PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2010 | R. 107, z. 4-A | 159-194
Tytuł artykułu

"Next Japan" in planning

Wybrane pełne teksty z tego czasopisma
Warianty tytułu
PL
"Druga Japonia" w planowaniu
Języki publikacji
EN
Abstrakty
EN
A key difficulty was to compare thriving, but small economy of Poland with the second world economy of Japan, as they may bear little (or no) relation to each other. It is important to notice, that the decades before 1990 were the most distinguishing in their assumption to economies of Japan and Poland. After Second World War Japan has experienced the decades of the strong continuous, economic growth, while Poland was experiencing years of economic decline due to the communist time. In 90ties both Japan, as post industrialized state and Poland, as post communist one required the urgent decentralization and deconcentration, although the decision background was extremely different in each state. The dominance of central government in both urban planning systems before 90ties, the undergone changes of decentralization with empowering civil society caused, that Japan and Poland could have been sharing common experience for the last twenty years in planning. This was a start to examine the relationship between local development policies and public participation in these two different cultural backgrounds. The comparative evaluation is build on the chosen aspects of European planning, as it is impossible to adequately distinguish between Polish and Japanese planning systems without European context, on which both system were based.
PL
Japonię z Polską, mimo oczywistych różnic między tymi krajami, łączy fakt, że w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku został wprowadzony zdecentralizowany system planowania w oparciu o liberalny charakter planowania oraz podobne, europejskie wzorce. W opracowaniu, dla zrozumienia porównywanych systemów, wskazane są najlepsze praktyki planowania w państwach europejskich, takie jak duńska decentralizacja szczycąca się stosowaniem tzw. user democracy, efektywna trójstopniowa struktura niemieckiego planowania, czy również niemieckie zarządzanie użytkowaniem terenu (Land Use Management). Na przykładzie brytyjskiej partycypacji społecznej pokazana jest ewolucja rozumienia partycypacji od konsultacji - przywileju dla nielicznych, aby zgodzić się (lub nie) na konkretne przedsięwzięcia, aż do opracowywanych przewodników po partycypacji, gdzie społeczności lokalne, stakeholders są pełnoprawnymi uczestnikami procesu, chociaż wciąż uczestnicy nie ponoszą finansowej odpowiedzialności za swoje decyzje. W temacie programów odnowy wskazany jest przykład brytyjski, gdzie kładziony jest nacisk na współpracę profesjonalistów ze społecznością lokalną i partnerstwo publiczno prywatne przy realizacji programów. Należy pamiętać, że wzorce te trafiły w Polsce i Japonii na zupełnie różny grunt i inny etap rozwoju gospodarczego. Po drugiej wojnie światowej Japonia doświadczyła dziesięcioleci silnego wzrostu gospodarczego, podczas kiedy w Polsce były to lata komunizmu i upadku gospodarczego. Wzrost ekonomiczny, będąc nadrzędnym celem gospodarki Japonii od wielu lat, dopiero od niedawna jest za taki uznany w Polsce. Wzrost gospodarczy występujący w obu krajach jest wprawdzie różnej skali, ale zarówno w Japonii, jak i w Polsce jest realizowany w oparciu o rozwój policentrycznej struktury powiązanych ze sobą metropolii, wspierających główny ośrodek. Ponadto liberalny charakter planowania jest dopiero wprowadzany w Polsce, która z racji swojej historii jest na wcześniejszym od Japonii etapie rozwoju gospodarczego. W dobie globalizacji, kiedy inwestycje mogą być zlokalizowane niemal wszędzie na świecie w podobnych warunkach, czynnikami decydującymi o wyborze konkretnej metropolii, a więc pośrednio o wzmocnieniu jej znaczenia, są coraz częściej czynniki "miękkie"[36] odnoszące się do percepcji odbiorcy, jak genius