Nowa wersja platformy jest już dostępna.
Przejdź na https://bibliotekanauki.pl

PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2014 | 2(7) | 13-38
Tytuł artykułu

Opowieść Kosmasa o Pięciu Braciach Męczennikach i jej potencjalne źródła – krótki przyczynek do dyskusji

Autorzy
Warianty tytułu
EN
Cosmas’ Tale of Five Martyr Brothers and its possible sources – a brief contribution to the discussion
Języki publikacji
PL
Abstrakty
EN
Apart from the legend scribbled down by Bruno of Querfurt and a mention in the Life of St. Romuald by Peter Damian, the history of the martyrdom of Five Martyr Brothers, was also noted by a Czech chronicler Cosmas, even though is at variance with the other two stories. All manuscripts of the Cosmas’ chronicle contain wider information on Polish eremites, except for the Stockholm copy, that is to say a version in Codex Gigas, generally believed to be an unfi nished copy of the edition of the chronicle prepared when Cosmas still alive. What was the basis of Cosmas version – whether it was a scholarly fi gment of his imagination, or, alternatively, a completion of copyists or information he based on oral sources or a written legend, which had arrived from Poland – has been a subject of much debate among the historians. The comparison of another fragment of the chronicle, which mentions the translocation of the relics of Five Martyr Brothers, seems to indicate that Cosmas completed the original version of his chronicle with a wider version of the legend himself. The analysis of chronological elements of the original version of Cosmas’ chronicle from the Stockholm Codex and later copies containing extensive descriptions devoted to the life of the Five Brothers suggests that apart from a more extensive legend, Cosmas also revised the chronology of events, thereby furnishing a more accurate dating in the second version (the day of death – 11th November, instead of the original 12th November), in accordance with the version of Bruno of Querfurt. Such dating is incompatible with the version that appears in the Czech and Polish calendars starting from the second half of the eleventh century, which means that Cosmas must have found it, along with an extensive legend, in a written version. The analysis of Czech calendars has shown that day of Five Martyr Brothers was not fi xed in Bohemia at the beginning of the twelfth century, which could have disposed Cosmas towards including a broader story of the Polish hermits (whose relics were stored in some Czech centres) in his chronicle, with a view to disseminating their worship. The legend itself, the one Cosmas grounded his story on, is likely to have originated in Bohemia, as evidenced by the unmistakable ignorance of either the Polish realities or the hermits’ life and was probably written down only after Bretislaus I brought the relics of the martyrs to Prague in 1039, thereby creating a burning need for the legend which would disseminate the cult of new saints. This legend is based on oral tradition, formed by the Czech clergy (hitherto cooperating with Bolesław the Brave) coetaneous to the events, and, on the other hand, on an obituary record comprising the names and dates of the brothers and a day date, which could have arisen in Prague shortly after the events. This tradition also recorded the name of the sixth hermit, who escaped death owing to the deputation to Rome – it is reasonable to assume that the hermit frequented Prague to report the ruler with his deputations. Due to the collision of the day of the brothers’ martyrdom and St. Gregory of Tours, in the Czech calendars, the holiday was postponed for 12 November already in the second half of the eleventh century. Writing the fi rst editorial of his chronicles, Cosmas had probably only vintages, vague oral tradition (which retains the name of Barnabas) and an updated calendar at his disposal, hence the manuscript of Stockholm lacks a broader description of the martyrs and 12th November as the date of their death. Before making the fi nal editorial, Cosmas must have discovered a written version of the legend, produced after 1039, and under its infl uence included a more extensive description of events and the modifi ed day date of hermits’ death.
Rocznik
Numer
Strony
13-38
Opis fizyczny
Twórcy
Bibliografia
  • Brunonis Vita quinque fratrum, wyd. W. Kętrzyński, [w:] Monumenta Poloniae Historica, t. VI, Kraków 1893.
  • Cosmae Pragensis Chronica Boemorum, red. B. Bretholz, [w:] Monumenta Germaniae Historica Scrptores rerum germanicarum, nova series, t. 2, Berlin 1923.
