Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 13

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
1
Content available remote Świadomość ekologiczna mieszkańców aglomeracji górnośląskiej
PL
Celem pracy było zbadanie świadomości ekologicznej mieszkańców aglomeracji górnośląskiej. W tym celu na grupie stu osób, o zróżnicowanym wykształceniu i doświadczeniu zawodowym, przeprowadzono ankietę poruszającą kwestię świadomości ekologicznej. Analiza wyników pozwala stwierdzić, iż mieszkańcy aglomeracji górnośląskiej nie są całkowicie świadomi stanu środowiska w swoim otoczeniu. Badani wskazali gospodarstwa domowe jako główne źródło zanieczyszczenia środowiska, natomiast rozwój energetyki odnawialnej jawi się jako działanie, które może skutkować znaczną poprawą stanu środowiska. Większość respondentów uważa, że ich świadomość ekologiczna kształtowała się w okresie życia zawodowego, co sugeruje skuteczność oraz konieczność prowadzenia kampanii proekologicznych ukierunkowanych na dorosłych odbiorców.
EN
The aim of the study was to investigate the ecological awareness of upper silesian inhabitants. Questionnaire on ecological awareness was conducted on a group of 100 people with diverse backgrounds and professional experience. Analysis of the results shows that upper silesian are not fully aware of the state of the environment in their surroundings. The respondents pointed to households as the main source of environmental pollution, whereas the development of renewable energy is seen as an activity which may result in a significant improvement of the environment. The majority of respondents believe that their ecological awareness was formed at work. It can be said that it is important to conduct pro-ecological campaigns aimed at adults.
PL
Celem pracy było określenie częstości występowania miesięcy suchych i wilgotnych w województwie opolskim w miesiącach od maja do września w latach 1981-2010 tj. w okresie wyraźnego wzrostu temperatury w procesie globalnego ocieplenia. Miesiące suche i wilgotne identyfikowano na podstawie czterech wybranych wskaźników, do których należał: wskaźnik termiczno-opadowy A, wskaźnik standaryzowanego opadu SPI, wskaźnik hydrotermiczny K oraz wielkości niedoborów i nadmiarów opadu dla przykładowej rośliny uprawnej tj. ziemniaka późnego. Podjęto również próbę odpowiedzi na pytanie, który ze wskaźników najwierniej charakteryzuje warunki wilgotnościowe okresu wegetacyjnego. Wykazano, że średnia częstość występowania miesięcy, w których obserwowano różne natężenie suszy wynosiła: na podstawie wskaźnika termiczno-opadowego A - 25%, według wskaźnika standaryzowanego opadu SPI - 35%, określona metodą wskaźnika hydrotermicznego Sielianinowa - 36%, a na podstawie wielkości niedoborów opadu - 34%. Średnia częstość występowania miesięcy wilgotnych kształtowała się następująco: na podstawie wskaźnika termiczno-opadowego A - 23%, według wskaźnika standaryzowanego opadu SPI - 23%, określona metodą wskaźnika hydrotermicznego Sielianinowa - 16%, a na podstawie wielkości niedoborów opadu - 29%. Stwierdzono również, że pomiędzy czterema badanymi wskaźnikami a plonami ziemniaka występuje współzależność. Najsilniejsza, istotna statystycznie okazała się korelacja wielkości plonu ze wskaźnikiem termiczno-opadowym A. Przy obserwowanym stałym wzroście temperatury i dużej zmienności opadów charakterystycznej dla klimatu Polski, do identyfikacji miesięcy suchych i wilgotnych w długich okresach bardziej słuszne wydaje się wykorzystywanie zespołowych wskaź- ników uwzględniających temperaturę powietrza i opady atmosferyczne.
