Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 45

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
EN
The main goal of the project, realized by the Silesian University of Technology (as the Project Promotor), Oil and Gas Institute – National Research Institute and University of Stavanger, was the development of energized fracturing fluids for use in oil and gas reservoir formations in Central Europe. Transferring the American or foreign experience was not the solution, and already known methods may require modification or development. This has become important in the case of European gas shales, reservoir potential of which were the subject of intensive diagnosis when the project was launched. Within the framework of the project, composition of energized fracturing fluid for work in different formations of Central Europe was designed, mutual interactions between the fluids and the fractured rock were defined, the effects of energized fluids application on the geochemistry of the formation in the short and in the long-term were determined and the methods of treatment and recycling of flowback water were proposed. The project was focused on innovative technology, allowing for an efficient development of conventional and unconventional gas reservoirs, combined with maximum reduction of the negative impact of this process on the natural environment. The project also facilitated the strengthening and sharing of knowledge based on the fields of research and technological topics and issues of unconventional shale reservoirs.
PL
Głównym celem projektu „ENFLUID”, realizowanego przez Politechnikę Śląską (w roli Koordynatora), Instytut Nafty i Gazu – Państwowy Instytut Badawczy oraz Uniwersytet Stavanger, było opracowanie optymalnego składu energetyzowanych cieczy szczelinujących, przydatnych do zastosowania w złożowych formacjach ropy i gazu Europy Środkowej. W tych specyficznych warunkach bezpośrednia adaptacja technologii i doświadczeń zagranicznych nie jest właściwym rozwiązaniem, a znane metody szczelinowania mogą wymagać modyfikacji lub rozwinięcia. Ma to szczególne znaczenie w przypadku łupków gazonośnych, których potencjał złożowy jest przedmiotem intensywnego rozpoznania. W ramach projektu opracowano skład energetyzowanych cieczy szczelinujących odpowiednich do zastosowania w różnych formacjach złożowych, zdefiniowano wzajemne interakcje pomiędzy cieczami a skałą poddawaną szczelinowaniu, określono jakie są skutki stosowania energetyzowanych cieczy szczelinujących na środowisko geochemiczne formacji w krótkim i długim okresie czasu oraz zaproponowano metody neutralizacji oraz recyklingu płynów zwrotnych ze szczelinowania. Realizacja projektu pozwoliła na stworzenie innowacyjnej technologii, ukierunkowanej na efektywne wykorzystanie konwencjonalnych i niekonwencjonalnych złóż gazu i ropy zamkniętych w formacjach złożowych Europy Środkowej, przy równoczesnej minimalizacji negatywnego wpływu tego procesu na środowisko naturalne.
2
Content available Analiza rozwartości mikroszczelin w węglach
PL
Na podstawie wykonanych analiz mikroszczelinowatości, przepuszczalności i porowatości wykonano analizę rozwartości mikroszczelin przy określonym ciśnieniu nadkładu. Wyliczono porowatość szczelinową oraz porowatość matrycy. Przepuszczalność analizowanych próbek węgli określono jako szczelinową i wyznaczono trzy charakterystyczne przebiegi zamykania się szczelin pod wpływem ciśnienia nadkładu.
EN
On the basis of performed analyzes of microfractures, permeabilities and porosities, the analysis of the microfracture width was done at a given overburden pressure. Fracture and matrix porosity were calculated. The permeability of the analyzed coal samples was determined as a fracture, and three characteristic courses of closing the fracture under the influence of overburden pressure were determined.
