Tytuł artykułu
Autorzy
Identyfikatory
Warianty tytułu
Warsaw space. Town identity in planning
Języki publikacji
Abstrakty
Praca dotyczy problemu tożsamości w projektowaniu przestrzeni miejskiej. W praktyce urbanistycznej pojęcie tożsamości jest rzadko używane, a istniejące opracowania związane z tym zagadnieniem na ogół nie zawierają bezpośrednich odniesień do procesu projektowania. Obecnie problem ten nabiera coraz większego znaczenia, gdyż współczesne tendencje (globalizacja i wynikająca z niej uniformizacja) sprzyjają zacieraniu różnic i utracie tożsamości obszarów miejskich. Zjawisko to w mniejszym stopniu dotyczy miast, które zachowały swą historyczną formę. Warszawa jest przypadkiem szczególnym, gdyż praktycznie utraciła historycznie ukształtowaną przestrzeń i tożsamość w wyniku II wojny światowej. Praca jest w dużym stopniu oparta o doświadczenia zawodowe autora i ukazuje związki pomiędzy teorią a praktyką projektową w kształtowaniu obrazu miasta i jego tożsamości. Praca dzieli się na trzy części. Pierwsza zawiera analizę opracowań teoretycznych, które autor uznaje za wiodące dla zagadnień percepcji przestrzeni miejskiej oraz kształtowania obrazu i formy miasta. Są to dzieła Camillo Sitte, Kevina Lyncha i Kazimierza Wejcherta. Analiza podobieństw i różnic w ujęciu problemu przez poszczególnych autorów umożliwia zdefiniowanie pojęć i zagadnień najistotniejszych dla warsztatu urbanisty. Najważniejsze z nich to kształtowanie formy przestrzeni miejskiej (Camillo Sitte), społeczny odbiór przestrzeni i definiujące ją charakterystyczne elementy (Kevin Lynch) oraz świadome komponowanie obrazu miasta ze szczególnym uwzględnieniem pojęcia wnętrza urbanistycznego i elementu krystalizującego plan (Kazimierz Wejchert). Ważnym elementem rozważań dotyczących budowy przestrzeni miasta i jej tożsamości jest także omówienie teoretycznej części pracy konkursowej, wykonanej w 1986 roku w ramach międzynarodowego konkursu na ulepszenie struktury urbanistycznej Nowego Belgradu (Domaradzki, Dziekoński, Garbowski - \ nagroda ex equo). Zastosowana w pracy konkursowej metoda polegała na określeniu podstawowych elementów kształtujących materialną strukturę miasta i jej powiązania z życiem społecznym. Metoda ta znalazła zastosowanie w późniejszych opracowaniach urbanistycznych, powstających w pracowni prowadzonej przez autora. Druga część pracy pokazuje związki tożsamości przestrzennej Warszawy z historią jej rozwoju. Omówione w niej zostały najważniejsze cechy charakterystyczne dla przestrzeni miasta w poszczególnych okresach. Tożsamość przestrzenna Warszawy ewoluowała w zależności od warunków, w jakich jej rozwój przebiegał, a charakterystyczne elementy, które pozostały z poszczególnych okresów, kształtują również obecną tożsamość miasta. Ciągłość rozwoju Warszawy została przerwana w wyniku II wojny światowej, kiedy miasto uległo zagładzie, a następnie stanęło przed problemem odbudowy i stworzenia na nowo swojej tożsamości. W okresie powojennej odbudowy ścierały się różne poglądy i wizje na temat kształtowania nowej przestrzeni Warszawy. Ich realizacja spowodowała, że Warszawa stała się miastem o złożonej i bardzo różnorodnej tożsamości przestrzennej. Trzecia część zawiera badania struktury przestrzennej i zabudowy miasta oraz analizy projektów wykonanych w pracowni prowadzonej przez autora. We wszystkich tych pracach element tożsamości przestrzeni miejskiej był ważnym punktem odniesienia dla kształtowaniu obrazu miasta. Omówienie wybranych opracowań zostało podzielone na osiem części, w zależności od specyfiki tematu. Przeprowadzone analizy mają na celu pokazanie, jak w poszczególnych przypadkach przebiegała budowa tożsamości dla różnych obszarów Warszawy. Zastosowana metoda pracy została podzielona na trzy fazy. Faza pierwsza to odczytanie lokalnego kodu przestrzennego obszaru poprzez określenie elementów kształtujących jego obecną tożsamość i charakter przestrzeni. Faza druga to przyjęcie założeń dotyczących zakresu przekształcania istniejącej bądź budowy nowej tożsamości. W fazie trzeciej przeanalizowane zostały środki (elementy teorii opisane w pierwszej części pracy) użyte w poszczególnych opracowaniach dla osiągnięcia założonej tożsamości poszczególnych fragmentów miasta. Przeprowadzone analizy podkreślają znaczenie czynnika tożsamości w projektowaniu urbanistycznym i pokazują, że jego wprowadzenie pozwala na skoncentrowanie się na humanistycznym aspekcie kształtowania miasta i traktowanie go jako przestrzeni służącej człowiekowi niezależnie od dążeń władz i inwestorów. W podsumowaniu autor wskazuje na zróżnicowany charakter przestrzeni Warszawy i konieczność uwzględnienia czynnika tożsamości w projektowaniu, a także dostosowania działań projektowych i zakresu przekształceń do specyfiki obszaru. Sformułowane wnioski mogą stanowić punkt wyjścia do dyskusji nad tożsamością przestrzeni Warszawy i kierunkami jej dalszych przekształceń. Opisana przez autora metoda pracy dla budowania tożsamości miasta może stać się istotnym narzędziem warsztatu urbanisty, a także elementem dydaktyki na Wydziale Architektury.