EN
The aim of the undertaken research was an evaluation of the frequency of the dry and the wet months in the Opole Voivodeship in the months of May to September in1981-2010 years, in the view of the global warming. The dry and the wet months were characterized on the basis of hydrothermal index K, thermo-precipitation index A, standardized precipitation index SPI and the amount of the precipitation deficiencies and excesses of the late potato. The attempt of answering the question which of these indexes describe the moisture conditions of the vegetative season the best were undertaken. It was proved that the average frequency of months, in which the different level of draught’s intensity was observed, was equal to 25% on the basis of the thermo-precipitation index A, 35% standardized precipitation index SPI, 36% hydrothermal index K, and 34% on the basis of the deficiencies precipitation amount. The average frequency of the wet months were counted to all four indexes and the values were: 23% on the basis of the thermo-precipitation index A, 23% standardized precipitation index SPI, 16% hydrothermal index K, and 29% on the basis of the deficiencies precipitation amount. The dependence between the four indexes and the yield of the potato were observed. The correlation between the potato yield and the thermo-precipitation index A turned out to be the most statistically significant. It seems reasonable, that in the term of the constant temperature growth and the strong disperse of the precipitation, typical for the climate of Poland, the indexes, connected with the air temperature and precipitation, are the best indicators to classify the wet and the dry months.
EN
The paper describes and evaluates the space of Stobrawski Landscape Park located in the north-western part of Opolskie Voivodeship. The study on natural and tourism values was conducted by the “classification-by-points” method. The following evaluation criteria were adopted for the natural values: forestation rate, heterogeneity, the occurrence of natural protection forms and the occurrence of surface water, while for the tourism values, the criteria included: cultural diversity, the number of objects of historical value, the length of tourist trails, the presence of educational paths, and the occurrence of accommodation and catering facilities. Three evaluations, namely natural, tourism, and comprehensive tourism-and-natural evaluation, were carried out. The Head Office of Land Surveying and Cartography data, specialist literature, and field research results were used. The conducted analysis revealed the spatial diversity of the park’s assets, which allows the authors to suggest measures aimed at exploiting the tourism potential of the area concerned while observing the principle of sustainable development. In terms of the natural environment, the most valuable fragments of the area under study are river valleys, particularly the Oder river valley, and the north-western part of the park where, inter alia, 4 nature reserves are located. In view of the low tourism traffic in the park, there is no concern about the loss of natural values of this area due to tourists’ pressure.
PL
Wraz z pierwszą rewolucją przemysłową rozpoczął się w atmosferze wzrost zawartości gazów szklarniowych, będący główną przyczyną globalnego ocieplenia. Proces ten wzmagał się w okresie drugiej rewolucji przemysłowej – wieku elektryczności i silnika spalinowego. Trzecia rewolucja – epoka komputerów – od lat 70. XX w. zbiegła się z początkiem zorganizowanej międzynarodowej troski o klimat i całe środowisko przyrodnicze, zapoczątkowując ideę zrównoważonego rozwoju. W epoce czwartej rewolucji przemysłowej warto zauważyć udane próby zastosowań „Internetu Rzeczy” w obszarach zainteresowań ekologii i meteorologii stosowanej, takich jak: inteligentne środowisko, inteligentna gospodarka wodna, inteligentna energia odnawialna, inteligentne miasto, inteligentny budynek i mieszkanie, inteligentne życie i zdrowie.
EN
With the first industrial revolution, the level of greenhouse gases in the atmosphere began to increase, which has been the main cause of global warming. This process intensified during the second industrial revolution – the age of electricity and the internal combustion engine. The third revolution – the computer era that began in the 1970s – coincided with the start of organized international concern for the climate and the whole natural environment, initiating the idea of sustainable development. In the epoch of the fourth industrial revolution, it is worth noting successful attempts to use the Internet of Things in areas of interest in applied ecology and meteorology, such as smart environment, smart water management, smart renewable energy, smart cities, smart buildings and homes, and smart life and health.
PL
Tematem artykułu jest projekt koncepcyjny Ogrodu Pamięci na terenie dawnego cmentarza żydowskiego, znajdującego się na pograniczu dzielnic Ponikwoda i Kalinowszczyzna w Lublinie. Obszar opracowania obejmuje nieogrodzoną, pozbawioną nagrobków część dawnego cmentarza żydowskiego, która obecnie stanowi dla mieszkańców pobliskich zabudowań namiastkę parku z ubogą infrastrukturą i roślinnością. Założeniem pracy było pogodzenie sprzecznych funkcji terenu poprzez stworzenie bardzo potrzebnego w tym rejonie parku, a jednocześnie zapewnienie odpowiedniego szacunku dla przeszłości miejsca. Zasadniczą część pracy stanowi projekt koncepcyjny Ogrodu Pamięci, w efekcie zaprojektowania którego teren zyskał ład przestrzenny, a roślinność poprzez zaplanowaną zmienność pojawów fenologicznych nabrała również symbolicznego znaczenia, dzięki przypisaniu każdej porze roku pewnego okresu z historii lubelskich Żydów.
