Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 23

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
PL
Do wód zbiornika Jeziorsko dopływają liczne zanieczyszczenia, w tym biogeny, których nadmierna ilość powoduje nasilenie procesu eutrofizacji w akwenie. Konsekwencją tego są pojawiające się zakwity fitoplanktonu, doprowadzające do zaburzenia równowagi ekologicznej w środowisku wodnym, do zmniejszenia ilości światła docierającego do głębszych warstw wody oraz do zachwiania równowagi tlenowej, przez co mogą powodować masowe śnięcie ryb. Oprócz tego sinice mogą wydzielać groźne toksyny, szczególnie niebezpieczne dla zdrowia i życia zarówno zwierząt, jak i ludzi. Dlatego bardzo ważne jest monitorowanie akwenu pod kątem symptomów eutrofizacji oraz występowania toksyn sinicowych. W artykule przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych na zbiorniku Jeziorsko w sezonie 2014, potwierdzających zły stan wód tego akwenu, występowanie w nim nadmiernych zakwitów oraz niebezpiecznych toksyn, w tym głównie mikrocystyny-LR.
EN
Numerous polluting agents flow into the waters of the Jeziorsko Reservoir, including nutrients, the excessive amount of which results in intensification of the eutrophication process in the reservoir. This results in phytoplankton blooming, leading to disruption of the ecological balance in the water environment, reduction of the amount of light penetrating deeper water strata and loss of the oxygen balance potentially provoking mass fish deaths. Moreover, the blue-algae may discharge dangerous toxins, particularly detrimental to the health and life of animals and people. It is therefore very important to monitor the reservoir for the occurrence of eutrophication symptoms and blue-algae toxins. The article presents the results of research carried out in the Jeziorsko Reservoir in the 2014 season, confirming poor state of its waters, occurrence of excessive blooming and dangerous toxins, mainly microcystin-LR.
EN
Cyanobacterial blooms occur frequently in artificial lakes, especially in water reservoirs with small retention exposition to anthropopressure. The abundant occurrence of cyanobacteria is accompanied by danger of oxygen imbalance in the aquatic environment and the secretion of toxins that are possible threat to human health and life. Cyanobacterial cell growth depends on a number of physical (temperature, light exposure), chemical (pH, concentration of compounds containing nitrogen and phosphorus) and biological (the presence of other organisms) factors. This paper presents the results of the analysis of water from reservoirs located in southern Wielkopolska region (Pokrzywnica-Szałe, Gołuchów and Piaski-Szczygliczka). Some important physico-chemical parameters of water samples taken from investigated reservoirs as well as cyanotoxins concentration were determined. Furthermore, the cyanobacterial species were identified. There was also an attempt made to correlate the water parameters with the cyanobacteria development and cyanotoxins production. On the basis of the results obtained in the analyzed season, it can be concluded that water from Pokrzywnica and Gołuchów reservoirs was rich in nutrients, hence the intense cyanobacterial blooms and cyanotoxins in water were observed.
PL
Zakwity sinicowe występują szczególnie często w zbiornikach małej retencji poddanych wielokierunkowej antropopresji. Obfitemu występowaniu sinic towarzyszy niebezpieczeństwo związane z zachwianiem równowagi tlenowej w środowisku wodnym oraz wydzielaniem toksyn, które niosą ze sobą zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Wzrost komórek sinic uzależniony jest od wielu czynników fizycznych (temperatura, naświetlenie), chemicznych (pH, stężenie związków zawierających azot i fosfor) i biologicznych (obecność innych organizmów). W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań wody ze zbiorników retencyjnych południowej Wielkopolski (Pokrzywnica-Szałe, Gołuchów oraz Piaski-Szczygliczka). Scharakteryzowano parametry fizyko-chemiczne wód, określono gatunki sinic występujące w badanych zbiornikach, a także podjęto próbę skorelowania scharakteryzowanych parametrów wód z rozwojem sinic i produkcją cyjanotoksyn. Na podstawie uzyskanych rezultatów można stwierdzić, że wody zbiorników Pokrzywnica i Gołuchów wykazywały dużą żyzność w badanym sezonie, czego efektem były intensywne zakwity sinicowe, w czasie których odnotowano w ich wodach występowanie cyjanotoksyn.
EN
The purpose of the work was to assess the results of simulation of soil water content (SWC) and the simulated crop yield quantity using a module LandscapeDNDC model which belongs to the family of DNDC models. The assessment was conducted on the outcome data gathered during the simulation carried out in the experimental plots of Agricultural Experimental Station in Brody (nearby Poznań, Poland) in the period of 28 March to 13 August 2012. The crops grown in the experimental fields were as follows: alfalfa, potatoes, winter wheat, rye and spring barley. Average daily content of water in the soil at the depth of 10 cm from 28 March to 13 August 2012 was 12.95 ± 0.52% (CI = 95%). This value was measured by the sensors installed in the automatic measurement site located 20–60 meters from individual experimental fields. This area in 2011/2012 was overgrown by low vegetation (monocotyledons and dicotyledons). Simulated average value of SWC for the experimental plots in the same period was 12.43 ± 0.85%. These results lead to a conclusion that the model correctly simulates water conditions of the soil. Simulations conducted in LandscapeDNDC brought the crop yield results which amounted from 64.4 to 116.1% of the specific actual crop yield. The crop yield quantity of spring barley was simulated most accurately, then the crops of alfalfa, winter wheat and potatoes. The measured quantity of winter rye crop yield (7.1 t ha-1) differs from national average quantity which was 2.4 t ha-1 in the years from 1999 to 2011. Such a big crop yield obtained in the experimental plot is rare in farming conditions, which results in the overestimation of the crop yield quantity by the model.
