PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
Tytuł artykułu

Heksan. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego

Autorzy
Treść / Zawartość
Identyfikatory
Warianty tytułu
EN
n-Hexane. Documentation
Języki publikacji
PL
Abstrakty
PL
Heksan (n-heksan) jest bezbarwną, łatwopalną lotną cieczą stosowaną jako rozpuszczalnik organiczny klejów, lakierów, farb zwykłych oraz drukarskich, a także rozcieńczalnik i środek czyszczący. Związek jest używany w przemyśle gumowym, obuwniczym, spożywczym (do ekstrakcji olejów roślinnych z nasion), farmaceutycznym, kosmetycznym oraz chemicznym. W Polsce narażenie na heksan występuje głównie w przemyśle obuwniczym i w zakładach kaletniczych. Obecnie są wprowadzane takie zamienniki heksanu, jak metyloheksan i dimetyloheksan. Zgodnie z danymi Instytutu Medycyny Pracy z 2001 r. w Polsce na działanie heksanu o większym stężeniu niż wartość NDS wynosząca 100 mg/m3 było narażonych w środowisku pracy 136 osób. W dostępnym piśmiennictwie nie ma danych na temat padnięć zwierząt w wyniku narażenia na czysty heksan. Wartość LC50 dla mieszaniny heksanu i jego izomerów wyniosła 259 353 mg/m3 dla szczurów narażanych w ciągu 4 h. Stężenie to było znacznie większe niż stężenie wybuchowe (około 38 000 mg/m3). Wartość DL50 po podaniu szczurom do żołądka wyniosła 15 840 mg/kg. W przypadku przewlekłego narażenia ludzi na heksan narządem krytycznym jest obwodowy układ nerwowy. Efektem krytycznym jest zespół objawów klinicznych, zmian elektrofizjologicznych oraz morfologicznych w nerwach i mięśniach określany mianem polineuropatii obwodowej. U ludzi narażonych zawodowo na mieszaninę lotnych związków organicznych obecnych w rozpuszczalnikach do klejów i farb skutek ten stwierdzono wielokrotnie. Wyniki badań ludzi narażonych zawodowo na heksan, wprawdzie spójne jakościowo, nie pozwalają jednak na ustalenie zależności dawka-efekt, ze względu na niepełne dane w ocenie narażenia i występowanie narażenia złożonego. Wieloletnie narażenie na heksan o średnim stężeniu (240 mg/m3) nie powodowało tego skutku działania (NOAEL). Objawy ze strony obwodowego układu nerwowego stwierdzano najwcześniej w wyniku narażenia ciągłego, przekraczającego 18 h dziennie. U szczurów zwyrodnienie aksonów nerwów obwodowych wystąpiło w wyniku narażenia na heksan o stężeniu 1760 mg/m3 (9 tygodni, 7 dni/tydzień, 22 h dziennie). Gdy okres narażenia w ciągu dnia nie przekraczał 12 h, jego skutki były słabiej nasilone. Nie stwierdzano efektów działania toksycznego heksanu na inne układy i narządy. Wchłanianie heksanu może zachodzić w drogach oddechowych, przez skórę i w przewodzie pokarmowym. Retencja par heksanu w drogach oddechowych człowieka wynosi 28 - 34%. Około 10 - 20% wchłoniętej dawki heksanu ulega przemianom metabolicznym. Heksan ulega utlenieniu z udziałem cytochromu P-450, tworząc 1-heksanol, 2-heksanol i 3-heksanol. W wyniku utlenienia 2-heksanonu i hydroksylacji powstałego związku tworzy się 5-hydroksy-2-heksanon, który ulega dalszemu utlenieniu do 2,5-heksanodionu. Przyjęcie stężenia 204 mg/m3 heksanu za wartość LOAEL i jednego współczynnika niepewności uwzględniającego wrażliwość osobniczą daje wartość 100 mg/m3, co pozwala na zaakceptowanie wartości NDS równej 72 mg/m3 przyjętej przez Komitet Naukowy ds. Dopuszczalnych Stężeń w Środowisku Pracy Unii Europejskiej. Nie ma podstaw do zaproponowania wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia chwilowego (NDSCh) i dopuszczalnego stężenia w materiale biologicznym (DSB) heksanu.