EN
The subject of the project is a conceptual design for a Memorial Garden on the site of the former Jewish cemetery, located on the area joining the Ponikwoda and Kalinowszczyzna districts in Lublin. The area covered by the project is an unfenced part of the former Jewish cemetery, without tombstones, which now serves as an ersatz park for residents of nearby buildings, with poor infrastructure and vegetation. The premise of the work was to reconcile the contradictory functions of the site by creating a much-needed park in the area while at the same time ensuring appropriate respect for the history of the site. The core of the work is the conceptual design of the Memorial Garden, owing to which the area will gain spatial order, while through the planned variation of phenological phenomena the vegetation will acquire symbolic meaning, as each season will be associated with a particular period in the history of Lublin Jews.
EN
The article presents the changes in the values of average air temperature and its spatial diversity in the four seasons of the year (spring, summer, autumn, winter) in the years 1981–2010 compared with the 1971–2000 period. In the 1981–2010 period (the new climate normal currently in force) the largest increase in air temperature expressed in the average area value occurred in summer and reached 0.5°C. In spring and autumn the increase in average air temperature was smaller and was 0.4°C and 0.3°C respectively; in winter average temperature did not change compared with the previous climate normal.
PL
Celem pracy jest charakterystyka termiczna zim z dodatnią temperaturą powietrza na obszarze Polski w najnowszej normie wskazywanej przez WMO do opracowań klimatycznych 1981-2010, na którą przypada okres wyraźnego wzrostu temperatury powietrza w skali globalnej i na obszarze Polski, ze wskazaniem konsekwencji jej zmian na walory rekreacyjno-turystyczne obszarów wiejskich. W opracowaniu wykorzystano średnie miesięczne wartości temperatury powietrza z 53 stacji meteorologicznych położonych na terenach nizinnych. Za okres zimowy przyjęto miesiące - XII, I, II. Wyróżniono 6 zim we wszystkich trzech miesiącach o temperaturze średniej obszarowej dodatniej. Były to zimy: 1987/1988, 1988/1989, 1989/1990, 1997/1998, 2006/2007 i 2007/2008. Przeciętna ciepła zima z dodatnią temperaturą we wszystkich miesiącach cechuje się południkowym przebiegiem izoterm stycznia o wartościach od 1 do 3ºC ze wschodu na zachód. W najcieplejszym styczniu 2007 roku przebiegały cztery takie izotermy w podobnym układzie o wartościach od 2 do 5ºC. Najważniejszym ujemnym skutkiem ocieplenia w okresie zimowym jest zmniejszenie się czasu trwania i grubości pokrywy śnieżnej.
EN
In this article the authors present a thermal analysis of winter seasons with temperatures above 0ºC. This analysis was carried out in the period 1981-2010, which was marked by a clear temperature increase in Poland as well as worldwide. The analysis emphasizes the impact of temperature changes on recreational and tourist qualities of rural areas. The material used, featured mean monthly temperature values obtained from 53 weather stations situated in lowland areas. The winter season was defined as lasting from December to February. In all three months 6 different winters were distinguished which had temperatures above 0ºC in terms of mean area values (1987/1988, 1988/1989, 1989/1990, 1997/1998, 2006/2007 and 2007/2008). A typical warm winter with temperatures above 0°C in all three months, is characterized by a longitudinal course of January isotherms from east to west (1 to 3°C). During the warmest month, (Jan 2007) the isotherms had a similar pattern (2 to 5°C). The most important negative impact of global warming during winter is the decrease in the number of days with snow cover and the depth of snow cover. Adaptation approaches present a number of various suggestions and solutions in terms of the existing and forecasted climate changes during winter.