  • Ex vita S. Romualdi auctore Petro Damiano, red. G. Waitz, [w:] Monumenta Germaniae Historica. Scriptores, t. IV, Hannoverae 1841.
  • Kosmasa Kronika Czechów, tłum., wstęp i kom. M. Wojciechowska, Warszawa 1968.
  • Kosmowa kronika česká, tłum. K. Hrdina i M. Bláhová, wstęp D. Třeštík, kom. P. Kopal, wykaz rękopisów, objaśnienia i przyp. M. Bláhová, Praha–Litomyšl 2005.
  • Kosmowa kronika česká, tłum. K. Hrdina, M. Bláhová, Praha 2012.
  • Letopisy české, wyd. J. Emler, [w:] Fontes rerum Bohemicarum, t. II.2, Praha 1885.
  • Letopisy hradištsko-opatovické, [w:] Fontes rerum Bohemicarum, t. II.2, Praha 1885.
  • Modlitewnik księżnej Gertrudy z Psałterza Egberta z kalendarzem, wyd. M.H. Malewicz, B. Kürbis, oprac. B. Kürbis, Monumenta Sacra Polonorum II, Kraków 2002.
  • Najstarsze roczniki krakowskie i kalendarz, wyd. Z. Kozłowska-Budkowa, Monumenta Poloniae Historica nova series, t. V, Warszawa 1978.
  • Necrologium Olomoucense. Handschrift der königlichen Bibliothek in Stockholm, red. B. Dudík, Archiv für Österreichische Geschichte 59 (1880), s. 639–657.
  • Rocznik dawny, wyd. Z. Kozłowska-Budkowa, [w:] Monumenta Poloniae Historica nova series, t. V, Warszawa 1978.
  • Rocznik kamieniecki, wyd. A. Bielowski, [w:] Monumenta Poloniae Historica, t. II, Warszawa 1961.
  • Rocznik kapitulny krakowski, wyd. Z. Kozłowska-Budkowa, [w:] Monumenta Poloniae Historica nova series, t. V, Kraków 1978.
  • Rocznik krótki, wyd. Z. Kozłowska-Budkowa, [w:] Monumenta Poloniae Historica nova series, t. V, Warszawa 1978.
  • Rocznik poznański I (starszy), wyd. B. Kürbis, G. Labuda, [w:] Monumenta Poloniae Historica nova series, t. VI, Warszawa 1962.
  • S. Adalberti Pragensis episcopi et martyris Vita prior, red. J. Karwasińska, [w:] Monumenta Poloniae Historica nova series, t. IV, cz. 1, Warszawa 1962.
  • Vita quinque fratrum eremitarum [seu] Vita uel passio Benedicti et Iohannis sociorumque suorum auctore Brunone Querfurtensi/Żywot Pięciu Braci Pustelników [albo] Żywot i męczeństwo Benedykta, Jana i ich towarzyszy napisany przez Brunona z Kwerfurtu, red. J. Karwasińska, [w:] Monumenta Poloniae Historica nova series, t. IV, cz. 3, Warszawa 1973.
  • Adamek T., Świętych Pięciu Braci Meczenników, [w:] Polscy święci, t. IX, red. J. Bar, Warszawa 1986, s. 11-21.
  • Baran Cz., W sprawie daty dziennej męczeństwa pięciu braci eremitów w roku 1003, [w:] Wieki średnie: prace ofiarowane Tadeuszowi Manteufflowi w 60. rocznicę urodzin, red. A. Gieysztor, M.H. Warszawa 1962, s. 95-98.
  • Bistřický J., Červenka S., Olomoucké horologium, kolektář biskupa Jindřicha Zdíka, Univerzita Palackého v Olomouci, Olomouc–Praha 2011.
  • Bistřiský J., Dedikační obraz olomouckého kolektáře, Umění 24 (1976), s. 407–416.
  • Bláhová M., Historická paměť v pramenech raně přemyslovských Čech, [w:] Dějiny ve věku nejístot. Sborník k příležitosti 70. narozenin Dušana Třestíka, Praha 2003, s. 53-69.
