Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 328

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 17 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  wody powierzchniowe
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 17 next fast forward last
PL
Na podstawie danych zawartych w opracowaniu GUS „Ochrona środowiska 2019” omówiono charakterystykę wód w Polsce. Zarządzanie zasobami wodnymi jest realizowane z uwzględnieniem podziału państwa na obszary dorzeczy, regiony wodne i zlewnie. Jednostkami organizacyjnymi odpowiedzialnymi za gospodarowanie wodami w regionie wodnym są Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW). Przedstawiono dane i bilanse zasobów wód powierzchniowych oraz zasoby eksploatacyjne wód podziemnych. Największy udział w poborze wody (69%) przypadał na cele produkcyjne, a na potrzeby eksploatacji sieci wodociągowej wynosił 21,5%. Produkcja wody przez zakłady wodociągowe w 2018 r. oparta była głównie o zasoby wód podziemnych (73%, tj. 1552,2 hm3), które są zdecydowanie lepszej jakości. Zużycie wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności było zróżnicowane w poszczególnych województwach i miastach. Omawiając gospodarowanie wodą w sieci wodociągowej przedstawiono długość sieci wodociągowej rozdzielczej (307 690,4 km), liczbę przyłączy do budynków mieszkalnych (5 682,4 tys.) oraz zużycie wody dostarczanej przez sieć wodociągową w gospodarstwach domowych w Polsce w przeliczeniu na jednego mieszkańca (33,3 m3/rok). Wartości te zmieniały się na przestrzeni ostatnich lat.
EN
The data derived from the work by the Statistics Poland entitled “Environment 2019” provided a basis for discussing the characteristics of water resources in Poland. Water resources management takes into account the division of the country into river basin districts, water regions and drainage basins. Regional Water Management Boards (Polish: Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW)) are the organizational units responsible for water management in the water region. Data and balance of surface water resources (by RZGW) were presented, as well as exploitable underground water resources. The largest share in water intake (69%) was for production purposes, whereas 21.5% was for the operation of the water supply system. In 2018 water production by municipal waterworks was mainly based on groundwater resources (73%, i.e. 1552.2 hm3), which are of far better quality. Water consumption for the needs of the national economy and population varied in individual voivodships and cities. The discussion on water management in the water supply network included the length of water supply distribution network (307690.4 km), the number of connections to residential buildings (5682.4 thousand units) and the consumption of water supplied by the water supply network in households in Poland per one inhabitant (33.3 m3/year). These values have been changing over the course of recent years.
PL
Wiosna 2020 r. była w Polsce kolejną już z rzędu wiosną z bardzo małymi opadami deszczu. Również zima 2019/2020 nie należała do zbyt mroźnych, a w tym okresie zupełnie nie dało się także „zauważyć” śniegu. To wszystko spowodowało, że jak mantra wrócił na tapetę temat „stepowienia Wielkopolski”. Naukowcy po raz kolejny się uaktywnili, politycy „z ogromną troską nad problemem się pochylili”, decydenci i gospodarze terenu „zabrali głos”, ale – ponieważ spadło znowu trochę deszczu – nad tym problemem znowu zapadła cisza.
PL
W artykule omówiono elementy sieci wodnej Polski na podstawie danych nowego rocznika „Ochrona środowiska 2019” wydanego przez Główny Urząd Statystyczny. Około 88% powierzchni Polski leży w dorzeczu dwóch największych polskich rzek: Wisły i Odry. Ważną rolę w gromadzeniu wód powierzchniowych odgrywają jeziora, wśród których większość zlokalizowanych w Polsce to zbiorniki polodowcowe. Elementem sieci wodnej są również kanały łączące istniejące naturalne drogi wodne oraz sztuczne zbiorniki wodne pełniące głównie funkcje retencyjne i przeciwpowodziowe. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzi badania monitoringowe wód powierzchniowych w oparciu o wyznaczone jednolite części wód powierzchniowych (jcwp), które stanowią podstawową jednostkę gospodarowania wodami. Stan jednolitych części wód rzek i jezior ocenia się jako dobry lub zły, analizując wyniki klasyfikacji ich stanu ekologicznego lub potencjału ekologicznego.
EN
The article discusses the elements of the water network in Poland on the basis of data from a new yearbook “Environment 2019” published by Statistics Poland. About 88% of Poland’s territory lies in the basin of the two largest Polish rivers: the Vistula and the Oder. An important role in the accumulation of surface waters is played by lakes, most of which are post-glacial reservoirs located in Poland. The water network also includes canals connecting the existing natural waterways and artificial water reservoirs that mainly perform retention and flood protection functions. The Chief Inspectorate of Environmental Protection conducts surface water monitoring studies based on designated surface water bodies, which are the basic unit of water management. The status of river and lake water bodies is assessed as good or bad by analyzing the results of classifying their ecological status or ecological potential.
