Aktywność enzymatyczna gleb wskaźnikiem ich zanieczyszczenia

• Autorzy: Bielińska E.J.

Warianty tytułu

EN

Enzymatic activity of the soils as an indicator of their contamination

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Aktywność enzymatyczna gleby umożliwia rozpoznawanie niekorzystnych zmian zachodzących w środowisku glebowym i może być wskaźnikiem procesów zdegradowania gleb. Badaniami objęto gleby w obszarze oddziaływania trzech zakładów przemysłowych: Łańcuckiej Fabryki Śrub (50°06' N; 22° 18' E), Krośnieńskiej Huta Szkła (49o40' N; 21°50' E) i Zakładów Azotowych "Puławy" S.A. (51°25' N; 21° 57' E). Próbki glebowe do badań pobierano w trzech odległościach od emi torów zanieczyszczeń: 200, 400 i 600 m. Nasilenie badanych procesów enzymatycznych korespondowało z sytuacją ekologiczną gleb. Największą aktywnością enzymów cechowała się gleba z okolic Łańcuckiej Fabryki Śrub. Silną depresję aktywności enzymatycznej stwierdzono wokół Zakładów Azotowych "Puławy" S.A.

EN

Enzymatic activity of the soil enables recognition of unfavourable changes in soil and may be indicative of degradation processes. Soils in neighbourhood of 3 different industrial plants localized in south-east of Poland were the objects of the investigation: Screw Factory in Łańcut (50° 06' N; 22° 18' E), Glasswork in Krosno (49° 40' N; 21° 50' E) and Nitrogen Factory in Puławy (51° 25' N; 21° 57' E). The sampies of soils were collected at three distances from the source of contamination: 200 m, 400 m and 600 m. Intensity of enzymatic processes corresponded with ecological stale of soils. Soil in neighbourhood of Screw Factory (Łańcut) characterized the highest activity of examined enzymes, while the soil nearby Nitrogen Factory (Puławy) showed strong depression of enzymatic activity.

Słowa kluczowe

PL

gleba; zanieczyszczenie; wskaźnik; aktywność enzymatyczna

EN

soil; contamination; indicator; enzymatic activity

• Wydawca: Sieć Badawcza Łukasiewicz - Poznański Instytut Technologiczny
• Czasopismo: Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering
• Rocznik: 2002
• Tom: Vol. 47, nr 1
• Strony: 38--44
• Opis fizyczny: Bibliogr. 44 poz., tab.

Twórcy

autor

Bielińska E.J.

• Instytut Gleboznawstwa i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego, Akademia Rolnicza, Poznań