  • Bláhová M., Kosmas, první český historik, [w:] Duchem, ne mečem. Fakta, úvahy, souvislosti, Praha 2003, s. 16-28.
  • Bláhová M., O Kosmovi a jeho kronice, [w:] Kosmova Kronika Čechů, tł. K. Hrdina, M. Bláhová, Praha 2012, s. 211-245.
  • Bláhová M., Staročeská kronika tak řečeného Dalimila v kontextu středověké historiografi e latinského kulturního okruhu a její pramenná hodnota. Historický komentář. Rejestřík, Praha 1995.
  • Bláhová M., Verschriftliche Mündlichkeit in der böhmischen Chronik des Domherrn Cosmas von Prag, [w:] The Development of Literate Mentalities in East Central Europe, red. A. Adamska, M. Mostert. Utrecht 2004, s. 343-363.
  • Bruno z Kwerfurtu. Osoba – dzieło – epoka, red. M. Dygo, W. Fałkowski, Pułtusk 2010.
  • Charvát P., Břevnov, Codex gigas a jeho martyrologium, [w:] Břevnov v českých dějinách. Sborník z konference pořádané ve dnech 14. a 15. září 1993 Filozofi ckou fakultou univerzity Karlovy u příležitosti milénia břevnovského kláštera, red. M. Bláhová, Praha 1997, s. 46-48.
  • Chronologia polska, red. B. Włodarski, Warszawa 1957.
  • Derwich M., Benedyktyński klasztor św. Krzyża na Łysej Górze w średniowieczu, Warszawa–Wrocław 1992.
  • Derwich M., Kilka uwag w sprawie Pięciu Braci Męczenników, [w:] Cracovia–Polonia–Europa. Studia z dziejów średniowiecza ofiarowane Jerzemu Wyrozumskiemu w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin i czterdziestolecie pracy naukowej, Kraków 1995, s. 181-188.
  • Derwich M., Sześciu benedyktynów czeskich w Polsce. Z dziejów jednej legendy, [w:] Břevnov v českých dějinách. Sborník z konference pořádané ve dnech 14. a 15. září 1993. Filozofickou fakultou Univerzity Karlovy u příležitosti milénia břevnovského kláštera, red. M. Bláhová, I. Hlaváček s. 49-53.
  • Dudík B., Forschungen in Schweden für Mährens Geschichte, Brünn 1852.
  • Emler J., Ein Necrologium des ehemaligen Klosters Ostrow, „Sitzungsberichte der königlichen böhmischen Gesellschaft der Wissenschaften in Prag” 1878.
  • Dunin-Wąsowicz T., Najstarsi polscy święci: Izaak, Mateusz i Krystyn, [w:] Kościół, kultura, społeczeństwo. Studia z dziejów średniowiecza i czasów nowożytnych, Warszawa 2000, s. 35-48.
  • Dusza T., Pięciu Braci – kwestie kontrowersyjne, Nasza Przeszłość 68 (1987), s. 27-29.
  • Dzieje Kazimierza Biskupiego, cz. 2: Dzieje kultu Pięciu Braci Męczenników w Polsce i Europie, red. A. Szymkowski, Kazimierz Biskupi 2002.
  • Fiala Z., Přemyslovské Čechy, Praha 1975.
  • Friedl A., Hildebert a Ewerwin, dva románští malíři, Praha 1927.
  • Friedl A., Kodex Gigas: český iluminovaný rukopis románský v královské knihovně ve Stokholmu, Praha 1929.
  • Fros H., Relacje Piotra Damiani, [w:] Kultura średniowieczna i staropolska. Studia ofiarowane Aleksandrowi Gieysztorowi w pięćdziesięciolecie pracy naukowej, red. D. Gawinowa i in.Warszawa 1991, s. 365–375.
  • Gieysztor A., Pierwsi benedyktyni w Polsce piastowskiej, [w:] Benedyktyni tynieccy w średniowieczu. Materiały z sesji naukowej Wawel–Tyniec 13–15 października 1994, red. K. Żurowska, Kraków 1995, s. 9-21.
