Osady wczesnokredowych spływów rumoszowych w warstwach cieszyńskich rejonu Żywca

• Autorzy: Słomka T.

Warianty tytułu

EN

Early Cretaceous debris flow deposits in the Cieszyn Beds of the Żywiec region (Carpathians, Poland)

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

W warstwach cieszyńskich (kimeryd - hoteryw) serii śląskiej rejonu Żywca stwierdzono kilkanaście wychodni utworów spływów rumoszowych. Wyróżniono dwa typy osadów. W typie I udział klastów waha się od 15 do 25% i są to wyłącznie otoczaki oraz fragmenty ławic skał osadowych (wapienie pelityczne, detrytyczne i organodetrytyczne, piaskowce i węgiel). W typie II klasty są rzadkie (do 5%), ale wśród nich stwierdzono także otoczaki skał magmowych i metamorficznych. Spoiwo buduje mikrytowy węglan wapnia, zapiaszczony i zażelaziony z okruchami wapieni. Towarzyszą im nieliczne ooidy, onkoidy, otwornice oraz szczątki szkarłupni, małży i mszywiołów. Osady spływów rumoszowych dokumentują neokimeryjskie ruchy wypiętrzające, które przekształciły podmorski grzbiet śląski w aktywną kordylierę. Ruchy te wydźwignęły także fragmenty dna basenu zbudowane z warstw cieszyńskich. Poddane erozji były redeponowane do basenu spływami rumoszowymi

EN

Several outcrops of debris flow deposits were encountered in the Cieszyn Beds (Kimmeridgian - Hauterivian) of the Silesian Series in Żywiec region. Two types of flows were distinquished. In type I percentage of clasts varies from 15 to 25% and their composition includes only pebbles and layer fragments of sedimentary rocks (pelitic, detrital and organo-detrital limestones, sandstones and coal). In the type II flows clasts are rare (up to 5%) but igneous and metamorphic rock pebbles were observed. Cements consist of micritic calcite with admixture of sand function, iron hydroxides and limestone fragments. Accompanying components are ooids, oncolites, foraminifers and fragments of echinoderms, bivalves and bryozoans. The debris flow deposits reflect the Neo-Cimmerian uplift movements which transformed the submarine Silesian Ridge into the active cordillera. There movements uplifted also the basin floor fragments covered by the Cieszyn Beds which, in turn, were subjected to erosion and redeposited as debris flow deposits

Słowa kluczowe

PL

jura; kreda; Karpaty fliszowe; warstwy cieszyńskie; ruchy neokimeryjskie; spływy rumoszowe

EN

Jurassic; Cretaceous; flysch Carpathians; Cieszyn Beds; Neo-Cimmerian movements; debris flows

• Wydawca: Wydawnictwa AGH
• Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
• Rocznik: 2001
• Tom: T. 27, z. 1
• Strony: 89--110
• Opis fizyczny: Bibliogr. 42 poz., rys., tab., wykr.

Twórcy

autor

Słomka T.

• Akademia Górniczo-Hutnicza; Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Zakład Geologii Ogólnej i Matematycznej, al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków,

