Nowa wersja platformy, zawierająca wyłącznie zasoby pełnotekstowe, jest już dostępna.
Przejdź na https://bibliotekanauki.pl
Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Lata help
Autorzy help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 247

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 13 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  semantyka
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 13 next fast forward last
EN
A first order four-valued logic, called DOT, is presented in the paper as an extension of Belnap's logic using a weak negation and establishing an appropriate semantic for the predicate calculus. The logic uses a simple algebraic structure, that is the smallest non trivial interlaced bilattice on the four truth values, thus resulting in a boolean algebra on the set of truth values. The logic is a language for reasoning under uncertainty, enabling to capture hesitation due either to inconsistent or incomplete information, while keeping a clear distinction between these epistemic states. The logic was originally developed for preference modelling purposes (for which a brief account is given in the paper). The paper demonstrates and discusses the equivalence between the semantics of this logic and of rough sets semantics. On this basis, this papers presents the possibility of inducing rules from examples, that can be integrated in systems whose inference is expressed in the above logic. Such an approach enhances the potentialities of the use of rough sets in classification, reasoning and decision support.
2
Content available remote Koncepcja zapisu wiedzy proceduralnej w budowie i eksploatacji maszyn
100%
PL
W artykule zwrócono uwagę na konieczność automatyzacji procesów badawczych w obszarze budowy i eksploatacji maszyn oraz problemy związane z zapisem sposobu prowadzenia badań. Jedną z metod kodowania sposobu prowadzenia badań jest zapis algorytmów w językach naturalnych i sztucznych. W pracy omówiono semantykę i syntaktykę języków oraz przedstawiono koncepcję opracowanego w ITeE języka programowania wykorzystywanego do definiowania tribologicznych procedur badawczych. Zaprojektowany z użyciem zdefiniowanego języka program umożliwia wykonanie pomiarów, monitorowanie i zapis wyników pomiarów.
EN
The article pays attention to a necessity of research procceses automation in the area of machine building and maintenance and problems connected with notation method a research course. One of the coding methods of the research course is notation in natural and artificial languages. The paper presents a conception of programme language's semantic, syntactics and it presents a conception of programme languages elaborated in ITeE used for definition of tribological testing procedures. A computer programme designed with the defined language enables measurement, controling and notation of results.
PL
Dla potrzeb doskonalenia procesu decyzyjnego w procesie eksploatacji systemu transportowego zaproponowano użycie ontologii i semantyki dla potrzeb syntezy pozyskiwanych z przedmiotowego procesu informacji i budowanej wiedzy. Omówiono pojęcia ontologii i semantyki w zakresie ich przydatności w procesach transportowych.
EN
The decision making process of transport devices under operation, in scope of data better management and syntheses, as well as knowledge mining, is possible using the ontology and semantic approaches. The basic meanings of ontology and semantic in range of usable in transport processes have been discussed.
4
Content available remote O pułapkach językowych. Błędy stare i nowe (2)
100%
PL
Artykuł jest kontynuacją rozpoczętych w poprzednim numerze rozważań, o tym co się zmieniło w normie językowej oraz o błędach starych, których już od dawna powinniśmy nie popełniać.
PL
The author explicates the semantics of the concept of road in systemic data (etymology, dictionary definitions, semantic derivatives, compounds, collocations, and synonyms) on the basis of contemporary lexicographic data. She divides the analysis into two parts. In the first part, she presents successive constituents of the semantics of the road (156 altogether), in the second she reconstructs the cognitive structure of the linguistic image of the road as an element of space, the structure being presented in the following facets: hypernyms, functions, origin of the road, location, network, hierarchy of roads, parts, appearance, features, the road as the localizer of people (and plants and animals, beings from the sphere of the sacred as well as objects), actions, and emotions.
EN
The article concerns translations of Portuguese fado songs into the Polish language. The genre of fado is considered asymbol of the national identity and is one of the most typical elements of the Portuguese culture. The article contains an analysis of the first Polish translation of the poem Garras dos Sentidos written by the Portuguese writer Agustina Bessa-Luís. The analysis has been carried out in order to check whether the original text and its translation function in both cultures in the identical way and which elements of the text are essential to its proper reception. The article concentrates on such components of the structure of the work as versification, the arrangement of rhymes and semantic phenomena.