Bibliografia

• [1] Abrayman S.A.: Variation of enzyme activity of soil under the influence of natural and anthropogenic factors. Euras. Soil Sci., 25, 57-74, 1993.
• [2] Baath E.: Effects of heavy metals in soil on microbial process and populations (a reviev) Water, Air, and Soil Poll., 47, 335-379, 1989.
• [3] Badora A.: Mobilne formy wybranych metali w glebach oraz niektóre aspekty ich immobilizacji. Rozprawy Naukowe AR w Lublinie, 225, 1999.
• [4] Baligar V.C., Wright J., Smedley M.: Enzyme activities in Appalachian soils. Commun. Soil Sci. Plant Anal., 22, 1797-1804, 1991.
• [5] Bielińska E.J.: Enzymatic activity and organic carbon content in orchard soil. Humic Subst. Environ., 1, 3\4, 9-14, 1999.
• [6] Bielińska E.J., Baran S., Gostkowska K., Wiśniewski J.: Aktywność dehydrogenaz w glebach z rejonów oddziaływania zakładów przemysłowych województwa podkarpackiego. Zesz. Naukowe Politechniki Śląskiej, 1487, 45, 275-284, 2000.
• [7] Blum W.E.H.: International Scientific Conference & Congress of the Polish Society of Soil Science. Plenary lecture, Lublin, 1999.
• [8] Burns R.G.: Extracelluar enzyme-substrate interaction in soil. [W:] Microbes in Their Natura! Environments. Red. H. Slater, Cambridge University Press, New York, 249-298, 1983.
• [9] Chłopecka A.: Assessment of form of Cd, Zn and Pb in contaminated calcareous and gleyed soils in southwest Poland. The Science of the Total Environ., 188, 253-262, 1996.
• [10] Dalun H., Li Ch.-Y., Januszek K.: Development of microorganisms and oxidation of some organic compounds in soil polluted with haevy metals. P. J. Soil Sci., 30, 2, 55-63, 1997.
• [11] Dalton D.A., Evans H.J., Hanus F.J.: Stimulation by nickel of soil microbial urease activity and urease and hydrogenase activites in soybeans grown in a low-nickel soil. Plant Soil 88, 245-250, 1985.
• [12] Doelman P., Haanstra Short- and long-term effect of heavy metals on phosphatase activity in soils: An ecological dose-response model approach. Biol. Fertil. Soils, 8, 235-241, 1989.
• [13] Domsch K.H., Jagnov G., Anderson T.H.: An ecological concept for assessment of side - effects of agrochemicals on soil microorganisms. Resi. Rev. 86, 66-105, 1983.
• [14] Drzymała S.: Zasady pobierania i przygotowania próbek glebowych do badań mikrobiologicznych. Wydawnictwo Katedry Mikrobiologii Rolnej AR w Poznaniu "Ekologiczne aspekty mikrobiologii gleby", Poznań, 65-71, 1998.
• [15] Frankenberger W.T., Dick W.A.: Relationships between enzyme activities and microbial growth and activity indices in soil. Soil Sci. Soc. Am. J., 47, 945-951, 1983.
• [16] Frankenberger W.T.Jr., Johanson J.B., Nelson C.O.: Urease activity in sewage sludge-amended soils. Soil Biol. Biochem., 15, 543-557,1983.
• [17] Frankenberger W.T. Jr, Johanson J.B.: Effect of pH on enzyme stability in soils. Soil Biol. Biochem., 14, 433-437, 1982.
• [18] Gostkowska K., Furczak J., Domżał H., Bielińska J.: Suitability of some biochemical and microbiological tests for the degradation degree of Podzolic Soil on the background of it differentiated usage. Pol. J. Soil Sci., 30/2, 69-78, 1998.
• [19] Januszek K.: Aktywność enzymatyczna wybranych gleb leśnych Polski południowej w świetle badań polowych i laboratoryjnych. Zesz. Nauk. AR w Krakowie, Rozprawy, 250, 1999.
• [20] Jedliczko S.: Działalność Zakładów Azotowych "Puławy" S.A. na rzecz ochrony środowiska. In: Kom. Nauk Leśnych PAN, Funkcjonowanie gleb leśnych na terenach zagrożonych i trendy jego zmian, Puławy, 27-37, 1999.
• [21] Kabata-Pendias A., Pendias H.: Biogeochemia pierwiastków śladowych. PWN, Warszawa, 1993.