PL
Badania petrofizyczne i mineralogiczne stanowią podstawowy zestaw analiz skał zbiornikowych. Standardowe metodyki badawcze stosowane dla skał konwencjonalnych nie sprawdzają się w przypadku skał drobnoziarnistych, dlatego też wymagają modyfikacji w zakresie wykonywania pomiarów i interpretacji w celu sporządzenia poprawnego opisu potencjalnych „sweet spotów" w skałach łupkowych. Celem książki jest przegląd metodyk metodyk badawczych stosowanych do scharakteryzowania parametrów petrofizycznych i składu mineralnego skał łupkowych. Prace te zostały wykonane w ramach projektu pt. „Metodologia wyznaczania sweet spotów na podstawie własności geochemicznych, petrofizycznych, geomechanicznych w oparciu o korelację wyników badań laboratoryjnych z pomiarami geofizycznymi i model generacyjny 3D", dofinansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu Blue Gas – Polski Gaz Łupkowy, nr umowy BG1/MWSSSG/13. W pracy przedstawione zostały: • metody doboru i przygotowania próbek, • metody badania składu mineralnego z zastosowaniem metod mikroskopii optycznej, skaningowej (SEM), spektroskopii w podczerwieni (FTIR – ang. Fourier Transformed Infrared Spectroscopy) oraz badań rentgenostrukturalnych (XRD), • metody badania przestrzeni porowej: porometria helowa, porozymetria rtęciowa (MICP – ang. Mercury Intrusion Capillary Pressure), gęstość materiałowa, szkieletowa, objętościowa, rozkład wielkości porów, badania sorpcji, • pomiary współczynnika przepuszczalności metodą Pulse Decay, • metody interpretacji wyników dla skał łupkowych (skały drobnoziarniste). Zaprezentowane metodyki zostały opracowane na podstawie analiz wykonanych dla skał syluru i ordowiku basenu bałtyckiego opisanych w rozdziale 1. Przygotowane w ramach programu Blue Gas metodyki i interpretacje znajdą zastosowanie również w badaniach innych typów złóż niekonwencjonalnych. Mogą one zostać wykorzystane w badaniach złóż typu tight (o przepuszczalnościach do 100 razy większych od przepuszczalności złóż łupkowych) i CBM (Coal Bed Methane) / CMM (Coal Mine Methane) (przepuszczalności do 1000 razy większe od przepuszczalności skał łupkowych, przestrzeń porowa będąca mieszanką przestrzeni porowej typu tight i CBM).
EN
Petrophysical and mineralogical studies constitute a basic set of reservoir rock analysis. Standard research methods for conventional rocks do not work in the case of fine grained rocks, and thus require verification in terms of conducting measurements and interpretation, for a proper sweet spots description in shale rock formations. The aim of this book is to review methodologies of methodologies for petrophysical and mineralogical shale rocks characterization. These works were carried out in the frame of scientific project: "Methodology to determine sweet spots based on geochemical, petrophysical and geomechanical properties in connection with correlation of laboratory tests with well logs and generation model 3D" financed by National Center for Researches and Development in the frame of Blue Gas – Polish Shale Gas, no BG1/MWSSSG/13. The book contains: • methods of selection and preparation of samples, • methods of mineral composition analyses with the use of optical microscopic methods, scan microscopic methods (SEM), infrared investigations (FTIR – Fourier Transformed Infrared Spectroscopy) and x-ray measurements (XRD), • methods of pore space investigations: helium porometry, mercury porosimetry (MICP – Mercury Intrusion Capillary Pressure), material, skeletal and bulk densities, pore size distribution, adsorption analysis, • permeability coefficient analysis with the use of Pulse Decay method • methods of interpretation of obtained results for shale rocks (fine grained rocks). All presented methodologies were performed on the base of the Silurian and the Ordovician shale rocks from the Baltic basin descripted in the Chapter 1. Prepared in the frame of Blue Gas project methodologies and interpretation procedures will be also useful for other types of unconventional reservoirs. They might be apply for tight rocks reservoirs (permeabilities 100 time greater than permeabilities in shale rocks) and CBM (Coal Bed Methane)/CMM (Coal Mine Methane) (permeabilities up to 1000 times greater than permeabilities in shale rocks – pore space forms mix of tight and CBM pore spaces).
PL
Praca odnosi się do zagadnień oceny formacji łupkowych pod kątem ich efektywności uszczelniania poziomów zbiornikowych węglowodorów. Celem podjętych działań było wypracowanie skutecznych metod analizy i interpretacji formacji uszczelniających, zarówno od strony laboratoryjnych analiz parametrów petrofizycznych, jak i stosowania technik interpretacyjnych i obliczeniowych w skali profili otworów wiertniczych i modeli geologicznych złóż i systemów naftowych. Analizie poddano parametry petrofizyczne dolnopaleozoicznego kompleksu łupkowego basenu bałtyckiego i zdefiniowano reprezentatywny typ (model) skały uszczelniającej, któremu nadano odpowiednie charakterystyki relacji porowatość vs. przepuszczalność i porowatość vs. ciśnienie kapilarne przebicia. Przeprowadzono symulacje systemu naftowego w rejonie anonimowego obiektu złożowego, stosując opracowaną charakterystykę kompleksu uszczelniającego poziom zbiornikowy, oraz oceniano efekty złożowe w postaci parametrów definiujących wielkość akumulacji HC (wysokość kolumny HC, głębokość konturu wody złożowej). Wyniki porównywano z efektami stosowania innych, niezależnych technik interpretacyjnych (danych geofizyki otworowej), potwierdzając skuteczność zastosowanych metod oceny formacji uszczelniających.