This work examines the theme of identity in the process of designing city space. In the practice of town planning the concept of identity is rarely used and the existing theoretical considerations of the issue do not usually relate directly to the process of planning itself. The theme gains nowadays in importance because contemporary trends in town development (globalisation and the resulting uniformity) tend to obliterate any differences and erode local urban character. This tendency is less visible in the towns which kept their historic tissue. Warsaw is a special case since, in practical terms, it lost its historically determined space and identity in the course of World War II. This text is based to a large extent on the author’s professional experience and reveals the relationships between theory and the design practice in the shaping of the town image and its identity. The text is divided into three parts. The first part contains an analysis of theoretical approaches by Camillo Sitte, Kevin Lynch and Kazimierz Wejchert who, according to the author, provide seminal insights into the questions of how urban space is perceived and how the town image and form are shaped. An analysis of the similarities and differences in the treatment of the issues by these individual contributors leads to a definition of concepts and topic areas which are crucial to the practice of urban design and planning. The most significant of those are the process of shaping the urban room (Camillo Sitte), the social reception and the defining elements of the urban landscape (Kevin Lynch) as well as the concept of intentional shaping of the town image with particular attention to urban interiors and the plan crystallizing elements (Kazimierz Wejchert). An important component of this discussion of the urban space identity and planning is a presentation of a specific theoretical model used in the conceptual outline of a project for International Competition for the New Belgrade Urban Structure Improvement in 1986 (Domaradzki, Dziekoński, Garbowski - Ist Prize ex aequo). The method consisted in identifying the basic elements shaping the material structure of the city and combining it with the existing social bonds. This method was later applied in subsequent urban studies conducted in the office run by the author. The second part of the book shows the relationships between the Warsaw landscape identity with the history of the town development. This identity evolved in close relationship with the conditions of its growth and the characteristic features remaining from each period also shape the current identity of the town. The development was interrupted by World War II when the town was destroyed and subsequently faced the questions linked with reconstruction and re- creating its identity. In the post-war reconstruction period various ideas and views on the creation of new Warsaw space collided. Resulting from their sequential implementation Warsaw town space became quite complex with varied spatial identities. The third part contains investigations into the town's spatial structure and development as well as some analyses of projects conducted in the author’s office. In all these ventures the issue of identity provided a significant point of reference in the creation of the town's image. The analysis of selected themes has been divided into eight sections depending on the character of the specific subject matter. The analyses are meant to demonstrate how in particular cases the process of building an identity into different parts of Warsaw is constructed. The method has been divided into three stages. The first one requires an interpretation of the local spatial code through clear identification of the features shaping the current identity and space character. In the second phase assumptions are adopted as to the range of changes to the current identity or as to the type of a new identity to be built. In the third phase an analysis is conducted of all guidelines (theoretical elements described in the first part of this work) used in specific projects with a view to achieving the assumed identity status for the individual fragments of the town landscape. The research validates the signification of the concept of identity for the process of urban planning and design and shows that its application enables us to focus on the humanistic aspect of town creation and to treat the town space as essentially hospitable to humans independently of the motivations of the authorities and developers. In the conclusions section, the author points at the diversified character of the Warsaw urban landscape and at the need to include aspects of identity into the process of town planning as well as at the need to adapt the scope of design and transformation to the local determinants. The findings may provide a starting point for a discussion on the spatial identity of the city of Warsaw and on the directions for its further development and transformations. The description provided by the author of the method to be applied in the construction of a town identity may become an essential instrument in the toolbox for urban planning and a teaching tool at the Faculty of Architecture.