PL
Tematem artykułu są tłumaczenia portugalskich pieśni fado na język polski. Ten gatunek muzyczny uznawany jest za symbol tożsamości narodowej Portugalii i stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych wyznaczników jej kultury. Przedmiotem analizy jest pierwsze polskie tłumaczenie wiersza portugalskiej pisarki Agustiny Bessy-Luis Garras dos Sentidos, zaś nadrzędnym celem pracy jest sprawdzenie, czy utwór oryginalny i jego przekład funkcjonują w obydwu kulturach identycznie oraz które elementy tekstu są istotne dla właściwego odbioru. W artykule skoncentrowano się na takich składnikach struktury dzieła, jak wersyfikacja, układ rymów i zjawiska semantyczne.
EN
The article contains an analysis of the 16th-century variant expression wycierać sobie gębę kimś, czymś [literally translation: ‘to wipe one’s kisser with somebody or something’], which in the contemporary prescriptive dictionaries is registered as wycierać sobie gębę, buzię, mordę kimś, czymś ‘to talk about somebody / something unfavourably, without due respect, with over-familiarity; to backbite, backmouth, slander somebody’. The research based on the materials of the National IPI PAN Corpus of Polish has revealed that the variant of the phrase concerns not three but seven nominal components: (1) gęba [mug], (2) buzia [face, kisser], (3) usta [mouth], (4) twarz [face], (5) pysk [gob], (6) morda [trap], and (7) ryj [chops]. On the other hand, the number of patterns of valence has decreased; in texts of the contemporary Polish language they occur in two patterns: ktoś [somebody] + wyciera sobie gębę [wipes their (1)/(2)...] + kim [(with) somebody] and ktoś [somebody] + wyciera sobie gębę + czym [(with) something]. In the contemporary Polish language the expression in question has acquired anew meaning, which prescriptive dictionaries failed to note; however, it has been registered by Wielki słownik języka polskiego, anon-prescriptive Internet dictionary, edited by P. Żmigrodzki: ‘to talk about some-body or something alot, inter alia in order to derive benefit’. The new meaning – according to the results of the research – is dominant; the old meaning, although it is less frequent, is con-stantly being updated in the contemporary Polish language. It is typical of the contexts, where the expression appears in the form ktoś + wyciera sobie gębę + kim.
PL
Przedmiotem analizy jest pochodzący z XVI wieku wariantywny zwrot wycierać sobie gębę kimś, czymś, który we współczesnych słownikach normatywnych rejestrowany jest jako wycierać sobie gębę, buzię, mordę kimś, czymś ‘mówić o kimś, o czymś źle, niepochlebnie, bez należytego szacunku, ze zbytnią poufałością; obmawiać, oczerniać kogoś’. Badania prowadzone ma materiałach Narodowego Korpusu Języka Polskiego IPI PAN pokazały, że wariancja związku dotyczy nie trzech, a siedmiu komponentów nominalnych: gęba, buzia, usta, twarz, pysk, morda i ryj. Zmniejszyła się natomiast liczba schematów walencyjnych, które w tekstach współczesnej polszczyzny związek realizuje, a mianowicie ktoś + wyciera sobie gębę + kim i ktoś + wyciera sobie gębę + czym. Analizowany zwrot zyskał również we współczesnej polszczyźnie nowe znaczenie, czego słowniki normatywne nie zauważyły, a co odnotował jedynie nienormatywny internetowy Wielki słownik języka polskiego pod red. Piotra Żmigrodzkiego. Jest nim treść ‘mówić dużo o kimś lub o czymś, m.in. dla osiągnięcia jakichś korzyści’. Znaczenie nowe – jak pokazały badania – jest dominujące, znaczenie stare, choć rzadsze, wciąż jest w tekstach współczesnej polszczyzny aktualizowane. Jest ono typowe dla kontekstów, w których zwrot jest realizowany w postaci ktoś + wyciera sobie gębę + kim.