PL
Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami zawartymi m.in. w Ustawie „Prawo wodne” oraz ustawach towarzyszących, mamy dokładnie opisane definicje ścieków oraz warunki, jakie należy spełnić przy odprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi. W związku z ukazaniem się nowego rocznika „Ochrona środowiska 2019” wydanego przez Główny Urząd Statystyczny, istnieje możliwość przedstawienia danych liczbowych o ilości produkowanych i odprowadzanych ścieków przemysłowych i komunalnych zarówno w całej Polsce, jak i z podziałem na województwa, miasta i wsie. Proces odprowadzania ścieków do wód powierzchniowych i do ziemi był w Polsce bardzo zróżnicowany. Największą liczbę ścieków produkowały województwa mazowieckie i świętokrzyskie, a najmniej lubuskie i podlaskie. Wartości te były ściśle powiązane ze zużyciem wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności. Na terenie Polski mieliśmy 160671,4 km sieci kanalizacyjnej, do której odprowadzano 1330,3 hm3 ścieków. W 2018 roku mieliśmy w Polsce 3257 oczyszczalni ścieków komunalnych, a 94,6% ludności miast i 42,9% ludności wsi korzystała z oczyszczalni ścieków. Problemem towarzyszącym oczyszczaniu ścieków przemysłowych i komunalnych są powstające podczas procesów oczyszczania osady ściekowe, które z uwagi na swoje właściwości wymagają odpowiedniego zagospodarowania. Były one głównie przetwarzane termicznie i stosowane w rolnictwie, a także składowane, stosowane do rekultywacji terenów i uprawy roślin przeznaczonych do produkcji kompostu.
EN
Polish regulations included, among others, in the Water Law and accompanying acts, provide precise definitions of sewage as well as conditions that must be met when sewage is discharged into waters or into the ground. Due to the release of a new yearbook ”Environment 2019” published by Statistics Poland, it is now possible to present figures on the amount of produced and discharged industrial and municipal sewage not only in Poland in general, but also in particular voivodships, cities and villages. In Poland, the process of discharging sewage into surface waters and into the ground was very diverse. The largest amount of wastewater was produced in Mazowieckie and Świętokrzyskie, and the smallest one: in Lubuskie and Podlaskie. These values were closely related to water consumption for the needs of the national economy and population. There was 160,671.4 km of sewage network in Poland, to which 1,330.3 hm3 of sewage was discharged. In 2018, Poland had 3257 municipal sewage purification plants and 94.6% of the urban population and 42.9% of the rural population benefited from the sewage purification plant. A problem that accompanies the purification process is sewage sludge which is generated as a by-product during sewage treatment of industrial or municipal wastewater and which requires appropriate management and disposal due to its properties. The sludge was mainly thermally processed and used in agriculture, as well as stored, used for land reclamation and cultivation of plants intended for the production of compost.
5
Content available Pharmaceuticals in water and wastewater - overview
EN
The paper presents concentrations of pharmaceuticals in surface water and sewage. Special attention was paid to the content of estrogens in municipal sewage and the method of their disposal. Concentrations of various pharmaceuticals in raw and treated wastewater were compared and the pharmaceuticals in different countries and waters were presented in tables. The most frequently identified drugs in sewage are sex hormones (etradiol, ester, ethinylestradiol, 17 β-estradiol) and the antiepileptic drug Carbamazepine. These drugs are difficult to remove from water and therefore appropriate treatment processes are used, such as: adsorption on active carbon, UV irradiation, etc. Contamination of water with pharmaceuticals has a negative impact on the development of aquatic organisms and can lead to serious human health problems.
PL
W pracy przedstawiono stężenia farmaceutyków w wodach powierzchniowych oraz ściekach. Szczególną uwagę skupiono na zawartości estrogenów w ściekach komunalnych oraz na sposobie ich usuwania. Porównano stężenia różnych farmaceutyków w ściekach surowych oraz ściekach oczyszczonych, a także zostały przedstawione tabelarycznie farmaceutyki występujące w różnych państwach oraz wodach. Najczęściej identyfikowanymi lekami w ściekach są: hormony płciowe (etradiol, estron, etinyloestradiol, 17 β-estradiol) oraz lek przeciwpadaczkowy – Karbamazepina. Leki te są ciężko usuwalne z wód, dlatego też stosuje się odpowiednie procesy ich oczyszczania, takie jak: adsorpcje na węglu aktywnym, naświetlanie promieniami UV itp. Zanieczyszczenia wód farmaceutykami wpływa negatywnie na rozwój organizmów wodnych, a także może prowadzić do poważnych problemów zdrowia ludzkiego.
PL
Wybór właściwego sposobu ujęcia wody należy do projektanta, który powinien rozeznać warunki hydrogeologiczne, hydrologiczne, geologiczne i sanitarne. Odpowiednio zaprojektowane i wybudowane ujęcie powinno zapewnić odpowiednią ilość wody przez kilkadziesiąt lat.
PL
Na terenie województwo śląskiego znajduje się wiele zbiorników wodnych, które pełnią różne funkcje, a jakość zawartych w nich wód ma wpływ m.in. na zdrowie ich użytkowników. Ponadto znajdują się tam ujęcia wód powierzchniowych oraz studnie głębinowe, które są wykorzystywane przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów w Katowicach na potrzeby mieszkańców województwa śląskiego. W pracy przedstawiono wyniki rocznych badań pH i przewodnictwa oraz zawartości nieorganicznych jonów (F-, Cl-, NO2-, NO3-, PO4 3-, SO4 2-, Na+, K+, NH4+, Ca2+ i Mg2+), a także metali (Cr, Zn, Co, Mn, Cu, Ni, Pb, As, Bo, Sb, Sr, V) w trzech zbiornikach wód powierzchniowych oraz wodach podziemnych z czterech studni głębinowych zlokalizowanych na terenie Górnego Śląska. Określono ich skład jonowy oraz zawartość metali, a także zmienność sezonową. Zakres tych badań jest znacznie szerszy niż analizy zazwyczaj wykonywane dla tych rodzajów wód.