Rocznik
Tom
Strony
5--267
Opis fizyczny
Bibliogr. 167 poz., rys., tab.
Twórcy
autor
Bibliografia
- 1. Alexander Ch. i in., Język wzorców, GWP Gdańsk 2008
- 2. Atlas historyczny Warszawy. Plany zagospodarowania przestrzennego z lat 1916-2002, Stowarzyszenie Przyjaciół Archiwum Państwowego m.st. Warszawy, Warszawa 2004
- 3. Atlas historyczny Warszawy. Wybrane źródła kartograficzne, Miasto Stołeczne Warszawa, Archiwum Państwowe m.st. Warszawy, Wojewoda Mazowiecki, Warszawa 1999
- 4. Bacon N. Edmund, Designe of Cities, Penguin Books 1976
- 5. Bennett Larry, The Third City. Chicago and American Urbanism, The University of Chicago, 2010
- 6. Białoszewski Miron, Chamowo, PIW, Warszawa 2009
- 7. Bielski R., Było takie miasto. Warszawa na starych pocztówkach, Wyd. Veda, Warszawa 2008
- 8. Bierut Bolesław, Sześcioletni plan odbudowy Warszawy, Książka i Wiedza, Warszawa 1951
- 9. Bogdanowski Janusz, Kompozycja i planowanie w architekturze krajobrazu, PAN Oddział Kraków 1976
- 10. Bonenberg Wojciech, Przestrzeń publiczna w osiedlach mieszkaniowych, metoda analizy społecznoprzestrzennej, WA Politechniki Poznańskiej, Poznań 2007
- 11. Botton de Alain, Architektura szczęścia, Czuły Barbarzyńca Press, 2010
- 12. Budrewicz Olgierd, Bedeker warszawski, pół wieku później, wyd. TRIO, Warszawa 2009
- 13. Budrewicz Olgierd, Przedwczorajsza Warszawa The Warsaw of Yesteryear, BOSZ, Olszanica, 2006
- 14. Budujemy nowy dom. Odbudowa Warszawy w latach 1945-1952, katalog z wystawy 7 sierpeń-15 listopad 2011, DSH w Warszawie
- 15. Burdzik Tomasz, Przestrzeń jako składnik tożsamości w świecie globalizacji, w: Kultura - Historia - Globalizacja nr 11, pismo internetowe Instytutu Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego 2012
- 16. Calthrope Peter, The Next American Metropolis, Princeton Architectural Press
- 17. Carmona Mattew, Heath Tim, Oc Taner, Tiesdell Steve, Public Places Urban Spaces. The Demensions of Urban Design, Architectural Press 2003
- 18. Chwała miasta, Fundacja Bęc Zmiana, red. Bogna Światkiewicz, Warszawa 2012
- 19. Ciborowski Adolf, Jankowski Stanisław, Warszawa odbudowana, Wyd. "Polonia", Warszawa 1962
- 20. Ciborowski Adolf, Warszawa o zniszczeniu i odbudowie miasta, Wyd. "Polonia", Warszawa 1964
- 21. Chmielewski Jan Maciej, Teoria urbanistyki w projektowaniu i planowaniu miast. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2001
- 22. Cullen Gordon, Obraz miasta. Wydanie skrócone. Wyd. Ośrodek Brama Grodzka Teatr NN, Lublin 2011
- 23. Czapelski Marek, Bohdan Pniewski - warszawski architekt XX wieku, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2008
- 24. Dekret o odbudowie Warszawy, opr. Józef Jakubowski, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1980
- 25. Domaradzki Krzysztof, Czy centra handlowe zabiją miasto? opinia w numerze poświęconym centrom handlowym w Polsce, Architektura-murator 4/2004
- 26. Domaradzki Krzysztof, Dziekoński Olgierd, Garbowski Zbigniew, opis do pracy konkursowej Ulepszenie struktury urbanistycznej Nowego Belgradu, 1986
- 27. Domaradzki Krzysztof, Dziekoński Olgierd, Garbowski Zbigniew, wystąpienie na seminarium pokonkursowym w Belgradzie, maszynopis, 1986