EN
n-Hexane is a colorless liquid, readily volatile with a boiling point of 69 oC. Technical grade hexane is a mixture of n-hexane and isomers of methylpentane and heptane. n-Hexane is commonly used as a solvent component of paints and thinners and especially glues. Ii is also present in gasoline. Occupational exposure to n-hexane may occur in rubber, chemical, pharmaceutical and shoe industries. n-Hexane is readily absorbed by all routes of exposure. In industrial settings, absorption takes place primarily via respiration. Retention rate of 28 – 34% has been reported. The rate of absorption of liquid hexane through the skin is 0.31 mg/cm2/h. Metabolism of n-hexane is important from the point of view of toxic effects. The metabolite, 2,5-hexanodion (2,5-HD), is responsible for toxic effects on peripheral nervous system inducing polyneuropathy. 2,5-HD can be derived in vivo from n-hexane via 2-hexanol, to either 2,5-hexanediol or methyl butyl ketone, and then to 5-hydroxy-2-hexanone, the last being interconvertible with 2,5-HD. n-Hexane is eliminated unchanged in exhaled air. After termination of exposure concentration in exhaled air it declines rapidly after cessation of exposure with apparent half-lives of 5 to 10 minutes and 100 minutes. Urinary excretion is negligible. The major elimination pathway is metabolism. The major metabolite is 2,5-hexanodione, which is eliminated with an apparent half-life of 13 – 14 hours and therefore, has a potential for accumulation over the workweek. Occupational exposure shows that n-hexane is toxic to the peripheral nervous system. Cases of sensorimotor to amyotrophic polyneuropathy have been observed among workers exposed to n-hexane in concentrations of up to 9000 mg/m3 for 48 hours or longer per week. Some of the affected individuals had exposure below 1800 mg/m3. In spite of numerous investigations in the industrial setting the dose-effect and dose-response relationships have not been established because workers were usually exposed to a mixture of solvents. The toxicity of n-hexane to induce polyneuropathy after repeated exposures was further confirmed by animal experiments. In rats, degeneration of axons in peripheral nerves occurred as a result of exposure to n-hexane in concentration of 1760 mg/m3 (9 weeks, 7 days/week, 22 h/day). The proposed occupational exposure limit (OEL-TWA) of 100 mg/m3 is based on the NOAEL (204 mg/m3) value derived from long-term (6.5 years) observation of the group of 14 persons exposed to a mixture of n-hexane and acetone and the uncertainty factor of 2.
Rocznik
Tom
Strony
109--129
Opis fizyczny
Bibliogr. 75 poz., rys., tab.
Twórcy
  • Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera 90-950 Łódź ul. św. Teresy 8
Bibliografia
  • 1.Abbritti G. i in. (1976) Shoe makers’ polyneuropathy in Italy: the aethiological problem. Br. J. Ind Med. 33, 92-99.
  • 2.ACGIH (2005a) Guide to occupational exposure values.
  • 3.ACGIH (2005b) Threshold limit values for chemical substances and physical agents and biological exposure indices.
  • 4.ACGIH (2003) Documentation of the TLV and BEIs. n-Hexane.
  • 5.Ahonen I., Schimberg R.W. (1988) 2,5-Hexanodione excretion after occupational exposure to n-hexane. Br. J. Ind. Med. 45, 133-136.
  • 6.Altenkirch H., Stoltenburg-Didinger G., Wagner H.M. (1978) Experimental studies on hydrocarbon neuropahies induced by methyl ethyl ketone ( MEK). J. Neurol. 291, 159-170.
  • 7.Altenkirch H. i in. (1982) Nervous system responses of rats to subchronic inhalation of n-hexane and n-hexane plus methyl ethyl ketone mixtures. J. Neurol. Sci. 57, 209-219.
  • 8.Bavazzano P. i in. (1998) Determination of urinary 2,5-hexanodione in the general Italian population. Int. Arch. Occup. Environ Health. 71, 284-288.
  • 9.Bio/Dynamix Inc. (1978) 26 Week inhalation toxicity study of n-hexane in the rat. Unpublished report pared for the American Petroleum Institute, Washington, DC.EPA-FYI-1081-0137 (cyt. Za Toxicological… 1999).
  • 10.Bio/Dynamix. (1995) An inhalation oncogenicity study of commercial hexane in rats and mice. 2. Mice, abridged final report. American Petroleum Institute. Washington, DC. EPA-FLY-AX-1081-0137 (cyt. za Toxicological… 1999).
  • 11.Bohlen P., Schlunegger U.P., Lauppi E. (1973) Uptake and distribution of hexane in rat tissues. Toxicol. Appl. Pharmacol. 25, 242-249.