PL
Celem pracy była charakterystyka warunków termiczno-opadowych w województwie opolskim na podstawie wartości średnich miesięcznych temperatur powietrza i miesięcznych sum opadów atmosferycznych (1981-2010) ze stacji: Łosiów, Stare Olesno, Opole i Głubczyce. Obliczono podstawowe charakterystyki statystyczne warunków termiczno-opadowych, którymi były średnie 30-letnie wartości miesięcznych i rocznych temperatury powietrza oraz opadów atmosferycznych, odchylenia standardowe temperatury, współczynniki zmienności opadów atmosferycznych. Badano również czy występują tendencje zmian temperatury i opadów. Ponadto, wyznaczono daty początku i końca okresów termicznych oraz ich długości. Wyznaczone okresy to termiczna zima, okres gospodarczy, wegetacyjny, intensywnej wegetacji oraz dojrzewania odpowiadający okresowi termicznego lata. W ostatnim etapie prac obliczono wskaźnik suchości A. Na podstawie przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że na obszarze województwa opolskiego średnia roczna temperatura powietrza wahała się od 8,0°C do 9,1°C i w przypadku dwóch miejscowości wystąpił istotny jej wzrost. Zaobserwowano również istotny wzrost temperatury miesięcznej w kwietniu i miesiącach letnich. Wzrost temperatury przełożył się na zmiany czasu trwania okresów termicznych, które na badanym obszarze były zróżnicowane co do długości. Zima trwała od 54 do 76 dni, okres gospodarczy od 246 do 260 dni, okres wegetacji od 221 do 235 dni, okres intensywnej wegetacji od 161 do 176 dni, a okres termicznego lata od 90 do 111 dni. Średnie roczne sumy opadów wynosiły od 586 mm w Głubczycach do 652 mm w Starym Oleśnie i cechowały się zmiennością od 17% do 21%. Stwierdzono istotne tendencje rosnące sum opadów rocznych w Łosiowie i Głubczycach oraz sum miesięcznych przede wszystkim w miesiącach: styczniu, lutym, listopadzie oraz w lipcu. Zmiany warunków termicznych i opadowych przełożyły się na zmiany wartości wskaźnika suchości; w miesiącach czerwiec i sierpień stwierdzono jego wzrost, a w styczniu spadek, co oznacza, że wzrasta zagrożenie suszą w miesiącach letnich a styczeń staje się coraz bardziej wilgotny.
EN
The aim of the study was the characteristics of thermal-precipitation conditions in the Opole voivodeship on the basis of mean monthly air temperature, and precipitation values from the 1981-2010 period from the Łosiów, Stare Olesno, Opole, and Głubczyce weather stations. Basic statistical characteristics of the thermal-precipitation conditions were calculated. They were mean monthly, and annual air temperature, and precipitation values over the 30-year period, standard temperature deviations, and precipitation variability coefficients. It was also studied whether there were trends of change as far as temperature, and precipitation were concerned. In addition, the dates of the beginning, and end of thermal periods, as well as their lengths were determined. The determined periods were: thermal winter, the economic period, vegetation period, intense vegetation period, and ripening period, corresponding to the period of thermal summer. During the last stage of study, dryness indicator A was calculated. On the basis of the calculations carried out, it was stated, that in the Opole voivodship the mean annual air temperature ranged from 8.0ºC, and 9.1ºC, and in the case of two towns it increased significantly. A significant increase in monthly temperature was also observed in April, and in the summer months. The increase in temperature translated into changes in the length of thermal periods, which, in the studied area, differed in length. Winter lasted from 54 to 78 days, the economic period from 246 to 260 days, vegetation period from 221 to 235 days, intense vegetation period from 161 to 176 days, and the summer period from 90 to 111 days. Annual precipitation means ranged from 586 mm in Głubczyce, to 652 mm in Stare Olesno, and were characterized by variability: from 17 to 21%. Significant increasing trends were stated in annual precipitation totals in Łosiów, and Głubczyce, and in monthly precipitation totals, above all in January, February, November, and July. The changes in thermal, and precipitation conditions translated into the changes in the dryness indicator values. From June to August, an increase in the value of the indicator was stated, and in January – a decrease, which means that there is an increasing threat of drought in the summer months, whereas January is more, and more humid.
