Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 136

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 7 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  wody kopalniane
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 7 next fast forward last
PL
Praca ma charakter przeglądowy, pomija problematykę określonego przepisami górniczymi zagrożenia wodnego kopalń soli, przedstawia głównie szkodliwości spowodowane obecnością wody w wyrobiskach podziemnych polskich kopań soli. Omówiono geomechaniczne oddziaływania wód w wyrobiskach, w powietrzu kopalnianym i w mieszaninach podporowych wypełniających wyrobiska. Także oddziaływanie zatopionych wyrobisk pod szybami, odcieków z podsadzki oraz określania długookresowych wpływów zaciskania wyrobisk wypełnionych solanką i podsadzką. Omówiono symptomy i szkodliwe skutki przepływu wilgotnego powietrza przez wyrobiska i spowodowane tym charakterystyczne cykliczne przyrosty odkształceń prowadzące do rozwarstwień skał w stropach komór. Wskazano na doraźne i długotrwałe skutki przepływów wód przez górotwór i wskazano na konieczność dalszej kontroli wpływów wód z zatopionych podziemnych kopalń soli na tereny górnicze.
EN
The paper presents damaging effects of the presence of water in the underground workings, mainly of the uderground Wieliczka and Bochnia Salt Mines. The authors identify the water type classification parameters. A description of water hazards in salt mines is presented briefly. The consequences of the presence of water in the underground air and backfill mixes is discussed. The damaging effects of brine basins at the levels located under shafts and of uncontrolled leaks from the floor of the zones of occurrence of the waters penetrating the salt deposit are mentioned. There is also a broader treatment of the hazardous influence of humid air flows through the protected workings of the Wieliczka and Bochnia Salt Mines, leading to several times faster deformations occurring in the chamber ceilings during the summer time. Uncontrolled salt leaching results from unplugged leaks from the rock mass. The author describe the consequences of water encroachment, causing salt mine flooding, as well as considerable damage on land surface. The author identify the need to study the relationship between the flooded workings of the salt mine and the technical condition of the shafts, a long-term influence of the convergence of the workings backfilled with sand on the surroundings of the Wieliczka Salt Mine, and the consequences of seasonal increases of deformations found in the chamber ceilings of the uderground salt mines. The authors also suggest the necessity to conduct the observations of water and ground subsidence above the flooded underground salt mines in Inowrocław and Wapno.
PL
W artykule przedstawiono założenia, etapy wdrażania oraz efekty projektu Minewater 1.0 zrealizowanego w Heerlen, w Holandii, w celu zbadania możliwości wykorzystania wód kopalnianych jako geotermalnego, niskotemperaturowego źródła ciepła i chłodu dla budynków. W ramach projektu wykonano pilotażową instalację niskotemperaturowego ogrzewania miejskiego obsługującą dwóch odbiorców końcowych. W publikacji omówiono również dalsze kierunki rozwoju projektu ujęte w Minewater 2.0 oraz Minewater 3.0. Na tle rezultatów z realizacji projektu holenderskiego, przedstawiono korzyści płynące z energetycznego zagospodarowania wód z odwadniania, w odniesieniu do potencjału polskich kopalń głębinowych, zarówno czynnych, jak i wyłączonych z eksploatacji.
EN
The article presents the assumptions, stages of implementation and final effects of the Minewater 1.0 project accomplished in Heerlen, the Netherlands, to examine the possibility of using mine water as a geothermal, low temperature source of heat and cold for buildings. Under the project, a pilot installation of low - temperature district heating serving two end - users, was constructed. The publication also discusses further stages of project’s development in Minewater 2.0 and Minewater 3.0. On the background of the results from Dutch project, the benefits of energetical use of water from the process of dewatering were presented, in relation to the potential of Polish underground mines, both: operating and excluded from exploitation.
EN
Polluted mine waters contain chemical substances, heavy metal ions, solid suspensions, a very low pH, and are discharged into the hydrographic network, often above cross-border levels. Regardless of the aggregation state, the residues of the mining industry affect all components of the environment: soil, water and air. The emphasis in the past on achieving high production levels and neglecting environmental impacts has in the meantime led to the accumulation of serious environmental damage. As a result of the cross-border effect of pollution, environmental problems have overtaken local character, being pursued by local, regional and global stakeholders. The paper aims to find solutions to the use of aquatic vegetation for the treatment of mine acid waters.
PL
Zanieczyszczone wody kopalniane zawierają substancje chemiczne, jony metali ciężkich, zawiesiny stałe, bardzo niskie pH i są odprowadzane do sieci hydrograficznej, często powyżej poziomów transgranicznych. Niezależnie od stanu skupienia pozostałości przemysłu wydobywczego wpływają na wszystkie elementy środowiska: glebę, wodę i powietrze. Nacisk na osiągnięcie wysokich poziomów produkcji i zaniedbanie wpływu na środowisko doprowadził do poważnych szkód w środowisku. W wyniku oddziaływania transgranicznego problemy zanieczyszczenia środowiska przyjęły charakter lokalny, problem zanieczyszczenia jest rozwiązywane przez lokalne, regionalne i globalne zainteresowane strony. Artykuł pokazuje możliwości znalezienia rozwiązań w zakresie wykorzystania roślinności wodnej do oczyszczania kwaśnych wód kopalnianych.