EN
The paper refers to the issues of sealing efficiency of shale formations as rocks covering hydrocarbons reservoir intervals. The aim of the research was to develop effective methods for the analysis and interpretation of the sealing formations, both from the point of view of petrophysical laboratory measurements, as well as the use of techniques of geophysical borehole data interpretation and computations carried out for geological reservoir models and petroleum systems models. The petrophysical parameters of the lower Paleozoic shale sediments of the Baltic basin were analyzed and a representative type (model) of sealing rocks was defined. Appropriate characteristics of the porosity vs. permeability relationship as well as porosity vs. pressure capillary pressure relationship were given to the model. Simulations of the petroleum system were run in the region of an anonymous reservoir object, using the developed characterization of sealing complex to evaluate the reservoir accumulation outcome through such parameters of the reservoir as: HC column height, gas water contact depth. The results were compared with those resulting from other independent techniques of interpretation (well logging data interpretation of water saturation), which confirmed the effectiveness of the methods used for the assessment of the sealing strength of shale formations.
PL
W pracy przedstawiono elementy systemu naftowego Karpat – skały macierzyste, drogi migracji oraz skały zbiornikowe. Scharakteryzowano również wybrane ropy naftowe. Opisano uważane za podstawowe skały macierzyste Karpat, tj. warstwy menilitowe i warstwy istebniańskie. Cenną zaletą badań tych skał jest ocena środowiska sedymentacji osadów uzyskiwana z chromatograficznych oznaczeń frakcji nasyconej bituminów, dla której określono dystrybucję n-alkanów i izoprenoidów. Analizowano płytki cienkie z rdzeni wiertniczych i odsłonięć powierzchniowych reprezentujących wszystkie potencjalne skały zbiornikowe oraz każdy typ piaskowców – od dolnej kredy do oligocenu. Na podstawie badań laboratoryjnych i terenowych określono możliwe ścieżki migracji węglowodorów w Karpatach oraz ich powiązanie ze strefami tektonicznymi. Rezultaty badań właściwości zbiornikowych wykazują, że parametry zbiornikowe i filtracyjne, pomimo skomplikowanej struktury przestrzeni porowej i zróżnicowanej historii diagenezy, są dość zunifikowane. Autorzy dokonali klasyfikacji własności zbiornikowych, posługując się jednostkami hydraulicznymi – GHU. W klasyfikację tę włączono również skały zbiornikowe o niskiej przepuszczalności typu tight. Stwierdzono, że jedynym parametrem, który w sposób jednoznaczny wydziela klasy, jest średnica progowa. Dla średnic poniżej 4 μm przepuszczalność jest charakterystyczna dla złóż typu tight. Badania potwierdziły znaczącą rolę systemu szczelin. Miąższe kompleksy skał typu tight mogą stać się złożami opłacalnymi w eksploatacji.
EN
In the study new elements of Carpathians Petroleum System of – Menilite beds and Istebna beds, migration pathways and reservoir rocks were presented. Also selected types of oil were characterized. Considered as main source rocks in Carpathians i.e. Menilites and Istebna beds were characterized. The advantage of these studies is the evaluation of sedimentation environment of deposits based on column chromatography analysis of saturated fractions of bitumens for which the distribution of n-alkanes and isoprenoids were determined. Thin sections from the core material and outcrops representing all potential reservoir rocks and all types of sandstones occurring in Carpathians of Cretaceous to Oligocen age were analyzed. Based on laboratory and field research, possible hydrocarbons migration pathways in Carpathians in relation with tectonic zones were determined. The results of reservoir properties analyze show that reservoir and filter parameters, despite their complicated structure and varied history of diagenesis, are quite unified. The authors performed reservoir properties classification with the use of hydraulic units (GHU). This classification also included "tight" reservoir rocks revealing low permeability. It was found that the only parameter which clearly separates classes is the threshold diameter. For diameters < 4 μm permeability is typical for "tight" deposits. The study confirmed a significant role of fracture system. The thick complexes of "tight" rock can become hydrocarbons deposits of economic viability.
6
Content available remote Estimation of the width of microfractures
EN
Anomalous results of permeability for rock samples from shale formations have been analysed. It has been concluded that the microfracture systems present in the examined rocks are the reason of the anomalous values of permeability. Dependences of overburden pressure on fracture permeability have been analysed. Simulative research performed for plug-type core samples allowed us to obtain permeability values in a function of the microfractures width.