- 28. Domaradzki Krzysztof, Plac Trzech Krzyży - iluzje i realia, Stolica 10/2010
- 29. Domaradzki Krzysztof, Plan, czyli tabula rasa - o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla tak zwanego Centrum Południowego we Wrocławiu, Architektura-murator 4/2006
- 30. Domaradzki Krzysztof, Przebudowa Krakowskiego Przedmieścia, założenia autorskie, Architektura-murator 9/2008
- 31. Domaradzki Krzysztof, Przestrzeń Warszawy. Koncepcje i realizacje urbanistyczne po drugiej wojnie światowej, referat na seminarium Osiągnięcia i perspektywy warszawskiego środowiska urbanistów i planistów przestrzennych (u progu 80-leda TUP) OW TUP i OW SARP w X.2002 w Warszawie, publikacja poseminaryjna, Akapit-DTP, Warszawa,2002
- 32. Domaradzki Krzysztof, Urbanistyka dla architektów, czyli ciągłe nieporozumienie, polemika z felietonem Grzegorza Stisnego Do przyjaciół urbanistów, Architektura-murator 10/2006
- 33. Domaradzki Krzysztof, Warsaw - city looking for its identity. Projects and implementations in the urban design of post-war Warsaw, De re Aedificatoria 3/2012, Belgrade
- 34. Drozdowski Marian Marek, Warszawa XX wiek, MON, Warszawa 1976
- 35. Drozdowski Marian Marek, Zahorski Andrzej, Historia Warszawy, Jeden Świat, Warszawa 2004
- 36. Drzewiecki Henryk, Kowalewski Adam, Regulski Jerzy, Le Corbusier w Polsce, w: Architektura nr 5/6, 1987, Arkady, Warszawa 1987
- 37. Dzieje Ochoty, pr. zb. pod red. Józefa Kazimierskiego, Ryszarda Kołodziejczyka, Żanny Kormanowj i Haliny Rostowskiej, PWN, Warszawa 1973
- 38. Encyklopedia Warszawy, PWN, Warszawa 1975
- 39. Florida Richard, Who's your city?, Basic Books, 2008
- 40. Fragmenty stuletniej historii 1899-1999. Ludzie, fakty, wydarzenia., Oddział Warszawski SARP 2001
- 41. Gallagher John, Reimagining Detroit, Wayne State University Press, Detroit, Michigan 2010
- 42. Gawkowski Robert, Moja dzielnica Włochy, Urząd Dzielnicy Włochy, Warszawa 2010
- 43. Gawlikowski Andrzej, Ulica w strukturze miasta, Wyd. Politechniki Warszawskiej, Warszawa 1991
- 44. Gehl Jan, Gemzoe Lars, Nuevos espacios urbanos, GG100, Barcelona 2002
- 45. Gehl Jan, Życie między budynkami. Użytkowanie przestrzeni publicznych, Wyd. RAM, Kraków 2009
- 46. Giedion Sigfried, Przestrzeń, czas i architektura. Narodziny nowej tradycji, PWN, Warszawa 1968
- 47. Glińska Ewa, Florek Magdalena, Kowalewska Anna, Wizerunek miasta od koncepcji do wdrożenia, ABC a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009
- 48. Globalizacja Warszawy - Strategiczne problemy XXI wieku, red. Antoni Kukliński, Polskie Towarzystwo Współpracy z Klubem Rzymskim, Warszawa, 2004
- 49. Goldzamt Edmund, Szwidkowski Oleg, Kultura urbanistyczna krajów socjalistycznych, Arkady, Warszawa 1987
- 50. Goryński Juliusz, Supermiasto, czy suburbanizacja, KIW, 1967
- 51. Grant Jill, Planning the Good Community, New Urbanism in Theory and Practice, Routledge 2008
- 52. Grzelak Janusz, Zarycki Tomasz red. Społeczna mapa Warszawy, Scholar, Warszawa 2004
- 53. Gzell Sławomir, Postrzeganie przestrzeni publicznych, Urbanistyka Międzyuczelniane Zeszyty Naukowe 10/2005, wyd. Urbanista, Warszawa 2005
- 54. Gzell Sławomir, Reurbanizacja: uwarunkowania, Urbanistyka Międzyuczelniane Zeszyty Naukowe - rok 2010, wyd. Urbanista, Warszawa 2010
