Analiza transformacji sektora górnictwa węgla kamiennego w Polsce w kontekście dekarbonizacji i neutralności klimatycznej

• Autorzy: Pepłowska Monika

Identyfikatory

DOI

10.33223/ZN/2025/12

Warianty tytułu

EN

Analysis of the transformation of the hard coal mining sector in Poland in the context of decarbonization and climate neutrality

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Transformacja sektora górnictwa węgla kamiennego w Polsce jest kluczowym zagadnieniem w kontekście dekarbonizacji gospodarki oraz dążenia do neutralności klimatycznej. W rozdziale analizowane są wyzwania i możliwości związane z modernizacją tego sektora, który odgrywa istotną rolę w polskim miksie energetycznym, ale jednocześnie przyczynia się do znacznych emisji gazów cieplarnianych. W pierwszej części omówiono historyczny kontekst oraz obecny stan górnictwa węgla kamiennego w Polsce, wskazując na jego znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego kraju. Następnie zidentyfikowane zostały kluczowe wyzwania związane z dekarbonizacją, takie jak konieczność wdrażania innowacyjnych technologii oraz dostosowywania się do rosnących wymagań regulacyjnych. W kolejnej części przedstawiono strategie transformacji, które mogą przyczynić się do efektywnej modernizacji sektora, w tym automatyzację procesów wydobywczych oraz zaangażowanie lokalnych społeczności. Ostatnia część koncentruje się na roli polityki publicznej w procesie transformacji, podkreślając znaczenie wsparcia rządowego dla innowacji oraz programów szkoleniowych dla pracowników. Wnioski płynące z analizy wskazują, że przyszłość sektora górnictwa węgla kamiennego w Polsce zależy od zdolności do adaptacji do zmieniających się warunków rynkowych oraz regulacyjnych, a także od umiejętności wykorzystania dostępnych zasobów w sposób zrównoważony.

EN

The transformation of the hard coal mining sector in Poland is a key issue in the context of decarbonization of the economy and striving for climate neutrality. The chapter analyzes the challenges and opportunities related to the modernization of this sector, which plays an important role in the Polish energy mix, but at the same time contributes to significant greenhouse gas emissions. The first part discusses the historical context and the current state of hard coal mining in Poland, indicating its importance for the country’s energy security. Then, the key challenges related to decarbonization are identified, such as the need to implement innovative technologies and adapt to increasing regulatory requirements. The next part of the chapter presents transformation strategies that can contribute to the effective modernization of the sector, including the automation of mining processes and the involvement of local communities. The last part of the chapter focuses on the role of public policy in the transformation process, emphasizing the importance of government support for innovation and training programs for employees. The conclusions drawn from the analysis indicate that the future of the hard coal mining sector in Poland depends on the ability to adapt to changing market and regulatory conditions, as well as on the ability to use available resources in a sustainable manner.

Słowa kluczowe

PL

transformacja górnictwa; węgiel kamienny; dekarbonizacja; neutralność klimatyczna

EN

mining transformation; hard coal; decarbonization; climate neutrality

• Wydawca: Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
• Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
• Rocznik: 2025
• Tom: nr 113
• Strony: 133--144
• Opis fizyczny: Bibliogr. 39 poz., rys., wykr.