PL
W pracy oszacowano zmiany zasobów termicznych i klimatycznego bilansu wodnego na obszarze Polski w dwóch kolejnych okresach normowych rekomendowanych przez Światową Organizację Meteorologiczną (WMO) – 1971–2000 i 1981–2010, w których obserwowano wyraźny wzrost temperatury powietrza przy braku wyraźnych tendencji opadów atmosferycznych. Zasoby termiczne wyznaczono za pomocą sumy temperatury, natomiast klimatyczny bilans wodny obliczono jako różnicę między sumą opadów atmosferycznych, a sumą parowania potencjalnego, określoną metodą Thornthwaite'a. Obliczeń zasobów termicznych i wodnych dokonano dla przedziału czasowego czerwiec– sierpień, a więc dla tej części okresu wegetacyjnego, w której najbardziej intensywnie zachodzą procesy wegetacji i występują największe potrzeby wodne w przeważającej części upraw rolniczych. Wydzielono cztery regiony termiczne i trzy regiony charakteryzujące warunki wodne. Stwierdzono, że powierzchnia regionu bardzo ciepłego, o sumie temperatury w przedziale 1600–1650°C, zwiększyła się z 10 do 48% obszaru Polski, a strefa sucha, o wartości klimatycznego bilansu wodnego w granicach od –90 do –120 mm, z 34 do 52%. Charakterystyczny jest zanik powierzchni regionu chłodnego o sumie temperatury < 1500°C w okresie 1981–2010 w porównaniu z 30-leciem 1971–2000. Powierzchnia regionu bardzo ciepłego i jednocześnie suchego zwiększyła się sześciokrotnie – z 5% w trzydziestoleciu 1971–2000 do 30% w latach 1981–2010.
EN
The aim of this study was to estimate changes in thermal resources and climatic water balance in Poland in two standard climate periods recommended by the World Meteorological Organization (WMO): 1971–2000, and 1981–2010. These periods were characterized by changes in thermal conditions and by a lack of clear precipitation tendencies. The thermal resources were determined by means of temperature sums, climatic water balance was calculated as a difference between the total precipitation and evaporation and potential evaporation was determined by means of the Thornthwaite method. The thermal and water resources were calculated for the time period from June to August, in other words, for this part of the vegetation season, in which vegetation processes are most intense and water needs are greatest for the vast majority of agricultural crops. Four thermal regions and three regions characterizing water conditions were allocated. It was found that the very warm areas, with temperature sums in the range of 1600–1650°C, increased from 10 to 48% of the country area, and the dry zone with water balance values from –90 to –120 mm increased from 34 to 52%. A characteristic feature was the disappearance of the cool regions with temperature sums of <1500°C in the period 1981–2010 in comparison with the years 1971–2000. The area of the very warm and, at the same time, dry regions increased six times from 5% in 1971–2000 to 30% in the years 1981 to 2010.
PL
W pracy przeanalizowano zmiany czasu trwania meteorologicznego okresu wegetacyjnego w Polsce w trzydziestoleciu 1981–2010 w porównaniu z okresem 1971–2000. Wykorzystano dane meteorologiczne dotyczące średnich miesięcznych wartości temperatury powietrza z 53 stacji meteorologicznych rozmieszczonych równomiernie na obszarze Polski. Wykazano, że czas trwania meteorologicznego okresu wegetacyjnego w latach 1981–2010 wydłużył się średnio o 4 dni w stosunku do okresu 1971–2000.
EN
In this paper, changes in the duration of the meteorological vegetation period in Poland were analyzed for the three decade period: 1981–2010 as compared to the 1971–2000 period. The meteorological data regarding the monthly mean air temperature values from 53 weather stations distributed evenly across Poland were used. It was proved that the meteorological vegetation period in the years 1981–2010 increased by four days on average, as compared to the 1971–2000 period.
PL
Na podstawie średnich ważonych z lat 1901-2000 wartości temperatury powietrza i opadów atmosferycznych w poszczególnych miesiącach okresu wegetacyjnego (kwiecień-październik) w województwie podkarpackim, określono natężenie suszy atmosferycznej w każdym miesiącu, przez obliczenie wskaźnika względnego opadu RPI, wskaźnika standaryzowanego opadu SPI i wskaźnika hydrotermicznego Sielianinowa K. W oparciu o zebrane z tego okresu komunikaty rolniczometeorologiczne o stanie upraw, metodą kalendarza warunków meteorologicznych wegetacji ważniejszych roślin uprawnych, wyodrębniono miesiące suche, w których stan roślin był mierny i zły na skutek niedostatecznego uwilgotnienia. Wykazano, że średnia częstość występowania miesięcy posusznych określona metodą względnego opadu RPI i standaryzowanego opadu SPI wynosi 32%, określona metodą Sielianinowa - 30%, a wg kalendarza warunków pluwiotermicznych wegetacji roślin uprawnych - 27%. Przyjmując za reperową metodę kalendarza warunków meteorologicznych wegetacji roślin uprawnych można zauważyć, że początek suszy poniżej 74% opadu normalnego zaznacza się tylko w maju i czerwcu, a w pozostałych miesiącach nieco poniżej tej wartości. Według metody SPI za początek suszy na badanym obszarze należy uznać wartość wskaźnika -0,8. Metoda Sielaninowa jest najbardziej zgodna z kalendarzem warunków meteorologicznych wegetacji ważniejszych roślin uprawnych. Między trzema badanymi metodami występuje ścisła współzależność, o czym świadczą wysokie współczynniki determinacji, rzędu 0,90.