EN
One of the way of carbon dioxide sequestration is concrete carbonation process. In this paper an assessment of the CO absorption abilities of the recycled concrete aggregates is presented. Analyses have been carried out both with an accelerated method, wherein the concrete aggregates placed in closed chambers under controlled conditions were exposed to the air composed of 8% CO2, and at the ambient atmospheric carbon dioxide concentration. This is the first innovative study where the intensity of the carbonation process was assessed at the ambient CO2, concentration level by means of the closed dynamic chamber technique which is commonly applied in studies of greenhouse gases exchange between the ecosystem and the atmosphere. The recycled aggregates made from concretes with different water to cement ratio (0.40, 0.50, 0.55 and 0.65) and grain sizes (2/4, 6/8, 12/16 and 4/6, 8/12, 12/16 mm) were tested in our study. The results confirmed that carbonation rate increases with increasing water to cement ratio, whereas decreases with an increase of the aggregates fraction size. As determined by measurements carried out with the closed dynamic chamber system, the recycled concrete aggregates absorbed from 1.48 to 3.56 mg kg-1 s-1 of CO2, at the ambient carbon dioxide concentration level dependently on the aggregates characteristics.
5
Content available remote Sezonowy przebieg wskaźnika wykorzystania wody (WUE) w lesie sosnowym
EN
Assessment of the ecosystem productivity in relation to the amount of water used for such kind of processes have already been investigated for the different ecosystem types by many researchers. Water Use Efficiency (WUE) parameter shows seasonal variation due to changing weather conditions, which determine processes of photosynthesis, respiration and evapotranspiration, and because of biological factors variability. The analysis of the WUE dynamics in the forest ecosystem in Tuczno research station over the hydrological year 2012 were presented in the paper. WUE was calculated based on the daily CO2 and H CO2 O fluxes measured by means of the eddy covariance system (EC) installed over the forest canopy. The fluxes were quality checked in relation to the wind direction, friction velocity values and stationary. The data series used in this investigation were not gap-filled. By using the net value of both fluxes, a good indicator which describe the behavior of the ecosystem as the whole, was obtained. Among a number of weather condition factors, that affect the value of the tested indicator (WUE), mainly photosynthetic photon flux density (PPFD) and the air temperature were evaluated. Separate analysis has been done for daily courses of both CO2 and H2 O fluxes, as well as for WUE for each month of the analyzed period. The highest values of H2 O fluxes (FH) were observed in May and June (0.25 and 0.3 kg m-2s-1) and the lowest in the period from September to December (0.02–0.05 kg m-2s-1). The daily courses of water vapor fluxes revealed dependence to the measured PPFD fluxes, which determines in turn the intensity of the evapotranspiration process. The time courses of the daily 30-min average carbon dioxide fluxes (FC) were also highly variable in each month, similarly to the variances of the FH fluxes. The lowest values of the net F COC were measured in the period from October to December (net CO2 fluxes did not exceed 0.55g m-2 s-1), while in the period from April to July the net ecosystem productivity was the biggest (1.5–2.0 m-2s-1),). WUE reached its minimum in May (7 g [CO2] kg-1), [H2O]), what indicates that the evapotranspiration of the ecosystem was the least effective from the point of view of COCOD absorption from the atmosphere (the ecosystem had a high productivity but it lost a great amount of water at the same time). In contrary, higher WUE values were observed in the colder period of the year, when the amount of available radiant energy was limited. WUE reached its peak in September (nearly 45 g of [CO2] kg-1), [H2O] ) which reveals, that in autumn the decline of evapotranspiration rates were higher than rates of the net CO2 exchange decrease. It also highlights the high adaptability of Scots pine (main species in studied forest ecosystem – 99%), to described conditions. The designated water use efficiency (WUE) parameter, may be used as a good indicator of the current condition of the ecosystem.
6
Content available remote Próba oceny produktywności ekosystemu w warunkach polowych Wielkopolski
EN
The Eddy Covariance technique has been applied for corn field NEE estimation. The Smith, Michaelis-Menten and Misterlich formulas has been used for calculation of net ecosystem exchange (NEE) values between corn canopy and the atmosphere. These approaches have been applied for estimation of temeparture and radiation modification impact on the corn field productivity. The NEE has been evaluated in the first part of this paper and then the relation of NEE runs and elements that influence the NEE values has been summarized. In another part the analysis of NEE under thermal and radiative conditions has been presented. The Michaelis-Menten model has been found as the most distinct one for the measurements of the relationship. This model indicated that the highest NEE value (NEE = 10.0 µmol m-2 s-1) has been found under combination of the low radiation and high temperature conditions. The lowest value of NEE has been estimated under the highest PPFD and lowest Ta amount. The applied models have confirmed relationship between NEE, PPFD and Ta. All three models confirmed the fact that the lowest ecosystem productivity is found under high radiation input. The accumulated NEE values were compared with the real values according to the Smith, Michaelis-Menten and Misterlich equations. The results of the Michaelis-Menten equation and Misterlich were the most similar to the real cumulative NEE values. The theoretical change of thermal (0.5°C increase) and radiation (4% decrease) resulted in tested higher CO2 sequesteration from the atmosphere.
