Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 32

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  valorization
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
PL
Artykuł omawia zagadnienia związane z waloryzacją wynagrodzenia wykonawcy w umowach o roboty budowlane na tle przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, Kodeksu cywilnego, klauzul waloryzacyjnych stosowanych w kontraktach zawieranych przez zamawiających publicznych oraz w świetle najnowszego orzecznictwa.
EN
The article discusses issues related to the indexation of contractors’ remuneration in construction contracts against the provisions of the Public Procurement Law, the Civil Code, indexation clauses used in contracts concluded by public entities, and in the light of recent case law.
PL
W artykule omówiono zagadnienia związane z waloryzacją wynagrodzenia wykonawcy w umowach o roboty budowlane na tle przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, Kodeksu cywilnego, klauzul waloryzacyjnych stosowanych w kontraktach zawieranych przez zamawiających publicznych oraz w świetle najnowszego orzecznictwa.
EN
The article discusses issues related to the indexation of contractors’ remuneration in construction contracts against the provisions of the Public Procurement Law, the Civil Code, indexation clauses used in contracts concluded by public entities, and in the light of recent case law.
EN
The Zellidja Lead Smelter Company (Eastern Morocco) was created by Jean Walter in 1939 for the purpose of transforming lead concentrates into pure metal. Its activity was always at the origin of the production of huge quantities of solid mining waste with granular aspect. Today, despite the definitive cessation of its production in 2012 due to the depletion of ore, millions of tons of slag are piled up between the back of the foundry and the watercourse of Oued El Heimer. This open-air storage site represents a significant environmental and economic risk resulting from the surface water and groundwater pollution. In addition, as part of the strengthening of the Moroccan construction sector and infrastructure (which requires enormous quantities of natural aggregates), studying the possibilities of using these by-products as building materials seems interesting. For these reasons, the objective of our research work is the characterization of Zellidja slag for their valorization in civil engineering. This valorization has three objectives: to solve the problem of the landfill of the mining waste, to search for an alternative material responding to the increased needs for granular materials and to protect the national patrimony in raw material. In order to ensure the feasibility of this valorization, these tailings were the subject of a complete characterization. The results of this characterization prove that these by-products with a granular aspect have interesting geometric, physical, chemical and mechanical characteristics favoring their valorization in concrete.
PL
Zbiorowiska łąkowe odznaczają się dużymi walorami estetycznymi i krajobrazowymi. Decyduje o tym ich różnorodność florystyczna, zmienność barw kwiatów i liści poszczególnych gatunków roślin podczas sezonu wegetacyjnego oraz strefowość wynikająca z położenia w zmiennych warunkach uwilgotnienia i zasobności w składniki pokarmowe. Celem badań była charakterystyka zbiorowisk łąkowych Płaskowyżu Kolbuszowskiego pod względem różnorodności florystycznej i walorów estetycznych w krajobrazie otwartym. Na podstawie badań fitosocjologicznych prowadzonych w latach 2012–2016 dokonano ich charakterystyki pod względem różnorodności florystycznej oraz walorów krajobrazowych. Wykonane zdjęcia fitosocjologiczne zakwalifikowano do zespołów i zbiorowisk roślinnych. Badając ich różnorodność florystyczną, określono liczbę gatunków ogółem, średnią ich liczbę w jednym zdjęciu oraz wskaźnik Shannona–Wienera H’. Metodą Kościka przeprowadzono waloryzację środowiskową. Wyróżniono 8 zespołów i 9 zbiorowisk, w tym 11 na siedliskach wilgotnych, a 6 na świeżych. W większości badanych zbiorowisk licznie występowały rośliny motylkowe i zioła, które decydowały o walorach estetycznych krajobrazu tego regionu. Do najbogatszych florystycznie zaliczono: Arrhenatheretum elatioris, Cirsietum rivularis oraz zbiorowisko Agrostis capillaris. Wskaźnik Shannona–Wienera dla tych zbiorowisk wynosił około 3. Fitocenozy badanych zbiorowisk wyróżniały się kolorystycznie, szczególnie latem, na tle monotonnych upraw rolniczych i roślinności leśnej. Uwilgotnienie, sposób użytkowania lub jego brak wpływały na skład gatunkowy i walory estetyczne tych fitocenoz.
EN
Meadow communities are known for their high aesthetic and landscape values, due to their floristic diversity, colour variability of species’ flowers and leaves depending on seasons as well as on soil humidity and edaphic conditions. The research objective was to characterize the meadow communities of the Kolbuszowski Plateau with respect of their floristic diversity and aesthetic values in the context of open landscape. The study was performed in 2012–2016. The phytosociological refeleves have been assigned to either associations or to plant communities. As the parameters of the floristic diversity, the total number of species, the average species number per releve as well as Shannon–Wiener H’ index. Also the environment’s evaluation was performed with the Kościk method. As a result, 8 associations and 9 plant communities have been distinguished, 11 on wet and 6 on slightly wet sites. In most of the studied assemblages abundant legume plants and herbs was a chief aesthetic landscape’s asset in the region. Among the most floristically richest were Arrhenatheretum elatioris, Cirsietum rivularis and the Agrostis capillaris community, with their Shannon–Wiener index around 3. Such colourful phytocenoses, in particular in summer time, stand out from the monotonous backdrop of agricultural crops and forests. The meadows use or abandonment as well as moisture conditions influence their species composition and the aesthetic values.
