Węglowe osady miocenu Kępy Swarzewskiej na wybrzeżu bałtyckim

• Autorzy: Wagner M.

Warianty tytułu

EN

The Miocene coal deposits from the Kępa Swarzewska at the Baltic Seaside

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Kępa Swarzewska położona jest nad Zatoką Gdańską na Pobrzeżu Kaszubskim. W zboczach Kępy, pod osadami plejstocenu, występują mioceńskie utwory węglonośne. Obserwacje nadmorskich klifów pozwoliły na wyróżnienie dwóch podstawowych kompleksów osadów węglowych w porównaniu z litostratygraficznym schematem miocenu z Niżu Polskiego: dolnomioceńskiej II wiązki pokładów węgla brunatnego i wiązki I ze środkowego miocenu. Wyróżnione piaszczyste kompleksy skalne zawierają trzy pokłady węgla brunatnego o miąższości od 0.7 do 3.1 m. Węgiel brunatny zaliczono do humusowego miękkiego węgla detrytowego, średnio zżelifikowanego o niskim stopniu uwęglenia (R/0 średnio 0.28%). Głównym jego mikroskładnikiem jest atrynit, a zawartość macerałów grup liptynitu i inertynitu jest podrzędna. Niski stopień uwęglenia oraz humusowy charakter potwierdzono w toku analiz chemicznych i technologicznych. Przy użyciu sedymentologicznych diagramów oraz cech petrologicznych określono zestaw organicznych facji w paleotorfowiskach Kępy Swarzewskiej. Były to głównie facje torfowisk niskich mszarnych i trawiastych, stale lub okresowo podtopionych, a w północnej części Kępy Swarzewskiej związanych z systemem anastomozującej rzeki.

EN

Kępa Swarzewska is situated in northern Poland, close to the Gdańsk Bay in the Kaszuby coastal zone. Within hill-side, the Miocen coal-bearing sediments occur under the Pleistocene deposits. The observations of the cliff walls have provided the basis of distinguishing two coaly complexes: Lower Miocene lignite grup (II), and Middle Miocene lignite group (I), comparable to the respective units of the Polish Lowland. The distinguished sandy complexes contain three lignite seams with a thickness of 0.7-3.1 m. The lignite are included into detritic lithotypes, low rank of middle gelified variety of humic coal. Atrinite is the major microcomponent of this coal. The contribution of the macerals of the liptinite and inertinite groups is subordinate. Low rank and humic character is confirmed by such the results of chemical and technological analyses. Sedimentological diagrams method was used in order to estimate the sequence of organic facies in the paleo peatbogs (marsh, swamp). In the north part of the area of the Kępa Swarzewska a sequence of sedimentation in the anostomosing fluvial system have been found.

Słowa kluczowe

PL

Kępa Swarzewska; miocen; miękki węgiel brunatny; anastomozujący system rzeki

EN

Kępa Swarzewska; Miocene; lignite; anastomosing fluvial system

• Wydawca: Wydawnictwa AGH
• Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
• Rocznik: 2007
• Tom: T. 33, z. 1
• Strony: 69--88
• Opis fizyczny: Bibliogr. 19 poz., rys., tab.

Twórcy

autor

Wagner M.

• Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Zakład Geologii Złożowej i Górniczej; al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków,