PL
Przeanalizowano anomalne wyniki przepuszczalności dla próbek skał z formacji łupkowych. Stwierdzono, że przyczyną anomalnej wartości przepuszczalności są systemy mikroszczelin obecne w badanych skałach. Przebadano zależności przepuszczalności szczelinowej od ciśnienia nadkładu. Badania symulacyjne pozwoliły powiązać, dla próbek w formie rdzeników, przepuszczalność z rozwartością szczelin
PL
Monografia jest podsumowaniem wyników prac badawczych wykonanych podczas realizacji projektu badawczego Nr: N N307 78594 pt. Geneza i klasyfikacja stałych bituminów w utworach węglanowych dolomitu głównego i ocena ich wpływu na parametry filtracyjne skał zbiornikowych, finansowanego ze środków NCN w latach 2011-2013. W opracowaniu omówiono charakterystykę stałych bituminów wraz z opisaniem mechanizmów rządzących ich powstawaniem w złożach węglanowych oraz sposoby ich klasyfikacji z uwagi na właściwości chemiczne. Opisano mechanizm wytrącania się stałych bituminów w rodzimych złożach ropy naftowej w utworach węglanowych dolomitu głównego. Przedstawiono schemat badań, jakie powinny być prowadzone dla stwierdzenia występowania stałych bituminów w złożach, i sposób interpretacji otrzymanych wyników z analiz geochemicznych w połączeniu z parametrami zbiornikowymi. W szczególności chodziło o określenie typu bituminów występujących w złożach, stopnia ich rozpuszczalności w rozpuszczalnikach organicznych, o opis mechanizmów prowadzących do powstawania stałych bituminów (pirobituminów), o określenie ich objętości i dystrybucji w skałach zbiornikowych oraz o pokazanie schematu analiz, jakie powinny być wykonywane do stwierdzenia obecności i sklasyfikowania pirobituminów. Obecność nieprzepuszczalnych warstw, z jakimi spotykamy się w utworach dolomitu głównego na Niżu Polskim, którą potwierdziły badania geochemiczne i petrofizyczne w kilku odwiertach: Lubiatów-2, Lubiatów-4 czy Sowia Góra-4, może mieć związek z występowaniem pirobituminów. W takich odwiertach należy liczyć się ze znaczną redukcją przepuszczalności poprzez zamykanie porów i zawężanie gardzieli łączących poszczególne pory. Przeanalizowano skutki obecności pirobituminów w przestrzeni porowej skał zbiornikowych oraz oceniono stopień uszkodzenia przez nie przestrzeni porowej.
EN
The main goal of the work was characterization of solid bitumines and description of generation processes and their classification due to chemical properties. Process of solid bitumines precipitation in the Main dolomite carbonate reservoirs was described. The sketch of all needed analyses performed for confirmation of them in reservoir rocks was done as well as methods of interpretation. Particularly sharing of bitumines types in reservoirs, description of their degree of solubility in organic solvents, description of occurrence of pirobitumines in pore space their volume and space distribution in pore space, and preparing of analyses set for confirmation of their presence and classification. Non permeable beds in dolomite profiles such as Lubiatów-2, Lubiatów-4 or Sowia Góra-4 could be connected with presence of pirobitumines. In such beds reduction of reservoir. parameters is observed. Reduction of permeability is connected with closing of pores by pirobitumines and narrowing of pore throats. All factors connected with presence of pirobitumines affecting reservoir parameters were investigated.
EN
This paper presents assumptions for a system of automatic cataloging and semantic text documents searching. As an example, a document repository for metals processing technology was used. The system by using ontological model provides the user with a new approach to the exploration of database resources - easier and more intuitive information search. In the current document storage systems, searching is often based only on keywords and descriptions created manually by the system administrator. The use of text mining methods, especially latent semantic indexing, allows automatic clustering of documents with respect to their content. The result of this clustering is integrated with the ontological model, making navigation through documents resources intuitive and does not require the manual creation of directories. Such an approach seems to be particularly useful in a situation where we are dealing with large repositories of unstructured documents from such sources as the Internet. This situation is very typical for cases of searching information and knowledge in the area of metallurgy, for example with regard to innovation and non-traditional suppliers of materials and equipment.