EN
In the Silesian Voivodeship, there are many water reservoirs, which perform various functions, and the quality of their waters influences, among others, the health of their users. In addition, surface water intakes and deep wells which are used by Upper Silesian Waterworks Plant in Katowice for the needs of the inhabitants of the Sileslon Voivodeship are located there. The paper presents the results of the annual tests of pH, conductivity and the content of inorganic ions (F-, CI-, NO2-, NO3-, PO4 3-, SO4 2-, Na+, K+, NH4+, Ca2+ i Mg2+), and metals (Cr, Zn, Co, Mn, Cu, Ni, Pb, As, Bo, Sb, Sr, V) in three surface water reservoirs and groundwaters from four deep wells located in Upper Silesia. Their ionic composition and metal content as well as seasonal variability were determined. The scope of these tests is much wider than the usual analyses for these types of water.
PL
Fotoliza, czyli bezodczynnikowa mineralizacja, umożliwia skuteczne usunięcie interferencji od matrycy organicznej, a w konsekwencji pozwala na skuteczne oznaczenie nie tylko całkowitych stężeń, ale i poszczególnych zawartości form nieorganicznych As i Tl.
PL
Wody, które miały kontakt w wyniku powodzi z glebami z terenu zlewni, ze ściekami bytowogospodarczymi czy odpadami komunalnymi, mogą być źródłem mikroorganizmów chorobotwórczych. Celem badań prezentowanych w pracy była ocena stanu sanitarnego wody z Wisły w rejonie dzielnicy Nowodwory w Warszawie po ustąpieniu drugiej fali powodziowej w czerwcu 2010 r. oraz w lipcu i sierpniu. Próby wody pobierano zgodnie z normą PN-ISO 5567 bezpośrednio z nurtu rzeki, w odległości ok. 40 m od deptaka spacerowego, w trzech punktach. Badaniami objęto następujące grupy mikroorganizmów: bakterie grupy coli, paciorkowce kałowe, bakterie psychro- i mezofilne, bakterie proteolityczne, bakterie redukujące siarczany. Ocena stanu sanitarnego wody polegała na wykryciu i oznaczeniu ilościowym organizmów wskaźnikowych wg obowiązujących norm prawnych. Badania wykazały, że stan sanitarny rzeki Wisły po opadnięciu fali powodziowej charakteryzował się dużą zmiennością. Liczebność badanych grup fizjologicznych drobnoustrojów zależała od terminu badań i miejsca poboru prób. Indeks bakterii grupy coli oraz indeks bakterii grupy coli typu kałowego przekroczył w czerwcu wartości normatywne.
EN
Waters that have been contact with floods from the catchment area, domestic and commercial wastewater, municipal waste and various types of waste (spoiled food products) can be a source of pathogenic microorganisms. The aim of the study was to assess the hazards of selected pathogens on the health of the residents of the Nowodwory district in Warsaw immediately after the second flood wave ceased in June 2010 and in July and August. The microbiological tests of flood water from the Vistula River were taken in accordance with the PN-ISO 5567 standard were collected at three research points – walking with the river current, at a distance of about 40 m from the pedestrian promenade. The study involved the following groups of microorganisms: the index of coli group bacteria, the index of faecal coliforms, psychro- and mesophilic bacteria, proteolytic sulphate-reducing bacteria. The assessment of the sanitary state of water consisted in the detection and quantification of indicator organisms in accordance with applicable legal norms. Our results showed that the sanitary condition of the Vistula River after the flood wave subsided was characterized by high variability. The number of respondents physiological groups of microorganisms depend on the date of the study and places of sampling. The index of coli group bacteria, the index of faecal coliforms exceeded the normative values in the month of June.
PL
Nadmierny wzrost fitoplanktonu powoduje tzw. rozkwit wody. Zjawisko to sprawia, że woda nie nadaje się do celów konsumpcyjnych i rekreacyjnych. Wśród organizmów rozmnażających się w wodzie są cyjanobakterie. Zainteresowanie tymi organizmami wynika z toksyn, które wytwarzają. Niniejsza publikacja jest przeglądem literatury na temat rodzajów toksyn, metod ich określania i usuwania ze zbiorników wodnych.
EN
Excessive growth of phytoplankton causes the so-called bloom of water. This phenomenon makes the water unsuitable for consumption and recreational purposes. Among the organisms that multiply in water are cyanobacteria. The interest in these organisms is due to the toxins, which cyanobacteria produce. The publication is a review of the literature on the types of toxins, methods of their determination and removing from water reservoirs.
