Rtęć w kopalinach wydobywanych w Polsce jako potencjalne źródło zanieczyszczenia środowiska

Bojakowska, I.; Sokołowska, G.

Artykuł - szczegóły

Tytuł artykułu

Rtęć w kopalinach wydobywanych w Polsce jako potencjalne źródło zanieczyszczenia środowiska

Autorzy

Bojakowska I. , Sokołowska G.

Wybrane pełne teksty z tego czasopisma

http://geojournals.pgi.gov.pl/bp/

Identyfikatory

Warianty tytułu

Mercury in mineral raw materials exploited in Poland as potential sources of environmental pollution

Języki publikacji

Abstrakty

Zbadano występowanie rtęci w surowcach naturalnych eksploatowanych w Polsce, które poddawane wysokotemperaturowym procesom przeróbki, stanowią potencjalne źródło emisji rtęci do atmosfery i zanieczyszczenia środowiska. Badaniami objęto: węgiel kamienny, węgiel brunatny, torfy, ropę naftową, rudy miedzi, rudy cynku i ołowiu, surowce ilaste i surowce węglanowe. Zawartość rtęci w węglu mieści się w zakresie od kilku do kilkuset ppb: średnia jej zawartość w węglu kamiennym wynosi w złożach: dolnośląskim - 399 ppb, lubelskim - 105 ppb i w górnośląskim (najniższa średnia zawartość rtęci) - 60 ppb. Średnie zawartości rtęci w węglu brunatnym są na ogół wyższe, niż w większości złóż węgla kamiennego. Najwyższą stwierdzono w złożu Bełchatów (416 ppb), a najniższą w złożu Lubstów (199 ppb). Torfy zawierają średnio 64 ppb Hg; najwyższą jej zawartością charakteryzują się torfy olesowe. Średnia zawartość rtęci w zbadanych ropach jest bardzo niska i wynosi 4 ppb. Średnia zawartość rtęci w łupkach serii miedzionośnej jest bardzo wysoka i wynosi 4615 ppb, w dolomitach tej serii - 173 ppb, a w piaskowcach - 255 ppb. Rudy cynkowo-ołowiowe ze złoża Pomorzany zawierają średnio 260 ppb, a ze złoża Trzebionka - 50 ppb Hg. Surowce ilaste zawierają średnio 46 ppb Hg, a średnia zawartość rtęci w skałach węglanowych wynosi 7 ppb. Na podstawie danych o wielkości wydobycia tych surowców w 1997 roku, można określić, że wraz z nimi wydobyto na powierzchnię około 42 000 kg rtęci, w czym największy udział 48,4% miał węgiel brunatny i rudy miedzi - 29,2%. Udział rtęci pochodzącej z węgla kamiennego stanowił 19,4%, rud cynkowo-ołowiowych 1,6%, a surowców ilastych i węglanowych - poniżej 1%.

Mercury concentration was determined in the mineral raw material mined in Poland and processed at high temperature and being potential sources of mercury emission to the atmosphere. Samples of hard coal, lignite, peat, crude oil, copper and lead-zinc ores, ceramic and calcareous raw materials were collected for research. The range of mercury contents in hard coals and lignite is from merely a few ppb to several hundreds ppb; the mean content of mercury in hard coal from the Lower Silesia Coal Basin deposit is 399 ppb, from the Lublin Coal Basin deposit - 105 ppb and from the Upper Silesia Coal Basin - 60 ppb. The average mercury concentration is higher in lignite than in the majority of hard coal, it is the highest in the Bełchatów deposit (416 ppb), the lowest in the Lubstów deposit (199 ppb). Peat contains 64 ppb Hg on the average and among them alder peat characterise the highest mercury concentration. The mean concentration of mercury in the crude oil is very low (4 ppb). In the copper-bearing series the mean mercury content is very high and amounts 4615 ppb in copper shale, in dolomites - 173 ppb, and 255 ppb in sandstones. Lead-zinc ores from the Pomorzany deposit contain 260 ppb Hg on the average whereas the mean mercury content in the ores of the Trzebionka deposit is five times lower (50 ppb). Clays and tills contain 46 ppb of mercury on the average. The mean mercury concentration in limestones is very low and amounts 7 ppb. According to the data of the mineral raw material production in Poland, coal, lignite, copper and lead-zinc ores, clays and limestones mined in 1997 contain about 42 000 kg of mercury in total. The biggest share in this amount - 48.4% have lignite, the copper ores have a share equal 29.2%, hard coal - 19.4%, lead-zinc ores - 1.6%. Ceramic and calcareous raw materials have the smallest share (below 1%) of total amount of mercury mined in 1997 in Poland.

