Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 18

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  waste neutralization
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
PL
Odpady medyczne generowane są głównie przez szeroko rozumiane placówki ochrony zdrowia, lecznice weterynaryjne, instytuty badawcze, przemysł farmaceutyczny i laboratoria. Problem odpadów medycznych dotyka coraz większą grupę społeczeństwa, wynika to z faktu specyficznych warunków ich unieszkodliwiania i składowania. Odpady medyczne (z wyłączeniem odpadów kuchennych i restauracyjnych niezwiązanych z opieką zdrowotną lub weterynaryjną) zalicza się do grupy odpadów niebezpiecznych, gdyż stwarzają możliwość skażenia epidemiologicznego patogenami i bakteriami chorobotwórczymi, jak również z uwagi na możliwość skażenia środowiska substancją niebezpieczną. Przedstawiono klasyfikację i właściwości odpadów medycznych. Omówiono stan prawny w zakresie ich utylizacji oraz przedstawiono możliwości skażenia środowiska substancjami chemicznymi w wyniku termicznego ich przetwarzania. Wykazano negatywne oddziaływanie produktów termicznej utylizacji na zdrowie człowieka.
EN
A review, with 66 refs., of origin, storage, treatment and methods for utilization of med. wastes. Legal problems, environmental hazards and statistical data were also taken into consideration.
2
Content available Determinants of the Perception of Asbestos
EN
Aim: The purpose of the article is to provide general information about the properties, application, legal aspects and methods of asbestos disposal. In addition, studies on the harmfulness of asbestos impact on the incidence of asbestos-related diseases among people are presented on the example of asbestosis in Poland. The threats that asbestos may cause during rescue and firefighting operations are discussed. Introduction: Asbestos has been used in a variety of ways since ancient times. It gained popularity in the mid-twentieth century, when it began to be used in many building materials. It has become popular because of its unique properties. However, after 1990 there was a drastic change in the approach to the use of asbestos and asbestos products. Asbestos has been banned in 55 countries, including the EU, due to its harmfulness to human health. In Poland, the use and production of asbestos was banned in 1997, and in 2009 the “Asbestos Removal Programme” was introduced, which shows that by 2032 asbestos-containing products should be removed from Poland. Although asbestos has been widely used for many years, safe commercial methods of asbestos disposal have not been developed yet. In the world, many scientific studies are carried out to develop a method for processing and neutralising asbestos products. The research is aimed at developing modern and ecological methods for dealing with asbestos-containing waste. Methodology: The article has been compiled on the basis of a review of selected literature on the subject matter covered. Conclusions: The analysis of the subject allows a statement that both in Poland and in the world the problem of the disposal of asbestos products, which were widely applied in the 20th century, is large. It is necessary to develop safe, environmentally friendly and cost-effective technologies to reduce asbestos waste in the environment to be utilised on an industrial scale. Every effort should be made to provide proper training for firefighters, who may be exposed to inhaling asbestos fibres during rescue and firefighting operations on collapsed or burning buildings.