PL
Artykuł prezentuje założenia systemu umożliwiającego automatyczne katalogowanie i przeszukiwanie merytoryczne dokumentów tekstowych na przykładzie repozytorium dokumentów dotyczących technologii przetwórstwa metali. System dzięki zastosowaniu modelu ontologicznego ma umożliwić użytkownikowi nowe podejście do eksploracji zasobów bazodanowych - prostsze i bardziej intuicyjne wyszukiwanie informacji. W obecnych systemach przechowywania dokumentów często jedyna forma wyszukiwania jest wyszukiwanie na podstawie katalogu słów kluczowych i deskrypcji tworzonych ręcznie przez administratora systemu. Zastosowanie metod eksploracji tekstu, w szczególności ukrytego indeksowania semantycznego umożliwia automatyczne grupowanie dokumentów pod względem ich zawartości. Wynik takiego grupowania zostaje zintegrowany z modelem ontologicznym, przez co nawigacja poprzez zasoby dokumentów staje się intuicyjna i nie wymaga tworzenia ręcznie katalogów. Takie podejście wydaje się szczególnie przydatne w sytuacji, gdy mamy do czynienia z dużymi repozytoriami nieuporzadkowanych dokumentów pochodzących m.in. z sieci Internet.
PL
W części trzeciej dotyczącej petrofizyki formacji łupkowych skupiono się na analizie skał łupkowych będących zbiornikami shale gas z opisem analizy petrograficznej oraz mikroszczelin. W pracy zwrócono uwagę, iż w analizach mineralogicznych skał łupkowych powinno się stosować nie tylko analizę XRD (najtańsza i najszybsza), ale cały zestaw analiz mineralogiczno-petrograficzno-chemicznych, pozwalających kompleksowo opisać analizowane skały. Analizując utwory będące skałami zbiornikowymi/macierzystymi dla gazu z formacji łupkowych mamy do czynienia ze skałami od pyłowców do iłowców. W polskiej nomenklaturze potocznie określa się takie skały mianem „łupków” zapominając, że pod tą nazwą kryją się również inne skały. Zgodnie ze słownikiem petrograficznym: pyłowiec — petr. to zwięzła skała osadowa, utworzona w wyniku scementowania pyłu i mułu, w której zawartość kwarcu wynosi od 50 do 80% objętości, zwana powszechnie łupkiem piaszczystym.
EN
When analyzing the rocks which fall into the categories: reservoir rocks/source rocks of shale gas, we need to deal with the deposits of siltstone to claystone. The standard XRD mineralogical analysis (qualitative — quantitative) gives us the mineral composition, but does not say anything about the texture, structure and distribution of individual minerals within the rock. We can solve this problem by using the petrographic analysis. It could also tell us about the distribution of detrital grains and their types, as well as the types of cements found in the analyzed rocks, which provides information about microfracture that occurs within the studied rocks. Observation by means of the scanning microscope and the chemical analysis, which is itself a prelude to chemostratigraphy, complements both of the aforementioned methods.
PL
W niniejszej części pokazano, jak badania porowatości, przepuszczalności i analizy parametrów przestrzeni porowej pozwalają na oszacowanie ilości zakumulowanych węglowodorów w skale, zaś prawidłowo pomierzone parametry wykształcenia przestrzeni porowej – na ocenę produkcji gazu lub ropy dla danej skały. Badania porowatości, przepuszczalności i analizy parametrów przestrzeni porowej są niezwykle ważne dla skał łupkowych: pozwalają na oszacowanie ilości zakumulowanych węglowodorów w skale, zaś prawidłowo pomierzone parametry wykształcenia przestrzeni porowej także na ocenę możliwości produkcji gazu lub ropy dla danej skały [4]. Pomiary tego typu, w wykonaniu wręcz banalne dla złóż konwencjonalnych (pod warunkiem zachowania dobrej praktyki laboratoryjnej), w przypadku złóż typu shale są dość skomplikowane. Dodatkowo ich interpretacja musi uwzględniać szereg nowych elementów. Metodyki stosowane dla złóż typu shale różnią się od konwencjonalnych analiz nawet sposobem przygotowania prób do badań [5].
EN
The examination of porosity, permeability and analysis of porous space parameters allows to evaluate the volume of hydrocarbons accumulated in the rock, while correctly measured parameters of creating porous space allow to assess the possibilities of gas or oil output from specific rock. The methods of sample preparation were analyzed for making tests. It was found that for different types of analysis, the samples should be prepared either in the form of one chip, granulated or powdered. Reliability analysis of the samples was performed and correctness of conducted analysis was checked. Measurement scheme was defined to characterize all necessary reservoir and filtration parameters. Also, testing methodology was provided and the method of calculating specific parameters.