Słowa kluczowe

rtęć kopaliny zanieczyszczenie środowisko przyrodnicze

mercury mineral raw materials pollution environment

Wydawca

Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy

Czasopismo

Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego

Rocznik

2001

Tom

nr 394

Strony

5--53

Opis fizyczny

Bibliogr. 97 poz., rys., tab., wykr.

Twórcy

autor

Bojakowska I.

Państwowy Instytut Geologiczny, ul. Rakowiecka 4, 00-975 Warszawa

autor

Sokołowska G.

Państwowy Instytut Geologiczny, ul. Rakowiecka 4, 00-975 Warszawa

Bibliografia

[1] ALLARD B., ARSENIE I., 1991 — Abiotic reduction of mercury by humic substances in aquatic system: an important process for the mercury cycle. Water, Air, and Soil Pollution, 56: 457-464.
[2] BANAŚ M., GŁUSZEK A., JAROSZ J., SALAMON W., 1998 — Żyły polimetaliczne w permskich złożach miedzi na monoklinie przedsudeckiej. Pr. Spec. PTM, 10: 43^49.
[3] BANAŚ M., KUCHA H., MAYER W., PIESTRZYŃSKI A., 1980 — Możliwości skażenia środowiska niektórymi metalami ciężkimi w obszarach eksploatacji górniczej. Zesz. Nauk. AGH, 816. Sozol. i Sozotech., 15: 15—18.
[4] BIESTER H., GOSAR M., MULLER G., 1999 — Mercury speciation in tailings of the Idrija mercury mine. J. Geochem. Explor., 65, 3: 195-204.
[5] BLOOM N., WATRAS C.J., HURLEY J.P., 1991 — Impact of acidification on the methylmercury cycling in remote seepage lakes. Water, Air and Soil Pollution, 56: 477—491.
[6] BUJALSKA M., 1976 — Dodatek do dokumentacji geologicznej złoża iłów ceramiki budowlanej „Plecewice". Przedsiebiorstwo Technologiczno-Gcologiczne Ceramiki Budowlanej. CERGO. Warszawa.
[7] CARPI A., 1997 — Mercury from combustion sources: a review of the chemical species emitted and their transport in the atmosphere. Water, Air, and Soil Pollution, 98, 3/4: 241-254.
[8] CARPI A., LINDBERG S., PRESTBO E., BLOOM N., 1997. — Methyl mercury contamination and emission to the atmosphere from soil amended with municipal sewage sludge. J. Environ. Qual., 26: 1650-1655.
[9] CHRZANOWSKA M., 1964 — Dokumentacja geologiczna złoża wapieni jurajskich „Piechcin-Wilkowo". Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[10] CIUK E., 1987 — Węgiel brunatny. W: Budowa Geologiczna Polski. T. VI. Złoża surowców mineralnych (R. Osika red.): 159-194. Wyd. Geol., Warszawa.
[11] CHU P., PORCELLA D.B., 1995 — Mercury stack emissions from U.S. Electric utility power plants. Water, Air, and Soil Pollution, 80, 1/4: 135-144.
[12] COCKING D., HAYES R., LOU KING M., ROHRER M., THOMAS R., WARD D., 1991 — Compartmentalization of mercury in biotic components of terrestrial flood plain ecosystem adjacent to the South River at Waynesboro, VA. Water, Air, and Soil Pollution, 57/58: 159-170.
[13] CONSTANTINOU E., WU X.A., SEIGNEUR C., 1995 — Development and application of a reactive plume model for mercury emissions. Water, Air, and Soil Pollution, 80, 1/4: 325-335.
[14] CZERSKCZIEWA A., 1971 — Dokumentacja geologiczna złoża wapieni triasowych „Strzelce Opolskie" w kat. B, C1, C2. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[15] DEPOWSKI S., 1987 — Ropa naftowa i gaz ziemny. W: Budowa Geologiczna Polski. T. VI. Złoża surowców mineralnych (R. Osika red.): 49-98. Wyd. Geol., Warszawa.
[16] EBINGHAUS R., TRIPATHI R.M., WALLSCHLAGER D., LINDBERG S.E., 1999 — Natural and anthropogenic mercury sources and their impact on the air-surface exchange of mercury on regional and global scales. In: Mercury contaminated sites. Characterization, risk assessment and remediation (R. Ebinghaus, R.R. Turner, L.D. dc Lancerda, O. Vasiliev, W. Salomons): 3-50. Springer, Berlin.