PL
Cel: Celem artykułu jest przedstawienie ogólnych informacji o właściwościach, zastosowaniu, aspektach prawnych oraz metodach unieszkodliwiania azbestu. Ponadto przedstawiono badania szkodliwości oddziaływania azbestu na zachorowalność ludzi na choroby azbestozależne na przykładzie zapadalności na pylicę azbestową w Polsce. Omówiono zagrożenia, jakie może powodować azbest w trakcie prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych. Wprowadzenie: Azbest był wykorzystywany w różnorodny sposób już od starożytności. Jego popularność wzrosła w połowie XX wieku, kiedy zaczął być stosowany w wielu materiałach budowlanych. Uznanie zyskał ze względu na swe unikalne właściwości. Natomiast po roku 1990 nastąpiła drastyczna zmiana w podejściu do stosowania azbestu i wyrobów azbestowych. Ze względu na szkodliwość dla zdrowia ludzi azbest został zakazany w 55 krajach, w tym w UE. W Polsce stosowanie i produkcja azbestu jest zabroniona od 1997 r, a w 2009 roku wprowadzono „Program usuwania azbestu”, który nakazuje do 2032 r. usunięcie z terytorium Polski wyrobów zawierających azbest. Mimo, że materiał ten był przez wiele lat powszechnie stosowany, do tej pory nie udało się opracować komercyjnych i bezpiecznych metod jego unieszkodliwiania. Na świecie realizowanych jest wiele prac naukowych mających na celu opracowanie metody przetwarza i unieszkodliwiania wyrobów azbestowych. Realizowane prace naukowe mają na celu opracowanie nowoczesnych i ekologicznych metod postępowania z odpadami zawierającymi azbest. Metodologia: Artykuł został opracowany na podstawie przeglądu wybranej literatury z zakresu poruszanej tematyki. Wnioski: Analiza tematu pozwala na stwierdzenie, że zarówno w Polsce, jak i na świecie unieszkodliwianie wyrobów azbestowych cieszących się szerokim zainteresowaniem w XX wieku stanowi nadal duży problem. Istnieje konieczność opracowywania technologii – bezpiecznych, ekologicznych i opłacalnych do stosowania w skali przemysłowej – pozwalających na zmniejszenie odpadów azbestowych w środowisku . Należy dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić odpowiednie przeszkolenie strażaków, którzy podczas działań ratowniczo-gaśniczych przy zawalonych lub palących się budynkach mogą być narażeni na wdychanie włókien azbestu.
PL
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie nowatorskich metod neutralizacji zanieczyszczeń powstałych na skutek pracy z kwasami i zasadami w postaci zarówno płynnej jak i lotnej.
PL
Biorąc pod uwagę cenę kompletnej instalacji do unieszkodliwiania odpadów, niewątpliwie najtańsza jest technika oparta na ich składowaniu. W tym przypadku niezbędny jest tylko dostęp do odpowiedniego obszaru, a jedyne dodatkowe koszty związane są z zabezpieczeniem terenu przed wydostawaniem się substancji odpadowych.
PL
Problem zagospodarowania odpadów narastał w Polsce powoli. Obecnie oczekiwane są znaczne zmiany. Wynika to z konieczności przystosowania polskiego prawa do przepisów prawnych obowiązujących w Unii Europejskiej.
PL
Każdy zakład piekarniczy produkujący pieczywo oraz wyroby piekarskie jest wytwórcą odpadów. Przedsiębiorca taki, jeżeli wytwarza odpady inne niż niebezpieczne w granicach od 5 Mg do 5000 Mg w ciągu roku, zobowiązany jest do przedłożenia informacji o wytworzonych odpadach oraz o sposobach gospodarowania nimi.
PL
W tym roku mija dwudziesta rocznica upadku muru berlińskiego, a tym samym systemu komunistycznego i jego zasad. Wprowadzono nowe reguły rynkowe, wielu przedsiębiorców odnalazło się w tych realiach. Utworzyli oni firmy i miejsca pracy, nie licząc na pomoc państwa czy nowo tworzonego samorządu terytorialnego.
PL
Po wielu latach intensywnej i konsekwentnej pracy Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego "Czyste Środowisko" z Ostródy wybudował nowoczesny Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych. Powstawał on zgodnie z wymogami ustawy o ochronie środowiska i przepisami unijnymi na miejscu dotychczasowego składowiska w miejscowości Rudno, gm. Ostróda.
PL
Gospodarowanie odpadami pochodzenia szpitalnego pozostaje jednym z poważniejszych wyzwań w gospodarce odpadami w Polsce i na świecie. Odpady medyczne, z uwagi na zakaźne właściwości i źródło pochodzenia, stanowią kłopotliwą i niebezpieczną grupę.
PL
Produkcja przemysłowa związana jest z wytwarzaniem odpadów zarówno niebezpiecznych, jak i innych niż niebezpieczne. W przeszłości często deponowane one były w miejscach do tego nieprzeznaczonych. Dlatego dzisiaj możemy spotkać się z koniecznością zagospodarowania odpadów o nieznanych właściwościach.