  • Górska-Gołaska K., Kazimierz Biskupi w średniowieczu, [w:] Dzieje Kazimierza Biskupiego, cz. I, red. Z. Chodyła, Kazimierz Biskupi–Konin 2001, s. 35-50.
  • Górska-Gołaska K., Kult Pięciu Braci Męczenników w Kazimierzu Biskupim i rozwój towarzyszącej mu legendy, Roczniki Historyczne 61 (1995), s. 111-140
  • Graus F., Necrologium Bohemicum – Martyrologium Pragense a stopy nekosmovského pojetí českých dějin, Československý časopis historický 15 (1967), c. 6, s. 789–810.
  • Hlaváček I., ‘The Necrology of the Codex Gigas of Bohemia (Kungliga Biblioteket Stockholm, MS A 148)’, [w:] The Durham Liber vitae and its context, Woodbridge 2004, s. 191–205.
  • Hlaváček I., Piastové v českých nekrologiích přemyslovské doby, [w:] Piastowie śląscy w kulturze i europejskich dziejach, red. A. Barciak, Katowice 2007, s. 324–328.
  • Hledíková Z., Kalendáře rukopisů kláštera sv. Jiří, Acta Universitatis Carolinae. Philosophica et Historica 2. Z pomocných věd historických VIII, Praha 1988, s. 35-78.
  • Hledíková Z., Svatojiřské kalendáře doby abatyše Kunhuty, Acta Universitatis Carolinae. Philosophica et Historica 2. Z pomocných věd historických IX, Praha 1991, s. 61-81.
  • Jasiński K., Pięciu Braci Męczenników. Kwestie chronologiczne, [w:] Kultura średniowieczna i staropolska. Studia ofiarowane Aleksandrowi Gieysztorowi w pięćdziesięciolecie pracy naukowej, red. D. Gawinowa i in., Warszawa 1991, s. 355–364.
  • Jasiński T., Początki polskiej annalistyki, [w:] Nihil superfl uum esse. Prace z dziejów średniowiecza ofiarowane Profesor Jadwidze Krzyżaniakowej, red. J. Strzelczyk, J. Dobosz, Poznań 2000, s. 129-146.
  • Jasiński T., Zapiski kronikarskie i rocznikarskie o Pięciu Braciach Męczennikach, [w:] Kult Pięciu Braci Męczenników w Kazimierzu Biskupim, Kazimierz Biskupi 2003, s. 19–29.
  • Kalousek J., Kalendář českého původu původu z prostředka XII. století, Časopis Českého Musea 76 (1902), z. 2/3, s. 159-165.
  • Kanior M., Monastycyzm benedyktyński na ziemiach polskich za pierwszych Piastów, [w:] Męczennicy z Międzyrzecza 1003–2003. Materiały z sympozjów 9-10.11.2001, 8-9.11.2002, red. R. Tomczyk, Paradyż-Zielona Góra 2003s. 24-47.
  • Karbusický V., Báje, mýty, dějiny. Nejstarši české pověsti v kontextu evropské kultury, Praha 1995.
  • Karwasińska J., Państwo polskie w przekazach hagiografi cznych XI i XII stulecia, [w:] tejże, Wybór pism. Święty Wojciech, Warszawa 1996.
  • Karwasińska J., Świadek czasów Chrobrego – Brunon z Kwerfurtu, [w:] Polska w świecie: szkice z dziejów kultury polskiej, red. J. Dowiat, Warszawa 1972, s. 91-105.
  • Kersken N., Geschichtsschreibung im Europa der „nationes”. Nationalgeschichtliche Gesamtdarstellungen im Mittelalter, Köln–Weimar–Wien 1995, s. 573–582.
  • Kolár J., Kodex gigas a otázka jeho sémiotické interpretace, Český časopis historický 89 (1991), nr 5/6, s. 662–676.
  • Kopal P., Kosmovi ďáblové. Vršovskopřemyslovský antagonismus ve světle biblických a legendárních citátů, motivů a symbolů, Mediaevalia Historica Bohemica 8 (2001), s. 7–39.
