PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2007 | nr 178 | 297
Tytuł artykułu

U źródeł współczesnej filozofii człowieka : Kant i Nietzsche

Autorzy
Warianty tytułu
The Sources of the Modern Philosophy of Man : Kant and Nietzsche
Języki publikacji
PL
Abstrakty
Praca składa się z trzech części. Pierwsza prezentuje główne wątki antropologii pragmatycznej Immanuela Kanta. Oprócz ogólnego zarysu tej antropologii, obszernie zostały przedstawione metafizyczne i epistemologiczne aspekty jego koncepcji człowieka. Część druga poświęcona jest analizie Nietzscheańskiej filozofii człowieka. Krytycznie zostały omówione najważniejsze elementy tej filozofii, w szczególności ideał „człowieka dobrego”, „człowieka heroicznego” i „nadczłowieka”. Ostatnia część podsumowanie, porównanie i ocenę koncepcji Kanta i Nietzschego, oraz Schelera i Junga.
EN
This study is composed of three parts. The main aspects of Kant's pragmatic anthropology are presented in part one. Apart from a general outline of this anthropology, the metaphysical and epistemological aspects of Kant's concept of man are presented. Part two is devoted to an analysis of the Nietzschean philosophy of man. The most important elements of this philosophy, in particular the ideals of a "good man", "heroic man" and "superman", are given a critical assessment. These two parts form the essential body of the work. They are historical in character, but are not limited to a simple reconstruction of the views of Immanuel Kant and Friedrich Nietzsche. On the basis of source texts and by discussing positions that represent different, sometimes even mutually exclusive points of view, a specific vision of the Kantian and Nietzschean concept of man is put forward and justified; a vision in which the main role is played by two opposing categories: animal rationale (Kant) and homo heroicus (Nietzsche). The third part of the work comprises three chapters. The first contains a summary, comparison and assessment of Kant's and Nietzsche's concepts. The analysis presented in this chapter justifies the claim that the visions of humanity proposed by these two philosophers have more than just a historical value: they are milestones in the development of anthropological thought, which has culminated in the modern philosophy of man; they define its horizons and main trends, and constitute a challenge for all those who attempt to tackle the "problem of man" today. One of the main conclusions to be drawn from an analysis of the achievements of Kant and Nietzsche is the need to create a new, comprehensive vision of man; a vision that overcomes the particularism of existing theories. To this end, solutions based on the concepts put forward by Max Scheler and Carl Gustav Jung are presented in chapters two and three.(AT)
Twórcy
autor
  • Akademia Ekonomiczna w Krakowie
Bibliografia
  • Antropologia filozoficzna, Studia z filozofii niemieckiej, t. 4, red. S. Czerniak, J. Rolewski, Toruń 2004.
  • Benz E., Das Bild des Übermenschen in der europäischen Geistesgeschichte [w:] Der Übermensch, red. E. Benz, Rhein-Verlag, Zürich-Stuttgart 1961.
  • Błąd antropologiczny, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2003.
  • Bobko A., Filozofia religii Kanta - krytyka czy apologia? [w:] Immanuel Kant i świat współczesny, red. K. Śnieżyński, Poznań 2004.
  • Bobko A., Kant i jego religia rozumu [Przedmowa do:] I. Kant, Religia w obrębie samego rozumu, tłum. A. Bobko, Znak, Kraków 1993.
  • Böhme G, Antropologia filozoficzna, tłum. P. Domański, IFiS PAN, Warszawa 1998.
  • Böhme G., O naturze człowieka, tłum. A. Węgrzecki [w:] Antropologia filozoficzna, Studia z filozofii niemieckiej, t. 4., red. S. Czerniak, J. Rolewski, Toruń 2004.
  • Böhme G., Böhme H., Das Andere der Vernunft, Suhrkamp, Frankfurt 1983.
  • Bornstein B., Kilka słów o "Krytyce praktycznego rozumu" [Przedmowa do.] I. Kant, Krytyka praktycznego rozumu, tłum. B. Bornstein, wyd. 2, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2002.
  • Brandt R., Kommentar zu Kants Anthropologie, Kant-Forschungen, Bd. 10, Felix Meiner Verlag, Hamburg 1999.