loci, zaś niezbędne minimum stanowią czynniki "twarde", jak sprawna infrastruktura, czy łatwość pozyskania wykwalifikowanych pracowników i terenu. O ile dziesięciolecia planowania centralnego w Japonii przyczyniły się do zbudowania liberalnej gospodarki w oparciu o czynniki "twarde" (infrastrukturę, teren), o tyle w Polsce lata planowania centralnego w czasach komunizmu i związanej z tym byle jakości doprowadziły do upadku gospodarczego i faktycznego braku czynników "twardych". W Japonii sektor prywatny miał ułatwione inwestowanie zarówno przed, jak i po 1990, a dzięki liberalnemu charakterowi planowania znacznie przyczynił się do rozwoju ekonomicznego.Zapisy centralnie opracowywanych planów krajowych w Japonii zawsze mające realne, konkretne odniesienie do przestrzeni, rozwiązują na bieżąco problemy przestrzenne. W Polsce implementacja zapisów regionalnej, czy krajowej polityki wymaga negocjacji na szczeblu gminnym, zaś samo prawo lokalne wymaga wielu uzgodnień np. form ochrony przyrody i dziedzictwa kulturowego, przez co sama procedura planistyczna jest utrudniona i znacznie wydłużona w czasie. Z drugiej strony należy zauważyć, że japońskie skrajnie liberalne podejście do zagospodarowania przestrzeni odbywa się kosztem braku poszanowania krajobrazu. Gwałtowny rozwój w oparciu o budowę jedynie czynników "twardych" spowodował przekroczenie "punktu równowagi" [51] i w konsekwencji przyczynił się do spadku jakości życia w japońskich miastach. Już w 1969 r. w Japonii weszło prawo (Urban Renewal), na mocy którego wyznaczano tereny do przekształceń. Po okresleniu takiego obszaru, właściciele w jego granicach musieli wziąć udział w przedsięwzięciu. Prawo określało dwie metody pozyskania od nich potrzebnego terenu. Pierwszą z nich był wykup (land purchase formula) i w takiej sytuacji nie przewidywano ochrony praw obywateli, czyli zakładano brak kontroli państwa w procesie wykupu. Prawo to było adekwatne do sytuacji rynkowej w japońskich miastach przed rokiem 1970, kiedy ziemia była niezwykle tania. Z czasem, kiedy cena ziemi zaczęła rosnąć, drobni właściciele zaczęli tracić. Ta praktyka nie miała nic wspólnego z wywłaszczeniem z nieruchomości i związanym z tym wypłacaniem odszkodowania. Druga metoda oznaczała przekazanie praw do terenu, zanim rozpoczęto inwestycję (right conversion formula). W takim przypadku projekt był realizowany w procedurze land readjustment, czyli jak gdyby polskiej procedury scalenia i podziału. Różnica polega na tym, że koszt projektu, przygotowania inwestycji i samej infrastruktury, stanowiący około 30% ziemi, ponoszony jest przez samych uczestników procesu.Oczywiście beneficjentami przemian w danym terenie są później właściciele z obszaru, objętego programem. Trzeba zauważyć, że japońska land readjustment jest bez wątpienia odpowiedzialną partycypacją społeczną, która w rozumieniu europejskim nie ma tak daleko, jak w Japonii idących konsekwencji. Europejscy właściciele nie ryzykują swoimi gruntami i nawet, jeśli projekty są realizowane w partnerstwie publiczno prywatnym, to wiodącym partnerem jest władza lokalna, gwarantująca jakość przemian. Można uznać, że ten szczególny rodzaj odpowiedzialnej partycypacji w Japonii nie do końca odpowiada europejskiemu rozumieniu partycypacji. Druga istotna różnica dotyczy czasu trwania procedury partycypacyjnej w Japonii, gdyż często bywa tak, że programy odnowy trwają dziesiątki lat. Powodem jest mocno rozdrobniona struktura własnościowa oraz konieczność uzyskania akceptacji dla chęci przeprowadzenia zmian od co najmniej 2/3 właścicieli (Association Project). W artykule omówiony jest przykład Roppongi Hills dla zobrazowania procesu, zaś dla pełniejszego zrozumienia japońskiego kontekstu opisane są aspekty związane z pozyskiwaniem terenu w celu uzyskania ulg podatkowych, ochroną lokatorów, wywłaszczaniem z nieruchomości, przyzwoleniem społecznym na częste zmiany. Kolejną istotną kwestią poruszoną w artykule