PL
W pracy określono charakter i stopień wpływu wskaźnika powierzchni liści LAI na charakterystyki optyczne pokrywy roślinnej, opartych na promieniowaniu w przedziałach czerwieni i bliskiej podczerwieni dla obszaru rolniczego. Pomiary wykonano dla pięciu gatunków roślin (tzn. żyta ozimego, pszenicy ozimej, pszenżyta ozimego, ziemniaków i jęczmienia jarego), uprawianych na stacji doświadczalnej w Brodach (województwo wielkopolskie). LAI jest istotnym parametrem ekofizjologicznym. Obecnie szybko rozwijającą się techniką, służącą do szacowania charakterystyk biofizycznych pokrywy roślinnej, jest stosowanie pomiarów jej charakterystyk optycznych. Porownując wartości współczynnika determinacji R2, a także statystyczne miary dopasowania modelu, uzyskane dla różnych typów zależności (liniowej, logarytmicznej, wykładniczej, wielomianowej i potęgowej) i różnych gatunków roślin zauważono, że zależność analizowanej grupy spektralnych wskaźników roślinności od LAI jest nieliniowa, przez co jego szacunki na ich podstawie są obarczone stosunkowo dużym błędem (średnio 0,48 m²·m-²). Najwcześniej efekt saturacji występował dla najczęściej stosowanych wskaźników NDVI i SR. Dane wskazują także, że podczas szacunków LAI na podstawie większości spektralnych wskaźników roślinności, opartych na ρNIR i ρRED, znaczący wpływ mają zaburzające efekty tła glebowego, które najsilniej oddziałują na wartości NDVI. Wpływ ten okazał się być najmniejszy w przypadku SAVI, dla którego uzyskiwane wartości R² w warunkach zależności od LAI były, w porównaniu z pozostałymi analizowanymi wskaźnikami, najczśćciej największe. SAVI najlepiej sprawdza. się także jako wskażnik, na podstawie którego można modelować oczekiwane wartości LAI.
EN
The paper presents the character and effect of the leaf area index (LAI) on optical characteristics of plant cover based on radiation in the red and near infrared region for an agricultural area. Measurements were made for 5 plant species (winter rye, winter wheat, winter triticale, potatoes and spring barley) grown in experimental station in Brody (Wielkopolska Province). LAI is an important ecophysiological parameter. Measurement of optical characteristics is now a rapidly developing technique used to estimate bio-physical characteristics of plant cover. Comparison of determination coefficient R2 and statistical measures of model fitness for various types of relationships (linear, logarithm, exponential, polynomial, power) and for various plant species showed that the relationship between the analysed group of spectral plant indices and LAI was non-linear and hence burdened with relatively large error (mean 0.48 m²·m-²). The effect of saturation appeared earliest for most commonly used indices - NDVI and SR. Disturbing effects of soil background, which most strongly affect the NDVI values, expressed themselves when estimating LAI from most spectral plant indices based on ρNIR and ρRED. This effect was smallest for SAVI, for which R2 was highest as compared with other analysed indices. SAVI worked best as an index, based on which one may model the expected values of LAI.
PL
Jedną z metod, służącą poznaniu mechanizmów procesów wymiany masy i energii między atmosferą a powierzchnią czynną różnych ekosystemów lądowych, jest bezpośredni pomiar strumieni gazów szklarniowych. Szczególna uwaga badaczy skupia sie na ditlenku węgla, którego koncentracja w atmosferze wzrasta w niepokojącym tempie (URBANIAK 2006). W pracy przedstawiono wyniki pomiarów wymiany ditlenku węgla przeprowadzonych w dniu 29 czerwca 2011 r. i wykonanych na trzech poletkach doświadczalnych (uprawa lucerny, pszenicy oraz ziemniaków), zlokalizowanych na terenie Rolniczej Stacji Doświadczalnej w Brodach (województwo wielkopolskie) oraz wymodelowane wielkości oddychania (Reco), wymiany netto (NEE) i produkcji pierwotnej (GEP) ekosystemu. Pomiary przeprowadzono techniką dynamicznych komór zamkniętych. W dniu 29 czerwca 2011 r. wartości zmierzonego Reco wahały się w granicach od 3,61 do 16,62 µmol CO2·m-²·s-¹, natomiast wartości zmierzonego NEE od 4,22 do -24,08 µmol CO2·m-²·s-¹. Wyniki modelowania oddychania ekosystemu (Reco) dla poszczególnych upraw, uzyskane za pomocą modelu LLOYDA i TAYLORA (1994), nie różniły się średnio od wartości zmierzonych o wiecej niż 4%. Wyniki modelowania NEE wskazują że wybrany model (MICHAELIS, MENTEN 1913) sprawdził się dla stanowiska z uprawą lucerny i pszenicy (średni bezwzględny błąd procentowy - MAPE równał sie, odpowiednio, 25,0 i 7,3%). Prognozy NEE dla stanowiska z uprawą ziemniaka rożniły się w znacznym stopniu (MAPE równy 98,5%) od wartości pomierzonych, dlatego też przesłankę do dalszych badań stanowi poszukiwanie modelu, który uwzględniałby, oprócz PPFD, także inne czynniki środowiska kontrolujące proces fotosyntezy.
