Azotany w wodach gruntowych dorzecza górnej Wisły - próba oceny ich stężenia w świetle wytycznych dyrektywy azotanowej

• Autorzy: Kopacz M. , Twardy S.

Warianty tytułu

EN

Nitrates in ground waters of the upper Vistula River basin - an attempt to assess their concentrations in the light of the nitrate directive guidelines

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Celem pracy jest przedstawienie średnich wartości stężenia NO₃ w płytkich wodach gruntowych oraz przeanalizowanie zależności między tymi stężeniami a odpływem gruntowym i obciążeniem zlewni azotem pochodzenia rolniczego. W pracy określono także szacunkowe wartości progowe w celu wyznaczania stężenia NO₃ za pomocą wzorów podanych w Rozporządzeniu MŚ... [2002]. Stężenie azotanów w wodach gruntowych było zróżnicowane. Jego wartości zależały głównie od opadów, czyli w efekcie od odpływu gruntowego. Stężenie to było kształtowane bardziej przez wynik bilansu azotu niż obciążenie. Stwierdzono znaczne różnice w wartościach stężenia obliczanego za pomocą obu wzorów z wykorzystaniem obciążenia i bilansu N dla różnie użytkowanych i nawożonych obszarów rolniczych. Mimo, iż w pracy wyznaczono progowe wartości odpływu, istnieje potrzeba indywidualnej analizy specyficznych obszarów w celu dopracowania metodyki obliczeniowej zawartej w ww. Rozporządzeniu MŚ.

EN

The aim of the work was to show mean concentrations of NO₃ in ground waters and to analyse the relationships between concentrations, groundwater outflow and load of N from agricultural activity. Approximate threshold values to calculate NO₃ concentration based on equations published in the Order of the Minister of Environment were also given in the paper. The concentrations of NO₃ in ground waters were differentiated and depended mainly on precipitation and groundwater outflow. Nitrate concentrations depended more on nitrogen balance than on N load. There were significant differences between NO₃ concentrations calculated with the two equations (the first used balance, the second - N load) for differently used and fertilized agriculture areas. Threshold values of groundwater outflow were estimated in the paper; there is, however, a need of individual analysis of specific areas to optimise the equations given in the Minister's Order.

Słowa kluczowe

PL

obciążenie zlewni azotem; odpływ gruntowy; stężenie NO3 w wodach gruntowych

EN

concentrations of NO3 in ground water; ground outflow; N load to catchment basin

• Wydawca: Wydawnictwo ITP
• Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
• Rocznik: 2009
• Tom: T. 9, z. 4
• Strony: 87--101
• Opis fizyczny: Bibliogr. 17 poz., wykr.

Twórcy

autor

Kopacz M.

autor

Twardy S.

• Małopolski Ośrodek Badawczy IMUZ, ul. Ułanów 21b, 31-450 Kraków; tel. [phone],

Bibliografia

• ALLEN R. G., 1998. Crop evapotranspiration, Guidelines for computing crop water requirements, FAO Irrig. Drain. Paper no 56 ss. 300.
• DOMAGAŁA R., 1989. Dynamika zmian jakości wody w procesie drenażu w terenach podgórskich. Kraków: P.Krak. pr. dokt. maszyn. ss. 89.
• DURKOWSKI T., BURCZYK P., KRÓLAK B., 2007. Stężenie wybranych składników chemicznych w wodach gruntowych i roztworze glebowym w małej zlewni rolniczej. Woda Środ. Obsz. Wiej. t. 7 z. 1(19) s. 5-15.
• Dyrektywa Rady z dn. 12 grudnia 1991 r. dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego nr 91/676/EWG. Dz. Urz. U. E. (L) nr 375/1991.
• IGRAS J., 2005. Zawartość składników mineralnych w wodach drenarskich z użytków rolnych w Polsce. Puławy: IUNG-PIB rozpr. habil. ss. 95.
• ILNICKI P., 2004. Polskie rolnictwo a ochrona środowiska. Poznań: Wydaw. AR ss. 485.
• JAGUŚ A., TWARDY S., 2006. Wpływ zróżnicowanego użytkowania łąki górskiej na plonowanie runi i cechy jakościowe odpływających wód. Falenty. Kraków: Wydaw. IMUZ ss. 88.
• KONDRACKI J., 2000. Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydaw. PWN ss 440.
• Kryteria wyznaczania wód i obszarów wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu pochodzącymi ze źródeł rolniczych. Opracowanie monograficzne, 2003. Pr. zbior. Red. S. Twardy. Kraków: Wydaw. IMUZ, RZGW ss. 94.
• MISZTAL A., 2000. Odpływ wody i ewapotranspiracja w warunkach zróżnicowanego rolniczego użytkowania gleby górskiej w rejonie Małych Pienin. Rozpr. Habil. Falenty: Wydaw. IMUZ ss. 119.
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych. Dz. U. 2002 nr 241 poz. 2093.
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. Dz.U. 2003 nr 4 poz. 44.
• SMITH M., 1992. Cropwat - A computer program for irrigation planning and management. Irrig. Drain. Paper no 46 ss. 126.
• SAPEK A., 1995. Wpływ rolnictwa na jakość gleby. Rolnictwo polskie a jakość wody. Przysiek: ODR-RCEE s. 7-21.
• SAPEK A., PIETRZAK S., 2000. Bilans fosforu i potasu w gospodarstwach nastawionych na produkcję zwierzęcą jako podstawa do zaleceń nawozowych. Dobre praktyki w rolnictwie. Przysiek: ODR-RCEE s. 5-31.
• SAPEK A., SAPEK B., 2007. Zmiany jakości wody i gleby w zagrodzie i jej otoczeniu w zależności od sposobu składowania nawozów naturalnych. Zesz. Edukac. 11. Falenty: Wydaw. IMUZ ss. 114.
• SMOROŃ S., KOPEĆ S., MISZTAL A., 1996. Dynamika azotanów w wodach infiltrujących przy różnych uprawach rolniczych. Zesz. Probl. Post. Nauk. Rol. z. 440 s. 367-374.