- 55. Gzell Sławomir, Nowe Planowanie - integracja kwestii projektowych, ekonomicznych, środowiskowych i społecznych w nowej filozofii planowania rozwoju miast; w: System zarządzania przestrzenią miasta, praca zbiorowa po red. Piotra Lorensa, TUP, Gdańsk 2002
- 56. Gzell Sławomir, Pluta Katarzyna, Rola projektowania urbanistycznego w świetle nowej Karty Ateńskiej 2003 na przykładzie Warszawy, URBANISTYKA, Międzyuczelniane Zeszyty Naukowe t.13/2008, wyd. Urbanista, Warszawa 2008
- 57. Gzell Sławomir, Pluta Katarzyna, Peryferie i centrum Warszawy a jej stołeczność, Urbanistyka Międzyuczelniane Zeszyty Naukowe 9/2004, wyd. Urbanista, Warszawa 2004
- 58. Hansen Oskar, Zobaczyć Świat, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa 2005
- 59. Harvey David, Bunt miast. Prawo do miasta i miejska rewolucja, Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana 2012
- 60. Heyman Łukasz, Nowy Żoliborz 1918-1939. Architektura-urbanistyka, PAN Instytut Sztuki, Studia z historii sztuki tom XXV, Ossolineum, Wrocław 1976
- 61. Historyczne place Warszawy, Urbanistyka Architektura Problemy Konserwatorskie, Materiały sesji naukowej Warszawa, 3-4 listopada 1994, pod red. Bożeny Wierzbickiej, Biblioteka TONZ, Warszawa 1995
- 62. How to Tum a Place Around. A handbook for Creating Successful Public Spaces, The Project for Public Spaces Book 2005
- 63. Jacobs Jane, The Death and Life the Great American Cities, Vintage Books Edition, New York, 1992
- 64. Jaka będziesz Warszawo, Książka i Wiedza, 1976
- 65. Jałowiecki Bohdan, Metropolie, Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku, Białystok 1999
- 66. Jałowiecki B., Sekuła E.A., Smętkowski M., Tucholska A., Warszawa. Czyje jest miasto? Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2009
- 67. Jankowski Stanisław, MDM Marszałkowska 1730-1954, Czytelnik 1955
- 68. Jędraszko Andrzej, Zagospodarowanie przestrzenne w Polsce - drogi i bezdroża regulacji, ustawowych, Wydawnictwo PLATAN, Warszawa 2005
- 69. Kasprzycki Jerzy, Korzenie miasta. Warszawskie pożegnania. T. III Praga, VEDA, Warszawa 1998
- 70. Kiciński Andrzej, Przestrzeń publiczna w budynku i na jego styku z miastem, Urbanistyka Międzyuczelniane Zeszyty Naukowe 10/2005, wyd. Urbanista, Warszawa 2005
- 71. Kłosek-Kozłowska Danuta, Ochrona wartości kulturowych miast a urbanistyka. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2007
- 72. Kobielski Dobrosław, Pejzaże dawnej Warszawy, WAG, Warszawa 1965
- 73. Kochanowski Mieczysław, Niepokoje i pytania w: Przestrzeń publiczna miasta postindustrialnego, Wyd. Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2002
- 74. Kosiński Wojciech, Czy kompozycja urbanistyczna ma sens dziś i jutro?, w: Urbanistyka Międzyuczelniane Zeszyty Naukowe rok VII, wyd. Akapit DTP, Warszawa 2003
- 75. Kott Jan, Lorentz Stanisław, Warszawa wieku Oświecenia, PIW, Warszawa 1955
- 76. Krajobraz architektoniczny Warszawy końca XX wieku, pod redakcją Sławomira Gzella, OW TUP, Akapit-DTP, Warszawa 2002
- 77. Krajobraz warszawski, Magazyn urbanistyczno architektoniczny, Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy, kwiecień 2009
