Studium definicji kultury jakości opracowanych przez polskich badaczy: przegląd zakresu literatury

• Autorzy: Tutko Marta

Identyfikatory

DOI

10.15199/46.2025.4.1

Warianty tytułu

EN

Study of the definitions of quality culture developed by Polish researchers: a scoping review

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Cel: Kultura jakości jest przedmiotem zainteresowania badaczy od ponad trzech dekad. Temat ten podejmują badacze z różnych kręgów kulturowych. Mimo to wciąż brakuje konsensusu definicyjnego. Niniejszy artykuł ma na celu zidentyfikowanie i podsumowanie definicji kultury jakości w polskiej literaturze. Pomaga on zrozumieć różnice między definicjami kultury jakości i jej elementami. Proponuje holistyczną interpretację kultury jakości, co pozwala uniknąć nieporozumień definicyjnych. Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Zastosowano przegląd zakresu literatury (PZL) opublikowanej w latach 1999-2024 i indeksowanej w bazach danych: BazEkon, Biblioteka Nauki, Web of Science, Scopus, Katalog Bibliotek Uniwersytetu Jagiellońskiego. W przeglądzie uwzględniono 21 źródeł dowodu. Wyniki/wnioski: Zidentyfikowano i podsumowano definicje kultury jakości w polskiej literaturze. Wskazano komponenty konstruktu ujęte w trzy kategorie: elementy zarządcze, kulturowe oraz łączące. Ograniczenia: W PZL skupiono się na jednym kraju, pomijając inne. Zastosowanie praktyczne: Wyniki PZL można wykorzystać w następujących obszarach: projektowanie i wdrażanie systemów zarządzania jakością, budowanie komunikacji wewnętrznej, szkolenia i rozwój pracowników. Oryginalność/wartość poznawcza: Dokonany PZL pozwolił na opracowanie autorskiej definicji kultury jakości.

EN

Purpose: Quality culture has been the subject of interest of researchers for over three decades. The topic is taken up by scholars from different cultural backgrounds. However, despite this, there is still no consensual definition. This article aims to identify and summarize the definitions of quality culture in the Polish literature. It helps to understand the differences between the definitions of quality culture and its elements. It proposes a holistic interpretation of quality culture, thus it can prevent definition misunderstandings. Design/methodology/approach: A scoping review (SR) of literature published 1999-2024 and indexed in databases: BazEkon, Biblioteka Nauki, Web of Science, Scopus, Katalog Bibliotek Uniwersytetu Jagiellońskiego was used. The review included 21 sources of evidence. Findings/conclusions: Definitions of quality culture in the Polish literature were identified and summarized. The construct’s components were grouped into three categories: managerial, cultural, and connecting elements. Research limitations: The SR focuses on one country while omitting others. Practical implications: SR results can be used in the following areas: designing and implementing quality management systems, building internal communication, training and employee development. Originality/value: The SR allowed to develop an original definition of quality culture.

Słowa kluczowe

PL

elementy kultury jakości; kultura jakości; przegląd zakresu literatury

EN

scoping review; elements of quality culture; quality culture

• Wydawca: Wydawnictwo SIGMA-NOT
• Czasopismo: Problemy Jakości
• Rocznik: 2025
• Tom: R. 57, nr 4
• Strony: 2--10
• Opis fizyczny: Bibliogr. 39 poz., rys., tab.

Twórcy

autor

Tutko Marta

• Instytut Ekonomii, Finansów i Zarządzania, Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej, Uniwersytet Jagielloński, ul. Gołębia 24, 31-007 Kraków, Polska

