Znaczenie znaków jakości w zapewnieniu bezpieczeństwa i jakości żywności

• Autorzy: Król Jolanta , Czernyszewicz Eugenia , Brodziak Aneta

Identyfikatory

DOI

10.15199/46.2025.4.2

Warianty tytułu

EN

The importance of quality labels in ensuring food safety and quality

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Cel: Celem pracy jest przedstawienie znaczenia znaków jakości w zapewnieniu bezpieczeństwa żywności, ze szczególnym uwzględnieniem roli certyfikacji w kształtowaniu zaufania konsumentów oraz wspieraniu zrównoważonej i odpowiedzialnej produkcji żywności. Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: W pracy przyjęto perspektywy: eksploracyjną, deskryptywną i wyjaśniającą. Zastosowano następujące metody badawcze: analizę źródeł literaturowych, analizę dokumentów wtórnych, analizę przepisów prawnych i branżowych. Wyniki/wnioski: Znaki jakości stanowią gwarancję jakości produktu, zapewniają, że produkt posiada właściwości określone we wniosku i odpowiada określonym wymaganiom. Znaki jakości pełnią istotną rolę w systemie zapewniania bezpieczeństwa i jakości żywności, wspierając przejrzystość łańcucha dostaw, umożliwiając świadome wybory konsumenckie i podnosząc standardy w produkcji żywności. Ograniczenia: Ograniczeniem pracy jest prezentacja wybranych znaków jakości stosowanych najczęściej w sektorze żywnościowym głównie w Polsce. Zastosowanie praktyczne: Wyniki dostarczają praktycznych informacji i wskazówek dla uczestników łańcucha żywnościowego, w tym dla konsumentów i producentów produktów żywnościowych, na temat specyfiki znaków jakości i wybranych elementów ich certyfikacji. Oryginalność/wartość poznawcza: Wartość poznawcza pracy dotyczy określenia znaczącej roli certyfikacji w zapewnieniu zaufania konsumentów do znaków jakości i podmiotów funkcjonujących w systemie żywnościowym oraz wspieraniu zrównoważonej produkcji żywności.

EN

Purpose: This study aims to present the importance of quality labels in ensuring food safety, with a particular focus on the role of certification in shaping consumer confidence and supporting sustainable and responsible food production. Design/methodology/approach: This study adopted an exploratory, descriptive, and explanatory perspective. The following research methods were used: analysis of literature sources, examination of secondary documents, and analysis of legal and industrial regulations. Findings/conclusions: Quality marks guarantee the quality of a product, ensuring that the product has the characteristics specified in the application, and meets the specified requirements. Quality labels play an important role in food safety and quality assurance systems by promoting transparency in the supply chain, enabling informed consumer choices, and raising standards for food production. Research limitations: The limitation of this study is the presentation of selected quality labels used most frequently in the food sector, mainly in Poland. Practical implications: The results provide practical information and guidance for food chain actors, including consumers and food producers, on the specifics of quality labels and the selected elements of their certification. Originality/value: The cognitive value of the work relates to identifying the significant role of certification in ensuring consumer confidence in quality labels and food system operators, and in supporting sustainable food production.

Słowa kluczowe

PL

znak jakości; bezpieczeństwo żywności; certyfikacja; zaufanie konsumentów

EN

quality label; food safety; certification; consumer confidence

• Wydawca: Wydawnictwo SIGMA-NOT
• Czasopismo: Problemy Jakości
• Rocznik: 2025
• Tom: R. 57, nr 4
• Strony: 11--21
• Opis fizyczny: Bibliogr. 47 poz., tab., wykr.