  • Králík O., Kosmova kronika a předchozí tradice, Praha 1976.
  • Králík O., Legenda o Pěti bratřích, [w:] tegoż, Slavníkovské interludium. K česko-polským kulturním vytahům kolem roku 1000, Ostrava 1966, s. 200–227.
  • Kronika tzw. Benesza Minoryty, ed. L. Dušek, [w:] Franciszkanie w Polsce, red. J. Kłoczowski, t. I, cz. 2-3, Kraków 1993.
  • Krzemieńska B., Polska i Polacy w opinii czeskiego kronikarza Kosmasa, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego. Seria I, Nauki Humanistyczno-Społeczne 15 (1960), s. 75–95.
  • Krzemieńska B., Třeštik D., O dokumencie praskim z roku 1086, Studia Źródłoznawcze 5 (1960), s. 79-88.
  • Kürbis B., Brun z Kwerfurtu i początki kultu Pięciu Braci, [w:] Polska na przełomie I i II tysiąclecia. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, red. S. Skibiński, Poznań 2001, s. 115–127.
  • Kürbis B., Purpurae passionis aureus fi nis. Brun z Kwerfurtu i Pięciu Braci eremitów, [w:] tejże, Na progach historii II. O świadectwach do dziejów kultury Polski średniowiecznej, Poznań 2001, s. 163–180.
  • Labuda G., Pięciu Braci Męczenników (1003) w Międzyrzeczu czy w Kazimierzu?, Roczniki Historyczne 72 (2006), s. 225–229.
  • Labuda G., Rocznik poznański, Studia Źródłoznawcze 2 (1958), s. 97-112.
  • Labuda G., Szkice historyczne X–XI wieku. Z dziejów organizacji Kościoła w Polsce we wczesnym średniowieczu, Poznań 2004.
  • Leśniewska D., Kodeks Gertrudy. Stan i perspektywy badań, Roczniki Historyczne 61 (1995), s. 141–170.
  • Lindberg S.G., ‘Codex Gigas’, Biblis (1957), s. 9–29.
  • Matějka J., Historia kultu relikwi V Braci Męczennikow na terenie Pragi i Czech, [w:] Męczennicy z Międzyrzecza 1003–2003. Materiały z sympozjów 9-10.11.2001, 8-9.11.2002, red. R. Tomczyk, Paradyż-Zielona Góra 2003, s. 175-178.
  • Matla-Kozłowska M., Pierwsi Przemyślidzi i ichpaństwo (od X do połowy XI wieku). Ekspansja terytorialna i jej polityczne uwarunkowania, Poznań 2008.
  • Matla-Kozłowska M., Qui a quo – wzajemne wpływy polskiego i czeskiego rocznikarstwa we wczesnym średniowieczu (X–XI w.), [w:] Causa creandi – o pragmatyce źródła historycznego, red. S. Rosik, P. Wiszewski, Wrocław 2005, s. 67–89.
  • Męczennicy z Międzyrzecza 1003–2003. Materiały z sympozjów 9–10.11.2001, 8–9.11.2002, red. R. Tomczak, Paradyż–Zielona Góra 2003.
  • Michałowska T., Autobiografia średniowieczna – poszukiwania (Brunon z Kwerfurtu), [w:] Od średniowiecza ku współczesności. Prace ofiarowane Jerzemu Starnawskiemu w pięćdziesięciolecie doktoratu, red. J. Okoń, Łódź 2000.
  • Michałowska T., Literatura polskiego średniowiecza. Leksykon, Warszawa 2011.
  • Michałowska T., Średniowiecze, Warszawa 1995.
  • Michałowski R., Król czy misjonarz? Rozumienie misji w X/XI wieku, [w:] Bruno z Kwerfurtu: osoba–dzieło–epoka, red. M. Dygo, W. Fałkowski, Pułtusk 2010s. 129–144.