PL
Przeprowadzone badania głęboko zalegających utworów piaskowcowych w Karpatach Zewnętrznych wskazały na możliwość istnienia poziomów o znacznych porowatościach. Przeanalizowano wyniki badań parametrów zbiornikowych i filtracyjnych dla próbek skał z głębokości większych od 4500 m. Stwierdzono, że czynnikiem sterującym porowatością jest rodzaj cementów, natomiast kompakcja mechaniczna ma drugorzędne znaczenie. Parametry filtracyjne są bardziej zależne od głębokości, tym niemniej istnieją szanse na występowanie nie- konwencjonalnych złóż na głębokościach poniżej 4500 m. Dodatkowo, stwierdzono możliwość występowania systemów szczelin dla tych typów piaskowców.
EN
Deep layer samples from the Outer Carpathians were investigated. Reservoir and filtration properties were investigated for sandstone samples from depths greater than 4500 m. Preformed investigations allow us to share that the base factor steering porosity is kind of cement, while mechanical compaction plays small role. Filtration parameters depends more sharply on depth but it is possible to find non-conventional reservoirs in the depth 4500-6000 m in the Outer Carpathians. Additionally, occurrence of fracture systems in these types of sandstones were confirmed.
12
Content available remote Funkcja i użyteczność zieleni w strukturach układów komunikacyjnych
PL
Zieleń na przestrzeni wielu stuleci związana była z układami komunikacyjnymi: wyznaczała widoczny z dużych odległości kierunek przebiegu drogi, dawała podróżnym cień w upalne dni oraz chroniła przed zimnymi wiatrami w okresie chłodów. Stanowiła też ważny element dekoracyjny i kompozycyjny reprezentacyjnych miejskich ulic. Wraz z intensyfikacją ruchu komunikacyjnego i związanych z tym uciążliwości zaczynała także pełnić funkcję izolacyjną. Mimo postępujących zmian społeczno-gospodarczych i cywilizacyjnych, użyteczność zieleni w obrębie dróg i ulic była niepodważalna. Dwudziesty wiek przyniósł motoryzacyjną eksplozję, która zmieniła warunki życia mieszkańców w sąsiedztwie głównych tras komunikacyjnych. W odpowiedzi na te zmiany plany zagospodarowania przestrzennego, opracowywane dla miast i osiedli, sformalizowały izolacyjną funkcję zieleni na obszarach zurbanizowanych, traktując ją jako sposób na utrzymanie akceptowalnego komfortu zamieszkiwania w dużych miastach z rozbudowanymi układami komunikacyjnymi. W ostatnich latach pojawiły się jednak zagrożenia dla zieleni towarzyszącej drogom i ulicom naszych miast. Wymagania formalne, wynikające z nowelizowanych przepisów dotyczących budowy i eksploatacji dróg i ulic, zmieniły sytuację zieleni: walory estetyczne i bioklimatyczna użyteczność roślinności ustępują przed argumentami techniczno-ekonomicznymi. Na terenach otwartych następuje wycinka przydrożnych zadrzewień pod hasłem zwiększenia bezpieczeństwa ruchu, natomiast na terenach zabudowanych krajobraz wzdłuż dróg zaczyna być stopniowo zdominowany przez ekrany ochronne. Określane jako „trwałe i funkcjonalne”, wysokie ściany betonowych lub wykonanych z tworzyw sztucznych ekranów zastępują zielone aleje, które przez wiele lat towarzyszyły drogom i ulicom.
EN
For centuries vegetation has been closely related to transport routes: it defined the direction of a road in a way that was visible from afar, provided shade for the travelers in hot days, and protected from winds during cold ones. Vegetation has also been an important element of decoration and composition of streets and avenues. With the increase and intensification of transport, vegetation gained significance also as insulation. Despite socio-economic changes, the utility of vegetation along transportation routes was undisputed. The twentieth century brought the automotive explosion that changed living conditions along main transport routes. In response to these changes, urban plans developed for cities and housing estates, formalised the insulating function of vegetation, treating it as a way of maintaining acceptable standard of living in cities that grew in extensive transport structures. Recent years mark the emergence of concerns for vegetation in the vicinity of streets and roads. Requirements resulting from changes in regulations regarding the construction and maintenance of roads affect the situation of vegetation along transport routes: bio-active and aesthetic value of vegetation has to step down in front of technically and economically based argumentation. In the open, rows of trees along roads are cut down in attempt to improve road-safety, while more densely populated areas become increasingly defined by noise barriers. Described as ‚durable and effective’, usually made of concrete or plastic, noise barriers begin to replace vegetation, which in various forms has been part of street-scape and landscape for many years.