PL
W celu oszacowania wpływu zanieczyszczeń antropogenicznych na ekosystemy wodne, dla rzeczywistych próbek środowiskowych przeprowadzono analizę ekotoksykologiczną. Badania bioindykacyjne wykonano dla próbek wód powierzchniowych pobranych w 10 wyznaczonych miejscach pomiarowych rz. Kłodnicy na odcinku od źródła – do ujścia Potoku Bielszowickiego. W ramach analizy ekotoksykologicznej zastosowano baterię biotestów, obejmującą testy na skorupiakach (Daphnia magna), bakteriach (Vibrio fiascherii) oraz roślinach hydrofitowych (Lemna minor). Z przeprowadzonych badań wynika, że za wyjątkiem miejsc zlokalizowanych bezpośrednio za punktami zrzutu, próbki wód rzecznych nie wpływają negatywnie na organizmy testowe. Żadna z przeanalizowanych próbek wody nie wpłynęła na przeżywalność skorupiaków z gatunku Daphnia magna. Podobne wyniki uzyskano w teście MICROTOX® z wykorzystaniem bakterii bioluminescencyjnych Vibrio fischerii, w którym, w skutek stymulacji procesów metabolicznych u organizmów testowych odnotowano wystąpienie zjawiska hormezy. Osiem z dziesięciu przeanalizowanych próbek wody sklasyfikowano jako próbki nietoksyczne (Klasa I – brak ostrego zagrożenia). Z uwagi na wynik testu fitotoksyczności (inhibicja na poziomie 25% i 50%) dwie z dziesięciu przeanalizowanych próbek wód powierzchniowych sklasyfikowano jako próbki charakteryzujące się niewielkim ostrym zagrożeniem (Klasa II).
EN
The main goal of the research was the assessment of the impact of industrial and municipal wastewater discharges on aquatic ecosystems of Kłodnica river. The conducted studies were based on bioindication methods. Within the ecotoxicological analyses the biotest battery was used. The scope of the analysis included determination of influence of anthropogenic pollutants present in Kłodnica river on growth of hydroponic plant (Lemna minor). Also the acute toxicity test using crustacean (Daphnia magna) and bioluminescence bacteria (Vibrio fischeri) were performed. Toxic effects were observed only during the phytotoxicity test in which the plant growth inhibition level exceed respectively 25% and 50%. During the research no other toxic effects of analysed river water samples was observed. The analysed samples did not affect the inhibition of metabolic process of bacteria Vibrio fischerii, on the contrary, the water high salinity stimulate it. During the MICROTOX® test the phenomenon of hormesis was observed.
PL
Celem pracy jest przedstawienie sposobu szybkiego odzyskiwania zdegradowanych terenów likwidowanych kopalń z jednoczesnym oczyszczaniem pompowanych wód kopalnianych. W pracy zaproponowano ulepszoną metodę przyspieszonego odzyskiwania obszaru zdegradowanego działalnością przemysłową z zastosowaniem podnośnika powietrzno-wodnego do oczyszczenia wód kopalnianych, co umożliwi regulację temperatury wody produkowanej z wymienników ciepła. Na podstawie obliczeń określono głębokości rozmieszczenia elementów instalacji podnośniku powietrzno-wodnego. W celu utrzymania temperatury wody w okresie zimowym, w zakresie 10-12°C, ścieki kopalniane o temperaturze 34°C powinny być pompowane z dolnego szybu podnośnika znajdującego się na głębokości 800 m. Z kolei do schłodzenia wody w okresie letnim do temperatury 25°C, ściek kopalniany o temperaturze około 13°C, powinien być pompowany z górnego szybu podnośnika zlokalizowanego na głębokości 120 metrów.
EN
The aim of the work is to show the method of accelerated restoration of the degraded territory of industrial sites of liquidated mines with simultaneous purification of pumped mine waters. The paper proposes an improvement of the method of accelerated recovery of the degraded territory of industrial sites of abandoned mines with simultaneous purification of pumped mine waters through the use of an airlift unit that will allow to regulate the temperature of the water produced from the heat exchangers. The depth of placement of the airlift installation was determined by calculation. In order to maintain the temperature of the water in the bioplate system in winter at the level of 10-12°C, mine water having a temperature of 34°C must be supplied from the lower trunk of the airlift located at a depth of 800 m. To cool the water in the bioplato system to 25°C in summer, the mine water with a temperaturę of about 13°C must be pumped out from the top of the shaft of the airlift to a depth of 120 m.