EN
In this article weighted mean air temperature and precipitation values in the Podkarpackie Province were calculated for each month of the vegetation period of the years 1901-2000. The intensity of atmospheric drought for each month was determined based on several indices: relative precipitation index (RPI), standardized precipitation index (SPI) and hydrometeorological index devised by Sielianinow. The authors examined numerous agricultural and meteorological bulletins available for the years 1901-2000, which presented the status of cultivated crops. Based on the above-mentioned materials a meteorological calendar was devised for cultivated crops, which enabled to determine dry months when the condition of crops was poor due to insufficient moisture. It was shown that the mean frequency of dry months determined with RPI and SPI was 32%, that based on the Sielianinow index was 30% and that based on the pluvio-thermal calendar was 27%. With reference to the latter method we can observe that the beginning of drought below 74% of standard precipitation occurred only in May and June. In the remaining months it was slightly below this value. According to the SPI, the beginning of drought occurred at -0.8 value of this index. Noteworthy, the Sielianinow method was most concordant with the meteorological calendar of crops, when we consider the critical value of the index, which determines the commencement of drought. There was a close correlation between the three methods presented in this article, which was confirmed by a high value of the coefficient of determination (0.9).
PL
Przedmiotem opracowania było określenie wartości niedoborów i nadmiarów opadów atmosferycznych w latach ekstremalnie suchych (1976, 1992 i 1994) i ekstremalnie wilgotnych (1974, 1980 i 1997). Jako roślinę testową wybrano pszenicę ozimą. Za dekadowe opady optymalne przyjęto wartości podane przez DZIEŻYCA, NOWAKA i PANEK [1987]. Obliczenia wykonano dla gleb średnich w okresie wegetacyjnym (IV-VII) w siedmiu regionach hydrograficznych Polski. Średnie dekadowe wartości niedoborów opadów dla pszenicy ozimej w kolejnych latach ekstremalnie suchych bez uwzględnienia zróżnicowania regionalnego były coraz większe i wynosiły odpowiednio 8, 10 i 14 mm. Również wartości nadmiarów opadów dla pszenicy ozimej w kolejnych latach ekstremalnie wilgotnych zwiększały się i wynosiły odpowiednio 15, 20 i 24 mm. Może to potwierdzać opinię o zwiększaniu się natężenia ekstremalnych zjawisk meteorologicznych w badanych 30 latach końca XX wieku.
EN
The aim of the paper was to estimate the deficiencies and excesses of precipitation in extremely dry years (1976, 1992, 1994) and extremely wet years (1974, 1980, 1997). Winter wheat was chosen for testing. Optimal decade precipitation was taken from DZIEŻYC et al. [1987]. Calculations were carried out for medium soils in the vegetation period between April and July in seven hydrographic regions of the country, as distinguished by DZIEŻYC [1993]. Mean decade values of deficient precipitation for winter wheat in subsequent extreme years, neglecting regional differentiation, were increasing and amounted 8, 10 and 14 mm, respectively. Also the values of excess precipitation for winter wheat in extreme years increased consecutively and amounted 15, 20 and 24 mm, respectively. This finding might confirm the opinion of increasing intensity of extreme meteorological phenomena in the last 30 years of the 20th century under study.
