Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 76

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 4 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 4 next fast forward last
EN
This article reports the results of the study of an a-C:H:Si coating doped with silicon and produced by chemical deposition (PACVD). The effect of the coating on the tribological behaviour of IL-lubricated friction pairs was evaluated. The properties of the 100Cr6 steel specimens with and without the coating were compared. Scanning electron microscopy (SEM) and energy dispersive X-ray (EDX) analysis were used for imaging the morphology of the coating surfaces and cross-sections and for identifying the elements in the coating composition. The contact angle of the investigated surfaces was measured with an optical tensiometer. Friction tests were performed on a ball-on-disc tribometer under dry friction and when lubricated with trihexyltetradecylphosphonium bis(trifluoromethylsulfonyl) amide ionic liquid. The geometrical structure of the surfaces before and after the tribological tests was measured using an optical profilometer. The ionic liquid used with the silicon-doped diamond-like coating under friction conditions reduced the coefficient of friction and wear. The results obtained from the tests and analysis allow for the conclusion that the use of DLC coatings a-C:H:Si lubricated with trihexyltetradecylphosphonium Bis(trifluoromethylsulfonyl) amide contributes towards the improvement of tribological properties of sliding surfaces under friction.
PL
Artykuł poświęcony jest badaniom powłoki diamentopodobnej domieszkowanej krzemem typu a-C:H:Si uzyskanej w procesie chemicznego osadzania z fazy gazowej wspomaganego plazmą PACVD. Ocenie poddano wpływ powłoki na właściwości tribologiczne węzłów tarcia smarowanych cieczą jonową (Ionic Liquid) IL. W analizie porównano próbki ze stali 100Cr6 bez powłoki oraz pokryte powłoką diamentopodobną. Przy użyciu skaningowego mikroskopu elektronowego SEM (Scanning Electron Microscopy) wyposażonego w mikroanalizator rentgenowski EDS (X-ray Energy Dispersive Spectroscopy), zobrazowano morfologię powierzchni powłok, ich przekroje poprzeczne oraz dokonano identyfikacji pierwiastków wchodzących w skład powłoki. Wykonano również pomiary kąta zwilżania badanych powierzchni na optycznym tensjometrze. Badania tarciowe przeprowadzono na tribotesterze pracującym w skojarzeniu trącym kula–tarcza w warunkach tarcia technicznie suchego oraz z zastosowaniem smarowania cieczą jonową triheksyltetradecylphosphonium bis(triffluoromethylsulfonyl) amide. Charakterystykę struktury geometrycznej próbek przed oraz po badaniach tribologicznych przeprowadzono na profilometrze optycznym. Wyniki badań wskazały, że użyta ciecz jonowa w skojarzeniu trącym z powłoką diamentopodobną domieszkowaną krzemem wpłynęła na zmniejszenie współczynnika tarcia oraz zużycia. Otrzymane wyniki wskazują, że zastosowanie powłok diamentopodobnych typu a-C:H:Si smarowanych triheksyltetradecylphosphonium bis(triffluoromethylsulfonyl) amidem sprzyja poprawie właściwości tribologicznych węzłów tarcia w ruchu ślizgowym.
EN
This article presents experimental results obtained for an a-C:H:Si coating deposited on a 100Cr6 steel disc in sliding contact with a 100Cr6 steel ball in the presence of zinc aspartate-based cutting fluid. The study involved scanning electron microscopic examinations, contact angle measurements, tribological tests, and surface texture analysis. The experimental data suggest that the tribological properties of the diamond-like carbon (DLC) coating are satisfactory and that the non-toxic cutting fluid is well-suited to replace conventional fuels, which are toxic.
PL
Przedstawiono wyniki badań tribologicznych powłoki a-C:H:Si naniesionej na stali 100Cr6. Badania te przeprowadzono na testerze T-01 M pracującym w skojarzeniu trącym kula–tarcza w ruchu ślizgowym. Testy zrealizowano w warunkach tarcia technicznie suchego i ze smarowaniem chłodziwem zawierającym asparginian cynku oraz konwencjonalnym chłodziwem na bazie oleju mineralnego. Ponadto wykonano badania identyfikacji pierwiastków wchodzących w skład powłoki a-C:H:Si, pomiar kąta zwilżania oraz analizę struktury geometrycznej powierzchni tarcz przed oraz po testach tribologicznych. Zastosowane w badaniach nietoksyczne chłodziwo wpłynęło na zmniejszenie zużycia liniowego, co bezpośrednio wpłynęło na mniejsze ślady wytarcia. Powłoka a-C:H:Si charakteryzowała się zadowalającymi właściwościami tribologicznymi.