  • 12.Bus J.S., Tyl R.W. (1979) Perinatal toxicology of n-hexane in Fischer 344 rats. Teratology 19, 22A.
  • 13.Bus J.S. i in. (1979) Perinatal toxicity and metabolism of n-hexane in Fischer-344 rats after inhalation exposure dyring gestation. Toxicol. Appl. Pharmacol. 51, 295-302.
  • 14.Cavender F.L., Casey H.W., Salem H. (1984) A 13-week vapor inhalation study of n-hexane in rats with emphasiss on neurotoxic effects. Fund. Appl. Toxicol. 4, 191-201.
  • 15.Chang Y.Ch. (1991) An electrophysiological follow up of patients with n-hexane polyneuropathy. B.J. Ind. Med. 48, 12-17.
  • 16.De Caprio A.P., Olajos E.J., Weber P. (1982) Covalent binding of a nerotoxic n-heksan metabolite: conversion of primary amines to substituted pyrrole adducts by 2,5-heksanedione. Toxicol. Appl. Pharmacol. 65, 440.
  • 17.De Caprio A.P., O'Neil E.A. (1985) Alterations in rat axonal cytosckeletal proteins induced by in vivo and in vitro 2,5-hexanodione exposure. Toxicol. Appl. Pharmacol. 78, 235-247.
  • 18.De Caprio A.P. i in. (1988) Comparative neurotoxicityand pyrrole-forming potential of 2,5-hexanodione and perdenteiro-2,5-hexanodione in rats. Toxicol. Appl. Pharmacol. 92, 75-85.
  • 19.De Martino C., Malroni W., Amantini M.C. (1987) Effects of respiratory treatment with n-hexane on rat testis morphology. A light microscopic study. Ex. Mol. Pathol. 46, 199-216.
  • 20.DFG (1994) Biological exposure values for occupational toxicants and carcinogens. T.1. VHC, Weinheim.
  • 21.DFG (1999) List of MAK and BAT Values. Report No 35.
  • 22.Dunnick J.K. i in. (1989) Thirteen-week toxicity study of n-hexane in B6C3F1 mice after inhalation exposure. Toxicology 57, 163-172.
  • 23.Fedtke N., Bolt H.M. (1986a) Metodological investigations on the determination of n-hexane metabolites in urine. Int. Arch. Occup. Environ. Health. 57, 149-158.
  • 24.Fedtke N., Bolt H.M. (1986b) Detection of 2,5-hexanodione in the urine of persons not exposed to n- -hexane. Int. Arch. Occcup. Environ Health. 57, 143-148.
  • 25.Fedtke N., Bolt H.M. (1987) 4,5-dihydroxy-2-hexanone: a new metabolite of n-hexane and of 2,5-hexanedione in rat urine. Biochem. Environ. Mass. Spectrom 14, 563-572.
  • 26.Franchini I. i in. (1983) Earl, 1-9.
  • 27.Frontali N., Amantini M.C., Spagnolo A.M. (1981) Experimental neurotoxicity and urinary
  • metabolites of the C5-C7 aliphatic hydrocarbons used as glue solvents in shoe manufacture. Clin. Toxicol. 18, 1357-1367.
  • 28.Genter M.B. i in. (1987) Evidence that pyrrole formation is a pathogenic step in -diketone neuropathy. Toxicol. Appl. Pharmacol. 87, 351-361.
  • 29.Genter i in. (1988) Pyrrole oxidation and protein crosslinking as necessary steps in the development of -diketone formation. Chem. Res. Toxicol. 1, 179-185.
  • 30.Głuszcz-Zielińska A. (1991) Zawodowa toksyczna polineuropatia po narażeniu na n-heksan- Obserwacja kliniczna i neurofizjologiczna. Med. Pracy 50, 31-36.
  • 31.Fisherova-Bergerova V., Pierce J.T. (1989) Biological monitoring. V. Dermal absorption. Appl. Ind. Hyg. 8, F14-F21.
  • 32.Herskowitz A., Ishii N., Schaumberg H. (1971) n-Hexane neuropathy. A syndrome occuring as a result of industrial exposure. New. Engl. J. Med. 285, 82-85.
  • 33.Hine C.H., Zuidema H.H. (1970) The toxicological properties of hydrocarbon solvents. Ind. Med. 39, 39-44.