jest tworzenie prawa lokalnego. Przywilej zarezerwowany dla władzy lokalnej w Polsce, w Japonii jest udziałem większej grupy społecznej. W projektach District Plan biorą udział zarówno sama władza lokalna lub grupy właścicieli, deweloperzy, jak i NGO tworząc samodzielnie prawo lokalne. W każdym przypadku District Plan jest przedkładany władzy prefekturalnej. Takie zrównanie w uprawnieniach może być przyczyną, dla której w Japonii nie odczuwa się niechęci i zdystansowania do władzy lokalnej. Z drugiej strony w Polsce zarządzana centralnie gospodarka charakteryzowała się brakiem poszanowania własności i interesów społeczności lokalnych przez całe dziesięciolecia, a sama partycypacja społeczna była w czasach komunizmu ograniczona do wymuszonej akceptacji dla wprowadzanych zmian. Przejście od planowania centralnego do decentralizacji zostało powiązane z upowszechnieniem partycypacji społecznej, rozumianej jako udział społeczności lokalnych w podejmowaniu decyzji przestrzennych. Dopiero kolejne zmiany ustawodawcze (w Japonii w 1999, w Polsce w 2003) doprowadziły do tradycyjnie rozumianej europejskiej partycypacji i od tego czasu zauważalne są zmiany w świadomości społecznej, polegające na aktywniejszej partycypacji społecznej i samorządności i w efekcie prowadzące do coraz dojrzalszej demokracji zarówno w Japonii, jak i w Polsce.
Wydawca

Rocznik
Strony
159-194
Opis fizyczny
Bibliogr. 80 poz.,
Twórcy
  • Senior Town Planner, Gdańsk Development Agency
Bibliografia
  • [1] Amendments of the European treaty, European Council, Common Provisions, annex 1, 2007.
  • [2] Andersen H.T., Kempen R. van, New trends in urban policies in Europe; evidence from Netherland and Denmark, Cities, Vol. 20, No. 2, 2003, 77-86.
  • [3] Belliot M., Rethinking economic geography, European cities under challenge, Nancy, 12, 2009.
  • [4] Benner J., Eichhorn T., Geiger A., Hafele K., Krause K., Public participation and urban planning supported by OGC web services, REAL CORP 2009, www.corp.at.
  • [5] Billsjö R., Diab N., Ferrari B., Ruzicka-Rossier M., Takeuchi Y., Urban planning culture of Japan, Développement Territorial Et Urbanisme II, Villes d'Asie, SGC SSIE SAR ENAC INTER, 2009.
  • [6] Boyle, Rogerson, Power, discourse and city trajectories, 2001. www.eprints.cdlr.strath.ac.uk./678.
  • [7] Buntrock D., Japanese architecture as a collaborative process, SPON Pr.2002.
  • [8] www.cecodhas..../social_housing_in_Poland.
  • [9] Community involvement in planning: the government objectives, Office Of The Prime Minister, London 2004.
  • [10] Development management - planning guidelines nr 13, Department Of The Environment, Heritage And Local Government, Ireland 2007.
  • [11] Development plans - planning guidelines nr 15, Department Of The Environment, Heritage And Local Government, Ireland 2007.
  • [12] Dosch F., Preuss T., Land consumption in Germany - trends, targets, tasks, planning instruments, Bilateral German Polish REFINA Workshop: Research and model project on suburbanization and land consumption, Gdańsk 2009.
  • [13] Dziekoński O., Summary of presentation made at the conference Isocarp, Conference Isocarp, Gdańsk 2009.
  • [14] www.econ.worldbank.org.
  • [15] Eminent domain, www.wikipedia.
  • [16] Europe, le genie des villes, European cities under challenge, Nancy, 12.2009.
  • [17] Faludi A., A turning point in the development of European spatial planning? The "territorial agenda of the European Union" and "First action programme", Progress in Planning 71, 2009,1-42.
  • [18] Friedmann J., Globalization and the emerging culture of planning, Progress In Planning 64, 2005, 183-234.
  • [19] From disparities to diversity territorial cohesion in the European Union, Commission of the European communities, Tw Eser Springer, 2004, 27.
  • [20] Gospodini A., Portraying classifying and understanding the emerging landscapes in the post-industrial city, Cities, Vol. 23, No, 5, 2006, 311-330.