EN
Hydrocarbon containing synthetic fuels represent a promising alternative fuels. Despite different chemical compositions, their properties should be similar to properties of mineral fuels, as they are designed for the same drive units. The basic parameter related to the protection of the adequate service life of the power supply devices, including precision pairs, is lubricity. Lubricity depends on a number of factors, including these related to the chemical composition of fuel components and operating additives introduced into fuels in order to modify their properties. The preliminary results of research on the effect of additives: lubricating, anti-corrosion and anti-electrostatic once, on the lubricating properties of a synthetic fuel are shown in the paper. It was observed that there are relations between the content of additives and the dynamics of film formation. It is significant that this does not apply only to the lubricating additive, but also the additive, which protects the correct electrostatic balance by providing sufficiently high electrical conductivity of the fuel. This may indicate that the formation of a lubricating film remains in relation to the intensity of energy transport from the lubricated surface to the molecules of lubricating additives inside the film. The results shown in the paper preliminary confirm the hypothesis, that synthetic components of fuels change the concentration of ordered molecular structures (which are present in mineral part of fuels and which can be responsible for energy transport inside the lubricating film), what resulted in worse fuel ability to create protective film, and anti-electrostatic additive improves lubricity of blends of synthetic and mineral components.
EN
This paper presents results of tribological tests performed under lubricated friction conditions using a T-01M analyser. The lubricant was biodegradable cutting fluid containing a special-purpose additive – zinc aspartate. The discs for the ball-on-disc configuration were made of HS6-5-2C steel. The study involved testing coated and uncoated steel specimens. The a-C:H and TiAlN coatings were produced using physical vapour deposition (PVD). The structure of the coatings was analysed before and after the tribological tests with a JSM-7100F scanning electron microscope. The coating hardness was measured using a CSM Instruments nano-hardness tester (NHT). The coating surface texture of the coated and uncoated discs was determined by means of a Talysurf CCI Lite profilometer. The thin boundary films that formed in the friction area prevented the surfaces from coming into direct contact. The films improved the motion resistance and provided anticorrosive protection during the tests. The biodegradable cutting fluid used in the study had no negative effect on the environment.
PL
W artykule zestawiono wyniki badań tribologicznych wykonane na testerze T-01M w warunkach tarcia ze smarowaniem biodegradowalną cieczą chłodząco-smarującą zawierającą dodatek uszlachetniający – asparginian cynku. Tarcze były wykonane ze stali HS6-5-2C bez i z naniesioną powłoką a-C:H oraz TiAlN techniką fizycznego osadzania z fazy gazowej PVD. Obserwacje struktury powłok przed testem tribologicznym wykonano mikroskopem skaningowym SEM JSM-7100F. Twardość powłok przed testem tribologicznym zmierzono za pomocą nanotwardościomierza NHT CSM Instrument. Natomiast analizę struktury geometrycznej powierzchni tarcz bez powłoki i z powłokami przed oraz po testach tribologicznych wykonano profilometrem optycznym Talysurf CCI Lite. W miejscu tarcia powstały warstwy graniczne, które zabezpieczyły przed bezpośrednim kontaktem powierzchni współpracujących tarciowo. Warstwy te przyczyniły się do zmniejszenia oporów ruchu oraz zapewniły ochronę antykorozyjną w czasie prowadzenia testów. Ponadto użyta do badań ciecz chodząco-smarująca jest biodegradowalna i nie wykazała negatywnego wpływu na środowisko.