PL
Nawozy sztuczne stosowane w rolnictwie negatywnie wpływają na jakość wód, zarówno powierzchniowych, jak i podziemnych. Zatoka Pucka jest szczególnie narażona na eutrofizację spowodowaną napływem substancji odżywczych, ponieważ jest otoczona terenami intensywnie wykorzystywanymi w rolnictwie. Na wybrzeżu znajduje się także wiele ośrodków turystycznych. Strumienie i rzeki łatwo przenoszą ładunek azotu i fosforu do morza. W ramach projektu WaterPuck, finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR), badano jakość rzek i strumieni płynących przez terytorium Gminy Puck i wpadających do Zatoki Puckiej. Były to: Reda, Kanał Łyski, Kanał Mrzezino, Gizdepka, Potok Błądzikowski, Płutnica i Kanał Młyński. Badane rozpoczęto w lipcu 2017 r., a próbki wody są pobierane co 3-4 tygodnie pobliżu ujść strumieni. Mierzone są stężenia związków azotu (amoniak, azotan(III) i azotan(V)) oraz fosfor ogólny i fosforany. Regularne monitorowanie jakości strumieni umożliwia ocenę sezonowych zmian stężeń składników odżywczych, a także ich rozmieszczenia przestrzennego. Stworzy to podstawę do śledzenia zależności między użytkowaniem gruntów i praktykami rolniczymi a ładunkiem składników odżywczych zrzucanych do Zatoki Puckiej z niepunktowych źródeł zanieczyszczeń. Wstępne wyniki wskazują na znaczące sezonowe zmiany stężeń zanieczyszczeń, prawdopodobnie związane z harmonogramem prac rolniczych. Kolejna część projektu badawczego skupi się na identyfikacji obszarów przyczyniających się do zanieczyszczenia strumieni. Oceniane będą zmiany stężeń składników pokarmowych podczas intensywnych opadów deszczu. Wyniki będą podstawą do modelowania transportu składników pokarmowych wodami powierzchniowymi w gminie Puck.
EN
The ferilizers used in agriculture negatively affect the surface and groundwater quality. The Bay of Puck is a semi-closed part of the Gulf of Gdańsk, which is particularly vulnerable to eutrophication caused by the inflow of nutrient substances. The Bay is surrounded by the lands intensively used in agriculture. Also a number of touristic resorts is located on its coast. The streams and rivers carry the load of nitrogen and phosphorus to the sea. Within the project WaterPuck, financed by the National Centre of Research and Development in Poland (NCBiR), the quality of rivers and streams flowing through the territory of the Puck Community and discharging to the Bay of Puck is being researched. The quality of seven streams: Reda, Kanał Łyski, Kanał Mrzezino, Gizdepka, Potok Błądzikowski, Płutnica and Kanał Młyński is investigated. The researched was started in July 2017. The samples of water are collected every 3-4 weeks at sampling points located close to the streams estuaries. The concentrations of nitrogen species (ammonia, nitrate III and nitrate V) as well as total phosphorus and phosphates are measured. The regular monitoring of streams quality make it possible to assess the seasonal changes of nutrients concentrations as well as their spatial distribution. This will provide the basis for tracking the relationships between the land use and agricultural practices and the load of nutrients discharged to Bay of Puck from non-point sources of pollution. The preliminary results indicate quite significant seasonal variations of pollutants concentrations, probably associated to the time schedule of agricultural practices. The highest concentrations of nutrients where present in sampling points located on Błądzikowski Potok, Kanał Mrzezino as well as Gizdepka – all flowing through arable lands. Concentrations of nitrates V in Błądzikowski Stream varied from 2,27 to 7,55 mg NO3-/dm3, while the concentrations of total phosphorus – from 0,24 to 0,45 mg P/dm3. The next part of the research project is going to focus on identification of areas contributing to the streams pollution. The changes of nutrients concentrations during intensive rainfalls will be evaluated. The results will provide the basis for modelling of nutrient transport with surface waters in the Puck Community.
PL
Celem badań było opracowanie uniwersalnej metody służącej do kompleksowego i równoczesnego oznaczania wybranych mikrozanieczyszczeń organicznych zawartych w wodzie przygotowywanej do spożycia, takich jak: wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), polichlorowane bifenyle (PCB). Priorytetem jest skrócenie czasu potrzebnego na wykonanie oznaczenia stężeń oraz zmniejszenie ilości zużywanych odczynników i innych materiałów oraz zminimalizowanie kosztów przygotowania próbki do analizy. Roztwory wzorcowe 16 WWA i 9 PCB dodano do wody destylowanej w określonej ilości. Ekstrakcja odbywała się metodą do fazy stałej z wykorzystaniem kolumienek ekstrakcyjnych Octadecyl C18 firmy Bakerbond. Do kondycjonowania kolumienek używano izopropanolu oraz metanolu. WWA i PCB wymywano z sorbentu kolumienek przy użyciu dichlorometanu. Ekstrakty zatężono do objętości 2 cm3. Próbki analizowano metodą chromatografii gazowej (GC-MS) [1, 2, 3]. W celu oceny efektywności ekstrakcji, obliczono procentowy odzysk dla każdego związku z grupy WWA i PCB. Uzyskano odzysk na poziomie od 7,5 do 125% w przypadku WWA i od 13,8 do 65,5% w przypadku PCB.
EN
The aim of the research was to develop an effective analytical method that can allow simultaneous quantification of chosen organic micropollutants such as polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH) and polychlorinated biphenyls (PCB) in water prepared for drinking. The priority was to shorten the time needed for the micropollutants extraction and to reduce the amount of used reagents and materials which leads to the reduction of costs of preparing samples for analysis. Standard mixtures of 16 PAH and 9 PCB were added to the distilled water in a specific amount. For PAH and PCB extraction from the water, the solid phase extraction method was applied, using Octadecyl C18 Bakerbond columns. Isopropyl alcohol and methanol were used to precondition the columns. PAH and PCB were eluted from the columns filling with dichloromethane. Extracts were condensed to the volume of 2 ml. Prepared samples were analyzed with the use of gas chromatography and mass spectrometer (GC-MS) [1, 2, 3]. To establish the efficiency of the extraction, the percent recovery was calculated for each of the compounds. The achieved percent recovery for PAH amounted from 7,5 to 125% and from 13,8 to 65,5% in case of PCB.