PL
Niektóre terminy stosowane w praktyce gospodarki przestrzenią w Polsce budzą wątpliwości natury językowej oraz prawnej. Na przykład słowo „rolny" często używane jest wymiennie ze słowem „rolniczy". Podobnie, dosyć powszechne jest stosowanie wymiennie pojęć: „ grunt rolny" i „użytek rolny". Zdarza się również, że „grunty rolne" utożsamiane są z „gruntami ornymi". Autor proponuje, aby trzymać się ściśle definicji zawartych w dokumentach prawnych, które są spójne pod względem merytorycznym, chociaż obarczone pewnymi wadami semantycznymi.
EN
Some terms applied in the practice of land management in Poland raise doubts of lexical and legal nature. The paper deals with such words as “rolny”, “rolniczy” – both translated into English as “agricultural” and such terms as “grunt rolny”, “użytek rolny” – in English “agricultural land”, etc. The gist of the article is practically untranslatable into English. In conclusion the author proposes to obey strictly definitions contained in legal documents, which are substantially coherent, though bearing some semantic faults.
10
Content available Semantyczno-pragmatyczne znaczenie natury
75%
EN
Semantic meaning of the term „nature” comes from the Latin word „nasci” - „to get born”, and Greek words „physis” and „arche”, the substance of the latter two terms is fully explained in the Latin dictionary of A. Forcellini (Klotius Latinitatis Lexicon, 4, Prati 1868, p. 231-232) and the Greek-English dictionary of H. G. Liddell and R. Scott (Greek-English Lexicon, The Clarendon Press, Oxford 1940, 1958, p. 1964-1965.). Pragmatic sense of the term “nature” depends on the context (physical, philosophical, ecological, anthropological, relative, etc.). It can be also analyzed from two different perspectives: static and dynamic, this situation leads to the triple opposition: natural versus artificial, nature versus culture and nature versus environment. Ultimately, in the pragmatic sense, nature is a category making sense only in relation to the human being. Nature is a set of meanings registered by the human being in his world. Nature is a result of human wisdom and gained knowledge in science, philosophy and so on. Over the whole history of human thinking the true substance of this term has been always variable - determined by various factors: historic periods, philosophical and social trends, religions, different scientific exploration strategies, etc.
11
Content available Types and operations
75%
EN
A revision of the basic concepts of type, function (called here operation), and relation is proposed. A simple generic method is presented for constructing operations and types as concrete finite structures parameterized by natural numbers. The method gives rise to build inductively so called Universe intended to contain all what can be effectively constructed at least in the sense assumed in the paper. It is argued that the Universe is not yet another formal theory but may be considered as a grounding for some formal theories.
PL
Zaproponowana została rewizja podstawowych pojęć typu i funkcji (nazywanej tutaj operacją). Typy, obiekty tych typów oraz operacje są konstruowane za pomocą prostej i uniwersalnej metody jako skończone struktury parametryzowane liczbami naturalnymi. Metoda ta pozwala na budowanie tzw. Uniwersum, które, w zamierzeniu, ma zawierać wszystko co jest efektywnie konstruowalne przynajmniej w sensie, jaki jest przyjęty w tej pracy. Przedstawione są argumenty, że Uniwersum nie jest jeszcze jedną formalną teorią, lecz może służyć jako ugruntowanie dla pewnych formalnych teorii.
12
Content available remote Językowa kreacja matki w "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej
75%
EN
The analysis of the content of E. Orzeszkowa’s epic On the Banks of the Neman allows to distinguish the following different types of mother created by the writer: the Polish Mother, Mother-Kitten, Mother-Cuckoo, Distant Mother, and Mother Willow. Wisely devoted to her children, Maria Kirłowa is the Polish Mother type: she runs her farm all by herself, is a keeper-at-home, and, being a single mother, brings her children up to function well in the society of the second half of the twentieth century. Another mother, the proud patriot Mrs Andrzejowa Korczyńska, constitutes a monumental character. As a widow living up to her ideals she is – as it may seem – a woman to follow, but, alienated from her environment, she fails. Her son takes advantage of her knowing that his mother will do anything for him, like mother kitten. Starzyńska is the Mother-Cuckoo; she abandons her children, Janek and Antolka, to be brought up by someone else. The reason is that this woman’s need to re-marry is stronger than her maternal feelings. Self-centered Emilia is the Distant Mother, that is to say one that is absent from the process of her children’s development. Emilia’s role of Witold and Leonia’s mother is taken over by Marta, who, as Mother-Willow, brings them up, feeds them, teaches, comforts, spoils, but also sets requirements, cares, and, first of all, is always there for them. In the complex reality of the second half of the twentieth century the situation of the Polish women was quite difficult, also in the maternal duties they fulfilled; those were perceived and realized very differently by different mothers, which we find notably reflected in the realistic novel On the Banks of the Neman by Eliza Orzeszkowa.