PL
Opracowanie jest wstępną charakterystyką reżimu termiczno-opadowego klimatu Polski w trzydziestoleciu 1971-2000 z uwzględnieniem ważniejszych skutków agroekologicznych spowodowanych zmiennością przebiegu pogody w badanym okresie. Podstawowym materiałem są wartości temperatury powietrza, wysokości opadów atmosferycznych oraz stan upraw i warunków wykonywania prac polowych zaczerpnięte z ,,Miesięcznego Przeglądu Agrometeorologicznego" IMGW a w ostatnich dwu latach z ,,Dekadowego Biuletynu Agrometeorologicznego". Plony roślin uprawnych zaczerpnięto z ,,Roczników Statystycznych" GUS. Wartość temperatury średniej rocznej dla obszaru całej Polski za trzydziestolecie 1971-2000 wynosi już 8,0 stopni C a więc jest o 0,3 stopnia C wyższa od obowiązującej normy 1961-1990. Jeszcze cieplejsza jest ostatnia dekada XX wieku. Przyrost temperatury rocznej w porównaniu do okresu normalnego 1961-1990 wynosi już 0,6 stopnia C. Sumy opadów atmosferycznych uśrednione dla obszaru Polski w porównywanych okresach 1961-1990, 1971-2000 i 1991-2000 wynoszące odpowiednio 609, 601 i 612 mm nie uległy większym zmianom. Wzrosła natomiast zmienność opadów wyrażona przez wartość współczynnika zmienności i wyniosła 0,168 za 30-lecie (1971-2000) dla sum rocznych. Niedobór opadów powodujących skutki agroekologiczne zaznacza się w sytuacji, gdy suma opadów w miesiącach od kwietnia do listopada jest odpowiednio mniejsza o 25, 14, 20, 24, 13, 23, 30% od normy, czyli wartości średniej z okresu 1971-2000. Obniżenie plonów pszenicy w latach suchych 1979, 1988, 1992, 1994 i 2000 można szacować kolejno na 14, 9, 15, 12, i 11% plonu z lat najbardziej urodzajnych o optymalnym przebiegu pogody. Jest to ocena aktualna dla obszaru całej Polski. Obniżenie plonów ziemniaków podczas lat suchych 1971, 1982, 1992, 1994 i 1999 szacować można odpowiednio na 23, 24, 31, 30 i 19% w stosunku do plonów spodziewanych przy optymalnym przebiegu pogody w okresie wegetacyjnym. Nadmiar opadów zaznacza się wyraźnie w okresie wegetacyjnym IV-X przy przekroczeniu miesięcznej sumy opadów odpowiednio o 20, 21, 21, 24, 33, 18 i 36%. Straty w plonach pszenicy w warunkach produkcyjnych w latach mokrych 1972, 1975, 1977, 1980, 1981 i 1997 w stosunku do plonów z lat urodzajnych szacować można odpowiednio na 20, 10, 8, 17, 6 i 11%. Straty w plonach ziemniaków w latach mokrych 1980 i 1997 oceniać można na 41 i 18%.
EN
A preliminary characteristics of the thermal and atmospheric precipitation regime of the Poland's climate in a three-decade period of 1971-2000 is developed taking into account major agroecological effects caused by changeability of the weather course in the investigated period. The basic data include the values of air temperature, atmospheric precipitation, condition of crops and performed field works. The data originates from the "Monthly Agrometeorological Survey " (,,Miesięcznik Przeglądu Agrometeorologicznego) of the Institute of Meteorology and Water Management (IMGW) and for the last two years - from the "Decade Agrometeorological Buletin" (,,Dekadowy Biuletyn Agrometeorologiczny"). Data on crops were taken from the Statistical Year Books of the Central Statistic Office (GUS). The value of the mean annual temperature for the territory of Poland in the three-decade period 1971-2000 has reached 8,0 degree C i.e. by 0,3 degree C higher than the norm effective for the period 1961-1990. The last decade of the 20th century has turned out to be even warmer. An annual increase of temperature compared to the normal period of 1961-1990 has already amounted to 0,6 degree C. Total atmospheric precipitation values averaged for Poland in the compared periods 1961-1990, 1971-2000 and 1991-2000 amounted respectively 609, 601 and 612 mm and showed no significant changes while the variability of precipitation expressed by the variability coefficient increased and amounted to 0,168 for annual totals for the three decade period (1971-2000). Shortage of precipitation resulting in agroecological effects takes place when the total precipitation for the months of April to November is respectively lower by 25, 14, 20, 24, 13, 23, 30% than the norm i.e. average value for the period 1971-2000.
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.