PL
Celem pracy była ocena jakości wód rzeki Wisłok ze względu na zawartość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w latach 2013-2017. W artykule przybliżono pojęcie WWA i sposoby oceny jakości wód w świetle aktualnych norm prawnych. Zaprezentowano charakterystykę zlewni rzeki Wisłok wraz z analizowanymi punktami pomiarowo-kontrolnymi. Przedstawiono wyniki badań zawartości WWA w tych punktach, na podstawie których określono poziom zanieczyszczenia wód powierzchniowych. Zidentyfikowano przekroczenia dopuszczalnych norm środowiskowych dotyczących zawartości WWA w analizowanych przekrojach rzeki Wisłok, co wskazuje na klasyfikację stanu weryfikowanych jednolitych części wód powierzchniowych jako stan zły, natomiast stanu chemicznego jako stan poniżej dobrego. Wykazane przekroczenia stanowią zagrożenie niespełnienia celów środowiskowych dla analizowanych jednolitych części wód powierzchniowych.
EN
The aim of this study was to evaluate quality of waters the Wisłok river due to contamination of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in 2013-2017. The article presents PAHs and ways to assess water quality in the light of current legal standards. The catchment area of the Wisłok river were presented with the analyzed control points. The contamination and classification of surface waters were determined based on the analysis of polycyclic aromatic hydrocarbons content in Wisłok river waters. The general state of verified surface water bodies is bad and the chemical state is below good, beacuse the permissible environmental standards of PAHs in the analyzed points of the Wisłok River were exceeded. The results indicate the risk of failure to fulfil environmental goals for analyzed surface water bodies.
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań nad kosztami budowy i eksploatacji stacji uzdatniania wód powierzchniowych. Analizie ekonomicznej poddano stacje podzielone na trzy grupy w zależności od kategorii jakości pobieranych wód (A1, A2 i A3). Dla każdej z kategorii wód określono zależności pomiędzy jednostkowymi kosztami, a ich przepustowością. Wielkości te zostały ustalone na podstawie informacji uzyskanych z przedsiębiorstw wodociągowych-kanalizacyjnych. Zależności te zostały przedstawione w formie analitycznej i graficznej. Analiza kosztów pokazała, że jednostkowe nakłady inwestycyjne i koszty eksploatacji maleją wraz ze wzrostem przepustowości stacji.
EN
The article presents results of research on the costs of construction and operations of surface water treatment plants. Economic analysis were carried out in plants divided into three groups, depending on categories of drawn water quality (A1, A2 and A3). For each of these water categories the relationship between construction and operations unit costs was determined. Their level was determined on the basis of data from water supply and sewerage utilities. These relationships are presented in the analytical and graphic form. Cost analysis shows that unit capital and operating costs decline with increasing of plant capacity.
PL
W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat jakość wód powierzchniowych uległa znacznej poprawie dzięki wprowadzeniu nowoczesnych technologii oczyszczania ścieków i zaostrzeniu wymagań co do jej jakości. Jednak dzięki najnowszej technologii analitycznej możliwe jest również przeprowadzenie testów laboratoryjnych stwierdzających obecność substancji, które choć występują w niewielkich ilościach, mogą stanowić znaczne zagrożenie dla ludzi i środowiska.
EN
Purpose: The aim of the article is to provide information on the transformation and interaction of metal nanoparticles in the aquatic environment. Introduction: Nanotechnology is one of the leading fields of science, combining knowledge in the fields of physics, chemistry, biology, medicine, computer science and engineering. Nanoparticles of heavy metals, due to their structure and size, exhibit new important biological, chemical and physical properties, which are impossible to achieve at the level of macro- and microscopic structures. Nanoparticles of metal and metal oxides (NPMOs) are promising substances with a wide spectrum of applications in many areas. The increasing number of products based on (NPMOs) leads to the emission of an increasing amount of these substances in various forms to the environment. The presence of NPMOs in industrial and municipal sewage affects their further migration to surface waters and soils, which in turn also leads to their introduction into the food chain. Therefore, understanding the properties and behaviour of these substances in aqueous solutions is becoming a priority in the field of safety, environmental protection and human health. Methodology: The article was prepared on the basis of a review of the literature on the subject. Conclusions: Nanoparticles of metals and metal oxides are widely used in various areas of human life, which means that they constitute an increasingly important group of compounds released to the environment, including to surface waters. Nanoparticles of metal and metal oxides play an important role in the aquatic environment, affecting numerous biophysicochemical processes. However, it should be noted that many of the processes that NPMOs undergo are determined by the size of the grains and surfaces of nanoparticles, and the metals that form the basis of these nanosubstances. Processes such as agglomeration, sedimentation, sorption on the surface of organisms, oxidation and catalysis are conditioned by numerous parameters such as the presence of other substances, the acidification/alkalization of the aquatic environment, and the presence of plant and animal organisms. In order to assess the actual or potential threat to the environment or human exposure, it is necessary to explore the mechanisms and kinetics of processes occurring in the aquatic environment with respect to nanoparticles of metals and metal oxides. Knowledge of NPMOs processes in the aquatic environment is necessary to create or enhance environmental migration models.