EN
The paper covers the mechanism of lubrication layer formation by fuels containing synthetic hydrocarbons and alcohols. Development of alternative fuels containing FAME, alcohols, and synthetic hydrocarbons has increased the interest in the mechanism of lubrication of fuelling systems parts. Fuel lubricity tests have been conducted using the HFRR and BOCLE testing rigs. Fuels under testing, both for CI engines and for aviation turbine ones, contained synthetic components: saturated hydrocarbons both of even and odd number of carbon atoms, and butanol, isomers. These components have been added to conventional fuels, such as diesel fuel and Jet A-1 fuel at the concentration of 0–20% (V/V). All fuels under testing contained commercially available lubricity improvers (carboxylic acid). Test results were analysed using model αi described in [L. 6, 7]. As a result of the analysis, it has been found that the liquid phase, which is a lubricating film, should contain agglomerates or molecular clusters responsible for the transport of energy introduced into lubricating film by electrons emitted from metal surface. The mechanism enabling a description of the effect of base fuel without lubricity improvers on efficiency of such additives has been suggested.
PL
Przedmiotem artykułu jest mechanizm tworzenia warstwy smarującej przez paliwa zawierające syntetyczne węglowodory i alkohole. Rozwój paliw alternatywnych spowodował wzrost zainteresowania mechanizmem smarowania elementów układów zasilania silników. Badania smarności paliw prowadzono z użyciem aparatów HFRR i BOCLE. Badane paliwa do silników o ZS i paliwa do turbinowych silników lotniczych zawierały trzy serie syntetycznych komponentów: węglowodory parafinowe o parzystej liczbie atomów węgla, węglowodory parafinowe o nieparzystej liczbie atomów węgla oraz izomery butanolu. Powyższe syntetyczne komponenty były dodawane do mineralnych paliw: oleju napędowego i paliwa Jet A1 w ilości 0–20% (V/V). Wszystkie badane paliwa zawierały komercyjnie dostępne dodatki smarnościowe (kwas karboksylowy). Wyniki badań eksperymentalnych były analizowane z zastosowaniem modelu αi opisanego w publikacjach [L. 6, 7]. W rezultacie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że faza ciekła – film smarny powinna zawierać aglomeraty lub klastry molekularne, które są odpowiedzialne za transport energii wprowadzanej do filmu smarnego przez elektrony emitowane z powierzchni metalu. Zaproponowano mechanizm, który może wyjaśnić wpływ paliwa bazowego (bez dodatków smarnościowych) na efektywność działania dodatków smarnościowych.
EN
This article compares the test results concerning the wear of cutting tools after face turning under dry friction conditions and lubricated friction conditions with biodegradable cutting fluid or mineral-oil based emulsion. The turning was performed using a CTX 310 ECO machine tool. The wear of the cutting tools was measured by means of stereo zoom microscopy (SX80), while the elements were identified through scanning electron microscopy (JSM 7100F). The tribological tests were conducted for a ball-on-disc configuration in sliding contact using a T-01M tribometer. The surface textures of the face turned specimens were measured with a Talysurf CCI Lite optical profiler. The study also involved determining the foaming tendency and corrosive effects of both cutting fluids. The use of the biodegradable cutting fluid with low foaming tendency resulted in lower wear and higher corrosion resistance of the tool.
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań zużycia narzędzi skrawających po procesie toczenia czołowego w warunkach tarcia technicznie suchego, ze smarowaniem biodegradowalną cieczą obróbkową oraz emulsją opartą na oleju mineralnym. Badania wykonano na tokarce CTX 310 ECO. Po obróbce zmierzono zużycie narzędzi za pomocą stereoskopowego mikroskopu inspekcyjnego SX80, a identyfikację pierwiastków przeprowadzono z użyciem skaningowego mikroskopu elektronowego JSM 7100F. Testy tribologiczne wykonano na urządzeniu T-01M. Pomiary struktury geometrycznej powierzchni elementów toczonych czołowo wykonano profilometrem optycznym Talysurf CCI Lite. Dodatkowo przeprowadzono badania pienienia i korozji cieczy obróbkowych. Zastosowane w badaniach biodegradowalne chłodziwo wpłynęło na zmniejszenie wybranych wskaźników opisujących zużycie narzędzia, a także zapewniło lepsze właściwości przeciwkorozyjne oraz przeciwpienne.