Twórcy

autor

Pepłowska Monika

• Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków

• https://orcid.org/0000-0001-9150-7525

Bibliografia

• [1] ARP 2023a – Agencja Rozwoju Przemysłu SA (2023). Polski rynek węgla. Raport Stan zatrudnienia. Katowice.
• [2] Ballak, M. 2022 – Wyzwania polityki energetycznej Polski do 2040 roku. [W:] Świątek M. red., Wybrane przyrodnicze i prawno-administracyjne aspekty energetyki odnawialnej w Polsce, s. 61–82, Szczecin.
• [3] Batool i in. 2020 – Batool, A., Naveed, N., Aslam, M., Silva, J. i Rehman, M. 2020 – Coal dust-induced systematic hypoxia and redox imbalance among coal mine workers. Acs Omega 5(43), s. 28204–28211, DOI: 10.1021/acsomega.0c03977.
• [4] Blackley i in. 2016 – Blackley, D., Crum, J., Halldin, C., Storey, E. i Laney, A. 2016. Resurgence of progressive massive fibrosis in coal miners – eastern kentucky. MMWR Morbidity and Mortality Weekly Report 65(49), s. 1385–1389, DOI: 10.15585/mmwr.mm6549a1.
• [5] Dreger, M. i Kędzior, S. 2021 – Methane emissions against the background of natural and mining conditions in the Budryk and Pniówek mines in the Upper Silesian Coal Basin (Poland). Environmental Earth Sciences 80(22), DOI: 10.1007/s12665-021-10063-4.
• [6] Dubiński, J. i Turek, M. 2014 – Chances and threats of hard coal mining development in Poland – the results of experts research. Archives of Mining Sciences 59(2), DOI: 10.2478/amsc-2014-0028.
• [7] Dunal, P. i Płaziak, M. 2014 – Wpływ kryzysu gospodarczego na politykę klimatyczną Unii Europejskiej i jej konsekwencje dla polskiego przemysłu energetycznego oraz zagospodarowania przestrzennego Polski. Prace Komisji Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego (27), s. 236–255.
• [8] Eurostat 2023 – Renewable energy statistics: Wind and water provide most renewable electricity; solar is the fastest-growing energy source. [Online] https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Renewable_energy_statistics#Wind_and_water_provide_most_renewable_electricity.3B_solar_is_the_fastest-growing_energy_source [Dostęp: 30.10.2024].
• [9] Gao, H. 2023 – Experimental study on the effect of freeze-thaw cycles on the mechanical and permeability characteristics of coal. Sustainability 15(16), DOI: 10.3390/su151612598.
• [10] Gawlik, L. 2017a – Opportunities and threats for hard coal mining in Poland. Humanities and Social Sciences 24, DOI: 10.7862/rz.2017.hss.20.
• [11] Gawlik, L. 2017b – The polish power industry in energy transformation process. Mineral Economics 31(1–2), s. 29––237, DOI: 10.1007/s13563-017-0128-5.
• [12] Grudziński, Z. 2023 – Rynek węgla kamiennego energetycznego – skutki wojny rosyjsko-ukraińskiej. Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN 111, s. 7–19, DOI: 10.33223/zn/2023/01.
• [13] Han i in. 2016 – Han, B., Liu, H., Zhai, G., Wang, Q., Liang, J., Zhang, M. i Chen, J. 2016 – Estimates and predictions of coal workers’ pneumoconiosis cases among redeployed coal workers of the fuxin mining industry group in China: a historical cohort study. Plos One 11(2), DOI: 10.1371/journal.pone.0148179.
• [14] Ijaz i in. 2020 – Ijaz, M., Ahmad, S., Akram, M., Thygerson, S., Nadeem, F. i Khan, W. 2020 – Cross-sectional survey of musculoskeletal disorders in workers practicing traditional methods of underground coal mining. International Journal of Environmental Research and Public Health 17(7), DOI: 10.3390/ijerph17072566.
• [15] Jonek-Kowalska, I. 2019 – Risk analysis of energy balance in the context of polish mining production. Journal of Eastern Europe Research in Business & Economics, s. 1–11, DOI: 10.5171/2019.334489.
• [16] Kawecka-Wyrzykowska, E. 2022 – Wyzwania dekarbonizacji polskiej gospodarki: rola węgla. Społeczeństwo i Polityka 4(73), s. 67–90.
• [17] Khalid i in. 2021 – Khalid, B., Urbański, M., Kowalska-Sudyka, M., Wysłocka, E. i Piontek, B. 2021 – Evaluating consumers’ adoption of renewable energy. Energies 14(21), DOI: 10.3390/en14217138.
• [18] Khomenko i in. 2021 – Khomenko, S., Cirach, M., Barboza, E., Mueller, N., Barrera-Gómez, J., Rojas-Rueda, D. i Nieuwenhuijsen, M. 2021 – Premature mortality due to air pollution in european cities: a health impact assessment. The Lancet Planetary Health 5(3), e121–e134, DOI: 10.1016/s2542-5196(20)30272-2.
• [19] KOBIZE 2023 – Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (2023). Raport syntetyczny z inwentaryzacji krajowej emisji gazów cieplarnianych w Polsce na rok 2023*. Warszawa. [Online] https://www.kobize.pl/uploads/materialy/Inwentaryzacje_krajowe/NIR_2023_raport_syntetyczny_PL.pdf [Dostęp: 15.12.2024].
• [20] Kopacz, M. 2015 – Ocena kosztów gospodarki skałą płonną w funkcji zmiennego poziomu współczynnika uzysku węgla netto na przykładzie kopalni węgla kamiennego. Gospodarka Surowcami Mineralnymi – Mineral Resources Management 31(3), s. 121–144, DOI: 10.1515/gospo-2015-0028.
