Powiadomienia systemowe
- Sesja wygasła!
- Sesja wygasła!
Identyfikatory
Warianty tytułu
Języki publikacji
Abstrakty
As the main tasks of the 18th-century Russian medicine were the support of the army and navy, and the protection of the empire from massive diseases, the regular research of local medical phenomena and resources was not clearly distinguished. The present paper attempts to reveal the ways in which medical knowledge was produced and communicated on the example of crude oil exploration by a Prussian physician in Russian service, Johann Jacob Lerche (1708-1780). Despite the fact that both his wide-ranging medical activities in different areas of the Russian empire and his extensive written heritage drew only fragmentary attention from scholars, they reflect the physician’s expertise in the research of naturalia which he manifested while performing his professional duties. Crude oil was one of the most remarkable mineral wonders of the Pre-Caspian region which Lerche visited twice (1732-1735, 1745-1747). On the basis of his three published accounts, which contain information on petroleum qualities and its practical application, the author investigates how the Baku crude oil, a natural object, was reinvented as a medical resource by an 18th-century state physician in the Russian empire. It is done through the consideration of the processes of world discoveries in the Age of Enlightenment, and the indigenous practices of the oil use. Finally, the significance of the author’s professional position as a state physician appears to have influenced the argumentation of curative qualities of petroleum and the advantages of its location.
Od obiektu naturalnego do zasobu medycznego: Johanna Jacoba Lerchego produkcja wiedzy o ropie naftowej Ponieważ głównymi zadaniami medycyny rosyjskiej XVIII wieku były wsparcie armii i floty wojennej oraz ochrona imperium przed epidemiami, regularne badania lokalnych zjawisk i zasobów medycznych nie są wyraźnie rozróżnione. W niniejszej pracy podjęto próbę przedstawienia sposobów produkcji i komunikacji wiedzy medycznej na przykładzie poszukiwania ropy naftowej przez pruskiego lekarza w służbie rosyjskiej Johanna Jacoba Lerchego (1708-1780). Chociaż również jego rozległa działalność medyczna w różnych obszarach Imperium Rosyjskiego i rozległa spuścizna piśmiennicza przyciągnęły tylko fragmentaryczną uwagę uczonych, odzwierciedlają one ogromne doświadczenie lekarza w badaniach nad naturą podczas wykonywania jego obowiązków zawodowych. Ropa naftowa była jednym z najbardziej niezwykłych cudów mineralnych w regionie nadkaspijskim, odwiedzanym przez Lerchego dwukrotnie (1732-1735, 1745-1747). Rozważając procesy odkrywania świata w oświeceniu oraz miejscowe praktyki używania ropy, autorka artykułu na podstawie trzech opublikowanych relacji Lerchego, zawierających informacje o jakości ropy naftowej i jej praktycznym przeznaczeniu, bada, w jaki sposób ropa naftowa z Baku jako obiekt naturalny została odkryta jako zasób medyczny przez lekarza państwowego w XVIII-wiecznym Imperium Rosyjskim. Ponadto znaczenie pozycji zawodowej autora jako lekarza państwowego wydaje się mieć wpływ na uzasadnienie leczniczych właściwości ropy naftowej, a ponadto na zalety jej umiejscowienia.
Czasopismo
Rocznik
Tom
Strony
9--28
Opis fizyczny
Bibliogr. 63 poz., 1 mapa
Twórcy
autor
- National Research University Higher School of Economics, Moscow, Russian Federation
Bibliografia
- Sources
- Anmerkungen über Herrn D-r Schobers Memorabilia Russico-Asiatica zu Anfange dieses Bandes von Herrn Hofrath Lerche, “Sammlung Russischer Geschichte” vol. 17, 1763, p. 531-546.
- Auszug aus dem Tagebuch von einer Reise, welche D. Johann-Jacob Lerch von 1733 bis 1735 aus Moscau nach Astrachan und in die auf der Westseite des Caspischen Sees belegene Länder gethan hat, “Magazin für die neue Historie und Geographie, angelegt von D. A.-F. Büsching” vol. 3, 1769, p. 1-44.