EN
The purpose of the study was to evaluate the properties of DLC coatings with ionic liquids used as lubricants. The type a-C: H DLC coatings were deposited onto the 100Cr6 steel substrate by PVD. The surface topography of the DLC coatings was studied with a Bruker's Dimension Icon® Atomic Force Microscope (AFM), and surface morphology testing, cross section and chemical composition analyses were performed using the Jeol JSM-7100F scanning electron microscope, equipped with an EDS microanalyzer. Surface geometry measurements prior to and after tribological tests were performed on a Taylor Hobson's Talysurf CCI contactless optical profilometer. The tribological tests were carried out on an Anton Paar TRB tribotester under technically dry and lubricated friction with an ionic liquid, 1-Butyl-3-methylimidazolium tetrafluoroborate. The results show that DLC coatings and ionic liquids can significantly reduce resistance to motion.
PL
Celem przeprowadzonych badań była ocena właściwości powłok diamentopodobnych DLC smarowanych cieczami jonowymi. Powłoki diamentopodobne typu a-C:H naniesione zostały na stal 100Cr6 za pomocą metody PVD. Wykonano badania topografii powierzchni powłok DLC na mikroskopie sił atomowych AFM – Dimension Icon – Brucker oraz badania morfologii powierzchni, przekrojów poprzecznych oraz analizy składu chemicznego przy użyciu elektronowego mikroskopu skaningowego Jeol JSM –7100F, wyposażonego w mikroanalizator EDS. Pomiary struktury geometrycznej powierzchni przed i po testach tribologicznych wykonano na bezstykowym profilometrze optycznym Talysurf CCI Firmy Taylor Hobson. Testy tribologiczne przeprowadzono na tribotesterze Anton Paar TRB w warunkach tarcia technicznie suchego i tarcia ze smarowaniem cieczą jonową – tetrafluoroboranem 1-butylo-3-metyloimidazoliowym. Przedstawione wyniki badań wykazały, że zastosowanie powłok DLC oraz cieczy jonowej znacznie obniża opory ruchu.
8
EN
This paper discusses properties of TiCN coating. The coatings was deposited by PVD technique (physical vapour deposition) on high-speed tool steel (HS6-5-2C). The tribological tests were performed with an Anton Paar tribometer for a ball-on-disc configuration in the sliding contact. The surface texture of the discs was analyzed before and after the tribologial tests with a Talysurf CCI Lite optical measurement system. It was found that the specimens made of HS6-5-2C steel coated with TiCN were more resistant to wear and lower values of the coefficient of friction than the uncoated specimens.
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań właściwości powłok węglikoazotku tytanu TiCN uzyskanych w procesie fizycznego osadzania z fazy gazowej (PVD) na stali narzędziowej HS6-5-2C. Badania tribologiczne wykonano na tribometrze Anton Paar pracującym w skojarzeniu kula-tarcza w ruchu ślizgowym. Analizę struktury geometrycznej powierzchni próbek przed i po testach tribologicznych wykonano profilometrem optycznym Talysurf CCI Lite. Badania wykazały, że powłoka dobrze spełnia swoje funkcje przeciwzużyciowe. Jej obecność wpłynęła na zmniejszenie oporów ruchu – podczas testów uzyskano mniejszy współczynnik tarcia niż dla podłoża bez pokrycia.
EN
In this paper the results of researches of coatings TiCN morphology were presented. Tested coating were deposited by PVD technique on tool steel HS6-5-2C surface. Coating thickness were measured by means of compact device Calotest CATs and optical microscope. Coating structure and its chemical analysis were made with the aid of electron microscope JSM 7100F with analyzer EDS. Hardness of coating were measured with the aid of hardness tester INNOVATEST. On the base of investigations results it was found that morphology features of tested coating fulfil potential requirements, e.g. on cutting tool edges or on machine elements worked in rugged conditions (great load, high temperature).
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań dotyczących morfologii powłok węglikoazotku tytanu TiCN uzyskanych w procesie fizycznego osadzania z fazy gazowej PVD na stali narzędziowej HS6-5-2C. Pomiaru grubości powłoki dokonano przy użyciu kompaktowego urządzenia Calotest CATc oraz mikroskopu optycznego. Obserwacje struktury i analizę składu chemicznego wykonano skaningowym mikroskopem elektronowym JSM 7100F wyposażonym w analizator EDS. Twardość zmierzono twardościomierzem INNOVATEST. Na podstawie rezultatów badań stwierdzono, że cechy morfologiczne badanych powłok spełniają potrzeby wynikające z ich potencjalnych zastosowań, a więc na ostrzach narzędzi skrawających i na elementach pracujących w trudnych warunkach (duże obciążenie, wysoka temperatura).