EN
One of the methods to study the exchange of mass and energy between the atmosphere and the surface of various terrestrial ecosystems is direct measurement of the fluxes of greenhouse gases. Particular attention is focussed on carbon dioxide whose concentration in the atmosphere dramatically increases (URBANIAK 2006). The paper presents results of the measurements of carbon dioxide exchange conducted on 29th of June 2011 on three experimental plots (alfalfa, winter wheat and potato crops) situated in Agricultural Experimental Station in Brody (Wielkopolskie Province) and modeled values of ecosystem respiration (Reco), net ecosystem exchange (NEE) and gross ecosystem production (GEP). Measurements were carried out by means of closed dynamic chamber system. Reco measured on 29th of June 2011 ranged from 3.61 to 16.62 µmol CO2·m-² ·s-¹ and measured NEE - from 4.22 to -24.08 µmol CO2·m-² ·s-¹. Modeled values of the ecosystem respiration (Reco) for particular crops obtained with the LLOYD and TAYLOR [1994] function did not differ from measured values by more than 4% on average. The results of NEE modeling indicate that selected model [MICHAELIS, MENTEN 1913] worked well for sites with alfalfa and winter wheat crops (mean absolute percentage error - MAPE was 25.0 and 7.3%, respectively). NEE predictions for the site with potato crop differed largely (MAPE = 98.5%) from measured values and hence there is a need for looking for a model that would consider, apart from PPFD, also other environmental factors driving photosynthesis.
9
Content available remote Nowoczesne metody pomiaru wymiany masy i energii pomiędzy podłożem a atmosferą
EN
The heat and mass exchange measurement techniques are commonly used for environmental studies. Globally we observe rapid increase of greenhouse gases concentration in the atmosphere. This phenomenon causes stronger interest in gas exchange measuring techniques such as eddy covariance, eddy accumulation and chambers. These techniques has been recently developed at Agromeotorology Department for water vapor, carbon dioxide, methane and nitrous dioxide exchange measurements. The measurements of CO2, CH4, N2O and heat fluxes using described above techniques has been carried out at Rzecin wetland since the beginning of 2004. These activities have been realized in the framework of European integrated projects both CARBOEUROPE and NITROEUROPE.
EN
The survey carried out within farmers of the Wielkopolska Region in 2003/2004 indicated that there is a strong demand on the agrometeorological information which could support the decision process in farms. As a result, the scientists working at the Agrometeorology Department of the Agricultural University of Poznań, Poland, establish relation with the Interdisciplinary Centre for Mathematical and Computational Modelling of Warsaw University (ICM UW) to assess if there is possible to use the meso-scale weather forecast model to create an agrometeorological information service. The practical effect of this activity is the Internet based Wielkopolska Region Service of Agrometeorological Information (WISIA). Within information presented in the service are weather forest for 60-hours ahead (made by the ICM UW) as well as many other agrometeorological advices for farmers prepared on the basis of the aforementioned weather forest and measured data of three automatic weather stations located on arable fields in the Wielkopolska Region. The agrometeorological forecast consists of: forecast of cumulative degree days and indicated dates of some agriculture and orchard pests occurrence; precipitation - daily sum and cumulative precipitation; potential and real evapotranspiration; climatic water balance; indicated periods of dew occurrence, global radiation and sunshine duration; forecast of conditions suitable for carrying out the chemical plant protection procedures; as well as forecast of probability of the Phytophtora infestance occurrence (prepared by the IUNG Puławy). All information is calculated for each of the weather forecast grid, with the resolution of a commune area. The WISIA service is available free of charge on the Website www.agrometeo.pl since the beginning of 2006. The most important information related to the WISIA service and possibilities of their use in farming systems are presented in this article.
PL
Sinice (Cyanoprokaryota), wchodzące w skład planktonu, należą do grupy Gram-ujemnych mikroorganizmów fotosyntezujących. W normalnym stanie wód ilość komórek sinicowych w 1 cm3 wody waha się od kilkuset do kilku tysięcy, podczas gdy w okresach intensywnego zakwitu może dochodzić nawet do kilkuset tysięcy w 1 cm 3 wody. Nadają one wtedy intensywne zabarwienie wodzie, której kolor zależy od dominujących gatunków. Obecność glonów oraz sinic w dużych ilościach może też nadawać wodzie charakterystyczny nieprzyjemny zapach, którego intensywność i charakter zależą od rodzaju kwitnących glonów i sinic oraz od ich ilości w wodzie. Zakwity sinicowe są olbrzymi problemem natury higienicznej i zdrowotnej, a także estetycznej, tworząc podczas intensywnych zakwitów kożuchy oraz pianę na powierzchni zbiorników wodnych. Problemem są także toksyny produkowane przez wiele gatunków sinic (anatoksyna, afanotoksyna, mikrocystyna, nodularina, akutificyna, scytoficyna, czy też cyanobakteryna), o toksyczności ostrej, mieszczącej się w średnim przedziale toksyczności, oraz mających właściwości kancerogenne. Toksyny sinicowe stanowią bardzo niebezpieczną grupę związków chemicznych działających zarówno na hepatocyty wątroby, jak też na system nerwowy ludzi i zwierząt. Stąd bardzo ważne jest efektywne ich usuwanie w procesie uzdatniania wody. W artykule po raz pierwszy w Polsce przedstawiono dane dotyczące zastosowania ditlenku chloru oraz ozonu do uzdatniania wody w ciągu produkcyjno-przesyłowym Sulejów-Łódź. W latach 1998-2001 efektywność usuwania mikrocystyny-LR wahala się w przedziale 74-92%,. podczas gdy dla innych izoform wahała się zakresie 45-94% ładunku.