- Descriptio plantarum quarundam partim minus cognitarum astrachanensium et Persiae provinciarum Caspio mari adiacentium iuxta methodum sexualem excellentissimi domini archiatri Caroli de Linne. Accedit plantarum catalogus istarum regionum cum variis observationibus Io. Iac. Lerche, “Acta Physico-Medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosorum” vol. 5, “Appendix ad Tomum Quintum Novorum Actorum Medico-Physicorum Academiae Caesaerae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosorum in Germania” 1773, p. 161-206.
- Eine kurze Beschreibung von der Lebensart der Wolgaschen Kalmücken, “Sammlung Rußischer Geschichte” vol. 4, 1760, p. 360-364.
- Encyclopédie, ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers, vol. 12, Paris 1751.
- Extrait des observations météorologiques de Mr. le Dr. Lerch faites à Astracan pendant l’hyver de 1745. à 1746. et l’été suivant, “Histoire de l’Académie Royale des Sciences et des Belles Lettres année MDCCXLVI”, 1748, p. 257-264.
- Izvestie o vtorom puteshestvii doktora i kollezhskago Sovetnika Lerha v Persiyu, ot 1745 do 1747 goda, “Novye ezhemesyachnye sochineniya” 1790, no 48, 50, 52, 53, 54, p. 52-102, 44-96, 44-66, 20-47, 73-95, 1791, no 55, 56, 57, 58, 60, 61, 62, p. 55-79, 77-93, 87-99, 63-82, 82-90, 67-79, 58-83.
- Johann Jacob Lerche, Rußisch-kaiserlichen Collegienraths, und Doctors der Arzeneywissenschaft, Lebens- und Reise-Geschichte, von ihm selbst beschrieben, und mit Anmerkungen und Zusätzen herausgegeben von D. Anton Friedrich Büsching, Halle 1791.
- Kaempfero E., Amoenitatum Exoticarum Politico-Physico-Medicarum, Fasciculi V: Quibus continentur Variae Relationes, Observationes & Descriptiones Rerum Persicarum et Ulterioris Asiae multa attentione, in peregrinationibus per universum Orientem, collectae, Lemgoviae 1712.
- Müller G.F., Instruktion G.F. Müller’s für den Akademiker-Adjuncten J.E. Fischer. Unterricht, was bey Beschreibung der Völker, absonderlich der Sibirischen in acht zu nehmen, [in:] Sbornik Muzeja po antropologii i etnografii, vol. 1, 1900, p. 37-99.
- Nachricht von der zweiten Reise nach Persien, welche der kaiserl. Russische Collegienrath Herr D. Johann-Jacob Lerch von 1745 bis 1747 gethan hat. Ausgefertigt 1765, “Magazin für die neue Historie und Geographie, angelegt von D. A.-F. Büsching” vol. 10, 1776, p. 367-476.
- Olearius A., Vermehrte Newe Beschreibung Der Muscowitischen und Persischen Reyse, So durch gelegenheit einer Holsteinischen Gesandschafft an den Russischen Zaar und König in Persien geschehen. Worinnen die gelegenheit derer Orter und Länder, durch welche die Reyse gangen, als Liffland, Rußland, Tartarien, Meden und Persien, sampt dero Einwohner Natur, Leben, Sitten, Hauß- Welt- und Geistlichen Stand mit fleiß auffgezeichnet, und mit vielen meist nach dem Leben gestelleten Figuren gezieret, zu befinden, Schleßwig 1656.
- Opisanie morovoi iazvy, byvshei v Moskve s 1770 po 1772 god, Moscow 1775.
- Otdel rukopisej Rossijskoj natsional’noj biblioteki, St. Petersburg [OR RNB], coll. 431, Lerkhe I.Ya., 1727-1776, file 1-10.
- Polnoe sobranie zakonov Rossiiskoi Imperii, first series (1649-1825), vol. 19, St. Petersburg 1830.
- Sankt Peterburgskij filial arkhiva Rossijskoj akademii nauk, St. Petersburg [SPbF ARAN], division III, Rukopisi trudov i otdel’nye dokumenty, postupivshie v arkhiv akademii nauk iz Kabineta inkunabulov Biblioteki akademii nauk v 1931 g., descr. 1, file 334-336.