EN
The paper presents results of the structure analysis and tribological testing of a-C:H type diamond-like carbon (DLC) coatings produced by the Plasma Assisted Chemical Vapour Deposition (PACVD) technology on 100Cr6 specimens. PACVD methods allow both deposition of thin films on the materials that can conduct an electrical current, and for non-conductive materials, electricity, using a radio frequency discharge currents and low. Essentially, the PACVD process aimed at the production of the hard surface layer or layers having specific properties: e.g. the protective, anticorrosive, tribological. This article discusses the properties of DLC coatings. The surface and cross-sectional microstructure and the chemical composition were assessed by means of a scanning electron microscope (SEM). The structure was studied using a JSM 7100F microscope with an EDS detector manufactured by JEOL. The coatings were analyzed by means of a Talysurf CCI-Lite non-contact 3D profiler. The wear resistance was established under dry friction conditions and in the presence of boundary lubrication conditions with polyalphaolefin PAO-8 oil and was studied by a ball-on-disc T-01M tribometer with the ball being made of 100Cr6 steel and the disc being made of the of 100Cr6 steel coated with DLC. The tribological tests conducted under technically dry friction and lubrication conditions showed that the diamond-like carbon coating had better properties than substrate material. The application of lubricants caused a decrease in the wear of the elements in friction pair. The use of lubricants in combination with a DLC coating has shown that this type of association of the grater greatly affects the smaller friction resistance.
PL
Powłoki diamentopobne DLC cieszą się coraz większym zainteresowaniem ze względu na ich właściwości niskotarciowe i przeciwzużyciowe, dużą twardość, odporność korozyjną oraz stabilność termiczną. Celem pracy było przeprowadzenie analizy wpływu topografii powierzchni, z uwzględnieniem jej kierunkowości, powłok diamentopodobnych na właściwości tribologiczne. Oceniano wpływ powłok, ich składu chemicznego, twardości oraz topografii powierzchni na właściwości tribologiczne.
PL
Cel: W artykule opisano metodykę analizy ryzyka grupowego dla transportu drogowego towarów niebezpiecznych stwarzających zagrożenie wybuchem. Projekt i metody: Do określenia poziomu ryzyka związanego z transportem drogowym towarów niebezpiecznych stwarzających zagrożenie wybuchem zastosowano dane przestrzenne obejmujące swym zasięgiem obszar całej Polski. Do przetworzenia wyżej wymienionych danych wykorzystano oprogramowanie GIS oraz bazę danych PostgreSQL z nakładką Postgis. Analiza ryzyka została opracowana w oparciu o matrycę, której składowymi były: analiza prawdopodobieństwa wystąpienia wypadku oraz jego skutków dla społeczeństwa zamieszkującego wokół dróg krajowych. W analizie prawdopodobieństwa uwzględniono: dotychczasowe miejsca występowania wypadków z udziałem towarów niebezpiecznych stwarzających zagrożenie wybuchem (w latach 2010–2015), przestrzenne rozmieszczenie parkingów ze stanowiskami dla pojazdów przewożących towary niebezpieczne, stan nawierzchni dróg krajowych oraz parametr określający kolizyjność lub bezkolizyjność tych dróg. Przedstawiono również metodykę dotyczącą sposobu selekcji akcji w transporcie drogowym z udziałem autocystern przewożących towary niebezpieczne stwarzające zagrożenie wybuchem. Omówiono także statystykę wyżej wymienionych wypadków. W analizie skutków uwzględniono szczegółową gęstość zaludnienia wokół dróg krajowych w promieniu do 1000 metrów. Analizy zostały wykonane indywidualnie dla każdego odcinka drogi krajowej o długości do 1 km. Ich etapy zostały zwizualizowane w formie map, które obejmują swym zasięgiem wszystkie drogi krajowe w Polsce. Wyniki: Na podstawie przeprowadzonych badań określono poziom ryzyka grupowego związanego z transportem towarów niebezpiecznych stwarzających zagrożenie wybuchem dla wszystkich odcinków dróg krajowych. Wyniki przeprowadzonych badań mogą być pomocne w bardziej świadomym planowaniu tras przewozu tego typu towarów niebezpiecznych. Wnioski: We wnioskach przedstawionych w artykule opisano działania mające na celu obniżenie ryzyka związanego z transportem drogowym towarów niebezpiecznych. Uwzględniono w nich również rekomendacje mające na celu optymalizację metodyki, na bazie której została opracowana analiza ryzyka.