  • 34.Howd R.A., Rebert C.S., Dickinson J. (1983) A comparison of the rates of development of functional hexane neuropathy in wenling and young adult rats. Neurobehav. Toxicol. Teratol. 5, 63.
  • 35.Howell W.E. A neurobehavioural evaluation of the prenatal toxicity of n –hexane in rats. Cincinnati, Ohio, University of Ohio. Dissertation abstract Int. B., No 1610B ( cyt. za IPCS 1991).
  • 36.Howell W.E., Cooper G.P. (1981) Neurophysiological evaluation of prenatal n-hexane toxicity. Toxicologist 1, 152.
  • 37.Huang J., Kato K., Shibata E. (1989) Effects of chronic n-hexane exposure on nervous system-soecific and muscle-specific proteins. Arch. Toxicol. 63, 381-385.
  • 38.Huang Ch-Ch. i in. (1991) n-Hexane polyneuropathy in a ball-manufacturing factory. J. Occup. Med. 33, 139-142.
  • 39.Iida M., Yamamura Y., Sobue I. (1969) Electromyographical findings and conduction velocity in n-hexane polyneuropathy. Electromyography 9, 247-261.
  • 40.IPCS (1991) Environmental health criteria 122. n-Hexane. WHO, Geneva.
  • 41.IRDC (1981) Six-month continuous inhalation exposure of rats to hexane mixtures-Phase II. Unpublished study by International research and Development Corporation, Mattawan MI. Prepared for the American Petroleum Institute, Washington DC. EPA-FYI-AX-0282-0166.
  • 42.Kimura E.T., Ebert D.M., Dodge P.W. (1971) Acute toxicity and limits of solvent residue for sixteen organic solvents. Toxicol. Appl. Pharmacol. 19, 699-704.
  • 43.Kuwabara S. i in. (1999) n-Hexane neuropathy caused by addictive inhalation: Clinical and electrophysiological features. Eur. Neurol. 41, 163-167.
  • 44.Kostrzewski P. (2001) Nowe źródła narażenia zawodowego występujące w modyfikowanych lub nowych procesach technologicznych. Medycyna Prac 52,445-450.
  • 45.Lanska D.J. (1999) Limitations of occupational air contaminant standards, as exemplified by the neurotoxin n-hexane. J. Public. Health. Policy. 20, 441-447.
  • 46.Lungarella G., Barni-Comparini I., Fonzi L. (1984) Pulmonary changes induced in rabbits by long-term exposure to n-hexane. Arch. Toxicol. 55, 224-228.
  • 47.Marks T.A., Fisher P.W., Staples R.E. (1980) Influence of n-hexane on embryo and fetal development in mice. Drug. Chem. Toxico. 3, 393-406.
  • 48.Mast T.A., Decker J.R., Clark M.L. Inhalation developmental toxicology studies: teratology study of n-hexane in rats: Final report. Department of Energy, Washington DC. NTIS No-DE88006812. PNL-6453.
  • 49.Mast T.J., Decker J.R., Stoney K.H. Inhalation developmental toxicology studies. Teratology study of n-hexane in mice. Department of Energy, NTIS No. DE88012680. PLN-6590.
  • 50.Mutti A. i in. (1981) Organic solvents and chronic glomerulonephritis. A cross-sectional study with negative findings for aliphatic and acyclic C5 - C7 hydrocarbons. J. Apel. Toxicol. 1, 224-226.
  • 51.Mutti A. (1982a) Neurological changes in workers exposed to organic solvents in a shoe factory. Scand. J. Work Environ. Health. 8 (suppl. 1), 136-141.
  • 52.Mutti A. i in. (1982b) Neurophysiological effect of long term exposure to hydrocarbon mixtures. Arch. Toxicol. Suppl. 5, 120-124.
  • 53.Nijem K. i in. (2001) Prevalence of neuropsychiatric and mucous membrane irritation complaints among Palestinian shoe factory workers exposed to organic solvents and plastic compounds. Am. J. Ind. Med. 40, 192-198.
  • 54.Nomiyama K., Nomiyama H. (1974a) Respiratory retention, uptake and excretion of organic solvents in man. Benzene, toluene, n-hexane, trichloroethylene, acetone, ethylacetate and ethyl alcohol. Int. Arch. Arbeitsmed. 32, 75-83.
  • 55.Nomiyama K., Nomiyama H. (1974b) Respiratory elimination of organic solvents in man. Benzene, toluene, n-hexane, trichloroethylene, acetone, ethylacetate and ethyl alcohol. Int. Arch. Arbeitsmed. 32, 85-91.