PL
W artykule omówiono założenia circular economy w odniesieniu do wód kopalnianych i ich właściwości predysponujące je do wykorzystania jako niskotemperaturowego źródła ciepła i chłodu. Przedstawiono również przykłady instalacji geotermalnych wykonanych w Polsce i na świecie oraz prace zrealizowane w tym zakresie przez ITG KOMAG. W oparciu o zdobyte doświadczenia oraz przegląd wykonanych instalacji sformułowano założenia wstępne do projektowania instalacji odzysku ciepła i chłodu z wód kopalnianych.
EN
The article discusses the assumptions of Circular Economy in relation to mine waters and their properties that predispose them to be used as a low temperature source of heat and cold. Examples of geothermal installations made in Poland and in the world have also been presented as well as work carried out in this area by ITG KOMAG. The results of the analysis allow to state that mine waters are a stable source of low-temperature heat. They are used in mining areas in all climatic zones, in order to meet the diverse needs of consumers in the field of heating, cooling and hot water preparation. The chemical composition of the water, the volume of water resources and the possibility of using the existing drainage infrastructure, as well as the distance of end users from the heat source – ideally 150 to 500 m, without the need to isolate pipelines – play a significant role in the design of the heat recovery system based on mine water. These factors affect technical solutions such as: system configuration, location of the heat exchanger and the type of heat pump. They also translate into the level of investment outlays. High costs of building a system are compensated by the low costs of its operation and ecological effect of the investment. At the investment planning stage, it is beneficial to conduct a risk analysis aimed at identifying factors that may have a significant impact on its implementation. Heat recovery systems based on mine water can be used for both: active and closed mines, with heat exchange in a surface heat exchanger tank, individual heat pumps located at end users and the possibility of dropping used water or re-entering the underground. Supporting the heating system with cogeneration unit can be economically viable in the case of availability of waste fuel, such as methane. An additional effect would then be the reduction of harmful to the environment methane emission. Mine waters, thanks to the use of available resources, existing infrastructure and the technology of heat pumps, can become a valuable source of energy in a circular economy.
PL
Przedstawiono koncepcję dwuetapowego odzysku pierwiastków ziem rzadkich (REE) z kwaśnych wód kopalnianych. W pierwszym etapie zastosowano strącanie wodorotlenków oraz szczawianów REE. W drugim etapie w wyniku zastosowania termicznego rozkładu szczawianów, otrzymano produkt zawierający 95% REE (w przeliczeniu na tlenki). Analiza ekonomiczna procesu, wykazała ścisły związek pomiędzy opłacalnością procesu a stężeniem REE w wodzie kopalnianej.
EN
Rare earth elements (REE) were recoverd from acid mine water by pptn. of REE hydroxides and oxalates and their thermal decompn. to a product contg. 95% REE (calcd. as oxides). The economic anal. of the process showed a close relationship between the profitability of the process and the concn. of REE in mine water.
PL
Przedstawiono rozwiązanie, w którym woda zasolona poddawana jest wstępnemu uzdatnianiu metodą nanofiltracji (NF) a następnie zatężaniu metodą wyparną lub w zintegrowanym układzie elektrodializa – odwrócona osmoza i dalszemu odparowaniu z krystalizacją chlorku sodu. Na przykładzie solanki z KWK Budryk wykazano, że uzysk soli, dzięki samemu zastosowaniu nanofiltracji, można zwiększyć z obecnej wartości 72,01% do 87,35%, a po dalszym usprawnieniu, polegającym na oczyszczaniu chemicznym, do 91,11% a nawet 99,1%. Wstępne uzdatnianie solanki metodą nanofiltracji, prowadzone w sposób opracowany przez Autorów w warunkach dużego przesycenia siarczanem wapnia z częściową recyrkulacją retentatu i kontrolowaną krystalizacją gipsu, daje możliwość zastosowania mało energochłonnych rozwiązań zatężania solanki. Na przykładzie solanki Budryk wykazano, że zużycie energii w procesie jej utylizacji można zmniejszyć z obecnych 888,7 kWh/t soli do 433,7-451,2 kWh/t soli, w przypadku zatężania solanki mało energochłonną metodą wyparną lub do 396,8 kWh/t soli w przypadku zatężania solanki w zintegrowanym układzie: elektrodializa – odwrócona osmoza. Proponowane rozwiązanie ma zostać przebadane w instalacji pilotowej w ramach projektu NANOS, finansowanego w programie TANGO2.
EN
The paper presents an integrated system, in which saline water is pre-treated with nanofiltration (NF), then concentrated with thermal method or with electrodialysis-reverse osmosis, followed by further evaporation with sodium chloride crystallization. Based on water from KWK Budryk coal mine, it was proved that salt recovery, thanks to nanofiltration alone, can be increased from current value of 72.01% to 87.35%, or up to 91.11% or 99.1% after further enhancement. Following Authors’ developed procedure of nanofiltration pretreatment – operation at high calcium sulphate supersaturation with partial retentate recirculation and gypsum precipitation, makes the low energy consumption brine concentration possible. Based on Budryk brine, it was proved that energy consumption can be decreased from the current value of 888.7 kWh/t of salt to 433.7-451.2 kWh/t if the low energy consumption thermal method is applied or down to 396.8 kWh/t if the integrated electrodialysis-reverse osmosis system is applied. The proposed solution is to be verified in a pilot plant during the NANOS project funded in the TANGO2 programme.