Twórcy

autor

Król Jolanta

• Katedra Oceny Jakości i Przetwórstwa Produktów Zwierzęcych, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Akademicka 13, 20-950 Lublin, Polska

• https://orcid.org/0000-0002-6289-3153

autor

Czernyszewicz Eugenia

• Katedra Zarządzania i Marketingu, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Dobrzańskiego 37, 20-262 Lublin, Polska

• https://orcid.org/0000-0003-2292-6819

autor

Brodziak Aneta

• Katedra Oceny Jakości i Przetwórstwa Produktów Zwierzęcych, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Akademicka 13, 20-950 Lublin, Polska

• https://orcid.org/0000-0002-8439-796X

Bibliografia

• [1] Barbosa Anrafel de Souza, Luiz Bueno da Silva, Sandra Naomi Morioka, Jonhatan Magno Norte da Silva, Vinicius Fernandes de Souza. 2023. „Integrated management systems and organizational performance: a multidimensional perspective”. Total Qual. Manag. Bus. Excell. 1–39.
• [2] Barłowska Joanna. 2018. „Trendy w produkcji żywności”. Przegląd Hodowlany 5: 12–16.
• [3] Camilleri Mark Anthony. 2022. „The rationale for ISO 14001 certification: A systematic review and a cost–benefit analysis”. Corp. Soc. Responsib. Environ. Manag. 29(4): 1067–1083.
• [4] Crandall Philip G., Andy Mauromoustakos, Corliss A. O’Bryan, Kevin C. Thompson, Frank Yiannas, Kerry Bridges, Catherine Francois. 2017. „Impact of the global food safety initiative on food safety worldwide: Statistical analysis of a survey of international food processors”. Journal of Food Protection 80(10): 1613–1622. DOI: 10.4315/0362-028X. JFP-16-481.
• [5] Grovermann Christian, Sylvain Quiedeville, Andreas Muler, Fritz Leiber, Markus Stolze, Steve Moakes. 2021. „Does organic certification make economic sense for dairy farmers in Europe? – A latent class counterfactual analysis”. Agric. Econ. (United Kingdom) 52: 1001–1012.
• [6] Jin Yu, Jiehong Zhou, Juntao Ye. 2023. „Value of certification in collective reputation crises: Evidence from Chinese dairy firms”. Food Policy 121: 102550. DOI: 10.1016/j.foodpol. 2023.102550.
• [7] Kapała Anna, Stanisław Minta, Bożena Tańska-Hus. 2016. „Selected quality signs of food products in Poland, legal and economic aspects”. Journal of Agribusiness and Rural Development 2(40): 281–288. DOI: 10.17306/JARD.2016.32.
• [8] Kilar Janusz, Bożena Kusz, Maria Ruda. 2019. „Produkty regionalne i tradycyjne innowacyjnym powrotem do korzeni żywności”. Wiadomości Zootechniczne LVII(1): 68–77.
• [9] Kiryanto Kiryanto, Indri Kartika, Zaenudin Zaenudin. 2022. „Stock price reaction on ISO 9001 certification announcement: Evidence from Indonesia”. Int. J. Qual. Reliab. Manag. 39(2): 612–629.
• [10] Kjaernes Unni. 2006. „Trust and distrust: Cognitive decisions or social relations?”. Journal of Risk Research 9(8): 911–932. DOI: 10.1080/13669870601065577.
• [11] Komisja Europejska. 2025. Rejestry produktów chronionych oznaczeniem geograficznym. Rejestr chronionych oznaczeń geograficznych. https://ec.europa.eu/agriculture/eambrosia/geographical-indications-register [dostęp: 30.06.2025].
• [12] Komisja Europejska. 2025. Rejestry produktów chronionych oznaczeniem geograficznym. Gwarantowana Tradycyjna Specjalność. https://ec.europa.eu/agriculture/eambrosia/geographical-indications-register/tsg [dostęp: 30.06.2025].
• [13] Kot Katarzyna. 2021. „Rozpoznawalność znakow jakości i certyfikacji”. Bezpieczeństwo żywności w praktyce (36).
• [14] Kowalczyk Andrzej, Katarzyna Gwiazdowska. 2015. „Zmiany upodobań żywieniowych i zainteresowanie kuchniami etnicznymi – przyczynek do turystyki (kulinarnej?)”. Turystyka Kulturowa (9): 6–24.
