Katastrofa budowlana w tunelu Czernickim

• Autorzy: Preidl W.

Warianty tytułu

EN

Building disaster in the Czernicki Tunnel

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

W maju 2007 roku mija okrągła rocznica katastrofy budowlanej, jaka miała miejsce w tunelu Czernickim na trasie Kolei Wilhelma (odcinek Nędza - Katowice Ligota). Tunel, wybudowany dużym nakładem pracy i pieniędzy, od samego początku sprawiał kłopoty budowniczym. Bardzo słabe grunty piaszczysto-ilasto-gipsowe już w trakcie drążenia komory tunelu wywierały obciążenie deformacyjne na obudowę wstępną drewnianą, powodując jej silne odkształcenia, łącznie z łamaniem stojaków podpierających strop i dźwigarów zabudowywanych poprzecznie. Tunel został oddany do użytku na początku 1857 roku. Deszczowa wiosna tego roku spowodowała duże nasiąknięcie gruntów wokół tunelu i ich upłynnienie. Na początku maja zaobserwowano pierwsze spękania obudowy ostatecznej tunelu, a 17 maja tunel uległ zawaleniu w swojej środkowej strefie. Bardzo ważna dla rybnickich kopalń linia kolejowa została zablokowana. W swojej książce Leon Peszel, cytując prof. Karola Wątorka, pisze "...iż o wielkości panujących ciśnień można wnioskować z zachowania się obudowy tymczasowej sztolni. Z pomiaru wielkości ugięć, z ewentualnych złamań, względnie z wzajemnie wżerania się części tejże obudowy można określić wielkość ciśnień, panujących w danym przekroju". Słowa te zostały napisane w pierwszej połowie XX wieku, a więc prawie 70 lat po katastrofie, jaka miała miejsce w Czernicy, i gdy geomechanika i statyka budowli podziemnych stały na znacznie wyższym poziomie rozwoju niż w czasach Franza Rzihy.

EN

In May 2007 passes the anniversary of the building disaster which occurred in 1857 in Czernicki tunnel on the route of the Wilhelm Railway on the Nędza - Katowice Ligota section. Built at a high cost and manpower from its beginning caused many problems for builders. Very weak clayey grounds with sand contents already during the cross cutting of tunnel caused deformation load on the wooden temporary lining caused its strong deformation.Tunnel was set into operation at the beginning of 1857. The rainy spring of this year brought about sopping of the ground around the tunnel. At the begin of May of this year observed first cracks in the final tunnel lining and at the 17th of May the tunnel partially collapsed in its central section. Very important railway for the Rybnik coal mines was blocked. In his book Leon Peszel basing on the opinion of prof. Karol Wątorek writes "...we can conclude about volume of the soil load basing on the temporary lining behavior. From the deflection's measurement, crushes of the lining elements we can calculate the volume of the pressure occurring in determined cross-section of the tunnel". This opinion was presented in the first half of the XX century so almost 70 years after the disaster in Czernica when the geomechanics and statics of underground constructions reached considerable higher level then in Franz Rziha times.

Słowa kluczowe

PL

historia; tunele; budownictwo podziemne

EN

tunnels; underground construction; history

• Wydawca: Wydawnictwa AGH
• Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
• Rocznik: 2007
• Tom: R. 31, z. 3
• Strony: 347--355
• Opis fizyczny: Bibliogr. 12 poz., rys., tab., wykr.

Twórcy

autor

Preidl W.

• Wydział Górnictwa i Geologii, Politechnika Śląska, Gliwice

Bibliografia

• [1] Adamczyk A.: Budowa tunelu w Rydułtowach. „Spektrum", pismo parafii św. Jacka w Radoszowach, 11, 2004
• [2] Bufe S.: Ostdeutsche Eisenbahnerinnerungen. Verlag J. G. Blaschke Verlag Darmstadt 1974
• [3] Gabzdyl W.: Geologia i kopaliny Górnego Śląska. Wydawnictwo Politechniki Śląskiej 1997
• [4] Ihnatowicz I.: Wademecum do badań nad historią XIX i XX wieku t.1, Warszawa, PWN 1967
• [5] Keller D., Kloch B., Soida K., Wieczorek E.: Koleją z Katowic do Raciborza. Najciekawsze linie kolejowe Polski. Rybnik, Wyd. BETEZDA 2006
• [6] Materiały udostępnione przez Agencję Techniczną „ERDEX"
• [7] Peszel L.: Budowa tunelów według wykładów i wskazówek Prof. Jnż. Dra. Karola Wątorka. Wyd. nakład Związku Studentów i Jnżynierji Politechniki Lwowskiej 1929
• [8] Preidl W.: Tunel w Rydułtowach. Międzynarodowa Konferencja VII Szkoła Geomechaniki. Gliwice – Ustroń 2005
• [9] Preidl W.: Tunel w Rydułtowach — najstarszy tunel kolejowy w Polsce. Budownictwo Górnicze i Tunelowe, 3, 2005
• [10] Rziha F: Lehrbuch der gesammten Tunnelbaukunst. Teil 1. Ernst & Korn v. 1867. Essen, Verlag Gluckauf 1986
• [11] Rziha F.: Lehrbuch der gesammten Tunnelbaukunst. Teil 2. Ernst & Korn v. 1874. Essen, Verlag Gluckauf 1988
• [12] Rziha F.: Tunnel-Baumethode in Eisen. Berlin, Verlag Ernst & Korn 1864