• [21] KPEiK 2019 – Krajowy Plan na Rzecz Energii i Klimatu na Lata 2021–2030. Założenia i Cele oraz Polityki i Działania. [Online] https://www.gov.pl/web/klimat/krajowy-plan-na-rzecz-energii-i-klimatu [Dostęp: 15.12.2024].
• [22] KPEiK 2024. Projekt Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. – wersja wstępna z 02.2024 r. – Ministerstwo Klimatu i Środowiska. [Online] https://www.gov.pl/web/klimat/projekt-krajowego-planu-wdziedzinie-energii-i-klimatu-do-2030-r--wersja-wstepna-z-022024-r [Dostęp: 30.10.2024].
• [23] Malec, M. 2022 – The prospects for decarbonisation in the context of reported resources and energy policy goals: The case of Poland. Energy Policy 161, DOI: 10.1016/j.enpol.2021.112763.
• [24] Malec, M. 2024 – Hard coal supplies and selected environmental regulations: A Case Study of the Polish Power Sector. Gospodarka Surowcami Mineralnymi – Mineral Resources Management 40(1), s. 125–150, DOI: 10.24425/gsm.2024.149296.
• [25] Oei i in. 2019 – Oei, P., Brauers, H. i Herpich, P. 2019 – Lessons from germany’s hard coal mining phase-out: policies nd transition from 1950 to 2018. Climate Policy 20(8), s. 963–979, DOI: 10.1080/14693062.2019.1688636.
• [26] Olkuski, T. i Grudziński, Z. 2019 – Polityka energetyczna Polski – nowe wyzwania. Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN 108, s. 71–82, DOI: 10.24425/znigsme.2019.128670.
• [27] Patyńska, R. 2013 – Methane emissions from ventilation and degasification systems of hard coal mines in poland in the years 2001–2010. Gospodarka Surowcami Mineralnymi – Mineral Resources Management 29(1), s. 17––33, DOI: 10.2478/gospo-2013-0009.
• [28] PEP2040 – Polityka Energetyczna Polski do 2040 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Warszawa. 2021. [Onlie] https://bip.mos.gov.pl/strategie-plany-programy/polityka-energetyczna-polski-do-2040-r [Dostęp: 03.03.2024].
• [29] Pepłowska, M. 2024 – The effect of coal mine closures on worker migration in Poland: an input-output analysis. Gospodarka Surowcami Mineralnymi – Mineral Resources Management 40(4), s. 147–159, DOI: 10.24425/gsm.2024.152721.
• [30] Sobczyk, E. 2022 – Changing geological and mining conditions in hard coal mines in poland as mining activities progress. Aspects in Mining & Mineral Science 8(4), DOI: 10.31031/amms.2022.08.000692.
• [31] Stala-Szlugaj, K. 2023 – Households in Poland vs. energy carriers: one year after Russia”s February 2022 invasion of Ukraine. Polityka Energetyczna – Energy Policy Journal 26(4), s. 5–18, DOI: 10.33223/epj/171879.
• [32] Such-Pyrgiel, M. i Rosińska-Wielec, E. 2024 – Internet of Things platform as support for the digitization of enterprises on the example of the „Lingaro IoT Cloud Platform” project. Journal of Modern Science 55(1), s. 21–35.
• [33] Sun, Y. 2024 – Quantifying the resilience of coal energy supply in China toward carbon neutrality. Research 7, DOI: 10.34133/research.0398.
• [34] Sun i in. 2024 – Sun, Y., Wen, G., Dai, H., Feng, Y., Azaele, S., Lin, W. i Zhou, F. 2024 – Quantifying the resilience of coal energy supply in China toward carbon neutrality. Research 7, DOI: 10.34133/research.0398.
• [35] Tobór-Osadnik i in. 2023 – Tobór-Osadnik, K., Gajdzik, B. i Strzelec, G. 2023 – Configurational path of decarbonisation based on coal mine methane (cmm): an econometric model for the polish mining industry. Sustainability 15(13), DOI: 10.3390/su15139980.
• [36] Umowa Społeczna 2021 – Umowa Społeczna Dotycząca Transformacji Sektora Górnictwa Węgla Kamiennego Oraz Wybranych Procesów Transformacji Województwa Śląskiego.
• [37] Wiśniewska i in. 2020 – Wiśniewska, M.P., Pusz, A. i Rogalski, D. 2020 – Rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE) w Unii Europejskiej i w Polsce. Polish Journal of Sustainable Development 24(2), s. 101–112, DOI: 10.15584/pjsd.2020.24.2.12.
• [38] Woźniak, J. i Pactwa, K. 2018 – Responsible mining – the impact of the mining industry in Poland on the quality of atmospheric air. Sustainability 10(4), DOI: 10.3390/su10041184.
• [39] Wu i in. 2022 – Wu, X., Li, H., Wang, B. i Zhu, M. 2022 – Review on improvements to the safety level of coal mines by applying intelligent coal mining. Sustainability 14(24), DOI: 10.3390/su142416400.

Uwagi

Wydano jako monografię pt.: Zagadnienia surowców energetycznych i energii w gospodarce krajowej : nowe strategie i inwestycje na rynku paliw i energii w kraju i UE / red. tomu: Katarzyna Stala-Szlugaj, Zbigniew Grudziński ; Opracowanie rekordu ze środków MNiSW, umowa nr POPUL/SP/0154/2024/02 w ramach programu "Społeczna odpowiedzialność nauki II" - moduł: Popularyzacja nauki i promocja sportu (2025).