  • [21] Gospodini A., European cities in competition and the new uses of urban design, Journal Of Urban Design, Vol. 7, No. 1, 2002, 59-73.
  • [22] Goto T., Summary of presentation made at the Asian city development strategy, Tokyo Conference, Tokyo, 07.1999.
  • [23] Graham M., Research in Japan: peak oil, climate change and renewable energy; Seminar Urban planning for new, energy future, Centre for Building and planning studies, Sydney, 08.2008.
  • [24] Guidance on enhancing public participation in local government, Department of the Environment, Transport and the Regions, The Stationery Office, London 1999.
  • [25] Guller P., Integration of transport and land use planning Japan - relevant findings from Europe, Workshop on implementing sustainable urban travel policies, Tokyo 2005.
  • [26] Hasegawa T., Improving market efficiency for the sustainable use of building stock, www.oecd.org/dataoecd/9/20/35896789.pdf.
  • [27] Implementing regional planning guidelines, best practice guidance, Department Of The Environment, Heritage And Local Government, Ireland 2005.
  • [28] The Irish planning system: an overview, www.qub.ac.uk/ep/research/span.
  • [29] Izumi H., Urban renaissance in Japan, www.dajf.org.uk/_pdf/s78_hiroto_izumi.pdf.
  • [30] Johnson W., Lessons from Japan: a comparative study of the market drivers for prefabrication in Japanese and UK private housing development, University College London (UCL), Report submitted to the faculty of the built environment as part of the requirements for the award of the Msc European property development and planning at UCL.
  • [31] Kanemoto Y., Housing question In Japan, Regional Science and urban economics 27, 1997, 613-641.
  • [32] Katz R., Japan: the system that soured, the rise and fall of the Japanese economic mirade, M. E. Sharpe Inc., 1998.
  • [33] Kotowski J., Zagoździńska I., Privatisation vs productivity in Poland - www.oecd.org/dataoecd/21/45/37528505.pdf.
  • [34] Law of Japan, www.wikipedia.
  • [35] Liston-Jones D., The urban renaissance and sustainable communities, Urban Renaissance Seminar, London 2004.
  • [36] Location factor, www.economy-point.org/location-factor.html.
  • [37] Makino C., Synopsis, www.fudousan-kanteishi.or.jp/english/material_e/makino_e.
  • [38] Marvin S., May T., City futures: views from the centre, City 7 (2) 2003, 213-226.
  • [39] Millward H., Urban containment strategies: a case study appraisal of plans and policies in Japanese, British and Canadian cities, Land Use Policy, Vol.23, issue 4, 2008, 473-485.
  • [40] Modern local government: In touch with the People, Department of the Environment, Transport and the Regions, The Stationery Office, London 1996.
  • [41] Muraki M., Tekano H., Regional planing system in Japan, 43th Annual Conference, Association of collegiate school of planning, Cleveland 2001.
  • [42] National urban policy of Poland, European Urban Knowledge Network, www._eukn.org.
  • [43] Nishayama Y., kukaku-seiri (land readjustment) a Japanese land development technique, Land assembly and development, a Journal of land readjustment studies, Vol. 1, No. 1, 1987, 1-14.
  • [44] Nishi E., The role of local institutions in promoting residents' interest in urban planning – comparative study of Denmark and Japan, City Futures, Chicago, 2004.
  • [45] Noguchi Y, Land prices and house prices in Japan, www.nber.org/chapter/c8819.
  • [46] Onishi T., A policy pendulum swinging between the centre and the suburbs-perspective on regeneration policies of central districts in Japan, www.ifhp.org/documents/LWS1_onishi-paper.doc.
  • [47] Our towns and cities: the future: delivering an urban renaissance, Department of the Environment, Transport and the Regions, The Stationery Office, London 2000a.
  • [48] Pawłowska K., Duch miejsca i jego znajomi, [w:] Miejsce, praca zbiorowa pod red. A. Baranowskiego i A. Awtuch, Wyd. Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2008, 101-108.
  • [49] Pawłowska K., Idea i metody partycypacji społecznej w architekturze krajobrazu, Zarządzanie krajobrazem kulturowym i kształtowanie społecznych postaw proekologicznych, prace komisji krajobrazu kulturowego, PTG Nr 10, Sosnowiec 2008.