  • Bronowski I, Źródła wiedzy i wyobraźni, tłum. S. Amsterdamski, PIW, Warszawa 1984.
  • Colli G., Narodziny filozofii, tłum. S. Kasprzysiak, Res Ptiblica-Oficyna Literacka, Warszawa-Kraków 1991.
  • Colli G., Po Nietzschem, tłum. S. Kasprzysiak, Oficyna Literacka, Kraków 1994.
  • Czerniak S., Antropologia filozoficzna {szkic historyczny i problemowy), "Zagadnienia Naukoznawstwa" 2001, nr 3-4 (149-150).
  • Czerniak S.. Niemiecka antropologia filozoficzna XX wieku. Klasycy i wątki współczesne[Wstęp do:] Antropologia filozoficzna, Studia z filozofii niemieckiej, t. 4, red. S. Czerniak, J. Rolewski, Toruń 2004.
  • Czerniak S., Węgrzecki A., Wstęp [w:] M. Scheler, Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy, przeł. S. Czerniak, A. Węgrzecki, PWN, Warszawa 1987.
  • Daele W. van den, Moralizacja ludzkiej natury i odniesienia do natury w instytucjach społecznych, tłum. A. Węgrzecki [w:] Antropologia filozoficzna, Studia z filozofii niemieckiej, t. 4, red. S. Czerniak, J. Rolewski, Toruń 2004.
  • Diamond J., Trzeci szympans, tłum. J. Weiner, PIW, Warszawa 1996.
  • Disse J., Metafizyka. Od Platona do Hegla, tłum. A. Węgrzecki, L. Kusak, Wydawnictwo WAM, Kraków 2005.
  • Edelman G.M., Przenikliwe powietrze, jasny ogień. O materii umysłu, tłum. J. Rączaszek, PIW, Warszawa 1998.
  • Eisler R., Kant - Lexikon, Nachschlagewerk zu Kants sämtlichen Schriften, Briefen und handschriftlichem Nachlass, Berlin 1930.
  • Ewald O., Nietzsches Lehre in seinen Grundbegriffen. Die ewige Wiederkunft des Gleichen und der Sinn des Übermenschen, Hofmann, Berlin 1903.
  • Filozofia transcendentalna a dialektyka, red. M.J. Siemek, Oficyna Naukowa, Warszawa 1994.
  • Firla M, Untersuchungen zum Verhältnis von Anthropologie und Moralphilosophie bei Kant, Verlag Peter Lang, Frankfurt am Main 1981.
  • Gałdowa A., Psychologia spotkania, Zeszyty Naukowe UJ, Prace Psychologiczne, z. 9, Kraków 1993.
  • Gehlen A., W kręgu antropologii i psychologii społecznej, tłum. K. Krzemieniowa, Czytelnik, Warszawa 2001.
  • Gerhardt V., Pathos und Distanz. Studien zur Philosophie Friedrich Nietzsches, Philipp Reclam jun., Stuttgart 1988.
  • Gould S.J., Niewczesny pogrzeb Darwina, tłum. N. Kancewicz-Hoffman, PIW, Warszawa 1991.
  • Hall E.T., Ukryty wymiar, tłum. T. Hołówka, PIW, Warszawa 1976.
  • Hartmann N., Wprowadzenie do filozofii, tłum. A.J. Noras, Fundacja Aletheia, Warszawa 2000.
  • Heidegger M., Kant a problem metafizyki, tłum. B. Baran, PWN, Warszawa 1989.
  • Heidegger M., Nietzsche, t. 1-2, tłum. A. Gniazdowski, P. Graczyk, W. Rymkiewicz, M. Werner, C. Wodziński, PWN, Warszawa 1998.
  • Herder J.G., Myśli o filozofii dziejów, przeł. J. Gałecki, Warszawa 1962.
  • Höffe O., Immanuel Kant, tłum. A.M. Kaniowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995.
  • Hoffman A., Wokół ewolucji, wyd. 2, PIW, Warszawa 1997.
  • Immanuel Kant i świat współczesny, red. K. Śnieżyński, Poznań 2004.