  • Michałowski R., Translacja Pięciu Braci Polskich do Gniezna. Przyczynek do dziejów kultu relikwii w Polsce wczesnośredniowiecznej, [w:] Peregrinationes. Pielgrzymki w kulturze dawnej Europy, red. H. Manikowska, H. Zaremska, Warszawa 1995, s. 173–184.
  • Mitkowski J., Data dzienna śmierci „pięciu braci” (1003), Kultura – Oświata – Nauka. Zeszyty Naukowe PAX (5) 1983, s. 23–36
  • Mitkowski J., Pięciu Braci Męczenników, [w:] Nasi święci. Polski słownik hagiograficzny, red. A. Witkowska, Poznań 1995, s. 438– 450.
  • Mitkowski J., Św. Wojciech a jego bezpośredni następcy w męczeństwie, [w:] Święty Wojciech 997–1947, Gniezno [1947], s. 326.
  • Novotný V., Studien zur Quellenkunde Böhmens, Mitteilungen des Instituts für Österreichische Geschichtsforschung 24 (1903), s. 602–615.
  • Nový R., Dvojí redakce Kosmovy kroniky Čechů, [w:] Problémy dějin historiografie, t. I, Acta universitatis Caroliniae, Philosophica et Historica, 1981, s. 93–123.
  • Piśmiennictwo czasów Bolesława Chrobrego, tłum. K. Abgarowicz, wstęp i kom. J. Karwasińska, Warszawa 1966.
  • Pleszczyński A., Bolesław Chrobry konfratrem eremitów św. Romualda w Międzyrzeczu, Kwartalnik Historyczny 103 (1996), nr 1, s. 3-22.
  • Rozynkowski W., Wokół kanonizacji Pięciu Braci Męczenników, Nasza Przeszłość 101 (2004), s. 451–461.
  • Sadílek J., Kosmovy staré pověsti ve světle dobových pramenů (antické a biblické motivy), Praha 1997.
  • Skibiński E., Kompozycja tzw. Żywota Pięciu Braci Męczenników Brunona z Kwerfurtu, [w:] Bruno z Kwerfurtu. Osoba – dzieło – epoka, red. M. Dygo, W. Fałkowski, Pułtusk 2010, s. 279-286.
  • Skwierczyński K., Un dottore della Chiesa poco frequentato...Bilancio complessivo e provvisorio, Reti Medievali Rivista 11 (2010),
  • Sláma J., Kosmovy záměrné omyly, [w:] Dějiny ve věku nejistot. Sborník k příležitosti 70. narozenin Dušana Třeštíka, red. J. Klápště, E. Plešková, J. Žemlička, Praha 2003, s. 261–267.
  • Sosnowski M, Co wiadomo o lokalizacji pustelni tzw. Pięciu Braci?, Roczniki Historyczne 71 (2005), s. 7–30.
  • Sosnowski M., Studia nad żywotami św. Wojciecha – tradycja rękopiśmienna i polemika środowisk, Poznań 2013.
  • Spunar P., Kultura českého středověku, Praha 1987.
  • Stróżyk P., Śmierć eremitów w relacji Brunona z Kwerfurtu, Roczniki Historyczne 69 (2003), s. 7–31.
  • Strzelczyk J., „Diabeł”, Swarożyc czy św. Maurycy? Bruno z Kwerfurtu – apostoł ludów wschodnich, [w:] tegoż, Apostołowie Europy, Poznań 2010, s. 203–220.
  • Svobodová M., „Zapomenuté” breviáře z kláštera benediktinek u sv. Jiří na Pražském hradě a jejich kalendáře, Studie o rukopisech 36 (2005–2006), s. 3-56.
  • Syty S., Brunon z Querfurtu i eremici z Międzyrzecza w służbie państwa Bolesława Chrobrego, [w:] Męczennicy z Międzyrzecza 1003–2003. Materiały z sympozjów 9-10.11.2001, 8-9.11.2002, red. R. Tomczyk, Paradyż-Zielona Góra 2003,, s. 71-86.