PL
Cel: Celem artykułu jest przedstawienie informacji na temat przemian i interakcji nanocząstek metali zachodzących w środowisku wodnym. Wprowadzenie: Nanotechnologia to jedna z wiodących dziedzin nauki, łącząca wiedzę z obszaru fizyki, chemii, biologii, medycyny, informatyki i inżynierii. Nanocząstki metali ciężkich, ze względu na budowę i rozmiary, wykazują nowe istotne właściwości biologiczne, chemiczne oraz fizyczne, niemożliwe do osiągnięcia na poziomie makro- i mikroskopowych struktur. Nanocząstki metali i tlenków metali są atrakcyjnymi substancjami o szerokim spektrum zastosowań w wielu dziedzinach. Wzrost produkcji wyrobów z wykorzystaniem nanocząstek metali i tlenków metali (NPMOs) sprawia, że coraz większa liczba tych substancji przedostaje się do środowiska. Obecność NPMOs w ściekach przemysłowych i miejskich wpływa na ich dalszą migrację do wód powierzchniowych oraz gleb, co w konsekwencji skutkuje także wprowadzeniem ich do łańcucha pokarmowego. Dlatego też poznanie właściwości i zachowania tych substancji w roztworach wodnych staje się priorytetem w dziedzinie bezpieczeństwa, ochrony środowiska i człowieka. Metodologia: Artykuł został opracowany na podstawie przeglądu literatury z zakresu poruszanej tematyki. Wnioski: Nanocząstki metali i tlenków metali są powszechnie stosowane w różnych dziedzinach życia człowieka, co powoduje, że stanowią coraz bardziej istotną grupę związków emitowanych do środowiska, w tym do wód powierzchniowych. Nanocząstki metali i tlenków metali odgrywają istotną rolę w środowisku wodnym, determinując liczne procesy biofizykochemiczne. Należy jednak zaznaczyć, że wiele procesów, którym ulegają NPMOs, uwarunkowana jest wielkością ziaren i powierzchni nanocząstek oraz metalami, stanowiących bazę tych nanosubstancji. Procesy takie jak aglomeracja, sedymentacja, sorpcja na powierzchni organizmów, utlenianie czy kataliza, uwarunkowane są licznymi parametrami, m. in. obecnością innych substancji, zakwaszeniem/alkalizacją środowiska wodnego, obecnością organizmów roślinnych i zwierzęcych. Konieczne jest poznanie mechanizmów oraz kinetyki procesów zachodzących w środowisku wodnym w odniesieniu do nanocząstek metali i tlenków metali w celu oszacowania rzeczywistego lub potencjalnego zagrożenia dla środowiska lub narażenia ludzi. Wiedza w zakresie procesów, jakim ulegają NPMOs w środowisku wodnym, jest niezbędna w celu stworzenie lub dopracowania już funkcjonujących modeli migracji zanieczyszczeń w środowisku.
EN
Purpose: The aim of this paper is to provide information on the risks posed by metal nanoparticles released into surface waters. Introduction: Currently, the use of nanoparticles of metal and metal oxides (NPMOs) is extremely popular in various industries, and in medicine and households. Nanoparticles and nanocompounds have become significant contributors to technological progress due to their physicochemical properties such as the melting point, electrical and thermal conductivity, catalytic activity, light absorption and scattering, as well as biocompatible and bactericidal properties. These functions cause their increased performance compared to their macro counterparts. However, it should be noted that the properties of nanocomponents can create new risks to the environment and consumers. Based on existing literature, a conclusion can be drawn that metal nanoparticles are a potential threat to plant and animal organisms, and humans. It is, therefore, necessary to intensify efforts to understand the mobility, reactivity and durability of nanocomponents in various environmental components, especially in the aquatic environment, and their toxicity to organisms. Methodology: This paper is a literature review. Conclusions: The increasing use of nanosubstances, in both commercial and industrial products, has caused an increasing concentration and diversity of these substances in aquatic ecosystems. Based on the analysis of literature reports, it can be concluded that the size of nanoparticles, their structure and arrangement, as well as surface properties, are subject to constant changes in the environment as a result of their interactions with other components, and of the balances shaped by a variety of geochemical and biological factors. Numerous studies conducted in recent years in the field of nanoecotoxicology have demonstrated the existence of a risk to aquatic organisms, which could lead to their impaired development and even death. Unfortunately, the lack of a standard technique for assessing the toxicity of nanoparticles in various biological systems, such as the reproductive, respiratory, nervous and gastrointestinal systems, and the developmental stages of aquatic organisms, makes it impossible to conduct such studies in a standardised fashion. Reports of the toxicity of metal and metal oxide nanoparticles in relation to various forms of living organisms warrant in-depth investigations into how these particles function in aqueous solutions and interact with standard substances.