[17] FAHLKE J., BURSIK A., 1995 — Impact of the State-of-the Art of flue gas cleaning on mercury species emissions from coal-fired steam generators. Water, Air, and Soil Pollution, 80, 1/4: 209-215.
[18] FARYŚ-ELKOWICZ G., 1962 — Dokumentacja geologiczna złoża surowców ilastych ceramiki budowlanej cegielni Brzeziny. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[19] FERRARA R., 1999 — Mercury mines in Europe: Assessment of emissions and environmental contamination. In: Mercury contaminated sites. Characterization, risk assessment and remediation (R. Ebinghaus, R.R. Turner, L.D. dc Lancerda, O. Vasiliev, W. Salomons): 51-73. Springer, Berlin.
[20] FERRARA R., MASETI B., BREDER R., 1991 — Mercury in abiotic and biotic compartments of an area affected by a geochemical anomaly (Mt. Amiata, Italy). Water, Air and Soil Pollution, 56: 219-233.
[21] FRANKIEWICZ K., 1980 — Klasyfikacja torfu. W: Surowce Mineralne Świata. Torf (A. Bolewski red.): 18-24. Wyd. Geol., Warszawa.
[22] GALATA A., 1988 — Dokumentacja geologiczna złoża wapieni i margli jurajskich „Gliniany-Duranów' 88" w kat. Bi, Ci i C2. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[23] GLIMOUR C., HENRY E., MITCHELL R., 1992 — Sulfate stimulation of mercury methylation in freshwater sediments. Environ. Sc. Techn., 26, 11: 2281-2287.
[24] GŁOGOWSKI W., BRAWATA J., 1971 — Dokumentacja geologiczna w kat. Ci + B złoża surowców ilastych i piasków schudzającego ceramiki budowlanej Ligota Dolna. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[25] GONZALES H., 1991 — Mercury pollution by a chlor-alkali plant. Water, Air and Soil Pollution, 56: 83-93.
[26] GOSAR M., PIRCS., SAJN R., BIDOVEC M., MASHYANOV N.R., SHOLUPOV S.E., 1997 — Distribution of mercury in the atmosphere over Idrija, Slovenia. Environ. Geochem. Health, 19: 101-1 10.
[27] GROCHOLSKI A., BOSSOWSKI A., 1987 — Dolnośląskie Zagłębie Węglowe. W: Budowa Geologiczna Polski. T. VI. Złoża surowców mineralnych (R. Osika red.): 139-147. Wyd. Geol., Warszawa.
[28] HAJDROWSKA W., 1972 — Dokumentacja geologiczna złoża łupków karbońskich „Czerwionka" do produkcji ceramiki budowlanej w kat. B. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[29] HINTELMANN H., HEMPEL M., WILKEN R., 1995 — Observation of unusual organic mercury species in soils and sediments of industrially contaminated sites. Environ. Sc. Techn., 29: 1845-1850.
[30] IKINGURA J R., MUTAKYAHWA M.K.D., KAHATANO J.M.G., 1997 — Mercury and mining in Africa with special reference to Tanzania. Water, Air, and Soil Pollution, 97, 3/4: 223-232.
[31] IVERFELDT A., 1991 — Mercury in forest canopy throughfall water and its relation to atmospheric deposition. Water, Air, and Soil Pollution, 56: 553-564.
[32] KABATA-PENDIAS A., 1992 — Biogeochemia rtęci w różnych środowiskach. W: Rtęć w środowisku — Problemy ekologiczne i metodyczne (A. Kabata-Pendias. J. Żmudzki red.). Zesz. Nauk. PAN, 4. Ossolineum, Wrocław.
[33] KABATA-PENDIAS A., PENDIAS H., 1999 — Biogeochemia pierwiastków śladowych. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
[34] KELLY C.A., RUDD J., ST. LOUIS V., 1995 — Is total mercury concentration a good predictor of methyl mercury concentration in aquatic systems? Water, Air and Soil Pollution, 80, 1/4: 715—724.