• [15] Krupiński Jędrzej, Paweł Radomski, Piotr Moskała, Piotr M. Mikosz, Krzysztof Paleczny. 2017. „Certyfikacja surowców i produktów ras rodzimych". Wiadomości Zootechniczne LV(5): 210–218.
• [16] Li Dong, Farhad Zulfiqar, Muhammad Yaseen, Takuji W. Tsusaka, Avishek Datta. 2024. „Why are kiwifruit farmers reluctant to adopt eco-friendly green food certification? An investigation of attitude-behavior inconsistency”. Journal of Agriculture and Food Research 16: 101106. DOI: 10.1016/j.jafr.2024.101106.
• [17] Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Lista produktów tradycyjnych według województw. https://www.gov.pl/web/rolnictwo/lista-produktow-tradycyjnych12 [dostęp: 2.07.2025].
• [18] Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Lista wyrobów wyróżnionych znakiem PDŻ – POZNAJ DOBRĄ ŻYWNOŚĆ. https://www.gov.pl/web/rolnictwo/program-pd-wyroznieni-znakiem [dostęp: 2.07.2025].
• [19] Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. System TAQ – Tradition And Quality. https://www.gov.pl/web/rolnictwo/system--taq---tradition-and-quality [dostęp: 2.07.2025].
• [20] Murphy Blain, Mara Martini, Angela Fedi, Barbara Lucia Loera, Christopher T. Elliott, Moira Dean. 2022. „Consumer Trust in Organic Food and Organic Certifications in Four European Countries”. Food Control 133: 108484.
• [21] Niankara Issaka. 2024. „Evaluating the influence of digital strategy on the interplay between quality certification and sales performance using data science and machine learning algorithms”. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity 10(3): 100354. DOI: 10.1016/j.joitmc.2024.100354.
• [22] Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wzoru znaku graficznego zawierającego informację „Produkt polski” (Dz. U. 2023 poz. 2750).
• [23] Plebańczyk Katarzyna. 2015. „Dziedzictwo kulinarne wykorzystane. Wybrane elementy zarządzania dziedzictwem kulinarnym we wspołczesnej Polsce”. Zarządzanie w Kulturze 16(2): 165–185.
• [24] Polska Izba Produktu regionalnego i lokalnego. Lista produktów posiadających znak „Jakość Tradycja”. https://www.produktyregionalne.pl/jakosc.php?body =article&name=produkty-posiadajace-znak&lang=pl [dostęp: 2.07.2025].
• [25] Rackl Jakob, Luisa Menapace. 2025. „Coordination in agri--food supply chains: The role of Geographical Indication certification”. International Journal of Production Economics 280: 109494. DOI: 10.1016/j.ijpe.2024.109494.
• [26] Regulamin używania Znaku Jakościowego „Jakość Tradycja”. https://www.produktyregionalne.pl/edc_media/List/Item-18/TinyFiles/Regulaminznaku.pdf [dostęp: 2.07.2025].
• [27] Rejman Krystyna, Ewa Halicka, Hanna Nagalska. 2015. „Szanse polskiego rynku żywności tradycyjnej i regionalnej a zachowania konsumentów”. Wieś i Rolnictwo 3(168): 117–132.
• [28] Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie wzoru znaku jakości artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Nr 170 poz. 1794).
• [29] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/ 74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/ EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (Dz.U.UE.L.2017.95.1).
• [30] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2018).
• [31] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1143 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie oznaczeń geograficznych w odniesieniu do wina, napojów spirytusowych i produktów rolnych oraz gwarantowanych tradycyjnych specjalności i określeń jakościowych stosowanych fakultatywnie w odniesieniu do produktów rolnych, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, (UE) 2019/787 i (UE) 2019/1753 oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1151/2012 (Dz.U. L z 23.4.2024).