  • [50] Pawłowska K., Krajobraz - Architektura - Ludzie; japońsko-polskie studia porównawcze, artykuł w niniejszym tomie.
  • [51] Pawłowska K., Wieżowiec i park publiczny - relacje funkcjonalne i krajobrazowe, Union of Baltic Cities Seminar, Baltic towers: contribution to the city and the community, Gdańsk 2009.
  • [52] Planning And Development Acts 2000, Ireland 2001.
  • [53] Planning And Development Regulations 2001, Ireland 2002.
  • [54] The production of urban sprawl in eastern Germany as a phenomenon of post-socialistic transformation, Umweltforschungezentrum Centre For Environmental Research, Leipzig Halle Department Of Urban And Environmental Sociology, Cities, Vol. 22, 2005,123-124.
  • [55] Participation, www.wikipedia.
  • [56] Report of the inter-departmental committee on development contributions, Department Of The Environment, Heritage And Local Government, Ireland 2007.
  • [57] Retail planning, guidelines for planning authorities, Department Of The Environment, Heritage And Local Government, Ireland 2005.
  • [58] Rural housing policies and local need criteria in development plans, Environment, Heritage And Local Government, Circular SP 5/08, Ireland 2008.
  • [59] Shibata K., Neoliberalism, risk, and spatial governance in the developmental state: Japanese planning in global economy, Critical Planning Summer, 2008.
  • [60] Shibata K., The public interest in planning in Japanese jurisprudence: the limits to participatory democracy, http:/eprints.lse.ac.uk.
  • [61 ] Shibata K., The public interest; understanding the state and city planning in Japan, Environmental and spatial analysis, No. 107, 2003.
  • [62] Simpson F., Chapman M., Comparison of urban governance and planning policy, Cities, Vol. 16, 1999, 353-364.
  • [63] Sorensen A., Conflict, consensus or consent implication of Japanese land readjustment practice for developing countries, Habitat International 24, 2000, 51-73.
  • [64] Sorensen A., Land Readjustment, urban planning and urban sprawl in the Tokyo metropolitan area, Progress in planning 53, 2000, 217-330.
  • [65] Sorensen A., The making of urban Japan: cities and planning from Edo to the twentieth first century, Routledge 2002.
  • [66] Spatial development and spatial planning in Germany, Federal Office For Building And Regional Planning, Germany 2001.
  • [67] Srinvas H., Japan: overview of planning, www.japanurbanobservatory.
  • [68] Srinvas H., Planning practice in Japan, _www.japanurbanobservatory.
  • [69] Studium lokalizacji obiektów wysokościowych, Uchwała Rady Miasta Gdańska nr XXVIII/764/08 z dn. 25.09.2008.
  • [70] Suk Chong T., The urban redevelopment policy in Tokyo: case studies of Roppongi Hills and Tokyo Midtown projects, Public ecologies of art, www.ln.edu.hk/cultural/materials/5_P1.pdf.
  • [71] Towards an urban renaissance: final report of the Urban Task Force, Urban Task Force, London 1999.
  • [72] Tsukamoto Y., Almazan J., Scrap and build alternatives to the corporate redevelopmentof Tokyo, www.monu.org/monu4.
  • [73] Urano M., Japan's urban land problems and their social background: sociological consequences of modernisation in central Tokyo, www.dspace.wul.waseda.ac.jp/dspace/bitstream/2065/8610/1.
  • [74] Urban land use planning system in Japan, www.lvzopac.jica.go.jp/external/library.
  • [75] Urban planning in Japan, www.pac.jica.go.jp/external/library.
  • [76] Wałęsa L, Moja Japonia, "Tygodnik Powszechny" nr 28.07.2002.
  • [77] Worthington J., Urban change learning from experience, Urban Renaissance Seminar, London 2004.
  • [78] www.globalpropertyguide.com/faq/inheritance-law-and-taxes.
  • [79] www.mori.co.jp/en/projects/roppongi/background.
  • [80] Your region, your choice, Department of the Environment, Transport and the Regions, The Stationery Office, London 2002.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.baztech-article-BGPK-3223-2581
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.