  • Ingarden R., Książeczka o człowieku, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1972.
  • Jacobi J., Psychologia CG. Junga, tłum. S. Łypacewicz, Wydawnictwo E. Korczewska, Warszawa 1996.
  • Jaspers K., Filozofia egzystencji, tłum. D. Lachowska, A. Wołkowicz, PIW, Warszawa 1990.
  • Jung C.G., Archetypy i symbole. Pisma wybrane, tłum. J. Prokopiuk, Czytelnik, Warszawa 1981.
  • Jung C.G., Collected Works, red. H. Read i in., Princeton 1953-1979.
  • Jung C.G., Komentarz do "Sekretu złotego kwiatu" [w:] CG. Jung, Podróż na Wschód, tłum. L. Kolankiewicz, Pusty Obłok, Warszawa 1989.
  • Jung C.G., Psychologia a religia {wybór pism), tłum. J. Prokopiuk, Książka i Wiedza, Warszawa 1970.
  • Jung C.G., Rebis czyli kamień filozofów. Pisma wybrane, tłum. J. Prokopiuk, PWN, Warszawa 1989.
  • Jung CG., Wspomnienia, sny, myśli [Spisane i podane do druku przez A. Jaffe], przeł. R. Reszke, L. Kolankiewicz, Warszawa 1993.
  • Jung C.G., Zasadnicze problemy psychoterapii, tłum. R. Reszke, Wydawnictwo KR, Warszawa 1994.
  • Kant I., Anthropologie in pragmatischer Hinsicht [w:] Kants Werke, Akademie-Textausgabe, Bd. VII, Walter de Gruyter, Berlin 1968.
  • Kant I., Co to jest Oświecenie, tłum. A. Landman [w:] Z. Kuderowicz, Kant, Wiedza Powszechna, Warszawa 2000.
  • Kant I., Gesammelte Schriften, t. 1-28, Berlin 1902 i następne.
  • Kant I., Krytyka czystego rozumu, tłum. R. Ingarden, PWN, Warszawa 1957.
  • Kant I., Krytyka praktycznego rozumu, tłum. J. Gałecki, PWN, Warszawa 1984.
  • Kant I., Krytyka władzy sądzenia, tłum. J. Gałecki, PWN, Warszawa 1964.
  • Kant I., O niepowodzeniu wszelkich prób filozoficznych w przedmiocie teodycei, tłum. I. Krońska [w:] T. Kroński, Kant, Wiedza Powszechna, Warszawa 1966.
  • Kant I., Ogólna historia przyrody i teoria nieba, tłum. I. Krońska [w:] Z. Kuderowicz, Kant, Wiedza Powszechna, Warszawa 2000.
  • Kant I., Pomysły do ujęcia historii powszechnej w aspekcie światowym, tłum. I. Krońska [w:] Z. Kuderowicz, Kant, Wiedza Powszechna, Warszawa 2000.
  • Kant I., Prolegomena, tłum. B. Bornstein (na nowo opracowała J. Suchorzewska), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993.
  • Kant I., Religia w obrębie samego rozumu, tłum. A. Bobko, Znak, Kraków 1993.
  • Kant I., Uzasadnienie metafizyki moralności, tłum. M. Wartenberg, wyd. przejrzane przez R. Ingardena, PWN, Warszawa 1953.
  • Kaufmann W., Nietzsche. Philosoph - Psychologe - Antichrist, Ubersetzt von J. Sala-quarda, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1982.
  • Klages L., Die psychologischen Errungenschaften Friedrich Nietzsches, Barth, Leipzig 1926.
  • Kołakowski L., Horror metaphysicus, Res Publica, Warszawa 1990.
  • Krąpiec M., Ja-człowiek, Wydawnictwo KUL, Lublin 1986.
  • Krąpiec M.A., Osoba ludzka i błędy w jej rozumieniu [w:] Błąd antropologiczny, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2003.
  • Kroński T, Kant, Wiedza Powszechna, Warszawa 1966.
  • Kuderowicz Z., Filozofia nowożytnej Europy, PWN, Warszawa 1989.
  • Kuderowicz Z., Kant, Wiedza Powszechna, Warszawa 2000.