EN
Cyanobacterials (Cyanoprokaryota) belong to plankton. In normal state concentration of cyanobacterial cells in water ranged between few hundreds to few thousands in 1 cm3 of water but while blooming may be increased even to one million in 1 cm3. At this time water bas characteristic colour, depending on dominated species. Also characteristic smell is coming from presence of cyanobacterial and phytoplankton cells produced odour substances. The cyanobacterial blooms are very important hygienic problems for human and animal health, While blooming they form foams and head coating on water surface. Also huge problems pose cyanobacterial toxins. Cyanobacteria may produce acute toxins such as hepatotoxic peptides (microcystins, nodularins and cylindrospermopsin) and neurotoxic alkaloids (anatoxin-a, anatoxin-a(s), homoanatoxin and aphanotoxins). Cyanobacterial toxins are very dangerous substances, which can intoxicated livers hepatocytes and nervous system of humans and animals, In this situation is very important to remove them in water pretreatment processes. Data on removing of cyanobacterial toxins front water in pretreatment process with application of chlorine dioxide and ozone in Sulejow-Łodz system, were presented for the first time in Poland. In period 1998-2001 effeciency of microcystin-LR removing was ranged between 74+92% while for other isoforms it was between 45-94%.
PL
Sinice (Cyanophyta) z rodzaju Microcystis, Oscillatoria, Anabaena, Aphanizomenon czy też Phormidium są zdolne są zdolne do wytwarzania hepatotoksyn (mikrocystyn), jak również licznej grupy neurotoksyn (anatoksyna-a, -a(s), -b, -c, -d, saksytoksyna, neosaksytoksyna, itp.) o bardzo zróżnicowanym mechanizmie działania na ekosystem i organizm ludzki. W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących zawartości neurotoksyn (Antx-a, Antx-a(s), HomoAntx-a) w wodzie ze Zbiornika Sulejowskiego. W oparciu o wskaźniki jakości wody oraz parametry jej oczyszczania scharakteryzowano skuteczność usuwania neurotoksyn w poszczególnych procesach oczyszczania wody. Stwierdzono, że zawartość neurotoksyn w biomasie pobranej ze Zbiornika Sulejowskiego wynosiła 0,1÷139,1 mg/g, natomiast ich średnia zawartość w ujmowanej wodzie wynosiła 1-5 mg/m3. Wykazano, że najskuteczniejszym etapem usuwania neurotoksyn (Antx-a, HomoAntx-a oraz Antx-a(s)) był etap ozonowania, którego skuteczność wynosiła 13,1÷23,1%, lecz była jednak niższa niż w wypadku usuwania mikrocystyny LR (58÷80%).
EN
Cyanobacteria (Cyanophyta) of the genus Microcystis, Oscillatoria, Anabaena, Alphanizomenon or Phormidium have the ability to produce hepatotoxins (microcystins) and a large group of neurotoxins (anatoxin-a, -a(s), -b, -c, -d, saxitoxin, neosaxitoxin, etc.) highly diverse in the mechanism of toxicity towards the ecosystem and humans (with an LD50 ranging from 10 to 200 mg/kg of human body). Samples of the Sulejów lake water were analyzed for the presence of neurotoxins (Antx-a, Antx-a(s) and HomoAntx-a). The efficiency of neurotoxins removal was assessed after particular unit process by taking into account the values of the water quality parameters measured prior to and after the treatment process. The content of neurotoxins in the biomass samples collected from the Sulejów Impoundment Lake varied from 0.1 to 139.1 mg/g, while in the lake water samples their content averaged between 1 and 5 mg/m3. Ozonation was found to be the most efficient unit process with an extent of neurotoxin (Antx-a, Antx-a(s) and HomoAntx-a) removal of 13.1 to 23.1%, which was, however, lower than that of misrocystin LR removal amounting to 58-80%.
EN
The article presents the results of analyses of changes in the number of ponds in the Wyskoć catchment basin carried out in the years 1980-2003 and the characteristics of ponds excavated in that period. Only water reservoirs of an area less than 2 ha were considered. Analyses were based on topographic maps in the scale of 1:10 000 and aerial photographs taken in 1996. The results indicated that the number of filled ponds increased, especially those located in fields and grasslands. However, forest and wetland ponds were the most resistant to the processes of quantitative degradation because not even a single pond was filled during the analysed period. Over 70% newly excavated water bodies were made as an effect of exploitation of mineral and peat resources. However, nowadays ponds are more often created as a result of intentional human activities and are used for fish farming, recreation and as water retention reservoirs used in irrigation of small agricultural and gardening areas.
PL
W artykule przedstawiono wyniki analiz zmian liczby małych zbiorników wodnych na obszarze zlewni rowu Wyskoć w latach 1980-2003 oraz wybrane charakterystyki zbiorników wodnych wykopanych w tym okresie. Analizie poddano wyłącznie zbiorniki małe o powierzchniach poniżej 2 ha. Wszelkie analizy wykonywano na podstawie map topograficznych w skali 1:10 000 oraz zdjęć lotniczych z 1996 r. Uzyskane wyniki jednoznacznie wskazują, że liczba małych zbiorników wodnych w zlewni rowu Wyskoć się zwiększa. Jest to szczególnie widoczne w przypadku zbiorników zlokalizowanych na polach uprawnych i użytkach zielonych. W znacznie mniejszym stopniu zwiększyła się liczba zbiorników śródleśnych oraz zbiorników zlokalizowanych na mokradłach. W analizowanym okresie nie zasypano ani jednego zbiornika zlokalizowanego w lesie bądź na terenie podmokłym, tak więc stwierdzić można, że zbiorniki zlokalizowane na tych użytkach są najbardziej odporne na procesy degradacji ilościowej. Bezpośrednią przyczyną wykopania około 70% zbiorników wodnych była eksploatacja surowców mineralnych (żwiru, pospółki, gliny), bądź torfu. Obecnie jednak małe zbiorniki wodne są coraz częściej tworzone w wyniku celowych działań, jako zbiorniki przeznaczone do hodowli ryb, wędkarstwa, rekreacji, lub jako zbiorniki retencyjne wód wykorzystywanych do małoobszarowych nawodnień rolniczych i ogrodniczych.