[35] KIJEWSKI P., JAROSZ J., 1996 — Właściwości kopaliny. W: Monografia KGHM Polska Miedź S.A (A. Pietrzyński red.): 303-307. CBPM „Cuprum" Sp. z 0.0., Wrocław.
[36] KIJEWSKI P., TOMANIK R., 1998 — Ołów, arsen, kadm i rtęć w złożu rud miedziowo-srebrowych. Pr. Spec. PTM, 10: 141-155.
[37] KLEIN S.M., JACOBS L.A., 1995 — Distribution of mercury in the sediments of Onondaga Lake, N.Y. Water, Air and Soil Pollution, SO, 1/4: 1035-1038.
[38] KOTLARSKA B., 1967 — Dokumentacja geologiczna złoża wapieni jurajskich „Rudniki-Rędziny" w kat. B + C. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[39] KOZŁOWSKI S., 1981 — Katalog węglanowych złóż surowców wiążących w Polsce. Wyd. Geol., Warszawa.
[40] KOZYDRA Z., WYRWICKI R., 1970 — Surowce ilaste. Wyd. Geol., Warszawa.
[41] KRUSZEWSKA K., DYBOVA-JACHOWICZ S., 1997 — Zarys petrologii węgla. Skrypty Uniw. Śl„ 525.
[42] KUCHA H., 1986 — Eugenite, Ag, Hg2—anew mineral from Zechstein copper deposits in Poland. Miner. Pol., 17:3-12.
[43] KUCHA H., 1990 — Geochemistry of the Kupferschiefer, Poland. Geologische Rundschau, 79, 2: 387-399.
[44] KUDO A., TURNER R., 1999 — Mercury contamination of Minamata Bay: Historical overview and progress towards recovery. In: Mercury contaminated sites. Characterization, risk assessment and remediation (R. Ebinghaus, R.R. Turner, L.D. dc Lancerda, O. Vasiliev, W. Salomons): 143-158. Springer, Berlin.
[45] LACERDA L.D., 1997 — Global mercury emissions from gold and silver mining. Water, Air, and Soil Pollution, 97, 3/4: 209-221.
[46] LACERDA L.D., SALOMONS W., 1999 — Mercury contamination from New World gold and silver mine tailings. In: Mercury contaminated sites. Characterization, risk assessment and remediation (R. Ebinghaus, R.R. Turner, L.D. dc Lancerda, O. Vasiliev, W. Salomons): 73-88. Springer, Berlin.
[47] LINDBERG S., STRATTON W., 1998 — Atmospheric mercury speciation: concentrations and behaviour of reactive gaseous mercury in ambient air. Environmental. Sc. Techn., 32: 49-57.
[48] LINDQVIST O., JOHANSSON K., AASTRUP M., ANDERSSON A., BRINGMARK L., HOVSENIUS G., HAKANSON L., IVERFELDT A., MEILI M., TIMM B., 1991 — Mercury in the Swedish environment — recent research on causes, consequences and corrective methods. Water, Air, and Soil Pollution, 55, 1/2: 1-261.
[49] LIS J., SYLWESTRZAK H. ,1986 — Minerały Dolnego Śląska. Wyd. Geol., Warszawa.
[50] LYONS W.B., WAYNE D.M., WARWICK J.J., DOYLE G. A., 1998 — The Hg geochemistry of a geothermal strem, Steamboat Creek, Nevada: natural vs. anthropogenic influences. Envir. Geol., 34, 2/3:143-150.
[51] MALM O., PFEIFFER W., SOUZA M„ REUTHER R., 1990 — Mercury pollution due to gold mining in the Madeira River basin, Brazil. Ambio, 19, 1: 11-15.
[52] MASERTI B., FERRARA R., 1991 — Mercury in plant, soil and atmosphere near a chlor-alkali complex. Water, Air, and Soil Pollution, 56: 15-20.
[53] MASON R.P., MOREL F.M.M., HEMOND H.F., 1995 — The role of microorganisms in elemental mercury formation in natural waters. Water, Air and Soil Pollution, 80, 1/4: 775-787.
[54] MATILAINEN T., VERTA M., NIEMI M., UUSI-RAUVA A., 1991 — Specific rates of net methylmercury production in lake sediments. Water, Air and Soil Pollution, 56: 595-605.
[55] MAYER W., PIESTRZYŃSKI A., 1985 — Ore minerals from Lower Zechstein sediments at Rudna mine. Fore-Sudetic Monocline, SW Poland. Pr. Miner. Kom. Nauk. Miner. PAN Krak., 75.