- 78. Krajobraz warszawski, Magazyn urbanistyczno architektoniczny, Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy, październik 2011
- 79. Krasucki Michał, Prago wystaw, placów i bulwarów, Stolica 10/2010
- 80. Krier Leon, Architektura wspólnoty, Wydawnictwo Słowo/Obraz/Terytoria, Gdańsk, 2011
- 81. Krier Leon, Architektura. Wybór czy przeznaczenie, Arkady, Warszawa 2001
- 82. Krier Rob, Town Spaces, Birkhauser 2006
- 83. Królikowski Lech, Globalizacja a rozwój Warszawy, Akapit DIP, Warszawa 2002
- 84. Królikowski Lech, Oktabiński Krzysztof, Warszawa 1914-1920. Warszawa i okolice w latach walk o niepodległość i granice Rzeczypospolitej, Wydawnictwa Akademickie i profesjonalne, Warszawa 2007
- 85. Królikowski Lech, Ostrowski Marek, Rozwój przestrzenny Warszawy, MCKiS, Agencja Wydawnicza Egros, Warszawa 2009
- 86. Kucza-Kuczyński Konrad, Rylke Jan, Sacrum w krajobrazie miasta w: Przyroda i miasto tom. IX, wyd. SGGW, Warszawa 2007
- 87. Kurowski Stefan, Warszawa na tle stolic Europy, RW KUL, Lublin 1987
- 88. Kuryłowicz Ewa, Projektowanie uniwersalne, Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji, Warszawa 2005
- 89. Landry Charles, The Creative City. A Toolkit for Urban Innovators, Sterling, VA, London 2009
- 90. Leśniewska Marta, Architektura w Warszawie 1989-2001, arkada, Warszawa 2002
- 91. Lewicka Maria, Psychologia miejsca, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, W-wa 2012
- 92. Lewicka Maria, Szymanowska Barbara, Piękno ocalone, Z Jastrzębskim po współczesnej Warszawie, PWN, Warszawa 1982
- 93. Lorens Piotr, Tematyzacja przestrzeni publicznej miasta, wyd. Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2006
- 94. Losnatos Agata, Quartino Daniela Santos, Vranckx Bridget, Krajobraz miejski. Nowe trendy, nowe inspiracje, nowe rozwiązania, Top Mark Centre, Warszawa, 2008
- 95. Lynch Kevin, Obraz miasta, Archivolta, Kraków 2011
- 96. Madurowicz Mikołaj, Miejska przestrzeń tożsamości Warszawy, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007
- 97. Majewski Jerzy S. Spacerownik Warszawa śladami PRL-u, Agora SA, 2010
- 98. Majewski Jerzy S., Bartoszewicz Dariusz, Urzykowski Tomasz, Spacerownik warszawski, Agora SA, Warszawa
- 99. Majewski Jerzy S., Smura Krzysztof, Warszawa spacer w czasie, Debiuty, Poznań 2008
- 100. Majewski Jerzy S., Urzykowski Tomasz, Bartoszewicz Dariusz, Spacerownik warszawski 2, Agora SA, Warszawa
- 101. Majewski Jerzy S., Warszawa nieodbudowana. Królestwo Polskie w latach 1815-1840, VEDA, Warszawa 2009
- 102. Majewski Jerzy S., Warszawa nieodbudowana. Lata dwudzieste, VEDA, Warszawa 2004
- 103. Majewski Jerzy S., Warszawa nieodbudowana. Lata trzydzieste, Veda, Warszawa 2005
- 104. Majewski Jerzy S., Warszawa nieodbudowana. Metropolia Belle Epoque, VEDA, Warszawa 2003
- 105. Majewski Piotr, Ideologia i konserwacja. Architektura zabytkowa w Polsce w czasach socrealizmu, TRIO, Warszawa 2009
- 106. Markowski Tadeusz, Przestrzeń publiczna wobec procesu metropolizacji. Urbanista nr 3(51), TUP 2007
- 107. Mergler Lech, Pobłocki Kacper, Nic o nas bez nas: polityka skali a demokracja miejska, w: Respublika nowa nr 11-12/2010, jesień-zima 2010