PL
Właściwe rozpoznanie warunków hydrogeologicznych złoża oraz wszystkich czynników wpływających na wielkość dopływu wód do systemu odwodnienia kopalń jest niezbędne dla oceny przyszłego funkcjonowania kopalń odkrywkowych. Warunki wodne złóż eksploatowanych metodą odkrywkową są zdeterminowane siecią hydrograficzną, zasilaniem wód podziemnych z opadów atmosferycznych oraz zawodnieniem górotworu, rozumianym jako stosunki hydrogeologiczne w jego obrębie. W ocenie natężenia dopływu do kopalń odkrywkowych największe znaczenie mają układ hydrostrukturalny oraz warunki zasilania wód podziemnych. W warunkach działalności wydobywczej uruchamiają się dodatkowe zasoby wód podziemnych pochodzące ze wzrostu infiltracji efektywnej w obszarze obniżonego zwierciadła wody oraz z zasilania sztucznego związanego z funkcjonowaniem kompleksu energetyczno-górniczego.
EN
The proper identification of the hydrogeological conditions of the deposit and all the factors influencing the mine water inflow is crucial for assessing the future mining activities in a open-pit mine. The water conditions of a deposit are determined by the hydrology, the groundwater recharge from precipitation and hydrogeological conditions. In view of the intensity of the mine water inflow to the open-pit, the hydrostructural system and the conditions for ground water supply are most important. Nevertheless, in extraction activities, additional groundwater resources may be activated from the increase of effective infiltration in the area of the lowered water table, and the artificial supply associated with the operation of the power and mining complex.
PL
Zakład Górniczy Sobieski będący częścią Tauron Wydobycie S.A. zlokalizowany jest w Jaworznie, w województwie śląskim. Należy do kopalń węgla kamiennego o największym dopływie wód podziemnych do wyrobisk, wynoszącym około 60 m3/min. Decyduje o tym położenie zakładu w tzw. subregionie odkrytym, gdzie występuje łączność hydrauliczna warstw przypowierzchniowych z eksploatowanymi utworami karbonu. Na przestrzeni ponad czterdziestu lat eksploatacji zasobów złoża dopływy były wysokie, ulegając względnie niewielkim wahaniom. W pracy scharakteryzowano zmienność dopływów wód dołowych do wyrobisk ZG Sobieski, w latach 1970–2013.
EN
The Sobieski Coal Mine is located in Jaworzno in the Sielesia Province. The water inflow is the highest among all hard coal mines in Poland and has reached 60 m3/min. It is determined by the location of the mine in the uncovered hydrogeological subregion, where there are hydraulic connections between the surface and exploited carbon layers are present. For more than forty years of exploitation inflows were high, yielding relatively small fluctuations. The paper presents the characteristic of the variability of the water inflows into Sobieski hard coal mine, in the years 1970–2013.
PL
W pracy przeanalizowano problematykę likwidacji kopalń. Proces ten stanowi ostatni etap działalności górniczej. Jego skutkiem powinno być trwałe zminimalizowanie negatywnego oddziaływania środowiskowego byłego zakładu górniczego. Celem pracy było wykazanie złożoności omawianego procesu inwestycyjnego, który nie ogranicza się tylko do problemów środowiskowych. Odnosi się bowiem w całej rozciągłości do kwestii ekonomicznych i prawnych. Jako przykład poprawnie przeprowadzonego procesu likwidacyjnego omówiono działania przeprowadzone w KWK Jan Šverma w Žaclerzu (Republika Czeska). Wydaje się, iż w Polsce pomimo wydatkowania na ten cel znacznych środków nie przykłada się, przynajmniej dotychczas, należytej wagi do kompleksowej realizacji tego rodzaju przedsięwzięć.
EN
The article presents issues related to mines liquidation. This process is the last stage of mining activities. As a result the reduce of negative environmental impact should be obtained. The aim of the study was to demonstrate the complexity of this investment process. The last mentioned is not limited to environmental problems and also applies to the economic and legal issues. As an example of properly conducted mine liquidation process activities carried out in the coal mine Jan Šverma (Czech Republic) were presented. It seems that in Poland, despite of disbursement of funds for this purpose, at least so far, due attention isn’t applied to comprehensive implementation of such projects.
