Rola szlaków molekularnych i mikrośrodowiska w patogenezie i progresji białaczek

• Autorzy: Makowska Anna , Małecka Anna , Irga-Jaworska Ninela , Górska-Ponikowska Magdalena

Identyfikatory

DOI

10.53584/WIADCHEM.2025.07.4

Warianty tytułu

EN

The role of molecular pathways and microenvironment in the pathogenesis and progression of leukemias

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

EN

Leukemias are a heterogeneous group of hematologic malignancies characterized by clonal proliferation of bone marrow progenitor cells and classified into acute and chronic, which differ in their biology, epidemiology, and clinical course. Leukemias are currently the most common type of childhood cancer. Biochemically, leukemia involves genetic alterations, metabolic dysregulation, and microenvironmental interactions. Genomic alterations in leukemic cells result from chromosomal translocations, point mutations in oncogenes and tumor suppressors as well as epigenetic modifications. Such changes may affect cell survival and differentiation programs. Additionally, the dysregulation of key signaling pathways contributes to redox homeostasis and fosters survival under oxidative stress conditions. Leukemic cells often exhibit metabolic reprogramming towards enhanced glycolysis and altered amino acid metabolism to support rapid proliferation, whereas the leukemic bone marrow niche provides crucial survival signals through stromal interactions and cytokine secretion, promoting chemoresistance and leukemic adaptation to microenvironmental constraints. Despite the dynamic progress in research and the increasing efficacy of selected therapeutic modalities, disease relapse and treatment resistance remain major challenges. Due to the heterogeneity of leukemias and the resulting diversity of molecular mechanisms, this study presents selected aspects useful for understanding the complexity of their pathogenesis and clinical course. A comprehensive analysis of features characteristic of this group of malignancies, combined with a multidisciplinary approach, contributes to a deeper insight into leukemia biochemistry and facilitates the identification of potential targets for modern therapeutic strategies.

Słowa kluczowe

PL

białaczka; biochemia białaczek; metabolizm nowotworowy; szlaki sygnałowe; onkogeny

EN

leukemia; biochemistry of leukemias; cancer cell metabolism; signaling pathways; oncogenes

• Wydawca: Polskie Towarzystwo Chemiczne
• Czasopismo: Wiadomości Chemiczne
• Rocznik: 2025
• Tom: [Z] 79, 7-8
• Strony: 505--520
• Opis fizyczny: Bibliogr. 34 poz., wykr.

Twórcy

autor

Makowska Anna

• Katedra i Zakład Chemii Medycznej, Gdański Uniwersytet Medyczny, Dębinki 1, 80-211, Gdańsk

• https://orcid.org/0009-0001-7949-8061

autor

Małecka Anna

• Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne, ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk

• https://orcid.org/0000-0003-4389-094X

autor

Irga-Jaworska Ninela

• Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne, ul. Dębinki 7, 80-952 Gdańsk

• https://orcid.org/0000-0002-7637-4397

autor

Górska-Ponikowska Magdalena

• Katedra i Zakład Chemii Medycznej, Gdański Uniwersytet Medyczny, Dębinki 1, 80-211, Gdańsk

• https://orcid.org/0000-0002-7366-8429

Bibliografia

• [1] S. K. Prajapati et al., Ann Hematol., 2024, 103, 11, 4375.
• [2] M. Hallek, Am J Hematol., 2025, 100, 3, 450.
• [3] ‘Raport “Nowotwory złośliwe w Polsce w 2022 roku” - Narodowy Instytut Onkologii’, https://nio.gov.pl/raport-nowotwory-zlosliwe-w-polsce-w-2022-roku/.
• [4] A. Chybicka et al., Onkologia i hematologia dziecięca, PZWL, Warszawa, 2021.
• [5] J. Li et al., Int J Oncol., 2024, 65, 6, 112.
• [6] L. Marando et al., Haematologica, 2024, 110, 1, 22.
• [7] J. Żołnierowicz et al., Hematologia, 2010, vol. 3, 1, 195.
• [8] S. Yao et al., Blood Sci., 2024, 6, 4, 1.
• [9] D. Kata, S. Kyrcz-Krzemień, Postępy Nauk Med, 2011, XXIV, 7, 601.
• [10] I. Hus, D. Wołowiec, Onkologia w Praktyce Klinicznej, 2020, Tom 6, Supl. A, 242.
• [11] C. Chung, D. Doan, Eur J Haematol., 2025, 114, 6, 953.
• [12] M. Szydłowski, P. Juszczyński, Hematologia, 2013, 4, 4, 279.
• [13] E. Białopiotrowicz, P. Juszczyński, Hematologia, 2016, 7, 4, 273.
• [14] A. Olejniczak et al., Postępy Biol Komórki, 2016, 43, 2, 305.
• [15] A. P. Urs, et al., Ann Transl Med, 2024, 12, 4, 63.
• [16] C.-H. Man et al., Trends Pharmacol Sci, 2024, 45, 10, 919.
• [17] Z. Zhang et al., Trends Cell Biol., 2024, 34, 11, 928.
• [18] D. Jawniak et al., Rep Pract Oncol Radiother, 2004, 9, 5, 157.
• [19] M. Mateo-Fernández et al., Foods, 2025, 14, 4, 648.
• [20] C. Muhs et al., Cancers, 2024, 16, 21, 3576.
• [21] Y. Yang et al., Heliyon, 2024, 10, 15, e35721.
• [22] M. Huang et al., Biomed Pharmacother, 2024, 175, 116643.
• [23] K. C. Corn et al., Prog Lipid Res., 2020, 80, 101055.
• [24] C. O’Brien, C. L. Jones, Curr Opin Hematol., 2025, 32, 2, 77.
• [25] A. Lyu et al., Exp Mol Med. 2024, 56, 11, 2337.
• [26] J. Zawitkowska et al., Sci Rep, 2020, 10, 1, 20168.
• [27] S. Elgazar, C. Constantinou, Curr Oncol Rep., 2024, 26, 12, 1586.
• [28] S. Kannan et al., Front Immunol., 2024, 16, 15, 1419807.
• [29] M. Ruglioni et al., Crit. Rev. Oncol. Hematol., 2024, 201, 104424.
• [30] K. Karwicka et al., Hematologia, 2020, 11, 3, 166.
• [31] J. C. Molina, H. E. Carraway, Curr Treat Options Oncol, 2024, 25, 8, 993.
• [32] C. Restelli et al., Blood Cancer Discov., 2024, 5, 4, 234.
• [33] P. Marschollek et al., Przegl Pediatr, 2022, 51, 1, 30.
• [34] L. Pecorino, Biologia molekularna nowotworów w praktyce klinicznej, Edra Urban & Partner, Wrocław, 2024.

Uwagi

Opracowanie rekordu ze środków MNiSW, umowa nr POPUL/SP/0154/2024/02 w ramach programu "Społeczna odpowiedzialność nauki II" - moduł: Popularyzacja nauki (2025).