  • 56.Nylen P. (1989) Testicular atrophy and loss of nerve growth factor-immunoreactive germ cell line in rats exposed to n-hexane and a protective effect of simultaneous exposure to toluene or xylene. Arch. Toxicol. 63, 296-307.
  • 57.Palao A., Lajlo J.L. (1981) Toxic polyneuropathy as a consequence of the use of glue and chemical solvents in the shoe industry. Arch. Neurobiol. 44, 35-48.
  • 58.Pastore C. i in. (1994) Early diagnosis of n-hexane-caused neuropathy. Muscle and Nerve 17, 981-986.
  • 59.NTP (1991) Toxicity studies of n-hekxane in B6C3F1 (inhalation studies) National Toxicology Program. Research Triangle Park, NC.U.S. Department of Health and Human services. Public Health Service. National Institutes Health Publication 91-3121.
  • 60.Perbellini L. i in. (1985) Toxicokinetic aspects of n-hexane 2,5-hexanodione in the biomonitoring of occupation al exposure to n-hexane. Annu. Conf. Ind. Hyg. 12, 357-364.
  • Paulson G.W., Waylonis G.W. (1976) Polyneuropathy due to n-hexane. Arch. Intern. Med. 136, 880-882.
  • 61.Robert C., Sorenson A. (1983) Concentration-related effects of n-hexane on evoked responses from brain and peripheral nerve og the rat. Neurobehav. Toxicol. Teratol. 5, 69-76.
  • 62.Saito I. i in. (1991) Determination of urinary 2,5-hexanodione concentration by an improved analytical method as an index of exposure to n-hexane. Br. J. Ind. Med. 48, 568-574.
  • 63.Sanagi S. (1980) Peripheral nervous system functions of workers exposed to n-hexane ata low level. Int. Arch. Occup. Environ. Health. 47, 69-79.
  • 64.Seppalainen A.M., Raitta Ch., Huuskonen M.S. (1979) n-Hexane induced changes in visual evoked potentials and electroretinograms of industrial workers. Electroenceph Clin Neurophys 47, 499-502.
  • 65.Smith A.G., Albers J.W. (1997) n-Hexane neuropathy due to rubber cement sniffing. Muscle and Nerve 20, 1445-1450.
  • 66.Takeuchi Y., Ono Y., Hisanaga N. (1980) A comparative study on the neurotoxicity of n-pentane, n-hexane, and n-heptane in the rat. Brit. J. Ind. Med. 37, 241-247.
  • 67.Takeuchi Y., Ono Y., Hisanaga N. (1981) An experimental study on the combined effects of n-hexane and toluene on the peripheral nerve of the rat. Br. J. Ind. Med. 38, 14-19.
  • 68.Takeuchi Y. i in. (1983) An experimental study of the combined effects of n-hexane and methyl ethyl ketone. Br. J. Ind. Med. 40, 199-203.
  • 69.Valentino M. (1996) Residual electroneurographic modifixcations in subjects with n-hexane induced polyneuropathy. A follow up study. Med. Lav. 87, 289-296.
  • 70.Toxicological profile for hexane (1999) U.S. Department of Health and Human Services, Atlanta, Georgia.
  • 71.Veulemans H. i in. (1982) Experimental human exposure to n-hexane. Study of the respiratory uptake and elimination, and of n-hexane concentration in peripheral venous blood. Int. Arch. Occup. Environ. Health. 49, 251-263.
  • 72.Wagner H.M., Steppart R., Altenkirch H. (1984) Animal experiments on the neurotoxicity of organic solvents in rats challenged with heavy metals. Schriftenr Ver Wasser Boden Lufthyg 59, 191-200.
  • 73.Wang J.D. i in. (1986) An outbreak of n-hexane induced polyneuropathy among press proofing workers in Taipei. Am. J. Ind. Med. 10, 111-118.
  • 74.Yamamura Y. (1969) n-Hexane polyneuropathy. Folia Psychiatr. Neurol. Jpn. 23, 45-57.
  • 75.Zhao W.Y., Misumi J., Yasui T. (1998) Effects of methyl ethyl ketone, acetone, or toluene coadministration on 2,5 hexanodione concentration in the sciatic nerve, serum, and urine of rats. Int. Arch. Occup. Environ. Health 71, 236-244.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.baztech-633b1e6f-0c6e-4779-9aa1-2791b5fd6524
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.