PL
Cel: Celem artykułu jest przedstawienie informacji na temat zagrożeń, jakie stanowią nanocząstki metali wprowadzane do wód powierzchniowych. Wprowadzenie: Obecnie wykorzystanie nanocząstek metali i tlenków metali (NPMOs) cieszy się ogromną popularnością w różnych gałęziach przemysłu, medycynie i gospodarstwach domowych. Nanocząstki i nanozwiązki zyskały na znaczeniu w postępie technologicznym ze względu na swoje właściwości fizykochemiczne takie jak temperatura topnienia, przewodność elektryczna i cieplna, aktywność katalityczna, absorpcja i rozpraszanie światła oraz swoje biokompatybilne i bakteriobójcze własności. Cechy te powodują ich zwiększoną wydajność w stosunku do ich odpowiedników w skali makro. Należy jednak pamiętać, że właściwości, jakie posiadają nanozwiązki, mogą generować nowe ryzyko dla środowiska naturalnego oraz konsumentów. Analizując dotychczasową literaturę należy stwierdzić, że nanocząstki metali stanowią potencjalne zagrożenia dla organizmów roślinnych i zwierzęcych, w tym także człowieka. Konieczna jest zatem intensyfikacja prac, które pozwolą na zrozumienie mobilności, reaktywności i trwałości nanozwiązków w różnych komponentach środowiska, zwłaszcza w środowisku wodnym, oraz toksyczności w stosunku do organizmów. Metodologia: Artykuł został opracowany na podstawie przeglądu literatury z zakresu poruszanej tematyki. Wnioski: Rosnące wykorzystanie nanosubstancji, zarówno w produktach komercyjnych, jak i przemysłowych, determinuje coraz większe stężenie i różnorodność tych substancji w ekosystemach wodnych. Na podstawie analizy doniesień literaturowych należy stwierdzić, że wielkość nanocząstek, ich budowa i układ oraz właściwości powierzchni podlegają ciągłym zmianom w środowisku w wyniku interakcji z innymi składnikami i równowag kształtowanych przez różnorodne czynniki bio- i geochemiczne. Liczne badania przeprowadzone w ciągu ostatnich lat w dziedzinie nanoekotoksykologii wskazują na zagrożenie w stosunku do organizmów wodnych prowadzące do upośledzenia w rozwoju a nawet śmierci organizmów. Niestety, brak standardowej techniki oceny toksyczności nanocząstek w różnych układach biologicznych, takich jak układ rozrodczy, oddechowy, nerwowy, żołądkowo-jelitowy i stadia rozwojowe organizmów wodnych, powoduje brak możliwości standardowego prowadzenia takich badań. Doniesienia o toksyczności NPMOs w odniesieniu do różnych form organizmów żywych powodują, że niezbędna jest wiedza w zakresie ich funkcjonowania w roztworach wodnych oraz interakcji z podstawowymi substancjami.
EN
Typhoid or enteric fever is a worldwide infection caused by the bacterium Salmonella enterica. In Sri Lanka, 12,823 Salmonella positive cases were recorded and 133 cases were recorded from Anuradhapura district during 2005 to 2014. Therefore, the study was carried out to identify the microbiological and chemical contamination status of forty-four water sources in Anuradhapura area during October 2016. The study was focused to determine total coliform, faecal coliform, Salmonella spp. and Shigella spp. contamination along with some physico-chemical parameters of both ground and surface water. Sampling, transportation, and analysis were performed following standard protocols. Results of the study revealed that almost all sampling locations were contaminated with both total and E. coli bacteria and the values were not within the World Health Organization and Sri Lanka Standards drinking water quality standards. Around 32% of sampling locations were positive for Salmonella spp. and among them, 2 spring sampling locations are being highly used to extract water for drinking. However, Shigella spp. was not recorded during the study period. Majority of the sampling points were not within the Sri Lanka drinking water standards for COD and 25% sampling locations were recorded greater than 750 μS∙cm–1 conductivity. Also, 55% of locations recorded very hard water where the highest values were recorded in Padaviya. The tested other water quality parameters: NO2-N, NH3-N, and total phosphate (TP) concentrations were found within the Sri Lanka drinking water standards. PCA analysis revealed that sampling locations were grouped into three groups such as; well water, tank water and springs.
PL
Dur brzuszny jest chorobą o zasięgu światowym wywoływaną przez bakterie Salmonella enterica. W latach 2005– 2014 na Sri Lance zanotowano 12 823 przypadki zakażenia salmonellą, w tym 133 przypadki na terenie dystryktu Anuradhapura. Dlatego podjęto badania celem zidentyfikowania stanu zanieczyszczenia mikrobiologicznego i chemicznego 44 źródeł wody na terenie Anuradhapura w październiku 2016 r. Oznaczono całkowitą liczbę bakterii grupy coli, Escherichia coli, Salmonella spp. i Shigella spp. oraz niektóre fizyczne i chemiczne parametry wód gruntowych i powierzchniowych. Pobieranie próbek, transport i analizy wykonywano według standardowych procedur. Wyniki analiz wykazały, że niemal wszystkie stanowiska były zanieczyszczone zarówno bakteriami E. coli jak i bakteriami grupy coli, a ich liczebność przekraczała normy WHO i Sri Lanki. W około 32% stanowisk stwierdzono obecność Salmonella spp., wśród nich 2 źródła, które są intensywnie eksploatowane na cele spożywcze. W okresie badań nie stwierdzono obecności Shigella spp. Wody większości stanowisk nie spełniały norm Sri Lanki, pod względem poziomu ChZT, a w 25% stanowisk przewodnictwo wody przekraczało 750 μS∙cm–1. Wody 55% stanowisk wykazywały dużą twardość z najwyższymi wartościami notowanymi w Padaviya. Inne parametry chemiczne takie jak: NO2-N, NH3-N i fosfor całkowity mieściły się w normach jakości wody pitnej w Sri Lance. Za pomocą analizy PCA zagregowano badane źródła w trzy grupy: wody ze studni, wody ze zbiorników i wody źródlane.