EN
Objective: This paper describes the methodology for analysing the societal risk involved in road transport of dangerous goods. Project and methods: Spatial data covering the whole territory of Poland were used to determine the level of risk involved in the transport of dangerous goods by road. The GIS software and PostgreSQL database with a POSTGIS extension were employed to process this data. The risk analysis was based on a matrix which included an accident-likelihood assessment and a consequence assessment for communities living near national roads. The likelihood assessment included the recorded locations of accidents involving explosive dangerous goods (in the years 2010–2015), the spatial distribution of parking areas with spaces intended for vehicles carrying explosive dangerous goods, the condition of pavements on national roads and whether these roads have partial or no grade separation, or full grade separation. The paper also presents a methodology for the selection of fire-service operations involving tanker lorries carrying explosive dangerous goods. The statistics of the abovementioned accidents are also discussed. The consequence assessment takes into account the specific population density around national roads within a radius of up to 1,000 meters. The assessments were undertaken individually for each national-road section with a length of up to 1 km. The individual stages of these assessments were visualised as maps covering all national roads in Poland. Results: The study has established the level of societal risk associated with the transport of explosive dangerous goods for all national-road sections. The results of the study could help to make better-informed planning decisions regarding dangerous-goods routes. Conclusions: In the conclusions section, the paper describes the measures to mitigate the societal risk associated with road transport of dangerous goods. The conclusions also include recommendations to optimise the methodology used in the risk analysis.
PL
W artykule opisano wybrane zagadnienia dotyczące analizy ryzyka zagrożeń związanego z przewozem drogowym towarów niebezpiecznych. Przedstawiono metodykę określającą prawdopodobieństwo aktywizacji ww. zagrożeń. Zdefiniowano towary niebezpieczne stwarzające największe ryzyko zagrożeń. Wykonano analizę polegającą na zestawieniu przestrzennego rozmieszczenia: wypadków z udziałem ww. towarów oraz parkingów dla pojazdów transportujących towary niebezpieczne. Opisano również wybrane wyniki badań związane z analizą skutków, która została opracowana z uwzględnieniem gradacji gęstości zaludnienia dla pory nocnej i dziennej. Omówiono także matrycę ryzyka, która unifikuje wyniki wyżej opisanych analiz. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem oprogramowania GIS.
EN
The article describes selected issues related to the risk analysis of dangers associated with the road transport of dangerous goods. The methodology for determining the probability of the activation of the aforementioned dangers is presented. Dangerous goods that pose the highest risk of dangers have been identified. The analysis was made on the basis of the comparison of spatial distribution: accidents involving the aforementioned goods and car parks for vehicles transporting dangerous goods. Moreover, the selected research results connected to the impact analysis that have been developed taking into account the gradation of population density for both the night and the day are deecribed. The risk matrix that unifies the results of the above analysis is also discussed. The research was conducted using GIS.
EN
The aim of the study was to determine the effectiveness of the biodegradable cutting fluid used instead of classical, usually toxic. This paper presents the results of tribological studies of a-C:H coatings formed on HS6-5-2C steel by plasma-assisted chemical vapour deposition. The coating structures were examined using a JSM-7100F SEM. The coating microhardness was measured with a Matsuzawa tester. The surface texture analysis was performed before and after the tribological tests with a Talysurf CCI Lite optical profiler. The tribological properties were investigated using a T-01 M tester and a T-17 tester. The tests were carried out under dry friction conditions and lubricated friction conditions using a lubricant with zinc aspartate. The test results show that the layer formed at the interface prevented the moving surfaces. The investigations discussed in this paper have contributed to the development of non-toxic and environmentally-friendly manufacturing because of the use of biodegradable cutting fluid and thin, hard coatings.