Bibliografia

• Bromowicz J. (1974): Zmienność facjalna i wykształcenie litologiczne piaskowców inoceramowych jednostki skolskiej między Rzeszowem a Przemyślem. Prace Geol. PAN, 84: 7-83.
• Dżułyński S. & Radomski A. (1955): Pochodzenie śladów wleczenia na tle teorii prądów zawiesinowych. Acta Geol. Polon., 5: 47-66.
• Dżułyński S. & Kotlarczyk J. (1965): O pochodzeniu warstw popielskich w Karpatach polskich. Rocz. Pol. Tow. Geol., 35: 103-105.
• Dżułyński S., Kotlarczyk J. & Ney R. (1979): Podmorskie ruchy masowe w basenie skolskim. W: Stratygrafia formacji z Ropianki (fm). Poziomy z olistostromami Eliasw Karpatach przemyskich. Mat. Ter. Konf. Nauk, w Przemyślu: 17-27. Kraków.
• Elias M. (1970): Litologie a sedimentologic slezke jednotky v Moravskoslezskych Beskydech. Sbor. Geol., 18: 7-99.
• Elias M. (1979): Facies and paleogeography of the Silesian unit in the western part of Czechoslovak flysch Carpathians. Vest. Ustr. Ust. Geol., 54: 327-339.
• Elias M. & Eliasova H. (1984). Facies and paleogeography of the Jurassic in the western part of the Outer Flysch Carpathians in Czechoslovakia. Sbor. Geol. Ved. Geol., 39: 105-170.
• Ghibaudo G. (1992/ Subaqueous sediment gravity flow deposits: particular criteria for their field description and classification. Sedimentology, 39: 423—454.
• Haq B. U., Hardenboi J. & Vail P. (1987). Chronology of fluctuating sea levels since the Triassic. Science, 235: 115-61167.
• Hohenegger L. (1861): Die geognostischen Verhältnisse der Nordkarpathen in Schlesien und den angrenzenden Theilen von Mähren und Galizien. Gotha: 50.
• Kotlarczyk J. (1966): Poziom diatomitowy z warstw krośnieńskich na tle budowy geologicznej jednostki skolskiej w Karpatach Polskich. Studia Geol. Polon., 19: 7-129.
• Kotlarczyk J. (1978): Stratygrafia formacji z Ropianki (fm), czyli warstw inoceramowych w jednostce skolskiej Karpat fliszowych. Prace Geol. PAN, 108: 5-82.
• Krobicki M. (1994): Stratigraphie significance and palaeoecology of the Tithonian-Berriasian brachiopods in the Pieniny Klippen Belt, Carpathians, Poland. Studia Geol. Polon., 106: 87-146.
• Krobicki M. & Słomka T. (1999): Berriasian submarine mass movements as results of tectonic activity in the Carpathian basins. Geol. Carpathica, 50: 42-44.
• Książkiewicz M. (1935): Die ussere Karpatische Klippenzone bei Andrychów. Bull. Acad. Pol. Sei., Sr. A: 92-106,209-233.
• Książkiewicz M. (1951): Objaśnienia do arkusza Wadowice 1:50 000. PIG: 283.
• Książkiewicz M. (1956): Przewodnik wycieczki w Karpaty Wadowickie XXVII Zjazdu Pol. Tow. Geol. Rocz. Pol. Tow. Geol., 24: 422-433.
• Książkiewicz M. (1958): Submarine slumping in the Carpathian Flysch. Ann. Soc. Geol. Polon., 28: 123-150.
• Książkiewicz M. (1960): Zarys paleogeografii polskich Karpat fliszowych. Prace Inst. Geol., 30: 209-231.
• Książkiewicz M. (1962): Atlas geologiczny Polski, Zagadnienia stratygraficzno--facjalne. Zeszyt 13: Kreda i starszy trzeciorzęd w polskich Karpatach zewnętrznych. Inst. Geol., Warszawa.
• Leszczyński S. (1981): Piaskowce ciężkowickie jednostki śląskiej w Polskich Karpatach: studium sedymentacji głębokowodnej osadów gruboklastycznych. Rocz. Pol. Tow. Geol., 51: 435-502.
• Malik K. (1986): Turbidite facies and fan-facies associations in the Cieszyn lime stones Upper Tithonian-Berriasian, Nothwestern Carpathians, Poland. W: Teisseyre A. K. (ed.), 7th European Regional Meeting Excursion Guidebook. Kraków-Poland: 53-66. Ossolineum, Wroclaw.
• Malik K. (1994): Sedymentacja normalna, katastroficzna i wyjątkowa w mezozoicznym fliszu Karpat Śląskich. III Kraj. Spot. Sedym., Przewodnik Konferencji, Sosnowiec: 35-69.
• Matyszkiewicz J. & Słomka T. (1994): Organodetrital conglomerates with ooids in the Cieszyn Limestone (Tithonian-Berriasian) of the Polish Flysch Carpathians and their paleogeographic significance. Ann. Soc. Geol. Polon., 63: 211-248.
• Menćik E. et al. (1983): Geologie Moravskoslezkych Beskyd a Podbeskydske pohekartiny: Ustr. Ust. geol., Praha, 304.
• Mutti E. & Ricci Lucchi F. (1975) Turbidite facies and facies associations. W: Field Trip Al 1. IX Int. Sedimentol. Congr., Nice, France: 21-36.
• Narębski W. (1990): Early rift stage in the evolution of western part of the Carpathians: geochemical evidence from limburgite and teschenite rock series. Geol. Zb. - Geol. Carpat., 41: 521-528.
• Nowak J. (1927): Zarys tektoniki Polski. II Zjazd Stow. Geogr., Kraków: 160.
• Nowak W. (1966): Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski. 1:50 000. Arkusz Bielsko--Biała. Wyd. Geol., Warszawa.
• Nowak W. (1973): Jura Karpat zewnętrznych. W: Budowa geologiczna Polski, cz. 2. Stratygrafia: 389-401, 464-467. Wyd. Geol. Warszawa.
• Peszat C. (1967): The lithological development and conditions of sedimentation of the Cieszyn Limestones. Prace Geol. PAN, 44: 1-111.
• Peszat C. (1968): O wykształceniu dolnych łupków cieszyńskich z Goleszowa. Spraw, z Pos. Kom. Nauk Geol. PAN, 11: 778-779.
• Pickering К. T., Stow D., Watson M. & Hiscott R. (1986): Deep-water facies, processes and models: a review and classification scheme for modern and ancient sediments. Earth Sei. Rev., 23: 75-174.
• Słomka T. (1986а): Analiza sedymentacji warstw cieszyńskich metodami statystyki matematycznej. Rocz. Pol. Tow. Geol., 5: 227-336.
• Słomka T. (1986b): Utwory podmorskich ruchów masowych w łupkach cieszyńskich dolnych. Kwart. AGH, Geologia, 12: 25-35.
• Słomka T. (1995): Głębokomorska sedymentacja silikoklastyczna warstw godulskich Karpat. Prace Geol. PAN, 139: 1-132.
• Słomka T. & Krobicki M. (2000): Syn-rift debris flow deposits (Tithonian-Valanginian) in the northernmost Western Tethys (Cieszyn Beds of the Polish Flysch Carpathians). Intern. Assoc, of Sedim. Regional Meeting, Dublin, Ireland: 140-141.
• Slączka A. & Thompson S. (1981) A revision of the fluxoturbidite concept based on type examples in the Polish Carpathian Flysch. Ann. Soc. Pol. Geol., 51: 3-44.
• Tokarski A. (1947): Grójec i żywieckie okno tektoniczne. Biul. PIG, 28: 1-72.
• Unrug R. (1963): Istebna beds - a fluxoturbidity formation in the Carpathian Flysch. Rocz. Pol. Tow. Geol., 33: 49-92.
• Walker R. G. (1978): Deep-water sandstone facies and ancient submarine fans: models for exploration for stratigraphic traps. Bull. AAPG, 62: 932-966.
• Żytko К. (1966): Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski. 1:50 000. Arkusz Milówka. Wyd. Geol., Warszawa.