EN
During the 50-year-long intense petroleum exploration of the Palaeozoic–Mesozoic basement of the Carpathian Foredeep, more than 20 oil and gas accumulations have been discovered. The basic and most important oil-bearing levels in the Mesozoic section are Oxfordian carbonates and Cenomanian sandstones. The Nosówka, Zalesie, Trzebownisko–Krasne, Cetynia, Uszkowce and Lachowice hydrocarbon accumulations and numerous hydrocarbon shows have been found in the Palaeozoic horizons. This paper is focused on evaluation of reservoir properties of the entire Palaeozoic–Mesozoic basement of the Carpathian Foredeep and marginal part of the Outer Carpathians for finding new reservoir horizons. 558 rock samples from 51 wells in the Kraków–Lubaczów area were analysed. The well log results from 20 wells were additionally used for the assessment of petrophysical properties. The results of porosimetry measurements and well logs varied in all discussed Palaeozoic and Meso- zoic basement horizons of the Carpathian Foredeep. The best reservoir properties were estimated within the Jurassic–Lower Cretaceous carbonate complex. Despite great variability, the carbonate rocks display highest average porosity and good permeability values. The variability of reservoir properties is mostly a result of the character of the reservoir-porous-fracture space. Good reservoir properties were also estimated for the Upper Cretaceous carbonate rocks. However, in most of the analysed wells the potential reservoirs were watered. The Palaeozoic complex displays weaker reservoir properties and they mainly refer only to the Devonian–Lower Carboniferous horizon. The Lower Palaeozoic rocks display weak reservoir properties. Their potential is additio- nally lowered by negligible range of occurrence and a small thickness. Generally, the gas- and oil-bearing pro- perties of the analysed zone can be attributed only to the Jurassic–Cretaceous reservoir horizons. The remaining horizons, especially the Upper Palaeozoic complex, are only supplement to the reservoir potential of the area.
15
Content available remote An application of microscopic analyses in shale gas rock description
EN
As a standard procedure for shale (reservoir rock for shale gas) in order to determine its mineral composition, XRD analysis is made. It is supplemented with petrographic analyses providing information not only about mineral content but also about distribution of minerals in rock (texture and structure). The information obtained from microscopic analyses considerably broadens our knowledge concerning analyzed rocks and is used in sedimentology, facies analysis, sedimentation basin analysis, assessment of reservoir properties, hydrocarbon migration paths as well as projecting the fracturing treatments.
PL
Standardowo dla łupków (skał zbiornikowych dla "shale" gazu) w celu oznaczenia składu mineralnego wykonuje się analizy XRD. Uzupełnieniem analiz XRD są analizy petrograficzne, dające informacje nie tylko o składzie mineralnym, ale również o rozłożeniu minerałów w skale (teksturze i strukturze). Informacje uzyskane z analiz mikroskopowych w znaczący sposób poszerzają naszą wiedzę o analizowanych skałach i są wykorzystywane w sedymentologii, analizie facjalnej, analizie rozwoju basenów sedymentacyjnych, ocenie własności zbiornikowych i dróg migracji węglowodorów oraz przy projektowaniu zabiegów szczelinowania.
EN
Withinaframe of the research project on Rotliegend tight gas, a data base comprising 760 full sets of reservoir and permeability parameters was created. Data from 55 wells were collected from interval of 1650-5003 m. The obtained results showed presence of clastic reservoirs sufficient for formation of "tight gas" type deposits in each of the analyzed wells. In most of the wells, reservoir rock series with non-zero permeability were detected. Parameters of pore space suggest the major role of compaction processes in pore space evolution, except for some areas where cementation processes were predominating. A high-permeability anomaly characterizing a separate group of eolian sandstones from the depths of over 4000 m anomaly may be explained as due to presence of pseudo- and micro-fractures.
PL
Przeanalizowano metodykę pomiarów porowatości i przepuszczalności szczelinowej dla szczelin na tyle małych, że zachowane zostają w rdzeniach wiertniczych. Badania parametrów szczelinowatości wykonuje się na zgładach i płytkach cienkich. Metodyka pomiarów jest dobrze znana natomiast rzetelność wykonanych badań zależy od szeregu czynników, których pominięcie może spowodować błędną interpretację danych. Przeanalizowano szereg punktów krytycznych takich jak, zasięg zeszczelinowania w złożu, ilość systemów spękań, drożność poszczególnych systemów, od których uzależniony jest prawidłowy wynik.
EN
Fracture porosity and permeability measurement were analysed with the use of cores. Investigations are performed with the use of polished and thin sections. The methodology of the measurement is well known but reliability of final results depend on several factors. They form critical points in applied methodology. Such problems like number of fracture systems, range of fractures and degree of fracture closure.