- Siebende Abhandlung. In unterschiedenen minerologischen Observationen bestehend; aus einem Schreiben des Rußischen Keyserl. Feld Medici Herrn D. Lerchens d.d. Astracan, den 2 Julii, 1735. Genommen, “Ober-Sächsische Berg-Academie, in welcher die Bergwercks-Wissenschaften nach ihren Grund-Wahrheiten untersuchet, und nach ihrem Zusammenhange entworffen werden” vol. 2, 1746, p. 177-180.
- The Linnean Collections, London, Linnaean correspondence, from Lerche, Johann Jacob to Linnaeus, Carl (5 November 1764 - 11 April 1774), L3480, L3783, L3783, L4055, L4188, L4329, L4363, L4688, L4823, L4981.
- The Linnean Collections, London, Linnaeus’ manuscripts, 16 November 1764, GB-110/LM/MA/LER/1.
- The Linnean Collections, London, Linnaeus’ manuscripts, 18 July 1766, GB-110/LM/MA/LER/2.
- Vypiska iz puteshestviya Ioanna Lerkha, prodolzhavshegosya ot 1733 po 1735 god iz Moskvy do Astrahani, a ottuda po stranam lezhashchim na zapadnom beregu Kaspijskogo morya, “Novye ezhemesyachnye sochineniya” 1790, no 43-45, p. 3-53, 69-97, 66-97.
- Critical literature
- A History of Natural Resources in Asia: The Wealth of Nature, ed. by G. Bankoff, P. Boomgaard, New York 2007.
- Alexander J.T., Catherine the Great and Public Health, “Journal of the History of Medicine and Allied Sciences” vol. 36, 1981, no 2, p. 185-204.
- Amburger E., Beiträge zur Geschichte der deutsch-russischen kulturellen Beziehungen, Gießen 1961.
- Beinart W., Hughes L., Environment and Empire, New York 2007.
- Christian D., A History of Russia, Central Asia and Mongolia, vol. 2, New York 2018.
- Cooper A., Inventing the Indigenous. Local Knowledge and Natural History in Early Modern Europe, Cambridge 2007.
- Daston L., Park K., Wonders and the Order of Nature, 1150-1750, New York 1998.
- Dinges M., Kann man medizinische Aufklärung importieren? Kulturelle Probleme im Umfeld deutscher Ärzte in Rußland in der zweiten Hälfte des 18. Jahrhunderts, [in:] Migration nach Ost- und Südosteuropa vom 18. bis zum Beginn des 19. Jahrhunderts. Ursachen, Formen, Verlauf, Ergebnis, Stuttgart 1999, p. 209-234.
- Dinges M., Nemeckije vraci v Rossii vtoroj poloviny XVIII v.: konflikt kultur, [in:] Russkije i nem¬y v XVIII veke: vstrecha kultur, Moscow 2000, p. 160-189.
- Forbes R.J., Bitumen and Petroleum in Antiquity, Leiden 1936.
- Forbes R.J., Studies in Early Petroleum History, Leiden 1958.
- Gatina Z., Vishlenkova E., «Izlozhit’ predmet scientificheski»: russkije vrachi i ikh polevye issledovanija (pervaja polovina XIX veka), “Rossijskaja istorija” 2015, no 3, p. 154-169.
- Gibson S. Animal, Vegetable, Mineral? How Eighteenth-Century Science Disrupted the Natural Order, New York 2015.
- Kleitman A.L., Kovalevsky R.L., Savchenko G.K., The Low Volga Region and Territory of the Don Cossacks in the Unpublished Fragment of Memories by Doctor J.J. Lerche (1749), “Russkij archiv” 2015, no 4, p. 278-287.
- Korshak A.A., Pervyj neftyanoj promysel Rossii (k 270-letiyu osnovaniya), “Elektronnyj nauchnyj zhurnal «Neftegazovoe delo»” 2016, no 3, p. 119-136, DOI 10.17122/ogbus-2016-3-119-136.
- Laudan R., From Mineralogy to Geology: The Foundation of a Science, 1650-1830, Chicago 1987.
- Letopis’ Rossijskoj Akademii nauk, vol. 1, St. Petersburg 2000.
- Lindemann M., Medicine and Society in Early Modern Europe, Cambridge 2010.
- Livingstone D.N., Putting Science in Its Place: Geographies of Scientific Knowledge, Chicago 2003.