EN
Cyanobacteria can produce toxins and are also responsible for the taste and odour of water, which significantly impairs its quality. Removal of cyanobacterial cells with their intracellular compounds during water treatment not only improves the taste and odour of the treated water, but also reduces the concentration of toxic metabolites. In the present study, the ozonation of water in pretreatment plant near Sulejów artificial lake was tested. The concentrations of MCYST-LR and other isoforms of this hepatotoxin were determined at different steps of the pretreatment process by SPE and RP-HPLC methods.
PL
Sinice mogą produkować toksyny, związki pogarszające smak i dające nieprzyjemny zapach, obniżając w ten sposób jakość wody. Usuwanie komórek sinicowych wraz z ich produktami wewnątrzkomórkowymi w czasie procesu uzdatniania wody zmniejszy stężenie substancji smakowych i zapachowych oraz toksycznych metabolitów w uzdatnianej wodzie. Przedstawiono ozonowanie w stacji wstępnego uzdatniania wody znajdującej się w pobliżu zbiornika zaporowego w Sulejowie. Stężenie MCYST-LR i innych izoform tej hepatotoksyny w wodzie oznaczano techniką RP-HPLC po wstępnym oczyszczaniu i zatężaniu próby metodą SPE.
15
PL
W pracy oszacowano zmienność klimatycznego bilansu wodnego terenów rolniczych w ujęciu sezonowym na podstawie danych meteorologicznych, danych o strukturze upraw w dawnym woj. poznańskim i przebiegu rozwoju szaty roślinnej. Bilans ten wyznaczono dla okolic Poznania, wybierając lata o opadach zdecydowanie wyższych lub niższych od średniej z wielolecia 1973-2002. Do obliczeń posłużono się matematycznym modelem bilansu cieplnego (MBC) powierzchni czynnej, opracowanym w Katedrze Agrometeorologii Akademii Rolniczej w Poznaniu. Na podstawie analizy rocznych przebiegów kumulowanego klimatycznego bilansu wodnego stwierdzono, że na ogół w maju następuje zrównanie ilości wody pochodzącej z opadów z ilością wyparowaną od początku roku. Dalszy przebieg wartości kumulowanego klimatycznego bilansu wodnego zależy od ilości opadów ? jeżeli opady przewyższają średnią z wielolecia, to pokrywają potrzeby ewapotranspiracyjne roślin, jeżeli jest ich mniej, zaczyna pogłębiać się deficyt wody. W latach mokrych dopiero jesienne opady po ustaniu wegetacji tworzą wyraźną nadwyżkę wody w środowisku, podczas gdy w latach suchych rok kończy się deficytem.
EN
Annual variability of climatic water balance calculated for agricultural and forest areas of Poznań Province is presented in the paper. The calculation of climatic water balance was based on meteorological data, the structure of croplands and forest areas and on the growth stages of plants. The balance was estimated for three selected years with precipitation markedly exceeding the long-term (1973-2002) average and for another three years with precipitation beneath this average. The mathematic model of heat balance of active surface, made in Agrometeorology Department of the Agricultural University of Poznań, was used in calculations. Annual cumulative climatic balance presented in the paper showed that equilibration of precipitation water with that evaporated since the beginning of the year usually took place in May. Further course of the balance depended mainly on the amount of precipitation. Evapotranspiration requirements of plants were satisfied only during the periods with abundant precipitation. However, when precipitation was low, the water deficit deepened. In wet years, a significant surplus of water was formed not earlier than with the autumn precipitations, in dry years - the year ended up with water deficit.
PL
Prognozowane zmiany klimatu mogą przyczynić się w krajach europejskich do zwiększenia liczby katastrof, będących konsekwencją zwiększenia częstości występowania ekstremalnych zjawisk meteorologicznych. Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi na zagrożenia i skutki socjoekonomiczne tych zjawisk. Przeanalizowano informacje zawarte w bazie danych EM-DAT, dotyczące katastrof naturalnych w latach 1994-2004. Na tej podstawie stwierdzono zwiększenie częstości występowania katastrofalnych w skutkach zdarzeń, będących konsekwencją ekstremalnych zjawisk meteorologicznych w analizowanym jedenastoletnim okresie. Najczęściej występującym zdarzeniem, powodującym największe straty materialne i ofiary w ludziach, są powodzie, szczególnie często zdarzające się we Francji. Najliczniejsze ofiary w ludziach w Europie są następstwem przede wszystkim ekstremalnych wartości temperatury i powodzi. Ze względu na prognozowane zwiększenie prawdopodobieństwa występowania ekstremalnych zjawisk meteorologicznych na naszym kontynencie należy się spodziewać, że coraz większa liczba jego mieszkańców będzie narażona na znalezienie się w zasięgu tego typu zjawisk.
EN
Forecasted climate changes will increase of natural disaster numbers in European countries that will be a consequence of increasing variability and frequency of weather-related events. The aim of this paper was to pay attention to threats and socio-economical effects caused by extreme weather events. Information gathered from EM-DAT database, related to natural disasters that took place in Europe in 1994-2004 years, were analyzed. The increasing frequency of weather-related disasters occurrence was observed in considered period. The most frequently occurring phenomena, which caused the most deaths and damage costs were floods, permanently observed in France. The most substantial number of mortal victims in Europe was also notice, besides floods, as the result of extreme temperatures. According to predicted global climate changes, the number of natural catastrophes in European countries will rise as a result of extreme events of weather increase. So, we should consider the fact that major number of habitats of our continent will be put in danger.