PL
Obecnie dostępne i wciąż doskonalone technologie, bazujące na żywicach jonowymiennych czy też filtrach membranowych, pozwalają na prowadzenie efektywnego odzysku z roztworów wodnych szerokiej gamy pierwiastków przy coraz niższych ich stężeniach. Jednocześnie umożliwiają one obniżenie ładunków substancji niepożądanych wprowadzanych do środowiska np. w związku z odwodnieniem zakładów górniczych. Mając powyższe na uwadze, w KGHM Cuprum sp. z o.o. Centrum Badawczo-Rozwojowe podjęto badania zmierzające do rozpoznania potencjału wód dopływających do wyrobisk górniczych kopalni rud miedzi KGHM Polska Miedź S.A. jako źródła pierwiastków użytecznych, w tym pierwiastków ziem rzadkich. W artykule przedstawiono wstępne wyniki badań nad zawartością wybranych pierwiastków użytecznych w wodach dopływających z górotworu do wyrobisk w obszarze górniczym Sieroszowice i Rudna (strefa północna). Przeprowadzone badania wskazują, że analizowane wody mogą stanowić potencjalne źródło m.in. litu, boru, rubidu, cezu oraz kilku innych pierwiastków ze względu na ich podwyższone koncentracje. Na obszarze prowadzonych badań zaobserwowano strefowość dopływów wzbogaconych w powyższe pierwiastki użyteczne. Łącznie wyróżniono 10 stref występowania solanek o podwyższonej zawartości głównie litu i boru, które zostały wytypowane do dalszych badań m.in. w kierunku zawartości pierwiastków ziem rzadkich.
EN
Technologies that are currently available and still being improved are based on ion-exchange resins or membrane filters and allow carrying out effective recovery of a wide range of significantly low-concentrated elements out of the water solution. They also make it possible to lower the discharge of unwanted substances into the environment during, e.g., dewatering of mine sites. It was the reason why KGHM Cuprum Ltd Research & Development Centre undertook research in order to determine the potential of waters inflowing into the excavations of the KGHM Polska Miedź S.A. mines as a source of useful elements, including the rare earth elements. The paper presents the preliminary results of studies on contents of selected useful elements in the waters inflowing into the excavations of the Sieroszowice and Rudna mining areas (northern zone). They indicate that, due to higher concentrations, the analyzed waters might be used as a potential source of lithium, boron, rubidium, cesium and some other elements. In the study area, a zoning effect in the distribution of useful elements has been noticed. Ten zones with elevated contents of mainly lithium and boron have been distinguished there, and they were selected for further studies focused, among others, on the determination of the occurrence of rare earth elements.
EN
Heavy metal contamination due to mining activity is a global major concern because of its potential health risks to local inhabitants. The heavy metal contamination of surface water and ground water by mining activities in Gejiu tin-polymetallic mining area, Southwest China, was studied. Surface water and ground water were sampled and analyzed using AAS for Cr6+, Cd, As, Hg, Cu, Pb, Zn, Se, Fe and Mn. Analysis of HCO3–, Cl–, SO42–, F– and NO3– in water samples was also undertaken by ion chromatography. It was shown that none of water samples exceeded the guideline of Cr6+, Se and Hg, while the contamination degree of heavy metals was Mn > Fe > Cd > Zn > Pb > As > Cu, all of which were serious contamination except mild contamination for Cu. The ground waters were polluted much worse than surface water.
PL
Zanieczyszczenie metalami ciężkimi spowodowane działalnością kopalń jest światowym problemem z powodu ryzyka utraty zdrowia przez okolicznych mieszkańców. Zbadano zanieczyszczenie wód powierzchniowych oraz wód podziemnych wywołane działalnością kopalni cyny w rejonie górniczym Gejiu, południowo-zachodnie Chiny. Pobrano próbki wody powierzchniowej oraz podziemnej i zanalizowano je ze względu na obecność Cd, As, Hg, Cu, Pb, Zn, Se, Fe oraz Mn. Analizy HCO3–, Cl–, SO42–, F– oraz NO3– w próbkach wody również zostały przeprowadzone za pomocą chromatografii jonowej. Ukazano, że żadna z badanych wód nie przekroczyła dopuszczalnych poziomów dla Cr6+, Se oraz Hg. Jednakże poziom zanieczyszczenia metali ciężkimi tj. Mn > Fe > Cd > Zn > Pb > As > Cu był wysoki, za wyjątkiem niewielkiego przekroczenia norm dla Cu. Wody podziemne były znacznie bardziej zanieczyszczone niż wody powierzchniowe.
14
EN
Mine waters are quantitatively one of the most important products of mining activities and their negative impact on the environment may be extensive, even long after closing the deposit. The most important producers of mine waters in the Czech Republic are companies mining brown coal (Czech Coal a. s., Severočeské doly a. s. a Sokolovská uhelná, právní nástupce, a. s.) and black coal (OKD a. s.). Furthermore, mine waters are also generated in connection with mining of uranium ore (deposit Rožná) and a great amount comes from already abandoned ore and coal deposits under the control of the state enterprise DIAMO. Depending on the character of mine waters, treatment is required before their discharge into the surface waters. The paper also describes standard treatment technologies and other options of mine water desalination. In addition, the position of mine waters with regard to legislation is briefly summarized.