11
Content available remote Przepisy o odpadach wydobywczych
PL
Omówiono podstawowe wymagania zawarte w prawie unijnym i krajowym dotyczące postępowania z odpadami wydobywczymi, rozumianymi jako odpady pochodzące z poszukiwania, rozpoznawania, wydobywania, przeróbki i magazynowania kopalin ze złóż. Wymagania te zostały określone w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/21/WE z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie gospodarowania odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego oraz zmieniające dyrektywę 2004/35/WE (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 15) i wydawanych na jej podstawie decyzji Komisji. Wymagania zawarte w dyrektywie zostały transportowane do prawa krajowego ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (Dz. U. Nr 138, poz. 865). Wymagania zawarte w decyzjach zostaną transportowane rozporządzeniami wydanymi na podstawie upoważnień zawartych w ww. ustawie. Wymagania te obejmują: - postępowanie zgodne z hierarchią postępowania z odpadami, w szczególności zapobieganie powstawaniu odpadów (tej kwestii dotyczy m.in. plan gospodarowania odpadami), - wypełnianie wyrobisk poeksploatacyjnych, - obiekty unieszkodliwiania odpadów (w tym system klasyfikacji, wydawanie zezwoleń oraz udział społeczeństwa z tym procesie, gwarancja finansowa, budowa i zarządzanie, zapobieganie poważnym wypadkom oraz informowanie o nich - wewnętrzny i zewnętrzny plan awaryjny, zapobieganie negatywnemu oddziaływaniu, zamykanie i monitorowanie obiektów, kontrole przeprowadzane przez właściwe organy, spis zamkniętych obiektów, które wywierają poważny negatywny wpływ na środowisko lub mogą stać się w średnio- lub krótkoterminowej perspektywie poważnym zagrożeniem dla zdrowia ludzkiego lub środowiska). Zwrócono szczególną uwagę na zasady gospodarowania odpadami wydobywczymi, wymagane nowymi przepisami krajowymi decyzje administracyjne i gwarancję finansową, a także administracji publicznej. Wskazano w tym zakresie przepisy przejściowe. Istniejące obiekty unieszkodliwiania odpadów wydobywczych musze zostać dostosowane do wymagań organizacyjnoo-technicznych w terminie do 1 maja 2012 r., a w zakresie gwarancji finansowej do dnia 1 maja 2014 r.
EN
The basic requirements contained in the Union and domestic law referring to mining waste treatment are discussed, understood as the waste originating from exploration, recognition, mining, preparation and storage of minerals from deposits. These requirements have been determined in the directive of the European Parliament and Council 2006/21/WE dated 15 March 2006 on mining industry waste management as well as changing the directive 2004/35/WE (Dz. Urz. UE L 102 dated 11.04.2006, page 15) and based on it decisions of Commision. The requirements included in the directive have been transferred into the domestic law by means of the act dated 10 July 2008 on mining waste (Dz. U. No 138, item 865). The requirements included in the decisions will be transferred by decrees issued on the basis of authorizations included in a/m act. These requirements include: - treatment of waste according to hierarchy of treatment, - especially to prevent its creation (the plan of waste management refers, among others, to this matter), - filling of mining excavations, - waste neutralization objects (including: classification system, giving permissions as well as participation of society in this process, financial guarantee, construction and management, prevention serious accidents as well as information about them - internal and external emergency plan, prevention the negative influence, closing and monitoring of objects, inspections carried out by the proper institutions, list of closed objects, which have serious negative effect on environment or can create serious hazard to the human health or environment in average of short-term perspective). Special attention is drawn to principles of mining waste management, required by the new domestic regulations, administrative decisions and financial guaranty and also the tasks of public administration. The passing regulations in this range are pointed out. The existing mining waste neutralization objects must be adjusted to the organizational-technical requirements up to 1st May 2012, and in the range of the financial guaranty up to 1st May 2014.
12
Content available remote Termiczna destrukcja odpadów niebezpiecznych - emisja miedzi i ołowiu
PL
Przeprowadzono badania emisyjności miedzi i ołowiu podczas rozkładu termicznego odpadów farmaceutycznych i trocin w procesie ich spalania. Zastosowano tlenek magnezu jako dodatek wsadu do pieca , którego zadaniem miała być redukcja metali w gazach odlotowych. Wyniki wskazujące na zmniejszenie tej emisji od kilku do kilkudziesięciu procent pokazują, że procesy termicznej destrukcji odpadów nie muszą być związane z niebezpieczeństwem zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego metalami ciężkimi.