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań tribologicznych na testerze T-01 M pracującym w skojarzeniu trącym kula-tarcza w ruchu ślizgowym. Testy zrealizowano dla tarcz ze stali HS6-5-2C bez powłoki i z powłoką TiAlN naniesioną techniką fizycznego osadzania z fazy gazowej PVD oraz kul ze stali 100Cr6. Badania wykonano w warunkach tarcia technicznie suchego i ze smarowaniem cieczą chłodząco-smarującą zawierającą dodatek uszlachetniający – asparginian cynku. Obserwacje struktury powłoki zrealizowano przy użyciu mikroskopu skaningowego SEM JSM - 7100F. Analizę struktury geometrycznej powierzchni tarcz oraz kul przed i po testach tribologicznych wykonano profilometrem optycznym Talysurf CCI Lite. Użyta do badań ciecz obróbkowa wpłynęła na zmniejszenie oporów ruchu oraz dodatkowo zapewniła ochronę antykorozyjną w czasie prowadzenia testów.
EN
This paper discusses the results of wear tests performed with a T-01 M tribometer for a ball-on-disc configuration in sliding contact. The tests were carried out for HS6-5-2C steel discs with and without a TiAlN coating deposited by physical vapour deposition (PVD), which were in contact with 100Cr6 steel balls. The tests were conducted under dry friction conditions and under lubricated friction conditions with a cutting fluid containing zinc aspartate. The coating structure was observed using a JSM - 7100F Canning electron microscope. The surface texture of the discs and the balls was analysed before and after the tribological tests with a Talysurf CCI Lite optical measurement system. The cutting fluid used in the tests contributed to a reduction in the friction resistance and offered anti-corrosion protection.
EN
This paper is concerned with the wear of a tool in turning under dry and wet conditions. The fluid used in the tests was a biodegradable cutting fluid containing zinc aspartate. The tool surface was analysed using a Talysurf CCI Lite optical profiler and an SX80 stereo zoom microscope. The results indicate that the cutting fluid tested offers all the functions required in turning.
PL
W artykule przedstawiono zużycie narzędzia przed i po operacji toczenia bez oraz z biodegradowalną cieczą chłodząco-smarującą zawierającą asparginian cynku jako dodatek uszlachetniający. Obserwacje powierzchni noża wykonano profilometrem optycznym Talysurf CCI Lite oraz stereoskopowym mikroskopem inspekcyjnym SX80. Badania wykazały, że użyta do badań ciecz chłodząco-smarująca spełnia swoje funkcje.
PL
Przedstawiono zużycie narzędzi po toczeniu na sucho oraz z wykorzystaniem biodegradowalnej cieczy chłodząco-smarującej. Obserwacje powierzchni noży wykonano za pomocą profilometru optycznego oraz mikroskopu stereoskopowego. Badania wykazały, że ciecz chłodząco-smarująca spełniła swoje funkcje, a ponadto ograniczyła negatywny wpływ procesu na środowisko.
EN
The paper presents wear of the cutting tools after the turning of dry and with biodegradable cutting fluid. Analysis were performed by optical profilometer and stereo microscope. The tests have shown the cutting fluid used in the tests performs all the necessary functions and has less negative influence on the environment.
EN
The aim of this paper is to examine the current views on the mechanism of the formation of a protective film by mineral fuels and biocomponents (FAMEs and alcohols). As the experimental data show, the ability of fuels / biofuels to form a protective film under different conditions is very important to the efficient operation of fuel pumps. The mating parts of pumps are protected against wear and seizure because of the interactions between the metal surfaces and the lubricant (fuel / biofuel) at the molecular level. The tribochemical research focuses on the tribochemical reactions of lubricating additives because the base fuel is frequently treated as a solvent only. Today, most fuels for CI engines contain FAME, a biocomponent that may differ in the chemical structure depending on the type and properties of the vegetable oil used. The current trend is to produce fuels from biomass hydrocarbons, which are blended with mineral diesel fuel. It has been found that the chemical structure of biohydrocarbons is responsible for changes in the lubricity of the blends. Lubricity is determined using a standard high frequency reciprocating rig (HFRR) test because of one parameter, i.e. the wear of the ball. The results of the authors’ previous studies were used to create a new model of the protective film formation by fuels containing biocomponents (oxygenates) and biohydrocarbons. The model makes it possible to describe the tribochemical processes quantitatively. The quantitative analysis is based on the parameter αi, which is the measure of reactivity of lubricating additives and/or biocomponents related to the properties of the mating parts and the operating conditions in a tribological system. The new approach to the mechanism of the protective film formation, based on the quantitative description of tribochemical reactions, enables us to begin research on new criteria for the lubricity of fuels containing lubricating additives and biocomponents.