• https://orcid.org/0000-0002-8359-8081

Bibliografia

• [1] Alzate-Ibanez Angelica Maria, John Fredy Ramirez-Rios, Carolina Rodriguez-Andrade. 2023. „Exploring quality culture in project management”. DYNA (Colombia) 90(228): 123–131. DOI: 10.15446/dyna.v90n228.108554.
• [2] Berkowski Piotr, Marta Kosior-Kazberuk. 2016. University and faculty quality assurance systems in Poland on the example of the civil engineering field of study. W ICERI2016 Proceedings, 6765–6772. Seville: IATED. DOI: 10.21125/iceri.2016.0543.
• [3] Brdulak Jakub. 2016. „Ocena jakości kształcenia w Polsce – problemy i rekomendacje”. Nauka i Szkolnictwo Wyższe 2(48): 81–94. DOI: 10.14746/nisw.2016.2.4.
• [4] Bugdol Marek. 2003. Zarządzanie przez jakość. Zagadnienia społeczne. Opole: Uniwersytet Opolski.
• [5] Bugdol Marek. 2008. Zarządzanie jakością w urzędach administracji publicznej: Teoria i praktyka. Warszawa: Centrum Doradztwa i Informacji Difin.
• [6] Bugdol Marek. 2013. Kultura jakości jako wyraz filozofii zarządzania. W Filozofia a zarządzanie, 213–240. Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer Business.
• [7] Cameron Kim S., Wesley Sine. 1999. „A framework for organizational quality culture”. Quality Management Journal 6(4): 7–25. DOI: 10.1080/10686967.1999.11919208.
• [8] Dewanto Aryo, Senia Surya Febrina, Viera Wardhani. 2020. „The importance of nurses’ cognitive and emotional engagement in developing hospital quality culture”. Enfermería Clínica 30: 97–101. DOI: 10.1016/j.enfcli.2020.06.022.
• [9] Dziedziczak-Foltyn Agnieszka, Kazimierz Musiał. 2010. „Pod znakiem jakości – priorytet w kształtowaniu polityki szkolnictwa wyższego w krajach nordyckich i w Polsce”. Nauka i Szkolnictwo Wyższe 1–2(35–36): 30–59.
• [10] Dzimińska Małgorzata, Justyna Fijałkowska, Łukasz Sułkowski. 2018. „Trust-based quality culture conceptual model for higher education institutions”. Sustainability 10(8): 2599. DOI: 10.3390/su10082599.
• [11] Edeh Friday Ogbu, Chukwu Agnes Ugboego, Osueke Nelson Chibuike. 2019. „Effect of customer relationship management on organisational resilience of deposit money banks in Nigeria”. International Journal of Economics, Business and Management Studies 6(2): 272–284. DOI: 10.20448/802.62.272.284.
• [12] European University Association. 2006. Quality culture in European universities: A bottom-up approach. Report on the three rounds of the quality culture project. Brussels.
• [13] Gołębiowski Marian. 2014. „Elementy kultury jakości w organizacji”. Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania 1(38): 33–42.
• [14] Grudowski Piotr. 2020. Perspektywa jakości w szkolnictwie wyższym. O modelu QuaIHE. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
• [15] Haffer Rafał. 2005. „Kultura jakości i sposoby jej kształtowania”. Problemy Jakości (11): 5–8.
• [16] Ilieș Liviu, Horațiu Cătălin Sălăgean, Ioana Beleiu. 2017. „The impact of quality culture and leadership on customer relationship in organizations from the Romanian metal construction industry”. Amfiteatru Economic 19(11): 1050–1063.
• [17] International Organization for Standardization. 2022. Quality management. Guidance to understand, evaluate and improve organizational quality culture (ISO 10010:2022). Geneva, Switzerland.
• [18] Kachniewska Magdalena. 2002. Jak odnieść sukces w turystyce. Kultura jakości. Warszawa: Eurosystem.
• [19] Karpińska-Musiał Beata. 2012. „Tutoring akademicki jako rekonstrukcja relacji Uczeń – Mistrz wobec umasowienia kształcenia wyższego. Proba wplecenia koncepcji w kontekst wewnętrznego systemu zapewniania jakości kształcenia jako jednego z kryteriow akredytacji uczelni wyższych”. Nauka i Szkolnictwo Wyższe 2(40): 55–70.
