, Septemper 20-23, s.451-455.
• 92. SANNER B., KNOBLICH K., KLUGESCHEID M., REICHMANN J., 1994 — Studie fur einen saisonalen Warme -/ Kaltespeicher am Reichstagsgebaude in Berlin. Proc. 9 Int. Sonnenforum Stuttgart, DGS Munchen, s. 783-90.
• 93. SCHULZ H. J., RUHL W., 1996 — Nutzung der Grubenwarme zur Energiegewinnung. Geotermische Energie, nr 14, Geeste, s. 9-10.
• 94. SOBAŃSKI R., KABAT M., 1996 — System geotermalny w Pyrzycach. Tech. Posz. Geol. Geosynoptyka i Geotermia, nr 3-4, Kraków, s. 22-23.
• 95. SOKOŁOWSKA J., 1997 — Ocena zasobów geotermalnych. Mat. Polskiej Szkoły Geotermalnej, III Kurs, Kraków-Straszęcin, s. 169-176.
• 96. SOKOŁOWSKI J., 1977 — Ważniejsze problemy synoptyki geologicznej. Technika Poszukiwań Geologicznych, nr 1, Kraków, s. 32-36.
• 97. SOKOŁOWSKI J., 1985 — Prowincje, baseny i zbiorniki geostrukturalne, geotermalne i ropogazonośne Polski. W: Stan rozpoznania i perspektywy wykorzystania wód termalnych. 24-25 października, Kraków.
• 98. SOKOŁOWSKI J., 1990 — Geologia regionalna i złożowa Polski. Wyd. Geol., Warszawa, s. 339.
• 99. SOKOŁOWSKI J., 1996 — Czy energia geotermiczna może pomóc górnictwu. Tech. Posz. Geol. Geosynoptyka i Geotermia, nr 3-4, Kraków, s. 24-27.
• 100. SOKOŁOWSKI J., 1997 — Definicje pojęć określających warunki występowania zasobów energii geotermicznej i geotermalnej. Mat. Polskiej Szkoły Geotermalnej, III Kurs, Kraków- Straszęcin, s. 143-156.
• 101. SOKOŁOWSKI J., DŁUGOSZ P., BUJAKOWSKI W., 1992 — Pierwszy zakład geotermalny w Polsce. Tech. Posz. Geol. Geosynoptyka i Geotermia, nr 6, Kraków.
• 102. SOKOŁOWSKI J., SOKOŁOWSKA J., PLEWA S., NAGY S., KROKOSZYŃSKA M., KRZYSIEK U., 1995 — Prowincje i baseny geotermalne Polski. CPPGSMiE PAN, Kraków, s.122.
• 103. SOLIK-HELIASZ E., 1994 — Możliwości pozyskania wód ze zrobów niektórych zlikwidowanych kopalń węgla kamiennego w GZW. W: V Konferencja: Problemy geologii i ekologii w górnictwie podziemnym. Szczyrk, Wyd. GIG., Katowice, s. 293-298.
• 104. STAJNIAK J., 1978 — Badanie ziemskiego pola cieplnego w strefie jego okresowych zmian na obszarze Polski. Biul. Inf. Geof. Stos., nr 2, Warszawa, s. 26-70.
• 105. STAJNIAK J., 1981 — Badanie wpływu uskoków na rozkład ziemskiego pola cieplnego w Polsce. Acta Geoph. Pol., v. XXIX, nr 3. s. 217-224.
• 106. STODULSKI E., 1965 — Wyniki badań stopnia geotermicznego w kopalniach węgla kamiennego w Zagłębiu Górnośląskim. Mat. Arch., Główny Instytut Górnictwa, Katowice.
• 107. STUDENT R., LITWIN J., KOLARCZYK M., 1985 — Badania temperatury pierwotnej skał w KWK „Knurów". Zesz. Nauk. Polit. Śl., seria: Górnictwo, z.138, Gliwice, s. 129-146.
• 108. SZCZEPAŃSKI A., ADAMCZYK A.F., HAŁADUS A., ZDECHLIK R., 1998 — O celowości zmian systemów odwadniania likwidowanych kopalń węgla kamiennego. Bezp. Pr. i Ochr. Śród. w Gór., nr 9, Katowice, s. 4-11.
• 109. ŚRODOŃ J., 1995 — Reconstruction of Maximum Paleotempe- ratures at Present Erosinal Surface of the Upper Silesia Basin, Based on the Composition of Illite/Smectite in Shales. Studia Geol. Polon., vol. 108, Kraków, s. 9-20.
• 110. TAUFER A., FIALA J., 1982 — Stanoveni teplotnych poli OKR. Acta Montana, UGG CSAV, nr 59, Praha, s. 15-36.
• 111. Vademecum górnictwa i geologii, 1997 — Biblioteka Szkoły Eksploatacji Podziemnej, CPPGSMiE PAN, Kraków, s. 678.
• 112. VERMAY K., 1981 — Studies in Virgin Strata temperatures with special reference to the NCB's Western Area Mines.
• 113. WAGNER J., 1998 — Charakterystyka hydrogeologiczna karbonu produktywnego niecki głównej Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Biuletyn PIG, 383, Warszawa, s. 55-96.