Język Polski
|
2021
|
tom 101
|
nr 3
33-46
PL
Przedmiotem artykułu jest opis wybranych współczesnych znaczeń czasownika szanować się. Analizie poddano 732 zdania, wyselekcjonowane spośród przykładów dostępnych w korpusach tekstowych. Zebrany materiał podzielono na 6 grup, zróżnicowanych ze względu na kontekst (związki partnerskie i seks, sposób bycia, przestrzeganie zasad, wartości) i sposób użycia (warunkowe, metatekstowe). W analizie znaczenia (jakościowej i ilościowej) uwzględniono dodatkowo właściwości pragmatyczne (typ odbiorcy, funkcja nadawcy) oraz gramatyczne (formy rozkazujące, konstrukcje z czasownikami modalnymi, zdania z negacją). Na tej podstawie określono, co mają na myśli współcześni użytkownicy polszczyzny, używając czasownika szanować się.
EN
The subject of the article is a description of selected modern meanings of the verb szanować się ‘to have self-respect’. The analysis covered 732 sentences selected from among the examples available in the text corpora. The collected material was divided into 6 groups, differentiated by context (partnerships and sex, way of being, adherence to rules, values) and the way of use (conditional, metatextual). In the analysis of meaning (qualitative and quantitative), pragmatic properties (recipient type, sender’s function) and grammatical properties (imperative forms, structures with modal verbs, sentences with negation) were additionally taken into account. On this basis it was determined what modern speakers of the Polish language mean when using the verb szanować się.
EN
The definitions of the lexical unit ktoś słyszy coś (someone hears something) given in literature and Polish dictionaries, suggest the crucial semantic component of the unit under consideration are uszy (ears). Thus, słyszenie (‘hearing’) is ‘to, co się dzieje w uszach’ (‘something that happens in ears’). That simplified definition seems to be a very useful starting point of future analysis of the expressions of hearing perception.
PL
W artykule analizie poddano dawne, XV-, XVI-, XVII- oraz XVIII-wieczne nazwy demonów domowych. Zebrany ze wszystkich dostępnych źródeł leksykograficznych materiał uzupełniony został o fragmenty dzieł literackich, w których pojawiły się nazwy tych demonów. Okazało się, że jednostki, które pod koniec doby średniopolskiej posiadały znaczenie ‘duchy- -opiekunowie domu’, w XVI i XVII wieku charakteryzowały najczęściej ‘dżina’ lub ‘diabła’. Na charakter tych wierzeń ogromny wpływ wywarła literatura z czasów kontrreformacji. Doprowadziła ona do przemieszania wyobrażeń dawnych, mitycznych sprzymierzeńców ludzi z wyobrażeniami diabła i jego pomocników. Na początku doby nowopolskiej natomiast, pod wpływem kultury zachodniej, analizowane jednostki utraciły negatywne nacechowanie.
EN
The article presents the names of the domestic demons registered in the 15th to 18th centuries. The material, collected from all the accessible lexicographical sources was supplemented with the fragments of the literary works in which the names of these demons occurred. It has turned out that the lexical units which in the late Middle Polish period had the meaning of a ‘protective household spirit’, in the 16th and 17th centuries characterized most frequently a ‘genie’ or a ‘devil’. These beliefs were immensely affected by the Counter Reformation literature. It caused the confusion of the notions of the ancient mythical human allies with the notions of the devil and his helpers. In the early New Polish period the analysed lexical units lost their negative markedness under the influence of the Western culture.