• [32] Standardy Systemu QMP. Wydanie VII z dnia 2023.11.23. https://qmpsystem.eu/wp-content/uploads/2024/04/Standardy-QMP_Wydanie-VII_01.pdf [dostęp: 5.07.2025].
• [33] Starr Richard G., Roderick J. Brodie. 2016. „Certification and authentication of brand value propositions”. Journal of Brand Management 23(6): 716–731. DOI: 10.1057/s41262-016-0012-6.
• [34] Truong Van Anh, Bodo Lang, Denise M. Conroy. 2022. „When food governance matters to consumer food choice: Consumer perception of and preference for food quality certifications”. Appetite 168: 105688. DOI: 10.1016/j.appet.2021.105688.
• [35] Truong Van Anh, Denise M. Conroy, Bodo Lang. 2021. „The trust paradox in food labelling: An exploration of consumers’ perceptions of certified vegetables”. Food Quality and Preference 93: 104280. DOI: 10.1016/j.foodqual.2021.104280.
• [36] Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1980).
• [37] Ustawa z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1370).
• [38] Ustawa z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. 2016 poz. 2007).
• [39] Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o rejestracji i ochronie nazw pochodzenia, oznaczeń geograficznych oraz gwarantowanych tradycyjnych specjalności produktów rolnych i środków spożywczych, win lub napojów spirytusowych oraz o produktach tradycyjnych (Dz. U. 2023 poz. 588).
• [40] Wasilewko Justyna. 2018. Rola systemow jakości i certyfikacja w produkcji żywności o podwyższonych standardach. W Krawczyk W., Pawłowska J. (red.) Rozwiązania systemowe dla produkcji żywności o chronionych – nazwie pochodzenia i oznaczeniu geograficznym, w tym produktów regionalnych na przykładzie Hiszpanii i Polski, 9–31. Wyd. Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy.
• [41] Willer Helga, Jan Trávnícek, Bernhard Schlatter. 2025. The World of Organic Agriculture. Statistics and Emerging Trends 2025. Research Institute of Organic Agriculture FiBL, Frick, and IFOAM – Organics International, Bonn. http://www.organic-world.net/yearbook/yearbook-2025.html [dostęp: 3.07.2025].
• [42] Woźniak Małgorzata, Iwona M. Batyk. 2017. „Szlaki kulinarne jako forma konkurencyjności oferty turystycznej”. Zeszyty Naukowe Uczelni Vistula 54(3): 98–111.
• [43] Wymagania dla Systemu QAFP. Część ogólna. Wyd. 6 z dnia 12.03.2021. https://qafp.pl/wp-content/uploads/2023/06/Wymagania-dla-Systemu-QAFP-czesc-ogolna-wyd.-6-zdnia-12.03.2021.pdf [dostęp: 5.07.2025].
• [44] Zasady certyfikacji znakiem Rasa Rodzima i spis niezbędnej dokumentacji. Instytut Zootechniki PIB w Krakowie. https://ksb.izoo.krakow.pl/media/Rasa_Rodzima_Zasady_certyfikacji-_i_spis_dokumentacji.pdf [dostęp: 5.07.2025].
• [45] Zhang Jianhong, Jiangang Jiang, Niels Noorderhaven. 2019. „Is certification an effective legitimacy strategy for foreign firms in emerging markets?”. International Business Review 28(2): 252–267.
• [46] Zheng Yuqing, Azucena Gracia, Lijiao Hu. 2023. „Predicting Foodborne Disease Outbreaks with Food Safety Certifications: Econometric and Machine Learning Analyses”. Journal of Food Protection 86(9): 100136. DOI: 10.1016/j.jfp.2023.100136.
• [47] Zuba-Ciszewska Maria, Aleksandra Kowalska, Aneta Brodziak, Louise Manning. 2023. „Organic Milk Production Sector in Poland: Driving the Potential to Meet Future Market, Societal and Environmental Challenges”. Sustainability 15(13): 9903. DOI: 10.3390/su15139903.