- 108. Miasto w działaniu, Zrównoważony rozwój z perspektywy oddolnej, red. Przemysław Filar, Kubicki Paweł, Instytut Obywatelski, Warszawa, 2012
- 109. Miasto w sztuce - sztuka miasta, red. Ewa Rewers, Uniwersitas, Kraków, 2010
- 110. Miasto wspólne dobro i zbiorowy obowiązek. Materiały I Kongresu Urbanistyki Polskiej pod red. Kochanowskiego Mieczysława, Lorensa Piotra, wyd. Urbanista, Warszawa 2004
- 111. Norberg-Schulz Christian, Znaczenie w architekturze Zachodu, Biblioteka Architekta, Wyd. Murator, Warszawa 1999
- 112. Nowa Karta Ateńska 2003 - wizja miast XXI wieku, Europejska Rada Urbanistów, w: www.izbaurbanistow.pl
- 113. Ostrowski Wacław, Wprowadzenie do historii budowy miast. Ludzie i środowisko, Oficyna Wyd. PW, Warszawa 1996
- 114. Pakalski Zbigniew, Nalewki. Z dziejów polskiej i żydowskiej ulicy w Warszawie, Oficyna Graficzno-Wydawnicza Typografika, Warszawa, 2003
- 115. Panorama dzielnic Warszawy w 2011, GUS, Warszawa, 2012
- 116. Paweł Loroch, Warszawa w obiektywie, National geographic, 2010
- 117. Pawłowski Tomasz, Zieliński Jarosław, Żoliborz. Przewodnik historyczny. Rosner&Wspólnicy, Warszawa 2009
- 118. Percepcja współczesnej przestrzeni miejskiej, red. Madurowicz Mikołaj, UW WGiSR IGS-EiGP, Warszawa 2007
- 119. Plan generalny Warszawy, Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy, Rada Główna Społecznego Funduszu Odbudowy Stolicy i Kraju, Warszawa 1965
- 120. Plany urbanistyczne Warszawy, publikacja OW TUP pod patronatem Naczelnego Architekta Warszawy, Akapit DTP - WADECO 1990
- 121. Pluta Katarzyna, Przestrzenie publiczne miast europejskich. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2012
- 122. Polska polityka architektoniczna. Narodowe Centrum Kultury SARP, Warszawa 2009
- 123. Pomysł na Warszawę, pomysł na Polskę, rozmowa Michał Borowski, Dariusz Gawin, Andrzej Mencwel, Więź, kwiecień 2006
- 124. Powell Kenneth, City Transformed, Laurence King Publishing, London 2000
- 125. Przestrzeń publiczna. Strategia dla europejskiego miasta. Red. Matachowska-Coqui Iza, wyd. Ośrodek Transferu Innowacji Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2008
- 126. Rasmussen Steen Eiler, Odczuwanie architektury, Biblioteka architekta, Murator, Warszawa, 1999
- 127. Regulacja i zabudowa m.st. Warszawy szkic historyczny, Magistrat m.st. Warszawy, Dział Regulacji i Pomiarów, Warszawa 1928
- 128. Rocznik statystyczny Warszawy 2010, GUS, Warszawa, 2010
- 129. Rolińska Joanna, Przedwojenna Ochota, Wydawnictwo RM
- 130. Sarzyński Piotr, Wrzask w przestrzeni. Dlaczego w Polsce jest tak brzydko?, Biblioteka Polityki, Warszawa 2012
- 131. Sitte Camillo, L'art de batir les villes, D.Vincent, I'EQUERRE 1980
- 132. Skarpa warszawska, Materiały z sesji naukowej Warszawa, 28-29 maja 1993 pod red. Bożeny Wierzbickiej, Biblioteka TOnZ, Warszawa 1993
- 133. Sołtys Maria, Krasucki Michał, Andrzej Kurczewski, Antoni Jawornicki 1886-1950, architekt urbanista, Oddział Warszawski SARP, 2009
- 134. Sosnowski Oskar, Powstanie, układ i cechy charakterystyczne sieci ulicznej na obszarze wielkiej Warszawy, Wyd. Zakładu Architektury Polskiej Politechniki Warszawskiej, Warszawa 1930
- 135. Staniszkis Magdalena, Planowanie Krajobrazu Warszawy XX-XXI, Krajobraz Warszawski, Seria Wyd. przez Miasto Stołeczne Warszawa, Warszawa 1995