EN
We have conducted a number of research on the emission of cupric and lead during thermal dissolution of sawdust and pharmaceutical waste in the combustion process. Magnesium oxide was used as an addition to the cremator batch to reduce the metals in combustion gases. The results, showing reduction of the emission from several to several dozens per cent, reveal that waste thermal destruction processes don't have to be linked to the jeopardy of polluting atmospheric air with heavy metals.
13
Content available remote Systemy likwidacji odpadów z odzyskiem energii
PL
Dotychczas stosowane są w Polsce otwarte systemy gospodarowania odpadami, działające wg schematu: Mieszkańcy>Odpady>Wysypisko. Celem artykułu będzie wykazanie, że istnieją w Polsce możliwości zarówno technologiczne, jak i organizacyjne do stosowania w pełnym zakresie zamkniętych systemów gospodarowania odpadami. W szczególności wytworzona z odpadów energię można i należy wykorzystać do takiego przetworzenia pozostałych grup odpadów, aby przetwarzanie odpadów jako całości było bezodpadowe. W ten sposób może być realizowany proces "samolikwidacji" odpadów. W Systemie tym - zwanym Systemem OPO - "odpady pracują na odpady". Istotą procesów "samolikwidacji" odpadów są zamknięte obiegi materiałowo-energetyczne w technologicznych systemach gospodarowania odpadami. W pracy podane będą bilanse materiałowo-energetyczne takich układów.
EN
Waste transformation system works as a system of alternative fuels production. One can use that alternative fuels to transformation of other kinds of wastes. In technological line is created idea : "WWW System - Waste Works on Waste System". In consistency WWW System works as a "all waste liquidation system". In the paper is described one of possible of WWW System with tires transformation process into gas fuel using to transformation of waste plastic materials into liquid fuel components, etc. Excess of fuel or energy production is sold on the market.
14
Content available remote Ekologiczne aspekty termicznego przekształcania odpadów medycznych
PL
Unieszkodliwianie odpadów medycznych, ze względu na specyfikę składu oraz niejednorodność materiału może stanowić poważne zagrożenie dla środowiska. Najpowszechniej stosowaną metodą utylizacji odpadów niebezpiecznych jest ich spalanie. W artykule zaprezentowano studium przypadku - instalację do spalania odpadów medycz-nych pracująca w Zakładzie Utylizacji Odpadów Szpitalnych i Komunalnych w Katowicach. Zidentyfikowane zostały wszystkie strumienie substancji, które mogą stanowić zagrożenie dla środowiska oraz przedstawiono wskaźniki uciążliwości ekologicznej i wyliczono wskaźniki uciążliwości ekologicznej dla analizowanej instalacji.
EN
Medical waste utilization could cause serious environmental impact - mainly because of its compositions and inhomogeneous structure. The most widespread method of special waste utilization is incineration. In the article case study of waste incineration installation working in Medical Waste Utilization Plant in Katowice has been described. Ecoenergetic balance has been made. Under consideration has been taken all available data about compounds causing environmental impact. Environmental impact indicators for installation under analyze has been quoted.