PL
Park Staromiejski jest ściśle związany z historią Łodzi, pomimo faktu, że powstał dopiero w latach 1951-1955. Jego geneza wiąże się z najtragiczniejszymi wydarzeniami w historii miasta. Od końca XIX wieku do wybuchu II wojny światowej teren dzisiejszego parku był gęsto zaludnioną i zabudowaną żydowską dzielnicą. W okresie wojennym dzielnicę włączono w granice utworzonego getta. W końcu lat 40. władze miasta podjęły decyzję, aby po usunięciu gruzów w części dawnego getta, w dolinie rzeki Łódki, zbudować park. Po 1953 roku w związku z zachodzącymi politycznymi zmianami postanowiono nadać parkowi bardziej rekreacyjny charakter, dosadzając znaczną liczbę drzew. Mieszkańcy Łodzi przez długie lata, pomimo braku oficjalnych odniesień do genezy i historii parku, pamiętali o tragedii tego miejsca. W końcu XX wieku wzniesiono w nim monumentalny Pomnik Dekalogu przedstawiający Mojżesza trzymającego kamienne tablice z dziesięciorgiem przykazań. W wysoki cokół wmurowano urnę z ziemią z Jerozolimy.
EN
Despite having only built only in the early 1950s The Old Town Park takes a significant place in the history of Lodz and its genesis is tied to the tragedy of the Holocaust. In the eve the World War II the area of today's park was a densely populated district, inhabited mostly by the Jewish. Under the Nazi occupation the district was included in the ghetto and. In the late 1940s the new communist administration decided that the debris will be removed and part of the former ghetto - along the Łódka River valley - will be turned into a new park. Design for a seventeen-hectare park was ready in 1951. After the the political traw of 1953 reached Lodz, the park was re-designed, new trees were planted and the park received more recreational character. Despite no official acknowledgment of the history of the place by the local communist authorities, the memory about the tragedy that preceded the creation of the park survived. In late 1990s a monument of Moses carrying the Decalogue was erected in the park. In the base of the monument a vessel filled with earth from Jerusalem was buried.
EN
A petroleum system was recognized in the Gorlice-Bóbrka region of the Outer Carpathians in Poland. Three tectonic units (Dukla, Silesian and Magura) in the area of study are most important for petroleum industry. Several types of sandstone with reservoir potential belong to these units, but only the Istebna and Ciężkowice sandstones from the Silesian Unit were investigated in boreholes. Carefully chosen outcrop sandstones as well as some samples from available boreholes were gathered in the database. Porosity, permeability, capillary pressure investigations, petrography and computer analyses of microscopic images were performed for outcrops and borehole samples. Artificial Neural Net simulation using the whole database gave very good permeability fit for all kinds of sandstones (also from outcrops). It means that all types of sandstones are petrophysically very similar. Detailed investigations show only an insignificant porosity increase for outcrop samples. Petrography investigation provides an explanation for this fact. Circulations of meteoric waters dissolve sand grains, whereas pore throat is not changed. Correlation matrix method was applied to share factors steering petrophysical properties in sandstones from the investigated region. Source rocks responsible for generation of hydrocarbons in the area of study have been identified. Outcrop samples (157) were taken from deposits of the Dukla and Silesian units. Generally, outcrop samples were taken from the Menilite beds located along anticlines in the analysed area. Finally, hydrocarbon potential of the region was evaluated. The weathering effect was taken into consideration.
EN
The greatest Polish oil fields are built of the Main Dolomite. They are mainly created as a single porosity - double permeability reservoir rocks showing mixed wettability. Mixed wettability is a result of differentiated diagenetic processes connected with basin evolution. The Main Dolomite sediments were sealed very quickly between salt and anhydrite sediments within the whole basin. Hence, reservoir rocks were also source ones when carbonate grains were mixed with organic matter. This caused that residual organic matter is still present in the Main Dolomite rocks. Presence of organic matter and way of mixing are factors affecting wettability of rocks. There is no evident correlation between the content of residual organic matter and wettability index. The main role is played by the process of mixing carbonate grains and organic matter. Rock Eval analyses were applied to indicate the type of oil wet parts within pore space. It was shown that oil wet pores occupy the range from the smallest to the greatest pores. Oil and water paths of fluid migration are practically independent. A large part of samples (70) are predominantly oil wet, 17 show predominant water wetting. There was no pure oil or water wet rocks. Such type of wettability produces irreducible oil and water in all samples.
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.