- 136. Stępiński Zygmunt, Siedem placów Warszawy, PWN, Warszawa, 1988
- 137. Studia i projekty metra w Warszawie 1928-1958, praca zbiorowa pod red. Jana Rossmana, Arkady, Warszawa 1962
- 138. Swianiewicz Paweł, Joanna Krukowska, Paulina Nowicka, Zaniedbane dzielnice w polityce wielkich miast. Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa, 2011
- 139. Syrkus Helena, Społeczne cele urbanizacji. Człowiek i środowisko, PWN, Warszawa, 1984
- 140. Szenic Stanisław, Chudek Józef, Najstarszy szlak Warszawy, PiW, Warszawa, 1955
- 141. Szmidt Bolesław, Ład przestrzeni, Kanon, 1998
- 142. Szwankowski E., Warszawa rozwój urbanistyczny i architektoniczny, PWT, Warszawa 1952
- 143. Ścieżka urbanistyczna, IUiPP PW, PWN, Warszawa-Łódź 1990
- 144. The Landscape Urbanism Reader, red. Waldheim Charles, Princeton Architectural Press, New York, 2006
- 145. Tołwiński Stanisław, Wspomnienia 1895-1939, PWN, Warszawa 1970
- 146. Trybuś Jarosław, Przewodnik po warszawskich blokowiskach, Muzeum Powstania Warszawskiego, 2012
- 147. Trybuś Jarosław, Warszawa niezaistniała. Muzeum Powstania Warszawskiego, Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2012
- 148. Urban Studies, volume 49/1, 2012
- 149. W trosce o jakość przestrzeni, w: Magazyn budowlany nr 4/2001, Bertelsmann Media, Warszawa, 2001
- 150. Wagner Fritz, Caves Roger, Community Livability, Routledge, 2012
- 151. Wallis Aleksander, Warszawa i przestrzenny układ kultury, PWN, Warszawa 1969
- 152. Wallis Mieczysław, Canaletto malarz Warszawy, Auriga WAiF, Warszawa 1983
- 153. Walljasper Jay, The Great Neighborhood Book, The Project for Public Spaces Book, 2007
- 154. Warszawa naszych pradziadków, reprint Ilustrowany przewodnik w podróżach 1893,
- 155. Warszawa. Portret miasta, Arkady, Warszawa 1979
- 156. Warszawa rozwój przestrzenny Warsaw Physical Development, publikacja OW TUP pod red. Juliusza Wilskiego, Akapit-DTP, Warszawa 1993
- 157. Warszawa Warsaw Trzy epoki Three epochs, wydawnictwo albumowe pod red. Mariusza Dyducha z tekstem Józefa Lubińskiego, Pascal, Bielsko-Biała 2006
- 158. Warszawa, socjologiczne zagadnienia stolicy i aglomeracji, red. Stefan Nowakowski, Książka i Wiedza, Warszawa 1969
- 159. Wasilkowska Aleksandra, Nowak Andrzej, Warszawa jako struktura emergentna, Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2009
- 160. Wejchert Kazimierz, Elementy kompozycji urbanistycznej, Arkady, Warszawa 1974
- 161. Wejchert Kazimierz, Przestrzeń wokół nas, FIBA Noma Press, Katowice 1993
- 162. Whyte H. William, The Social Life of Small Urban Spaces, The Project for Public Spaces Book, 2001
- 163. Witruwiusz, O architekturze ksiąg dziesięć, Prószyński i S-ka, Warszawa, 2004
- 164. Wołoski Jacek, Moja Warszawa, PWN, Warszawa 1979
- 165. Wyporek Bogdan, Daleko od Warszawy. Architekta zapiski z trzech kontynentów, Warszawa 2009
- 166. Zabytki urbanistyki i architektury w Polsce. Odbudowa i konserwacja, 1 Miasta historyczne, Arkady 1986
- 167. Zuziak Zbigniew K., O tożsamości urbanistyki. Politechnika Krakowska, Kraków 2008
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.baztech-97de180f-f968-4717-835d-e96fc45b08a3