PL
Wody kopalniane są ilościowo jednym z najważaniejszych produktów działalności kopalni i ich negatywny wpływ na środowisko może być rozległy, nawet na długo po zamknięciu złoża. Najwięcej wody kopalnianej w Czechach produkuje się w firmach wydobywających węgiel brunatny (Czech Coal a.s., Severočeskédoly a. s. a Sokolovskáuhelná, právnínástupce, a. s.) i węgiel kamienny (OKD a. s.). Ponadto, wody kopalniane tworzą się również przy kopalniach rudy uranu (złoże Rožná) i spora jej ilość pochodzi już z opuszczonego złoża oraz złóż węgla będących pod kontrolą przedsiębiorstwa państwowego DIAMO. W zależności od właściwości wód kopalnianych, wymaga się ich oczyszczenia przed wypuszczeniem do wód powierzchniowych. Praca opisuje również standar-dowe technologie i inne opcje odsalania wody. Dodatkowo, w skrócie podsumowane zostają pozycje wód kopalnianych w relacji do rozporządzeń prawnych.
PL
Osadniki wód kopalnianych to na ogół czasowe budowle hydrotechniczne związane z oczyszczaniem wód dołowych z zawiesiny mineralno-organicznej. Po zakończeniu eksploatacji węgla i odcięciu sztucznego zasilania podlegają, w zależności od uwarunkowań hydrologicznych i hydrotechnicznych, osuszeniu lub wykorzystywane są jako zbiorniki wodne. Osuszone osadniki podlegają najczęściej samoczynnej rekultywacji – renaturyzacji, stając się podobnie jak zbiorniki wodne obiektami ekohydrologicznymi. Z uwagi, że rolą osadników jest oczyszczanie wód brudnych za celowe uznano poznanie właściwości nagromadzonych w nim osadów i ich wpływu na kształtujące się zbiorowiska roślinne. Całą powierzchnię osadnika (16 ha) po dwóch latach od jego zamknięcia objęto badaniami gleboznawczymi i fitosocjologicznymi. Zróżnicowane warunki wilgotnościowe i glebowe powierzchni osadnika sprzyjały inwazji gatunków o różnych wymagania siedliskowych, kształtując nową jakość terenu poprzemysłowego i jego bioróżnorodność. Inwazja roślinności zielnej i drzewiastej wskazuje, że pomimo funkcji jaką pełnił osadnik w infrastrukturze kopalnianej, nagromadzony w nim materiał stanowi korzystne siedlisko dla rozwoju szaty roślinnej. Sądzić należy, że wynika to z dużej domieszki węgla brunatnego.
EN
Sediment traps of dirty waters are, generally speaking, temporary hydrotechnical constructions associated with the purification of mine waters from mineral-organic suspensions. Once coal mining is finished and artificial supplies are cut off, such sediment traps – depending on hydrological and hydrotechnical conditions – undergo drainage or are utilised as water reservoirs. Drained sediment traps most commonly go through a period of self-generated reclamation – renaturalisation and become, similarly to water reservoirs, eco-hydrological objects. Bearing in mind the fact that the role of sediment traps is cleaning dirty waters, it seemed advisable to recognise the properties of sediments accumulated in them and to assess their impact on the arising plant communities. Two years after its closure, the entire area of the sediment trap (16 ha) was subjected to soil science and phytosociological investigation. Differentiated moisture content and soil conditions of the sediment tank surface were favourable for the settlement of various species characterised by differing site requirements which conferred a completely new quality to this post-industrial land and its biodiversity. The invasion of herbaceous and woody plants indicates that despite the function of sediment tank played earlier in the brown coalmine infrastructure, the material which was accumulated in it provided a favourable habitat for the development of plant cover. It may be assumed that it can be attributed to a significant admixture of brown coal.
PL
Wody kopalniane postrzegane są obecnie jako jeden z groźniejszych rodzajów ścieków i ich znaczenie dla środowiska będzie wzrastać. W przypadku prowadzenia działalności odkrywkowej niezbędne jest odwodnienie, które prowadzi do powstania leja depresyjnego oraz zmian jakościowych w wodach odbiorników. Celem prowadzonych badań było określenie zmian wskaźników różnorodności biologicznej pod wpływem zrzutu wód kopalnianych. Badaniami objęto cztery zrzuty, w tym Tomisławice - dwa stanowiska, Bełchatów i Drzewce. W każdym przypadku analizowano trzy stanowiska. Stanowiska górne były zlokalizowane 50 metrów powyżej zrzutu, dolne w odległości 100 m i 1000 m poniżej zrzutu. Dane do obliczenia wskaźników różnorodności biologicznej zbierano na tych samych stanowiskach, na których pobierano próbki wód rzecznych. Dopływ wód kopalnianych z badanych odkrywek węgla brunatnego powodował zazwyczaj nieznaczny spadek wartości wskaźników różnorodności biologicznej, lecz nie były to zmiany istotne statystycznie. Analizy statystyczne wykazały odrębność stanowisk odbierających wody kopalniane o niskiej przezroczystości od pozostałych stanowisk badawczych na Noteci. Stwierdzono istotny wpływ przezroczystości wody oraz stężeń chlorków na wskaźniki różnorodności biologicznej makrofitów.