[56] MAZURKIEWICZ Z., 1961 — Dokumentacja geologiczna złoża iłów ceramiki budowlanej w „Fordon". Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[57] MERLE B., 1984 — Dokumentacja geologiczna złoża iłów krakowieckich dla cegielni „Harasiuki". Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[58] MICHNOWICZ A., LEŚKO T., WINIARZ L., 1956 — Dokumentacja geologiczno-technologiczna złoża surowców ilastych ceramiki budowlanej cegielni KADYNY. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[59] MEIJ R., 1991 — The fate of mercury in coal-fired power plants and the influence of wet-gas desulfurization. Water, Air, and Soil Pollution, 56: 21-33.
[60] MILEWSKI Z., 1966 — Dokumentacja geologiczna złoża iłów ceramiki budowlanej cegielni Gnaszyn. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[61] MONTEIRO L., FURNESS R., 1995 — Seabirds as monitors of mercury in the Marine environment. Water, Air and Soil Pollution, 80, 1/4: 851-870.
[62] MUKHERJEE A.B., 1999 — Advanced technology available for the abatement of mercury pollution in the metallurgical industry. In: Mercury contaminated sites. Characterization, risk assessment and remediation (R. Ebinghaus, R.R. Turner, L.D. dc Lancerda, O. Vasiliev, W. Salomons): 131-142. Springer, Berlin.
[63] MUKHERJEE A.B., INNANEN S„ VERTA M., 1995 — An update of mercury inventory and atmospheric mercury fluxes to and from Finland. Water, Air. and Soil Pollution, 80, 1/4: 255-264.
[64] MUNTHE J., HULTBERG H., IVERFELDT A., 1995 — Mechanisms of deposition of methylmercury and mercury to coniferous forests. Water, Air and Soil Pollution, 80, 1/4: 363-371.
[65] NRIAGU J.O., 1989 — A global assessment of natural sources of atmospheric trace metals. Nature, 338: 47-49.
[66] NRIAGU J.O., PACYNA J., 1988 — Quantitative assessment of worldwide contamination of air, water and soil by trace metals. Nature, 333: 134-178.
[67] OSIKA R., 1987 — Złoża rud miedzi cechsztyńskiej formacji miedzionośnej Dolnego Śląska. Budowa geologiczna złóż. Monoklina przcdsudecka. W: Budowa geologiczna Polski. T. VI. Złoża surowców mineralnych (R. Osika red.): 290-297. Wyd. Geol., Warszawa.
[68] OSZCZEPALSKl S., RYDZEWSKI A., 1997 — Atlas metalogeniczny cechsztyńskiej serii miedzionośnej w Polsce. Państw. Inst. Geol., Warszawa.
[69] PAULO A., KRZAK M., 1997 — Rtęć z końcem XX wieku. Pre. Geol., 45, 10: 951-956.
[70] PELC D., 1982 — Dokumentacja geologiczna złoża surowca ilastego ceramiki budowlanej „Gnaszyn" w kat. C1B. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[71] PIESTRZYŃSKI A., TYLKA W., 1992 — Silver amalgams from the Sieroszowice copper mine, Lubin-Sieroszowice di¬strict, SW Poland. Miner. Pol., 23, 1: 17-25.
[72] PORĘBA E., 1966 — Dodatek III „Szczecin-Płońsk" do dokumentacji złoża oligoceńskich iłów septariowych „Bukowo" dotyczący zastosowania do produkcji kruszyw. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[73] PORZYCKI J., 1987 — Lubelskie Zagłębie Węglowe. W: Budowa Geologiczna Polski. T. VI. Złoża surowców mineralnych (R. Osika red.): 148-158. Wyd. Geol., Warszawa.
[74] PREIDL M., 1983—Dokumentacja geologiczna złoża wapieni karbońskich „Czatkowice" w kat. B1, C1 + C2 Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[75] PRZENIOSŁO S., 1978 — Prawidłowości rozmieszczenia złóż i przesłanki poszukiwawcze. W: Poszukiwanie rud cynku i ołowiu na obszarze śląsko-krakowskim (J. Pawłowska red.). Pr. Inst. Geol., 83: 311-317.
[76] PRZENIOSŁO S., 1998 — Bilans zasobów kopalin i wód podziemnych w Polsce (wg stanu na 31.XII. 1997 r.). Państw Inst. Geol., Warszawa.