  • Trawkowski S., Bolesław Chrobry i eremici, [w:] Prusy – Polska – Europa. Studia z dziejów średniowiecza i czasow nowożytnych, red. A. Radzimiński, J. Tandecki, Toruń 1999, s. 163–171.
  • Třeštík D., Anfänge der böchmischen Geschichtsschreibung. Die ältesten Prager Annalen, Studia Źródłoznawcze 23 (1978), s. 1-37.
  • Třeštík D., Kosmas a Regino. Ke kritice Kosmovy kroniky, Československý časopis historický 8 (1960), s. 564–587.
  • Třeštík D., Kosmas, Praga 1966.
  • Třeštík D., Kosmova kronika. Studie k počátkům českého dějepisectví a politického myšlení, Praha 1968.
  • Třeštík D., Počátky Přemyslovců, Praha 1981.
  • Truhlář J., Paběrky z rukopisů klementinských, Věstník České Akademie císaře Františka Josefa pro vědy, slovesnost a umění 8 (1899), s. 451-453.
  • Tyszkiewicz J., Brunon z Querfurtu w Polsce i krajach sąsiednich w tysiąclecie śmierci: 1009–2009, Pułtusk 2009.
  • Uhlíř Z., Codex gigas a jeho význam, Knižnica. Revue pre knihovníctvo, bibliografi u, knižnú kultúru, informačné systémy a technológie, biografi stiku, archív a múzeum knihy a literárnych pamiatok 11–12 (2007), s. 66–67.
  • Voigt H.G., Brun von Querfurt. Mönch, Eremit, Erzbischof, der Heiden und Märtyrer, Stuttgart 1907, s. 429.
  • Wenskus E., Studien zur historisch-politischer Gedankenwelt Bruns von Querfurt, Münster-Köln 1956.
  • Wetesko L., Piastowie i ich państwo w łacińskiej Europie. Studia z dziejów kultury politycznej X i XI wieku, Poznań 2013.
  • Wojciechowska M., Kosmas z Pragi a benedyktyni, [w:] Opuscula Casimiro Tymieniecki septuagenario dedicata, red. A. Horst i in., Poznań 1959, s. 345–354.
  • Wojciechowska M., Kosmas z Pragi, [w:] Słownik Starożytności Słowiańskich, t. II, Wrocław 1964–1965, s. 483–485.
  • Wojciechowska M., O największym kodeksie czeskim, Studie o rukopisech 1964, s. 1–45.
  • Wojciechowska M., Wstęp, [w:] Kosmasa Kronika Czechów, s. 5–79.
  • Wojciechowska M., Ze studiów nad rękopisami Kosmasa, Sborník historický 4 (1957), s. 5–20.
  • Wojciechowski T., Eremici reguły św. Romualda czyli benedyktyni włoscy w Polsce jedenastego wieku, [w:] tegoż, Szkice historyczne jedenastego wieku, Kraków 1951 (III wyd.).
  • Wojtyniak P., Kult Pięciu Braci w Polsce i Europie w XI–XVIII stuleciu i jego związki z Kazimierzem Biskupim, [w:] Dzieje Kazimierza Biskupiego, cz. 2: Dzieje kultu Pięciu Braci Męczenników w Polsce i Europie, red. A. Szymkowski, Kazimierz Biskupi 2002.
  • Zakrzewski S., Bolesław Chrobry Wielki, Lwów 1925.
  • Zlámal B., Pět svatých bratří, [w:] Bohemia sancta. Životopisy esach světců a přátel božích, Praha 1989, s. 121-125.
  • Zydorek D., Dzieje życia i męczeństwa Pięciu Braci Męczenników, [w:] Pięciu Braci Męczenników. Z dziejów religijności polskiej XI wieku, red. D. Zydorek, Gorzów Wlkp. 1997, s. 61–70.
  • Żywot świętego Romualda (fragment), tłum. A. Brzóstkowska, [w:] Pięciu Braci Męczenników. Z dziejów religijności polskiej XI wieku, red. D. Zydorek, Gorzów Wlkp. 1997, s. 127–129.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.desklight-4fcc533b-315f-43a3-bacc-c132703c3408
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.