EN
Mine waters are perceived as a one of the most dangerous waste waters and their role in environment will increase. In case of open-pit mines mine water drainage is necessary and cause cone of depression and water quality changes in surrounding rivers. Aim of studies was evaluation of changes of macrophyte biodiversity in watercourses affected by mine waters pressure. Four discharges from mines were studied, as like Tomisławice - two discharges, Bełchatów and Drzewce. In each location three sites were examined. Upper sites were situated 50 metres above mine waters discharge, lower sites were situated 100 and 1000 metres below discharge. Data for calculation of biodiversity indices were collected in the same places as water samples. In general, impact of mine waters from brown coal mining caused decrease of biodiversity but it was not statistically significant. In Noteć River the statistical analyses showed differences between river sites accepting turbid mine waters and others. Significant impact of water transparency and chlorides on macrophyte biodiversity indices was found.
EN
The inflow of mine water to mining operations is often caused by random events such as precipitation. Consequently, the mine water inflow regime can be defined as a function of random events applying the theory of random processes. Regression models of the multiple linear correlation type have been used to simulate the inflow of mine water into mining operations, produce short-range predictions and facilitate rapid response inside the mine. The significance of such models lies in the ability to simulate and predict the consequences (mine water inflow), caused by events of a random nature (meteorological parameters: precipitation and air temperature). The presented prognostic models have been calibrated for mine water inflow to the Štavalj Coal Mine in southwestern Serbia. Mathematical dependencies were defined based on daily mine water inflow rates recorded during the period from 2003 to 2011, which can be used to generate short-range (1-7 day) predictions of mean daily mine water inflow rates to the Štavalj Coal Mine. A strong correlation (coefficient of correlation r = 0.93, Sig. = 0.00) was derived for the one-day forecast. The coefficients of correlation for predictions of mean daily mine water inflow rates related to time periods of two, three...seven days gradually declined to 0.63 (7-day mean daily inflow rate).
PL
Przedostawanie się wody do wyrobisk górniczych spowodowane jest czynnikami losowymi, na przykład opadami. Dlatego też dopływ wód kopalniach zdefiniować można jako funkcję czynników losowych, z zastosowaniem teorii procesów losowych. Symulacje dopływu wód kopalniach do wyrobiska prowadzono z wykorzystaniem modelu regresji typu wielokrotnych korelacji liniowych, na tej podstawie opracowano prognozy krótkoterminowe, tym samym umożliwiając podjecie szybkich działań w kopalni. Znaczenie modeli takich polega na ich przydatności do symulacji i przewidywania skutków dopływu wód kopalnianych, spowodowanego czynnikami losowymi (parametry meteorologiczne: opady i temperatura powietrza). Zaproponowany model skalibrowany został na przykładzie badanego dopływu wód kopalnianych do kopalni Stavalj w południowo-zachodniej Serbii. Matematyczne zależności zdefiniowano w oparciu o dobowe natężenia przepływu wód kopalniach zarejestrowane w okresie od 2003 do 2011 roku, które wykorzystać można do opracowania krótkoterminowych prognoz (obejmujących 1-7 dni) średniego natężenia przepływu wody do kopalni węgla Stavalj. Stwierdzono wysoki poziom korelacji dla prognozy jednodniowej (współczynnik korelacji r = 0.93). Wartości współczynnika korelacji otrzymywane dla kolejnych dni stopniowo malały, do 0.63 dla prognozy siedmiodniowej.
PL
W pracy zawarto przegląd stosowanych obecnie na świecie metod odsalania wody z przedstawieniem zalet i wad najważniejszych technologii. Ponadto omówiono zasadność odsalania wód kopalnianych w kontekście ich utylizacji połączonej z odzyskiem surowców chemicznych - na przykładzie instalacji odsalania wód kopalnianych w Polsce oraz w kontekście możliwości ponownego użycia oczyszczonej wody oraz na przykładzie wieloetapowej stacji uzdatniania wód z kopalni miedzi w Chile. Przedstawiono również nowe wyzwanie w dziedzinie odsalania, jakim jest odsalanie płynów zwrotnych powstałych w procesie szczelinowania hydraulicznego skał zbiornikowych dla ropy naftowej i gazu ziemnego. Scharakteryzowano procesy odsalania płynu zwrotnego stosowane na świecie oraz rozważono ewentualne ich zastosowanie w Polsce.
EN
The paper presents a review of contemporary water desalination methods and advantages and disadvantages of their main technologies. The principals of mine water desalination were discussed in the context of their utilization with the mineral recovery (an example of mine water desalination in Poland) and in the context of the possibility of purified water reuse (an example of multistage waste water treatment plant in a Chilean copper mine). The desalination of flowback water from hydraulic fracturing process was presented as a new challenge facing the mining industry. Processes of flowback treatment used in the world were characterized and their possible application in Polish industry was also considered.