  • Kuderowicz Z., Nietzsche, wyd. 3, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990.
  • Kusak L., Fryderyk Nietzsche. W poszukiwaniu utraconego ideału, Księgarnia Akademicka, Kraków 1995.
  • Lessing T, Nietzsche, Ullstein Verlag, Berlin 1925.
  • Lévi-Strauss C., Myśl nieoswojona, tłum. A. Zajączkowski, Warszawa 1969.
  • Locke J., Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, tłum. B.J. Gawęcki, Warszawa 1955.
  • Lorenz K., Einführung in die philosophische Anthropologie, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1990.
  • Löwith K., Nietzsches Philosophie der ewigen Wiederkehr des Gleichen, überarbeitete Ausgabe, Kohlhammer, Stuttgart 1956.
  • Lowith K., Von Hegel zu Nietzsche: der revolutionäre Bruch im Denken des XIX. Jahrhunderts, wyd. 7, F. Meiner Verlag, Hamburg 1978.
  • Mandeville B. de. Bajka o pszczołach, przeł. A. Glinczanka, Warszawa 1957.
  • Marcel G., Homo viator, tłum. P. Lubicz, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1984.
  • McLynn F., Carl Gustav Jung, tłum. R. Bartołd, Zysk i S-ka, Poznań 2000.
  • Meyer Ph., Złudzenie konieczne, tłum. W. Jadacka, PIW, Warszawa 1998.
  • Moreno A., Jung, bogowie i człowiek współczesny, tłum. S. Ławicki, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1973.
  • Motycka A., Metodologiczny i filozoficzny sens pojęcia nieświadomości zbiorowej [w:] Nieświadomość jako kategoria filozoficzna, red. A. Motycka, W. Wrzosek, IFiS PAN, Warszawa 2000.
  • Motycka A., Nauka a nieświadomość, Monografie FNP, Wrocław 1998.
  • Mounier E., Wprowadzenie do egzystencjalizmów, tłum. E. Krasnowolska, Znak, Kraków 1964.
  • Neumann E., Tiefenpsychologie und neue Ethik, Rascher Verlag, Zürich 1949.
  • Nieświadomość jako kategoria filozoficzna, red. A. Motycka, W. Wrzosek, IFiS PAN, Warszawa 2000.
  • Nietzsche F, Narodziny tragedii, tłum. B. Baran, Inter Esse, Kraków 1994.
  • Nietzsche F, Pisma pozostałe, tłum. B. Baran, Inter Esse, Kraków 2004.
  • Nietzsche F., Sämtliche Werke, Kritische Studienausgabe in 15 Einzelbänden, hrsg. G. Colli, M. Montinari, Deutscher Taschenbuch Verlag-de Gruyter, München-Berlin-New York 1988.
  • Nietzsche F., Wola mocy, tłum. S. Frycz, K. Drzewiecki, nakład J. Morlkowicza, Warszawa 1910-1911.
  • Paczkowska-Łagowska E., Natura ludzka, historia, polityka w antropologii Helmutha Plessnera [Wstęp do:] H. Plessner, Władza a natura ludzka, tłum. E. Paczkowska-Łagowska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994.
  • Paulsen F., Immanuel Kant, Sein Leben und seine Lehre, wyd. 6, Fr. Frommanns Verlag, Stuttgart 1920.
  • Piaton, Fajdros, tłum. W. Witwicki, PWN, Warszawa 1958.
  • Platon, Fedon, tłum. W. Witwicki, PWN, Warszawa 1982.
  • Plessner H., Pytanie o conditio humana, tłum. M. Łukasiewicz, Z. Krasnodębski, A. Załuska, PIW, Warszawa 1988.
  • Plessner H., Władza a natura ludzka. Esej o antropologii światopoglądu historycznego, tłum. E. Paczkowska-Łagowska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994.
  • Plessner H., Zadanie antropologii filozoficznej, tłum. E. Paczkowska-Łagowska [w:] Antropologia filozoficzna, Studia z filozofii niemieckiej, t. 4, red. S. Czerniak, J. Ro-lewski, Toruń 2004.
