PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2015 | Vol. 14, nr 3 | 143--149
Tytuł artykułu

Wernakularna, czyli jaka? Uwagi semantyczne na marginesie tematu konferencji

Autorzy
Treść / Zawartość
Warianty tytułu
EN
Vernacular, which means? Semantic remarks as side notes on the main topic of the conference
Języki publikacji
PL
Abstrakty
PL
Terminu vernacular użyto w stosunku do sztuki i architektury po raz pierwszy w połowie XIX wieku w Anglii. Od czasu pierwszego Kongresu Architektury Wernakularnej w Płowdiw w 1975 roku sformułowano wiele definicji architektury wernakularnej. Nie opisują one jednak wyczerpująco tego pojęcia. Rozbieżności w interpretacji widać również przy próbach tłumaczenia zakorzenionego w języku angielskim, wywodzącego się z łaciny terminu. Wydaje się, że właściwego znaczenia pojęcia architektura wernakularna należy szukać w warstwie lingwistycznej – w etymologii i semantyce. W niektórych opracowaniach podejmujących temat architektury wernakularnej znajdują się odniesienia do źródłosłowu – pierwotnego łacińskiego terminu verna. Słowo to określało niewolnika urodzonego w domu pana. Istota pojęcia ujawnia się w obrazie niewolnika urodzonego w domu pana – dobrze znanego, zżytego z domownikami, zaufanego, bliskiego, a przy tym pozbawionego znaczenia (twarzy?), w cieniu, „niewidzialnego”, nie współtworzącego obrazu domu i rodziny. Można powiedzieć, że architektura wernakularna „nie przegląda się w lustrze”, jej atrybutem jest samo-nie-świadomość. Architektura pozostaje wernakularna – anonimowa, codzienna, zaspakajająca najważniejsze potrzeby, doskonalona z pokolenia na pokolenie w rozpoznawanych przez użytkowników wzorach – dopóki nie ulegnie pokusie interpretowania wyrafinowanych, modnych wzorów architektury monumentalnej; dopóki nie stanie do rywalizacji w dążeniu do wyróżnienia się. I być może właśnie w tym sensie jest architekturą bez architekta.
EN
The term vernacular referring to art and architecture was used for the first time in England in the middle of the nineteenth century. Numerous definitions have been created since the first Conference on Vernacular Architecture in Plovdiv in 1975. Still none of them defines the term utterly. Discrepancies in its interpretations could also be seen in attempts to translate the term coined in English and deriving from Latin. The right meaning of the term vernacular architecture shall be searched in its linguistics – etymology and semantics. In some works on vernacular architecture there are references to a word derivation - the primary Latin term verna. The word describes a slave born in a house of their master – well-known, familiar to all household members, trustworthy, close, but at the same time meaningless (faceless), withdrawn, ‘invisible’, someone who belongs in fact neither to the household nor to the family. One might say vernacular architecture does not look up to itself in the mirror; its attribute is self-unconsciousness. Architecture remains vernacular – anonymous, day-to-day, satisfying the most basic needs, becoming increasingly better with generations in models recognisable by their users – as long as it is not tempted by interpreting sophisticated, modern models of monumental architecture; as long as it does not compete to be distinctive. And maybe therefore in this regard it is architecture without an architect.
Słowa kluczowe
Wydawca

Rocznik
Strony
143--149
Opis fizyczny
Bibliogr. 16 poz.
Twórcy
autor
  • Zakład Dziedzictwa Architektonicznego i Sztuki, Wydział Architektury, Politechnika Warszawska, grzegorz.rytel@gmail.com
Bibliografia
  • 1 Bowe N.G. Wernakularyzm w Europie Środkowej i poza nią widziany z perspektywy angielskiego kręgu językowego. w: Sztuka około 1900 w Europie Środkowej. (ed. Krakowski P., Purchla J.), Kraków 1997, s. 175-187.
  • 2 Kurzątkowski M. Architecture vernaculaire = architektura rodzima? Ochrona Zabytków 1 (1985) 3-16.
  • 3 Fiett J. Architektura wernakularna. Kwartalnik Architektury i Urbanistyki 3 (1991) 251-260.
  • 4 Szewczyk J. Regionalizm w teorii i praktyce architektonicznej. Teka Kom. Arch. Urb. Stud. Krajobr. – OL PAN (2006) 96-109.
  • 5 Ciarkowski B. Neo-folklor. Wernakularyzm i architektura wernakularna. http://www.etnodizajn.pl/teoria/biblioteka-opinii/neo-folklor-architektura-wernakularna (30.03.2015)
  • 6 Jencks Ch. Architektura postmodernistyczna. Arkady, Warszawa 1987.
  • 7 Venturi R., Scott Brown D., Izenour S. Uczyć się od Las Vegas. Karakter, Kraków 2013.
  • 8 Rudofsky B. Architecture Without Architects. Academy Editions, London 1973.
  • 9 Gzell S. O architekturze. Szkice pisane i rysowane. Blue Bird, Warszawa 2014.
  • 10 Hubka T. Vernacular Context: Problems in the Interpretation of Vernacular Architecture. w: Vernacular Art in Central Europe (ed. Purchla J.) MCK, Kraków 2001, s. 11-26.
  • 11 Pevsner N. Historia architektury europejskiej. WAiF, Warszawa 1976.
  • 12 Fleming J., Honour H., Pevsner N. Dictionary of Architecture. Penguin Books, London 1980.
  • 13 Minorski J. Formy samorzutnego zagospodarowania przestrzennego w pasie przejściowym pomiędzy wsią i miastem. PWN, Warszawa 1964.
  • 14 Loos A. Architektura, w: idem, Ornament i zbrodnia. Eseje wybrane, BWA w Tarnowie, Fundacja Centrum Architektury, Warszawa 2013, s. 144-155.
  • 15 Heidegger M. Budować mieszkać myśleć, w: idem, Odczyty i rozprawy, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2007, s. 139-157.
  • 16 Buber M. Opowieści chasydów, W drodze, Poznań 1986.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.baztech-e5f56b6f-fa4e-4822-9f74-d89cbfd4d93b
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.