EN
Purpose This study aims to identify the potential sources of radon exhalation and its measurement in underground uranium mines to control the radiation levels within safe limits and protect miners from radiation hazards. Methods An extensive literature review on radon exhalation in underground uranium mines from various sources such as uranium ore, backfill tailings and mine water has been carried out. The influence of different important factors, viz. ore grade, porosity, grain size and moisture content on radon exhalation has been discussed in depth. Different methods for the measurement of radon exhalation from various sources in mines have also been presented in this paper. Results The review of literature revealed that the radon exhalation rate in porous uranium bearing rocks is less affected by the ore grade than in non-porous rocks. The exhalation of radon from backfill tailings is quantitatively more significant than from the uranium ore itself due to higher bulk porosity and enhanced surface area. Thus, porosity is the dominant factor that affects the rate of radon exhalation from rock surfaces into mine openings. Practical implications The knowledge of the sources of radon and quantitative estimation of radon from various sources will be very much useful in the planning and designing of ventilation systems in underground uranium mines. The accurate measurement of radon exhalation in underground uranium mines can be made by choosing the optimum size of accumulation chamber and a suitable radon build-up period in the chamber. Originality/ value The study portrays the important sources of radon and its measurement techniques in underground uranium mines based on an extensive literature review. The methods of measurement of radon exhalation from the ore body and backfill tailings in underground uranium mines, used by the authors of this paper, comparatively give more accurate results than previously used methods. Furthermore, the methods are more effective in terms of portability, cost and time for measuring the average radon exhalation across a large.
EN
In this study, the possibility of using electrodialysis for the treatment of mine water from coal mining is investigated. The research is focused on mine water in the coal mine Československá armáda (ČSA) and Jan Šverma (JŠ). The main contaminants of mine water are sulphates, iron and manganese. Treatment process of this mine water consists of neutralization, oxidation, precipitation of iron and manganese, thickening of the mine water sludge, its flocculation and drainage using the pressure filtration. When compared to conventional technologies of water treatment, membrane technology has a number of advantages (high quality treated water at lower quantities of chemical agents, high selectivity and low energy demands). When considering an application of this technology, it is important to primarily reduce the negative impacts of the raw mine water chemism on the used semipermeable membranes. In particular, it is important to prevent the formation of low soluble (insoluble) salts which would otherwise negatively influence the mine desalination process by electrodialysis. The electrodialysis tests were carried out on the lab-scale units EDR-Z/10-0.8 (Mega a.s., Stráž pod Ralskem). The first part of the research was focused on the determination of specifications and operating parameters for the maximum of desalination rate. The laboratory tests were operated in batch mode and feed and bleed mode. The results show that electrodialysis is suitable for treatment of mine water, with contaminant removal efficiencies 90 %. The second part of the research was focused on the reducing of waste products of electrodialysis (concentrate). In the present work was achieved a reduction of concentrate stream from 50 % to 1 % of the total volume of feed water.
PL
W pracy tej zbadano możliwość zastosowania elektrodializy w obróbce wody kopalnianej z wydobycia węgla. Badania skupiają się na wodzie kopalnianej z kopalni węgla Československáarmáda (ČSA) i Jan Šverma (JŠ). Głównymi zanieczyszczeniami wód kopalnianych są siarczany, żelazo i mangan. Proces oczyszczania wód kopalnianych składa się z neutralizacji, utleniania, wytrącania żelaza i manganu, zagęszczaniu zawiesiny z wód kopalnianych, ich strącaniu w postaci kłaczków i odwadnianiu z użyciem filtracji pod ciśnieniem. W porównaniu z konwencjonalnymi technologiami oczyszczania wody, metoda membranowa ma wiele zalet (wysoka jakość oczyszczonej wody przy mniejszej ilości środków chemicznych, wysoka selektywność i niskie zapotrzebowanie na energię). Biorąc pod uwagę zastosowanie tej technologii, ważnym jest aby najpierw zredukować negatywny wpływ chemizmu nieprzerobionej wody kopalnianej na używanych membranach półprzepuszczalnych. W szczególności ważne jest zapobieganie tworzenia się słabo rozpuszczalnych (nierozpuszczalnych ) soli, które mogły by w przeciwnym razie negatywnie wpłynąć na kopalniany proces odsalania z udziałem elektrodializy. Testy elektrodializy przeprowadzane były na skalę laboratoryjną z użyciem urządzenia EDR-Z/10-0.8 (Mega a. s., Stráž pod Ralskem). Pierwsza część badań skupiała się na określeniu specyfikacji i parametrów operacyjnych w celu uzyskania maksymalnego stopnia odsalania. Testy laboratoryjne operowane były w trybie okresowym i w trybie zasilania i upuszczania. Wyniki pokazują, że elektrodializa jest odpowiednim procesem do oczyszczania wody kopalnianej, z wydajnością usuwania zanieczyszczeń na poziomie 90%. Druga część badań skupiała się na zredukowaniu produktów odpadowych z elektrodializy (koncentratu). W pracy uzyskano redukcję strumienia koncentratu z 50% do 1% objętości całkowitej wody zasilającej.
first rewind previous Strona / 7 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.