16
75%
EN
This paper comprises an in-depth study of semantics of autoepistemic logic that is based on author’s may years of research in the subject matter. It begins with a brief review of semantics of common patterns of nonmonotonic deduction arising from a lack of knowledge, including autoepistemic deduction, in terms of the fixed-point equation F (T, E) = E. Then it narrowly investigates minimal expansion semantics for autoepistemic propositional logic and its „only knowing” consequence operation CnAE. In particular, the following minimalknowledge assumption M K A : ϕ ∈M K A (T) iff ϕ does not add modally positive S5- consequences to T is used to syntactically characterize the operation CnAE by means of suitable completeness theorem. The paper also offers a proof that the consequence operation CnS5 of modal logic S5 is the maximal monotonic consequence operation satisfying CnS5(T) ⊆ M K A (T) for every modal theory T.
PL
Artykuł stanowi dogłębne studium semantyki logiki autoepistemicznej wykorzystujące wyniki wieloletnich badań autora w tym przedmiocie. Rozpoczyna się ono od skrótowego przeglądu semantyk powszechnie stosowanych wzorców niemonotonicznej dedukcji biorącej się z braku wiedzy, włączając w to dedukcję autoepistemiczną, w terminach równania stałopunktowego F (T, E) = E. Następnie bada ono szczegółowo semantykę minimalnych ekspansji dla zdaniowej logiki autoepistemicznej oraz jej operację CnAE odpowiadającą schematowi wnioskowania opartemu na założeniu „wiedząc tylko”. W szczególności następujące założenie M K A o minimalności wiedzy: ϕ ∈M K A (T) wtedy, i tylko wtedy, gdy ϕ nie dokłada modalnie pozytywnych S5-konsekwencji do T jest używane w celu syntaktycznego scharakteryzowania operacji CnAE przy pomocy stosownego twierdzenia o pełności. Artykuł przedstawia też dowód, że operacja konsekwencji CnS5 logiki modalnej S5 jest maksymalną monotoniczną operacją konsekwencji spełniającą CnS5(T) ⊆ M K A (T) dla każdej teorii modalnej T.
PL
Artykuł prezentuje nowy słownik walencyjny języka polskiego opracowany przez Zespół Inżynierii Lingwistycznej IPI PAN. Słownik ten, Walenty, jest nadal rozwijany, lecz już obecnie, pod koniec roku 2016, jest największym i najbardziej szczegółowym słownikiem walencyjnym języka polskiego, jedynym w pełni integrującym poziomy opisu: składniowy, semantyczny (nie tylko preferencje selekcyjne, lecz także role semantyczne) i frazeologiczny. Wielkość i stopień szczegółowości słownika usprawiedliwiają użycie przymiotnika „gruntowny” w tytule artykułu. Omawiany słownik jest publicznie dostępny – w postaci wygodnej zarówno do przeglądania i przeszukiwania za pomocą przeglądarki internetowej, jak i do pobrania w kilku formatach.
EN
The paper presents a new valency dictionary of Polish, developed by the Linguistic Engineering Group at the Polish Academy of Sciences. The dictionary, called Walenty, while still under development, is already (as of late 2016) the biggest and most detailed valency dictionary of Polish, the only one which fully integrates syntax, semantics (not only selectional preferences, but also semantic roles) and phraseology. The size and the degree of precision of Walenty justify the use of the adjective ‘thorough’ (Pol. ‘gruntowny’) in the title of this paper. The dictionary is freely available – searchable via any browser and downloadable in a variety of formats.
19
Content available remote Barwy w językowej kreacji ojca w powieściach nadniemeńskich Elizy Orzeszkowej
75%
EN
Fathers, stepfather, caregivers in the ‘upon the Niemen’ novels by Eliza Orzeszkowa are figures clearly outlined. Their creations are made also by the means of color, light and shadow. Writer, creating the characters of fathers, stepfather and caregivers operates with the color subtly and sparingly, especially in the description of their clothes and bodies. Names, definitions of glow, light and shadow are the components serving the verbalization and dynamization of feelings, experiences and behaviors, as well as descriptions of the personality in the characteristics of characters. Creation of men are also served by the background and the environment color, which is a typical aspect of the novel design by Orzeszkowa.
first rewind previous Strona / 13 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.