• [20] Łukasiński Wiesław. 2011. „Wpływ kultury jakości na funkcjonowanie organizacji”. Przegląd Organizacji (6): 38–41. DOI: 10.33141/po.2011.06.09.
• [21] Maalouf Jamal, Lynn Chahine, Amine Abi Aad, Kevin Sevag Kertechian. 2024. „Determinants of business resilience: Investigating the roles of business agility, digitalization, and environmental hostility during the COVID-19 pandemic”. Journal of International Entrepreneurship. DOI: 10.1007/s10843-024-00357-6.
• [22] Pawlikowski Janusz M. 2010. Kultura jakości kształcenia w szkole wyższej. W Doskonalenie usług edukacyjnych w szkołach wyższych w procesie integracji z Unią Europejską, 91–97. Legnica: Wyższa Szkoła Menedżerska w Legnicy.
• [23] Saarikallio Matti, Pasi Tyrvainen. 2023. „Quality culture boosts agile transformation – action research in a business--to-business software business”. Journal of Software: Evolution and Process 35(1). DOI: 10.1002/smr.2504.
• [24] Saraph Jayant V., Richard J. Sebastian. 1993. „Developing a quality culture”. Quality Progress 26(9): 73–79.
• [25] Sułkowski Łukasz. 2013. „Kultura jakości w zarządzaniu europejskimi uczelniami wyższymi”. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu 4(36): 215–23.
• [26] Sułkowski Łukasz. 2014. „Czy kultura jakości w uczelni wyższej to to samo co kultura akademicka?”. Przedsiębiorczość i Zarządzanie XV(8): 365–78.
• [27] Sułkowski Łukasz, Katarzyna Kolasińska‐Morawska, Robert Seliga, Piotr Buła, Paweł Morawski. 2021. „Sustainability culture of Polish universities in professionalization of management”. Sustainability 13(24): 13894. DOI: 10.3390/su132413894.
• [28] Szkoda Jerzy. 2011. „Kształtowanie kultury jakości w organizacji”. Przedsiębiorczość i Zarządzanie 12(10): 65–82.
• [29] Tkaczyk Stanisław, Grażyna Wojcik. 2006. Kreowanie kultury jakości w organizacji. W Sposoby osiągania doskonałości w warunkach zmienności otoczenia – wyzwania teorii i praktyki, 299–305. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
• [30] Tricco Andrea C., Erin Lillie, Wasifa Zarin, Kelly K. O’Brien, Heather Colquhoun, Danielle Levac, David Moher, … Sharon E. Straus. 2018. „PRISMA extension for scoping reviews (PRISMA-ScR): Checklist and explanation”. Annals of Internal Medicine 169(7): 467–473. DOI: 10.7326/M18-085.
• [31] Tutko Marta. 2019. „Quality culture research in higher education: literature review”. Scientific Papers of Silesian University of Technology. Organization and Management Series 136: 619–629. DOI: 10.29119/1641-3466.2019.136.48.
• [32] Tutko Marta. 2020. Metody i podejścia badawcze stosowane w badaniach kultury jakości. W Badania marketingowe wobec nowych trendów w otoczeniu, 74–86. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego.
• [33] Watson Mary Anne, Frank M. Gryna. 2001. „Quality culture in small business: Four case studies”. Quality Progress 34(1): 41–48.
• [34] Wiśniewska Małgorzata Z., Piotr Grudowski. 2019. Kultura jakości, doskonałości i bezpieczeństwa w organizacji. Warszawa: CeDeWu.
• [35] Wiśniewska Małgorzata Z. 2024. „The self-assessment of quality culture and dimensions of social responsibility on the example of Pomeranian public organizations – winners of the Pomeranian Quality Award”. Management 28(2): 301–326. DOI: 10.58691/man/196568.
• [36] Wiśniewska Małgorzata Z., Piotr Grudowski. 2024. „The culture of excellence and its dimensions in higher education”. The TQM Journal 36(2): 593–615. DOI: 10.1108/TQM-11-2022-0325.
• [37] Zbiegień-Maciąg Lidia. 1999. Kultura w organizacji. Identyfikacja kultur znanych firm. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• [38] Żylicz Maciej. 2017. „Tworzenie kultury jakości: (Ustawa 2.0)”. Nauka i Szkolnictwo Wyższe 2(50): 41–57. DOI: 10.14746/nisw.2017.2.1.
• [39] https://medium.com/@cascio/facing-the-age-of-chaos-b00687b1f51d [dostęp: 25.04.2025].