PL
W pracy przedstawiono koncepcję pierwszego w Wielkopolsce i drugiego w Polsce internetowego serwisu informacji agrometeorologicznej, mającego stanowić system rolniczego wspomagania decyzji w organizacji prac gospodarstw rolnych. Serwis ten będzie obejmował swym zasięgiem rolników w Wielkopolsce i południowej części województwa kujawsko-pomorskiego. Zasadniczym elementem udostępnianej rolnikom informacji agrometeorologicznej będzie prognoza pogody generowana przez model UMPL, pracujący od 1997 r. w Interdyscyplinarnym Centrum Modelowania Matematycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Stworzona sieć automatycznych stacji meteorologicznych ma dostarczać danych, które po zasymilowaniu do modelu UMPL poprawią jakość prognozy meteorologicznej. Na jej podstawie będzie tworzona prognoza agrometeorologiczna, składająca się z informacji o najbardziej odpowiednich terminach wykonywania najważniejszych zabiegów agrotechnicznych (siewu i zbioru roślin uprawnych, koszenia i zbioru traw, wykonywania zabiegów chemicznej ochrony roślin). O potrzebie tworzenia takiego serwisu świadczą wyniki przeprowadzonych badań ankietowych, z których jednoznacznie wynika, że rolnicy w Wielkopolsce są bardzo zainteresowani tego typu informacjami.
EN
The concept of the Internet service of agrometeorological information which will be the first one in the Wielkopolska Region and the second in Poland is presented in this paper. This service will play a major function in agricultural decision support system useful for organization of daily work in farms involved in the project. The Internet agrometeorological service will be useful and available for farmers in the Wielkopolska Region and the southern part of the Kujawsko-Pomorskie region. A fundamental element of agrometeorological information addressed to farmers will be the weather forecast produced by the UMPL model, which has been working in the ICM of Warsaw University since 1997. Created network of automatic weather stations will deliver data, which after assimilation to the UMPL model should improve the quality of weather forecast. On the basis of this forecast the agrometeorological forecast will then be created. This agrometeorological forecast will mainly include information on the optimal dates of most important agrotechnical activities (sowing, harvesting, mowing of grass, spraying etc.). Results of questionnaire carried out in the Wielkopolska Region in 2002 indicate the urgent need of this kind of agricultural service development.
PL
W normalnym stanie wód powierzchniowych liczebność komórek sinic (Cyanophyta) w 1 cm3 wody waha się od kilkuset do kilku tysięcy, przy czym w okresach intensywnego zakwitu może dochodzić do kilkuset tysięcy na 1 cm3 wody. Intensywne zakwity mogą powodować zmianę barwy i nieprzyjemny zapach wody, a także uwalniają duże ilości neurotoksyn alkaloidowych i hepatotoksyn o wysokiej toksyczności. W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące skuteczności oczyszczania wody powierzchniowej w obecności komórek sinic i mikrocystyny LR w układzie oczyszczania wody w Tomaszowie Mazowieckim w 2004 r. Wykazano, że zastosowanie koagulacji bez wstępnej dezynfekcji chlorem lub dwutlenkiem chloru powodowało wzrost zawartości mikrocystyny LR w wodzie (śr. o 176%), w wyniku rozpadu (lizy) komórek sinic pod wpływem koagulantu. Ozonowanie wody dawką 3,0÷5,5 gO3/m3 było najefektywniejszym etapem usuwania mikrocystyny LR z wody. Końcowa efektywność usuwania mikrocystyny LR z wody zmieniała się w zakresie 49,8÷100,0%.
EN
Normally, the number of cyanobacterial cells (Cyanophyta) in surface water varies from several hundred to several thousand per cubic centimeter. While blooming, their number may rise to several hundred thousand per cubic centimeter of water, and the water may take a specific hue and an unpleasant smell. In addition, during blooming cyanobacteria produce large amounts of alkaloid neurotoxins and oligopeptide hepatotoxins of high toxicity. The study reported on in this paper was carried out at the Water Treatment Plant of Tomaszów Mazowiecki in 2004. It aimed at determining the efficiency of their treatment train when the surface water to be treated contained cyanobacterial cells and microcystin LR. The investigations have produced the following findings: coagulation without prechlorination (with chlorine or chlorine dioxide) promoted a rise in microcystin LR concentration by 176% on average, as a result of cell lysis due to exposure to the coagulant; ozonation (with a 3.0 to 5.5 gO3/m3) was the most efficient unit process for microcystin LR removal. The final efficiency of microcystin LR removal from the water ranged from 49.8 to 100%.