Bibliografia

• Low-rank coal utilization. International Codification System. ECE/energy/50, United Nation. New York, Geneva, 2002.
• Diessel C, 1986. On the correlation between coal facies and depositional environments. W: Advances in the study of the Sydney Basin. Proceedings of the 20th Newcastle Symposium, 19-24.
• Domagała M., Matl K., Łuczkowska-Schiller, Śmigielska T. & Wagner M., 1981. Budowa geologiczna trzeciorzędu w rejonie Kępy Swarzewskiej. Archiwum Zakładu Geologii Złożowej i Górniczej AGH, 1-118.
• Grabowska L, 1976. Palinologiczna charakterystyka osadów mioceńskich w klifie nadbałtyckim w okolicach Chłapowa. Kwartalnik Geologiczny, 20 (2), 406-407.
• Gradziński R., Baryła J., Danowski W., Doktor M., Gmur D., Gradziński M., Kędzior A., Paszkowski M., Soja R., Zieliński T. & Żurek S., 2000. Anastomosing system of the upper Narew river, NE Poland. Annales Societatis Geologorum Poloniae, 70,219-229.
• Kołcon I. & Wagner M., 1991. Węgiel brunatny z osadów neogenu Kotliny Orawsko-Nowotarskiej - studium petrologiczne. Kwartalnik Geologiczny, 35 (3), 305-322.
• Kramarska R., 2002. Trzeciorzęd w strefie brzegowej między Jastrzębią Górą a Władysławowem. Przewodnik LXXIII Zjazdu Polskiego Towarzystwa Geologicznego: Geologia regionu Gdańskiego, Wyd. PIG, Gdańsk, 69-74.
• Kwiecińska B. & Wagner M., 1997. Typizacja cech jakościowych węgla brunatnego z krajowych złóż według kryteriów petrograficznych i chemiczno-technologicznych dla celów dokumentacji geologicznej złóż oraz obsługi kopalń. Wyd. Centrum Podstawowych Problemów Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków, 1-87.
• Lesiak M.A., 1994. Plant macrofossils from the Middle Miocene of Lipnica Mała (Orawa -Nowy Targ Basin, Poland). Acta Paleobotanica, 34, 27-81.
• Marzec M. & Woźny E., 1972. Litologia i stratygrafia utworów trzeciorzędu okolic Jastrzębiej Góry koło Pucka. Przegląd Geologiczny, 12, 562-569.
• Osijuk D., 1979. Cechy sedymentacji mioceńskich osadów węglonośnych na podstawie wybranych przykładów z zachodniej I środkowej Polski. Biuletyn Instytutu Geologicznego, 320, VIII.
• Pazdro Z., 1960. Budowa geologiczna regionu gdańskiego. Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego, 4.
• Piwocki M., Olkowicz-Paprocka I., Kosmowska-Ceranowicz B., Grabowska I. & Odrzywolska-Bieńkowa E., 1985. Stratygrafia trzeciorzędowych osadów bursztynonośnych okolic Chłapowa koło Pucka. Prace Muzeum Ziemi, 37, 61-76.
• Piwocki M. & Ziembińska-Tworzydło M., 1997. Neogene of the Polish Lowlands - lithostatigraphy and pollen-spore zone. Geology Quaternaly, 41 (1).
• Rudowski S., 1965. Geologia klifu Kępy Swarzewskiej. Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego, 35 (2), 301-315.
• Wagner M., 1981. Tufit z pokładu węgla brunatnego odkrywki Pątnów koło Konina. Kwartalnik Geologiczny, 25 (1), 32-42.
• Wagner M., 1996. Brunatny węgiel bitumiczny ze złóż Turów i Bełchatów w świetle badań petrograficzno-chemicznych i sedymentologicznych. Prace Geologiczne PAN O/Kraków, 143, 1-106.
• Wagner M., 2000. Petrografia i praktyczne znaczenie paratonsteinów ze złoża węgla brunatnego Bełchatów. W: Słomka T. & Wagner M. (eds), Charakter petrograficzny i warunki sedymentacji wybranych kompleksów litologicznych z profilu miocenu w złożu węgla brunatnego Bełchatów, Prace Geologiczne PAN O/Kraków, 147, 101-122.
• Ward C.R., Zhongsheng L. & Gurba L.W., 2003. Variations in coal chemistry and mineral matter. Characteristics with rank advance in the German Creek Coal measures of the Bowen Basin, Australia, using electron microprobe and other techniques. Abstracts for the 30 Annual of the Society for Organic Petrology, 20, 112-114.