EN
The article focuses on the problem of structure degradation and ecosystem functioning – the urgency that identifies the relevance of operations at a strategic level aimed at providing the integrated assessment of ecological stability of water. Determination of water quality indicators were divided into blocks according to the criteria of salt composition, according to chemical saprobological indicators and the content of specific substances of toxic and radiation action. According to the results of block analysis, the integrated ecological index of water quality was determined by the dependence of water quality on the indicators of ecological stabilization of the landscape and the structure of biotechnical elements. The article determines the relationships between worsening quality of surface waters and stabilization or destabilization of the landscape structure. The research was conducted on medium and large streamflows on the Right Bank of Polesie region of the Dnieper- River cascade within which the tracts of land were identified and the landscape ecological stability (CESL1) and landscape biotechnical elements coefficients (CESL2) were determined. The retrospective analysis was performed of the surface water features on the Right Bank of Polesie region of the Dnieper- River cascade and the main trends in salt block indicators, trophic and saprobiological block indicators, and in the content of toxic and radioactive substances at observation sites were estimated. Based on obtained data, the integrated assessment in trends of surface water quality on the Right Bank of Polesie region of the Dnieper- River cascade was made and the main parameters and scale of stabilization and destabilization of landscape impact on the water quality formation were defined.
PL
W artykule skupiono się na problemie degradacji struktury i funkcjonowaniu krajobrazu, tj. pilnej potrzebie odniesienia się do strategicznych działań mających zapewnić zintegrowaną ocenę ekologicznej stabilności wód. Określenie wskaźników jakości wody realizowano w blokach według kryteriów: skład mineralny wód, wskaźniki chemiczne i saprobiologiczne oraz stężenie substancji toksycznych i radioaktywnych. W wyniku analiz oznaczono zintegrowany wskaźnik jakości wód i ustalono zależność między jakością wody a wskaźnikami stabilizacji krajobrazu i strukturą elementów biotechnicznych. W artykule określono zależność między pogarszającą się jakością wody a stabilizacją bądź destabilizacją struktur krajobrazu. Badania prowadzono na średnich i dużych ciekach prawobrzeżnej kaskady Dniepru w regionie Polesia, gdzie wyznaczono pasy ziemi i oznaczono dla nich współczynnik stabilności ekologicznej (CESL1) oraz współczynnik krajobrazowych elementów biotechnicznych (CESL2). Przeprowadzono retrospektywną analizę właściwości wód powierzchniowych obszaru badań i ustalono trendy zmian wskaźników zasolenia, wskaźników chemicznych i saprobiologicznych oraz stężenia substancji toksycznych i radioaktywnych. Na podstawie uzyskanych danych wykonano zintegrowaną ocenę jakości wód na obszarze prawobrzeżnej kaskady Dniepru oraz zdefiniowano główne parametry i wpływ skali stabilizacji lub destabilizacji krajobrazu na jakość wód.
EN
The aim of the study was to assess the content of soluble forms of fertilizer nutrients (N, P, K) in the cultivated soil layer up to 20 cm deep from agricultural land in the river valley, and the concentration of these nutrients in the surface waters of the Raszynka River. In the years 2016–2017, the surface water samples from the Raszynka Rriver (17 points) and soil (19 points) were collected from agricultural areas near the Raszynka River. The surface water samples were collected once a month during the March–October 2016–2017. The contents of nitrogen (Ntot, NO3-N and NH4-N), phosphorus (Ptot, PO4-P), total organic carbon (TOC and K and Ca) in soils and in waters were determined in the sample solutions. It was shown that river water was of low quality due to the high concentration of nitrogen and phosphorus and electrical conductivity (EC). The most polluted were the waters of the lower section of the river located in the vicinity of arable land and agricultural built-up areas. The soluble forms of nutrients content in the cultivated soil layer was varied depending on the kind of nutrient, way of agricultural land use, and the term of soil sampling. The content of dissolved P forms in the soil was the highest in autumn on arable lands after harvesting of vegetables (GO-W: 10.24 mg Ptot∙kg–1 in D.M.) and this component may migrate with surface runoff and increase the risk of surface water eutrophication.
PL
Celem pracy była ocena zawartości rozpuszczalnych form składników nawozowych (N, P, K) w uprawnej warstwie gleby do 20 cm głębokości na gruntach rolniczych w dolinie rzecznej oraz stężenia tych składników w wodach powierzchniowych rzeki Raszynki. W latach 2016–2017 do badań pobierano próbki wód powierzchniowych z rzeki (17 punktów) i gleby (19 punktów) z terenów rolniczych sąsiadujących z rzeką Raszynką. Próbki wód powierzchniowych pobierano raz w miesiącu w okresie III–X 2016–2017. W roztworach wodnym i po ekstrakcji gleby oznaczono zawartość związków azotu (Nog, N-NO3 i N-NH4), fosforu (Pog, P-PO4), ogólnego węgla organicznego – OWO (ang. total organic carbon – TOC) oraz K i Ca. Wykazano, że wody rzeki były niskiej jakości ze względu na znaczne stężenie azotu i fosforu oraz wartości przewodności elektrycznej właściwej (EC). Najbardziej zanieczyszczone były wody dolnego odcinka rzeki położone w sąsiedztwie gruntów ornych oraz rolniczych terenów zabudowanych. Zawartość rozpuszczalnych form składników w uprawnej warstwie gleby była zróżnicowana w zależności od rodzaju składnika mineralnego, sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz terminu pobrania próbek gleby. Zawartość rozpuszczonych form P w glebie była największa jesienią na gruntach ornych po zbiorze warzyw (GO-W: 10.24 mg Pog∙kg–1 s.m.), a składnik ten może migrować ze spływem powierzchniowym i zwiększać ryzyko eutrofizacji wód powierzchniowych.
first rewind previous Strona / 17 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.