PL
Zgodnie z powszechna opinią, zgromadzone i przeterminowane pestycydy są jednym z największych zagrożeń dla środowiska naturalnego, zdrowia i gospodarki i dlatego powinny zostać we właściwy sposób zlikwidowane. Skala problemu jest duża (np. w Polsce zgromadzono w ciągu 20 lat 60 000 Mg pestycydów); w wielu krajach poszukiwane są skuteczne metody usuwania pestycydów. Stosowane technologie muszą spełnić najwyższe standardy z zakresu ochrony środowiska, by dodatkowo go nie dociążać. Duży problem stanowią substancje, które rozproszone są we wszystkich elementach środowiska występując w rożnych formach. Często trudno jest zastosować kompleksowe rozwiązanie dla likwidacji takich substancji. W niniejszej pracy wykazano, na podstawie przeprowadzonych badań, że można kompleksowo rozwiązać problem likwidacji zapasów jednego z wycofanych już w Europie pestycydów - DNOC, a zgromadzonego w mogilnikach. Zalecana i radykalna metoda unieszkodliwiania DNOC poprzez spalanie nie jest wskazana, ponieważ pestycyd ten zawiera grupy nitrowe - NO2 i w stanie suchym ma zdolności do rozkładu wybuchowego. Poszukiwano innych skutecznych metod jego unieszkodliwiania, prowadząc badania przydatności metod: biologicznych, chemicznych i termicznych w warunkach wysokiego ciśnienia i temperatury - spalania detonacyjnego. Zaproponowano trzy metody rozkładu DNOC w zależności od formy jego występowania, tj. metodę detonacyjnego spalania, zaawansowanego utleniania w układzie ozon/nadtlenek wodoru w ściekach oraz za pomocą mikroorganizmów w glebie. Metoda detonacyjnego spalania, w której DNOC zastosowano jako składnik palny materiałów wybuchowych typu ANFO i MWE, stanowi najlepszy pod względem ekologicznym sposób likwidacji. Stopień rozkładu DNOC tą metodą wynosi > 99,99%. Metoda detonacyjnego spalania nie wymaga oczyszczania gazów postrzałowych z NOx, ponieważ skład materiału wybuchowego jest tak projektowany, aby zawartość NOx w gazach postrzałowych spełniała normy dla materiałów wybuchowych. W metodzie chemicznego utleniania DNOC w układzie ozon/nadtlenek wodoru uzyskano wysoki stopień rozkładu (ponad 99,99%). Metoda ta może być stosowana do rozkładu DNOC w ściekach, w których zawartość pestycydu wynosi < 100 mg/dm³. Rozkład DNOC za pomocą mikroorganizmów pozwolił zmniejszyć zawartość tego związku w skażonej glebie. Po 5 miesiącach eksperymentu uzyskano obniżenie zawartości DNOC, w stosunku do próbek porównawczych (bez dodatku mikroorganizmów), o 37%. Wyniki badań rozkładu DNOC metodami biologiczną, chemiczną i detonacyjnego spalania pozwoliły na opracowanie koncepcji technologicznych kompleksowego unieszkodliwiania tego pestycydu.
EN
According to the public opinion, stored and expired pesticides are one of the most dangerous substances for the environment, health and economy, thus they should be liquidated in a proper way. The range of problem is huge, e.g. in Poland, within 20 years 60 000 Mg of pesticides was stored. In other countries, an effective methods of liquidation of pesticides are sought. Applied technologies must fulfil standards of environment protection. Substances, that are spread in all parts of the environment, in different forms, are particularly dangerous. Application of complex method for their liquidation is often very difficult. The present work, on the basis of carried out research, proves that it is possible do liquidate complexly one of the out of use pesticide DNOC which was stored in graveyards. Recommended and radical method of DNOC neutralization by combustion is not advisable, because this pesticide contains nitric groups NO2. Beside, in dry form, DNOC is prone to explosive decomposition. Other effective methods of DNOC neutralization were investigated, like biological, chemical and thermal in high pressure and temperature - a detonative combustion. Three methods of DNOC decomposition has been proposed, depending on its form, i.e. a detonative combustion method, advanced oxidation in ozone/hydrogen dioxide system in sludge and by means of micro-organisms in soil. In detonative combustion method, DNOC was used as a combustible component of blasting material ANFO and MWE. It is the best ecological method of DNOC liquidation, with efficiency over 99,99%. In this method, a purification of gaseous products is not required, because composition of blasting material fulfils norms of NO2 content in gaseous products for blasting materials. In chemical oxidation of DNOC in ozone/hydrogen dioxide system, a high efficiency of decomposition was obtained (over 99,99%). This method of DNOC decomposition may be applied for sludge, in which content of pesticide is up to 100 mg/dm ³. Decomposition of DNOC by means of micro-organisms lessens content of this substance in contaminated soil. After 5 months of experiment, the amount of DNOC was 37% smaller than in soil without addition of micro-organisms. Results of DNOC decomposition research by biological, chemical and detonative combustion method allowed to elaborate technological conception of complex neutralization of this pesticide.