PL
Sinice (Cyanophyta), wchodzące w skład fitoplanktonu, należą do grupy gram ujemnych prokariotycznych organizmów fotosyntezujących. W normalnych warunkach liczebność komórek sinicowych w 1 cm3 wody waha się od kilkuset do kilku tysięcy, przy czym w okresach intensywnego zakwitu może dochodzić do kilkuset tysięcy komórek w 1 cm3 wody. Intensywne zakwity nadają wodzie barwę i nieprzyjemny zapach, uwalniają też duże ilości neurotoksyn alkaloidowych i hepatotoksyn o charakterze oligopeptydów o wysokiej toksyczności. W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące efektywności uzdatniania wody ujmowanej ze zbiornika sulejowskiego, przy obecności komórek sinicowych i hepatotoksyn, w systemie wodociągowym Sulejów-Łódź. W badaniach przeprowadzonych w 2002 r. stwierdzono, że końcowe stężenia mikrocystyny LR były dużo niższe niż wartość dopuszczalna (1,0 mg/m3), świadcząc o prawidłowym przebiegu procesu uzdatniania wody. Czynnikiem mającym negatywny wpływ na efektywność uzdatniania wody była całkowita biomasa mikroorganizmów oraz pośrednio wysoka temperatura wody powierzchniowej, wpływająca korzystnie na zakwity oraz przyrost całkowitej biomasy, jak też ilość produkowanych toksyn. Zastosowane w procesie uzdatniania dawki dwutlenku chloru i ozonu były dostateczne do usunięcia mikrocystyny LR w granicach 85÷100%, a innych izoform w granicach 70÷100%. Dokładniejsze zbadanie wpływu tych czynników na efektywność usuwania toksyn sinicowych będzie przedmiotem dalszych badań, w celu potwierdzenia wcześniej uzyskanych wyników.
EN
Cyanobacteria (Cyanophyta) belong to the group of gram-negative procariotic photosynthesizing organisms and are part of the phytoplankton. Normally, the number of cyanobacteria ranges between several hundred and several thousand cells per cubic centimeter of water to increase to several hundred thousand cells per cubic centimeter when blooming. Blooming produces an intensive hue and objectionable odor of the water; it also releases large amounts of alkaloid neurotoxins and hepatotoxins of oligopeptide type displaying a very high toxicity. The present paper shows the results of an experimental study (performed in 2002), which aimed at determining the efficiency of the treatment process involving water taken in from the Sulejów impoundment lake, contaminated with cyanobacterial cells and hepatotoxins. The study has produced a number of major findings. The final concentrations of microcystin LR fell much below the admissible level (1.0 mg/m3). The total biomass of the microorganisms and, indirectly, the high temperature of the surface water had an adverse influence on the efficiency of the treatment process; they promoted blooming, enhanced the increment in the total biomass and increased the amount of the toxins produced. The chlorine dioxide and ozone doses used in the experiments sufficed to yield a removal of microcistin LR and other isoforms within 85 to 100% and 70 to 100%, respectively. The effect of the factors mentioned above upon the extent of cyanobacterial toxins removal will be examined in more detail in a further study in order to substantiate our previous results.
PL
Sinice (Cyanophyla), wchodzące w skład fitoplanktonu, należą do mikroorganizmów gramujemnych fotosyntezujących. W normalnym stanie wód ilość komórek sinicowych w I dm1 wody waha się od kilkuset do kilku tysięcy, podczas gdy w okresach intensywnego zakwitu może dochodzić nawet do kilkuset tysięcy w 1 dm! wody. Nadają one wtedy intensywne zabarwienie wodzie, której kolor zależy od dominujących gatunków. Obecność w dużych ilościach glonów oraz sinic może też nadawać wodzie charakterystyczny nieprzyjemny zapach, którego intensywność i charakter zależą od rodzaju glonów i sinic oraz od ich ilości w wodzie. Zakwity sinicowe są olbrzymim problemem natury higienicznej a także estetycznej, tworząc podczas intensywnych zakwitów kożuchy oraz pianę na powierzchni zbiorników wodnych. Zagrożenie zdrowotne stanowią toksyny produkowane przez wiele gatunków sinic (anatoksyna, afanatoksyna, mikrocystyna, nodularina, akutificyna, scytoficyna czy też cyanobakteryna), o toksyczności ostrej mieszczącej się w średnim przedziale szkodliwości oraz posiadających właściwości kancerogenne. Toksyny sinicowe stanowią bardzo niebezpieczną grupę związków chemicznych działających na hepatocyty wątroby jak też na system nerwowy ludzi i zwierząt. Stąd bardzo istotne jest efektywne ich usuwanie w procesie uzdatniania wody. W artykule po raz pierwszy w Polsce przedstawiono dane dotyczące zastosowania ditlenku chloru oraz ozonu do uzdatniania wody w ciągu produkcyjno-przesyłowym Sulejów -Łódź. W okresie 1998-2001 efektywność usuwania mikrocystyny-LR wahała się w przedziale 74-92%, podczas gdy dla innych izoform była w zakresie 45-94%.
EN
Cyanobacterials (Cyanophyla) belong to phytoplancton. In normal state concentration of cyanobacterial cells in water rangs between a few hundreds to a few thousands in 1 dm3 of water but while blooming may be increased even to one million in 1 dm3. At this time water has characteristic color, depending on dominated species. Also characteristic smell is the results of the presence of cyanobacterial and phytoplankton cells producing odour substances. The cyanobacterial blooms are very important hygienic problem for both human and animal health. While blooming they form foams and head coating on water surface. Also cyanobacterial toxins arc huge problem. Cyanobacteria may produce acute toxins such as hepatotoxic peptides (microcystins, nodularins and cyhndrospermopsin) and neurotoxie alkaloids (anatoxin-a, anatoxin-a(s), homoanatoxin and aphanotoxins). Cyanobacterial toxins are very dangerous substances which can intoxicate hepatocytes and the nervous system in humans and animals. In this situation it is very important to remove them effectively in water pretreatment processes. In the present paper have been presented for the first time in Poland data on removing cyanobacterial toxins from water in pretreatment process with application of chlorine dioxide and ozone on the example of Sulejów - Lodź water pipe system. In period 1998-2001 the effectiveness microcystin-LR removal ranged between 74-92% while for other izoforms they were between 45-94%.
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.