  • Prokopiuk L, C.G. Jung, czyli gnoza XX wieku [w:] CG. Jung, Archetypy i symbole, Pisma wybrane, tłum. J. Prokopiuk, Czytelnik, Warszawa 1981.
  • Prokopiuk J., Wstęp [w:] CG. Jung, Rebis czyli kamień filozofów. Pisma wybrane, tłum. J. Prokopiuk, PWN, Warszawa 1989.
  • Przewodnik po literaturze filozoficznej XX wieku, red. B. Skarga, t. 5, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.
  • Ricoeur P., Egzystencja i hermeneutyka, przekład zbiorowy, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1985.
  • Rosińska Z., Jung, Wiedza Powszechna, Warszawa 1982.
  • Scheler M, Istota i formy sympatii, tłum. A. Węgrzecki, PWN, Warszawa 1980.
  • Scheler M., Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy, tłum. S. Czerniak, A. Węgrzecki, PWN, Warszawa 1987.
  • Scheler M., Problemy religii, tłum. A. Węgrzecki, Znak, Kraków 1995.
  • Scheler M., Resentyment a moralność, tłum. J. Garewicz, Czytelnik, Warszawa 1977.
  • Scheler M., Wzory i przywódcy [w:] M. Scheler, Wolność, miłość, świętość, tłum. G. Sowiński, Znak, Kraków 2004.
  • Schnädelbach H., Próba rehabilitacji animai rationale, tłum. K. Krzemieniowa, Oficyna Naukowa, Warszawa 2001.
  • Sharp D., Leksykon pojęć i idei CG. Junga, tłum. J. Prokopiuk, Wydawnictwo Wrocławskie, Wrocław 1998.
  • Suchodolski B., Wstęp [w:] CG. Jung, Psychologia a religia (wybór pism), tłum. J. Prokopiuk, Książka i Wiedza, Warszawa 1970.
  • Trębicki J., Etyka Maxa Schelera, PWN, Warszawa 1973.
  • Walder R, Mensch und Welt bei CG. Jung, Die anthropologischen Grundlagen der komplexen Psychologie, Origo Verlag, Zürich 1951.
  • Wartenberg M., O "Krytyce praktycznego rozumu" i jej stosunku do "Krytyki czystego rozumu" [Dodatek do:] I. Kant, Krytyka praktycznego rozumu, tłum. B. Bornstein, wyd. 2, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2002.
  • Węgrzecki A., Antropologiczno-filozoficzne refleksje nad rozwojem podmiotu osobowego, Zeszyty Naukowe AE w Krakowie, Kraków 2001, nr 576.
  • Węgrzecki A., O poznawaniu drugiego człowieka, PAT, Kraków 1992.
  • Węgrzecki A., Rola idei człowieka w budowaniu antropologii filozoficznej [w:] Antropologia filozoficzna, Studia z filozofii niemieckiej, t. 4, red. S. Czerniak, J. Rolewski, Toruń 2004.
  • Węgrzecki A., Scheler, Wiedza Powszechna, Warszawa 1975.
  • Węgrzecki A., Struktura człowieka w ujęciu Maxa Schelera, Studia Filozoficzne 1971, nr 6.
  • Wehr G., Carl Gustav Jung, tłum. .1. Prokopiuk, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1998.
  • Whitehead A.N., Nauka i świat współczesny, tłum. S. Magala, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1988.
  • Wilson E.O., O naturze ludzkiej, wyd. 2, tłum. B. Szacka, Zysk i S-ka, Poznań 1998.
  • Wundt M, Kant ais Metaphysiker, Stuttgart 1924.
  • Zahn M, Kaniowska teoria pokoju [w:] Filozofia transcendentalna a dialektyka, red. M..I. Siemek, Oficyna Naukowa, Warszawa 1994.
  • Zamiara K, Nieświadomość jako kategoria psychologiczna i kulturowa [w:] Nieświadomość jako kategoria filozoficzna, red. A. Motycka, W. Wrzosek, IFiS PAN, Warszawa 2000.
  • Żelazny M., Idea wolności w filozofii Kanta, Wydawnictwo Rolewski, Toruń 2001.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.ekon-element-000162840918
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.