PL
Problem wykorzystania odpadów komunalnych w ostatnich latach urasta do najwyższej rangi. Powodowany głównie tym, że w ostatnich latach zużycie dóbr w prywatnych gospodarstwach domowych dotrzymywało kroku ogólnemu wzrostowi gospodarczemu. Odpady komunalne nie powinny być traktowane jako niewygodny balast, są bowiem źródłem cennych materiałów, które można odzyskać i ponownie wykorzystać. W KPGO szczególny nacisk położony został na realizację zadań w sektorze komunalnym, w tym na wzmożenie przedsięwzięć związanych z odzyskiem i unieszkodliwianiem odpadów komunalnych, zwłaszcza ulegających biodegradacji .W niniejszej pracy na podstawie danych z różnych źródeł przedstawia się obecny stan postępowania z odpadami komunalnymi oraz perspektywa postępowania z odpadami komunalnymi w latach 2006-2014.
EN
Municipal wastes should not be treated as uncomfortable ballast, they are the source of valuable materials which can be received and used again. Special attention should be pased on municipal sector. National Master Plan of Municipal Wastes Management is connected with recovery and municipal wastes utylization, especially biodegradable wastes. In this paper on the basis of data from different sources current states and prespective of municipal wastes utilization between 2006 and 2014 were discussed.
PL
Odpady niebezpieczne stanowią istotne zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska. Przykładem groźnych odpadów są środki ochrony roślin (ś.o.r.) zwane pestycydami. Opracowano i opatentowano wiele metod fizycznych, chemicznych i biologicznych unieszkodliwiania tych odpadów. Najskuteczniejszym sposobem likwidacji jest jednak termiczna degradacja. Pomimo licznych prac i opracowań metod termicznego unieszkodliwiania, nie udało się rozwiązać całkowicie problemu utylizacji niektórych środków ochrony roślin. W pracy tej podjęto badania w kierunku opracowania metody ich detonacyjnego spalania. Przebadano skuteczność rozkładu 22 związków będących przedstawicielami poszczególnych grup (herbicydy, insektycydy, fungicydy, akarycydy). Zaprojektowano składy materiałów wybuchowych, w których paliwem były pestycydy. Rozkład ich prowadzono w bloku ołowianym, komorze wybuchowej w osłonie piasku, oraz w glebie. Dla kilku pestycydów rozkład detonacyjny przeprowadzono w warunkach przemysłowego urabiania skał. Ocenę skuteczności rozkładu badanych środków ochrony roślin prowadzono metodą chromatografii gazowej i chromatografii cieczowej, a w przypadku herbicydów dodatkowo - metodą testu biologicznego. Na podstawie uzyskanych wyników zaproponowano) metodę detonacyjnego spalania środków ochrony roślin jako nowy sposób utylizacji odpadowych pestycydów. Metoda może być szczególnie przydatna dla związków zawierających grupy NO2.
EN
Dangerous waste are important threat for people's health and for the environment. The example of threatening waste are pesticides. There many physical, chemical, biological and thermal methods for neutralising such waste invented and patented. The most efficient method of liquidate appeared to be thermal degradation. In spite of many works and ways of thermal neutralising, problem of utilization of some kinds of pesticides still remains unsolved. This work shows research undertaken for creating of methods of explosive burning of pesticides. There was efficiency of 22 compounds from particular groups (herbicides, insecticides, fungicides, akaricides) tested. There was compositions of explosives with pesticides as a fuel designed. Decomposition was undertaken in lead block, chamber with sand cover and in soil. For a few pesticides, explosive decomposition was executed in during rock mining in quarry. Effectiveness evaluation of decomposition of tested pesticides was undertaken by gas chromatography and liquid chromatography; in case of herbicides additionally -by biological tests. On the base of results there was a method of explosive burning of pesticides as a new way of waste pesticides' utilisation proposed. This method could be particulary useful for compounds with NO2 groups.
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.