[77] PRZENIOSŁO S., BĄK B., RADWANEK-BĄK B., SMAKOWSKI T., 1992 — Analiza gospodarki rudami cynku i ołowiu w Polsce (wg stanu na koniec 1990 roku). Państw. Inst. Geol., Warszawa.
[78] RUDD J.W.M., 1995 — Sources of methyl mercury to freshwater ecosystems: a review. Water, Air and Soil Pollution, 80, 1/4: 697-713.
[79] RULE J., IWASHCHENKO M., 1998 — Mercury Concentration in Soils Adjacent to a former Chlor-Alkali Plant. J. Envir. Qual., 27: 31-37.
[80] RYCZEK J., JOCHEMCZAK W., 1982 — Dokumentacja geologiczna złoża surowca ilastego ceramiki budowlanej (iłu kredowego) cegielni „Wąwał" w kategorii Ci z rozpoznaniem jakości kopaliny w kat. B. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[81] SAMOCKA B., 1981 — Dokumentacja geologiczna złoża surowców ilastych ceramiki budowlanej „Gołębiewo". Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[82] SALAMON W., BANAŚ M., MAYER W., 1993 — Rtęć w złożach miedzi na monoklinie przcdsudeckicj. Pr. Spec. PTM, 3: 107-115.
[83] SAROŃSKI S., 1964 — Dokumentacja geologiczna złoża wapieni jurajskich dla cementowni „Wiek II". Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[84] SKARE I., 1995 — Mass balance and systematic uptake of mercury released from dental amalgam fillings. Water. Air, and Soil Pollution, 80, 1/4: 59-67.
[85] SOBCZYŃSK! P., SZUWARZYŃSKI M., 1974 — Wykształcenie litologiczne i okruszcowanie dolomitów dolnego wapienia muszlowego w kopalni Trzebionka. Rocz. Pol. Tow. Geol., 44, 4: 545-556.
[86] STEINNES E., 1995 — Mercury. In: Heavy metals in Soils (B.J. Alloway Ed.). Blackie Academic & Professional. Glasgow.
[87] SYRNIK S., 1956 — Dokumentacja geologiczna złoża wapieni „Miedzianka". Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[88] SZPADT R., 1994 — Zanieczyszczenie środowiska rtęcią i jej związkami. Biblioteka Monitoringu Środowiska. PIOŚ, Warszawa.
[89] SZPILA K., BOJ AKOWSKA I., 1998 — Mercury in brown coal from Turów coal mine (South-western Poland). Arch. Miner., 51, 1/2: 19-27
[90] USARCZYK-RADWAN D., 1980 — Dokumentacja geologiczna złoża margli kredowych „Odra". Kombinat Geologiczny „Południa". Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[91] TCHÓRZAWSKA D., 1964 — Dokumentacja geologiczna złoża kredy „Chełm". Centre. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
[92] TEWALT S.J., 1986 — Chemical characterisation of Texas Lignite. The University of Texas at Austin.
[93] VANDAL G.M., FITZGERALD W.F., 1995 — A preliminary mercury budget for Narragansett Bay (Rhode Island, USA). Water, Air and Soil Pollution, 80, 1/4: 665-677.
[94] WANG J.S., HUANG P.M., LIAW W.W.K., Hammer U.T., 1991 — Kinetics of the desorption of mercury from freshwater sediments as influenced by chloride. Water, Air, and Soil Pollution, 56: 533-542.
[95] YANIN E., MOSKALENKO N., 1999 — Monitoring and assessment of mercury pollution in the vicinity of electrical engineering plants in the CIS. In: Mercury contaminated sites. Characterization, risk assessment and remediation (R. Ebinghaus, R.R. Turner, L.D. dc Lancerda, O. Vasiliev, W. Salomons): 221-236. Springer, Berlin.
[96] YUHUAN LIN, MINGXIN GUO, WEIMING GAN, 1997 — Mercury pollution from small gold mines in China. Water. Air, and Soil Pollution, 97, 3/4: 233-239.
[97] ŻURAK J., SOLYSIK J., 1972 — Dokumentacja geologiczna w kat C2 złoża lessów do produkcji kruszyw lekkich glinoporytów „Izbica". Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.

Typ dokumentu

Bibliografia

Identyfikator YADDA

bwmeta1.element.baztech-article-AGH5-0015-0112