- Longrigg S.H., Oil in the Middle East, London 1968.
- Matveichuk A.A., Fuks, I.G., Istoki rossijskoj nefti: Istoricheskie ocherki, Moscow 2008.
- McDonald G., Georgius Agricola and the Invention of Petroleum, “Bibliothèque d’Humanisme et Renaissance” vol. 73, 2011, no 2, p. 351-363.
- Mir-Babayev M.Y., Kratkaya istoriya azerbajdzhanskoj nefti, Baku 2009.
- Neumann I.B., Uses of the Other: ‘The East’ in European Identity Formation, Minneapolis 1999.
- Ogilvie B.W., The Science of Describing: Natural History in Renaissance Europe, Chicago 2008.
- Pomata G., The Observations in Early Modern Medicine, “Early Science and Medicine” vol. 15, 2010, no 3, p. 193-236.
- Pratt M.L., Imperial Eyes: Travel Writing and Transculturation, London 1992.
- Rankin A., How to Cure the Golden Vein: Medical Remedies as Wissenschaft in Early Modern Germany, [in:] Ways of Making and Knowing: The Material Culture of Empirical Knowledge, ed. by P.H. Smith, A.R.W. Meyers, H.J. Cook, Ann Arbor 2014, p. 113-137.
- Renner A., Progress through Power? Medical Practitioners in Eighteenth century Russia as an Imperial Elite, “Acta Slavica Iaponica” 2009, no 27, p. 29-54.
- Renner A., Russische Autokratie und Europäische Medizin. Organisierter Wissenstransfer im 18. Jahrhundert, Stuttgart 2008.
- Renner A., Wissenschaftstransfer ins Zarenreich des 18. Jahrhunderts. Bemerkungen zum Forschungsstand am Beispiel der Medizingeschichte, “Jahrbücher für Geschichte Osteuropas” vol. 53, 2005, no 1, p. 64-85.
- Sambuk D., Wächter der Gesundheit: Staat und lokale Gesellschaften beim Aufbau des Medizinalwesens im Russischen Reich 1762-1831, Köln 2015.
- Slezkine Y., Naturalists Versus Nations: Eighteenth-Century Russian Scholars Confront Ethnic Diversity, “Representations” 1994, no 47, p. 170-195.
- Steczowicz A., Paradoxical Diseases in the Late Renaissance: The Cases of Syphilis and Plague, [in:] Framing and Imagining Disease in Cultural History, ed. by G.S. Rousseau, M. Gill, D. Haycock, M. Herwig, New York 2003, p. 269-284.
- Troshin A.K., Istoriya neftyanoj tekhniki v Rossii (XVII - vtoraya polovina XIX v.), Moscow 1958.
- Vassiliou M.S., Historical Dictionary of the Petroleum Industry, Lanham 2009.
- Vermeulen H.F., Before Boas: The Genesis of Ethnography and Ethnology in the German Enlightenment, Lincoln 2015.
- Vishlenkova E.A. Mediko-biologicheskie obyasneniya social’nyh problem Rossii (vtoraya tret’ XIX veka), [in:] Istoriya i istoricheskaya pamyat’, ed. by A.V. Gladyshev, vol. 4, Saratov 2011, p. 37-66.
- Volpilhac-Auger C., Soedinyat’ pustyni s pustynyami? Kaspijskoe more glazami francuzov XVIII v., [in:] Evropejskoe Prosveshchenie i civilizaciya Rossii, ed. by S.Ja. Karp, S.A. Mezin, Moscow 2004, p. 42-64.
- Winter E., Halle als Ausgangspunkt der deutschen Russlandkunde im 18. Jahrhundert, Berlin 1953.
- Wolff L., Inventing Eastern Europe: The Map of Civilization on the Mind of the Enlightenment, Stanford 1994.
- Zaripov I.Ya. Ot skvazhiny do benzokolonki: Istoricheskie ocherki neftyanoj otrasli Rossii, Moscow 2016.
Uwagi
Opracowanie rekordu ze środków MNiSW, umowa Nr 461252 w ramach programu "Społeczna odpowiedzialność nauki" - moduł: Popularyzacja nauki i promocja sportu (2020).
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.baztech-0b2bdbbf-3414-4054-aa10-5cc92cd769ff