PL
W artykule omówiono wpływ zastosowania powłok diamentopodobnych na zużycie elementów trących w środkach transportu wewnętrznego w zakładzie przemysłu kruszywowego na przykładzie Trzuskawica S.A. Scharakteryzowano warunki środowiskowe w jakich pracują urządzenia w zakładzie przemysłowym. Przedstawiono przenośnik taśmowy jako urządzenie przeznaczone do transportu kruszywa, oraz omówiono najczęściej występujące w nim uszkodzenia. Zaproponowano zabezpieczenia elementów roboczych przenośników taśmowych w postaci przeciwzużyciowych powłok diamentopodobnych typu a-C:H. Do obserwacji próbek z naniesionymi powłokami użyto skaningowej mikroskopii elektronowej SEM. W pomiarach struktury geometrycznej powierzchni próbek pokrytych powłokami DLC, posłużono się profilometrem optycznym. Badania tribologiczne wykonano na testerze T-01M pracującym w skojarzeniu kula-tarcza. Przedstawione wyniki wykazały, że powłoki DLC charakteryzują się mniejszym współczynnikiem tarcia niż stal 100Cr6.
EN
In the article one has discussed the impact of the application of diamond-like carbon coatings on the wear of friction elements in means of internal transport in the plant of aggregate industry using Trzuskawica S.A. as an example. One has characterized the environmental conditions in which equipment is used in the plant. The conveyor is belt shown as a device intended to transport the aggregates and the most common damage appearing in it were also discussed. One has proposed security elements of operating conveyor belts in form of anti-wear diamond-like-carbon coatings of type a-C:-H. To observe samples with coating , the SEM scanning electron microscopy was used. In the measurements of geometric structure of the surface of samples coated with DLC coatings, optical profilometer was used. The testing was performed on the T-01M tester operating in ball - disc system. The results indicated that the DLC coatings have a lower coefficient of friction than steel 100Cr6.
PL
W artykule opisano funkcjonowanie gospodarki smarowniczej w zakładach przemysłowych, na przykładzie Trzuskawica S.A. Przedstawiono rolę i funkcję środków smarowych w zakładach wapienniczych. Omówiono główne problemy związane ze zużywaniem się elementów roboczych maszyn i urządzeń. Przedstawiono także prawidłowe zarządzanie gospodarką smarowniczą przy wykorzystaniu programu komputerowego SUR-FBD. Dodatkowo opisano przykładowe analizy zużycia środków smarowych oraz proces doboru ich zamienników.
EN
The article describes the lubrication management in a lime factory, with the Trzuskawica SA. Lime Company as an example. It presents the role and function of lubricants in lime manufacturing plants. The article discusses the problems connected with machine, and other equipment, working elements wear out. It also shows a proper lubrication management using a computer program - SUR-FBD. In addition, there was given an exemplary analysis of lubrication exhaustion as well as the process of choosing their substitutes.
PL
W pracy przedstawiono statystykę wypadków w transporcie drogowym towarów niebezpiecznych. Statystyka została opracowana na podstawie danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej oraz Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Wnioski płynące z jej analizy są podstawą do określenia poziomu ryzyka jakie stwarza drogowy transport towarów niebezpiecznych. Artykuł zawiera także szczegółowe kryteria kwalifikacyjne, na podstawie których opracowano statystykę. Zostały również zaprezentowano mapy z przestrzennym rozmieszczeniem wypadów w transporcie drogowym z udziałem towarów niebezpiecznych.
EN
he paper presents the statistics of accidents in road transport of dangerous goods. The statistics is based on data of the National Headquarters of The Fire Service and the Chief Inspectorate for Environmental Protection. The conclusions of its analysis are the base for determining the risk level posed by road transport of dangerous goods. The article also provides detailed eligibility criteria that are the base of the statistics. The maps of the spatial distribution of accidents in road transport of dangerous goods were also presented.
first rewind previous Strona / 4 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.