• [22] Kiss S., Dragan-Bularda M., PaKa D.: Activity and stability of enzyme molecules following their contact with clay mineral surfaces. Studia Univ. Babeş-Bolyai, Biol., 31, 2, 3-29, 1986.
• [23] Kiss S., Dragan-Bularda M., Pasca D.: Enzymology of Technogenic Soils. Casa Cartii de Stiinta, Cluj, 1993.
• [24] Kiss S., Dragan-Bularda M., Radulescu D.: Biological significance of enzymes accumulated in soil. Adv. Agron., 27, 25-87, 1975.
• [25] Kobus J.: Biologiczne procesy a kształtowanie żyzności gleby. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. 421a, 209-219, 1995.
• [26] Kucharski J.: Relacje między aktywnością a żyznością gleby. (W: Drobnoustroje w środowisku Występowanie, aktywność i znaczenie. AR Kraków, Red. W. Barabasz), 327-347, 1997.
• [27] Ladd N., Butler J.H.A.: Short-term assays of soil proteolytic enzyme activities using proteins and dipeptide derivatives as substrates. Soil Biol. Biochem. 4, 19-30, 1972.
• [28] Leita L., Nobili M., Muhlbachova G., Mondini C., Marchiol L., Zerbi G.: Bioavailability and effects of heavy metals on soil microbial biomass survival during laboratory incubation. Biol, Fertil. Soils, 19, 103-108, 1995.
• [29] Lynden van G.W.J.: The European soil resources. Council of Europe Press. Nature and environment, 71, 99 pp., 1995.
• [30] Malkomes H.P.: Existing altemative tests to measure side-effects of pesticides on soil microorganisms: dehydro-genase activity. Toxicol. Environ. Chem. 30, 167-176, 1991.
• [31] Martyniuk S., Stachyra A., Wróblewska B., Zięba S.: Związki pomiędzy mikrobiologicznymi i enzymatycznymi właściwościami gleby a plonami ziemniaków. (W: Drobno-ustroje w środowisku Występowanie, aktywność i znaczenie. AR Kraków, Red. W. Barabasz), 439-447, 1997.
• [32] Mocek A., Drzymała S., Maszner P.: Geneza, analiza i klasyfikacja gleb. Wyd. AR Poznań, 1997.
• [33] Murray R.K., Granner D.K., Mayes P.A.: Biochemia Harpera. PZWL, Warszawa, 1995.
• [34] Myśków W.: Próby wykorzystania wskaźników aktywności mikrobiologicznej do oceny żyzności gleby. Post. Mikrobiologii 20,3/4, 173-192, 1981.
• [35] Myśków W., Stachyra A., Zięba S., Masiak D.: Aktywność biologiczna gleby jako wskaźnik jej żyznośći i urodzajności. Rocz. Glebozn. 47, 1/2, 89-99, 1996.
• [36] Nannipieri P., Grego S., Ceccanti B.: Ecological significance of the biological activity in soil. [W:] Soil Biochemistry, Vol. 6. Red. J-M Bollag, G. Stotzky. Dekker, New York, 293-355, 1990.
• [37] Niewiadomski W.: Nauka o płodozmianie - stan i perspektywy. Post. Nauk Roln. 3, 127-139, 1995.
• [38] Olszowska G.: Aktywność enzymatyczna gleb leśnych w rejonie oddziaływania imisji huty cynku i ołowiu "Miasteczko Śląskie". Inst. Bad. Leśn., 834, 107-130, 1997.
• [39] Smyk B.: Mikroorganizmy a stabilność ekosystemów polowych. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 306, 127-140, 1985.
• [40] Tabatabai M.A., Bremner J.M.: Use of p-nitrophenyl phosphate for assay of soil phosphatase activity. Soil Biol. Biochem. 1, 301-307, 1969.
• [41] Thalmann A.: Zur Methodik derestimmung der Dehydrogenaseaktivität in Boden mittels Triphenyltetrazoliumchlorid (TTC). Landwirtsch. Forsch. 21, 249-258, 1968.
• [42] Trasar-Cepeda C., Leirós C., Gil-Sotres F., Seoane S.: Towards a biochemical quality index for soils: An expression relating several biolegical and biochemical properties. Biol. Fertil. Soils, 26, 100-106, 1998.
• [43] Vekemans X., Godden B., Penninck M.J.: Factor analysis of the relationships between several physico-chemical and microbiological characteristics of some Belgian agricultural soils. Soil Biol. Biochem., 21, 53-58, 1989.
• [44] Zantua M.I., Bremner J.M.: Comparison of methods of assaying urease activity in soils. Soil Biol. Biochem. 7, 291-295, 1975.