PL
W publikacji przedstawiono problemy związane z ochroną konserwatorską modernistycznych budynków w Stalowej Woli. Miasto, pierwotnie zaprojektowane w duchu przeważających idei modernizmu, zostało zbudowane w latach trzydziestych okresu międzywojennego. Ideologiczno-konceptualna spójność i jej realizacja określają reprezentatywność kompleksu urbanistycznego Stalowej Woli jako modernistycznego dziedzictwa kulturowego. Trwające procesy transformacji wymuszają działania mające na celu ochronę tego dziedzictwa. W pracy przedstawiono konieczność analizy i oceny całego kompleksu urbanistycznego w celu ustalenia możliwych kryteriów i obszarów analizy. Zasugerowano wzięcie koncepcji projektu i jej realizację pod uwagę jako podstawowe kryterium oceny w kontekście zmian, które nastąpiły po drugiej wojnie światowej. W pracy przywołano założenia dla projektowania obiektów mieszkalnych i usługowych, a także zwrócono uwagę na konieczność oceny wpływu aktualnie realizowanych inwestycji, mających wpływ na kompletność i integralność kompleksu architektoniczno-urbanistycznego Stalowej Woli. Wartości niematerialne: nazwy ulic, budynków, placów, a także niematerialne wartości obiektów architektonicznych oraz architektoniczne projekty poszczególnych budynków i miast jako całości to kolejny obszar, który wymaga tak badań, jak i ochrony. Problemy wynikające z niskiej świadomości mieszkańców, mającej wpływ na proponowane rozwiązaniach do projektowania odnowionych i zmodernizowanych budynków, zostały omówione w niniejszej pracy. Aby rozwiązać większość problemów związanych z ochroną konserwatorską modernistycznej architektury i urbanistyki Stalowej Woli, proponuje się utworzenie Parku Kulturowego. Praca przedstawia zarówno argumenty za jego utworzeniem, jak również jego zakres
EN
In the publication the author presents the problems related to the conservatory protection of the modernist buildings in Stalowa Wola. The city,originally designed in the spirit of the prevailing ideas of modernism, has been built in the 1930’s of the interwar period. Ideological-conceptual coherence and its implementation determine the representativeness of the Stalowa Wola urban complex as a modernist cultural heritage. The ongoing transformation processes force actions aimed at protecting this heritage. The author presents the necessity to analyze and evaluate the entire urban complex presenting assumptions to establish possible criteria and areas of analysis and evaluation. Among the others, it has beensuggested that the design concept and its implementation should be taken into account as a basic assessment criterion in the context of the changes that occurred after the Second World War. After a brief reminder of the assumptions used in the design process of residential and service constructions, the author draws attention to the need to assess the impact of the currently ongoing investmentswhich have impact on the completeness and integrity of the architectural and urban complex of Stalowa Wola. Intangible assets: the names of the streets, buildings, squares, the non-material values of the architectural sites and the architectural design of particular buildings and the cities as a whole, is another area that requires both research and protection. The problems resulting from the low awareness of the residents appear in this issue, and also appear in the proposed solutions for the design of the renovated and modernized buildings. To solve most problems related to the protection of the conservator of modernist architecture and urban planning of Stalowa Wola, the creation of the Cultural Park is proposed. Both the arguments for its creation and its scope have been here presented.
PL
Eksploatacja doggerskich rud syderytowych w rejonie częstochowskim trwała nieprzerwanie ponad 600 lat. Związana z nią zmiana rzeźby terenu uwidacznia się przede wszystkim w postaci deponowanych na zwałowiskach odpadów po górnictwie i przeróbce rud żelaza. Na początku lat 70. ubiegłego wieku nastąpił proces likwidacji górnictwa w opisywanym rejonie. Jako pierwszą zlikwidowano w 1970 r. kopalnię Rudniki w Rudnikach koło Zawiercia, a jako ostatnią kopalnię Wręczyca we Wręczycy Wielkiej w 1982 r. W artykule przedstawiono charakterystykę zmian rzeźby terenu na przykładzie analizy zwałowisk po górnictwie i przeróbce rud żelaza w Częstochowskim Zagłębiu Rudonośnym. Na analizowanym obszarze zinwentaryzowano 41 zwałowisk po górnictwie i przeróbce rud żelaza, które są zlokalizowane pomiędzy Częstochową, Konopiskami, Kłobuckiem i Zawierciem. W artykule sporządzono charakterystykę wybranych obiektów oraz zaproponowano kierunki ich rekultywacji oraz zagospodarowania.
EN
Dogger siderite ores in the Czestochowa region have been exploitated for over 600 years. Changes of the ground connected with this exploitation may be seen as wastes after mining and preparation of iron ores disposed in the form of dumps. At the beginning of the 70`s of former century a process of closing of mining in described area begun. The first mine “Rudniki” was closed in 1970 in Rudniki, in the neighborhood of Zawiercie, the last closed mine was „Wręczyca” in Wręczyca Wielka in 1982. In the paper there is presented an characteristic of changes of the morphology exemplified on analysis of dumping grounds after exploitation and preparation of iron ores in the Czestochowa Ore-Bearing Basin. In the analyzed area there was done an inventarization of 41 dumping grounds, after mining and preparation of iron ores, which are situated between Częstochowa, Konopiska, Kłobuck and Zawiercie. In the paper there is resented a characterization of chosen objects and the directions of reclamation and using are proposed.
EN
The article presents the theoretical foundations and possibilities resulting from segmentation among urban residents. This segmentation consists in separating individual urban space stakeholders, based on their subjective feelings about space (space valorisation), sense of local identity as well as their daily functioning in urban space. As such, in-depth interdisciplinary research covering psychological, sociological, spatial (geographic) and marketing aspects enables a more complete understanding of the users of a given urban space, and thus a deeper understanding of their behavior, preferences in urban space (in the context of a city, functional or metropolitan area). The developed research methodology allows for more involvement of the inhabitants in the process of planning and programming the development of local self-government units, by identifying specific stakeholders of the community space. Research based on an interdisciplinary approach to urban space users enables a more efficient way of diagnosing, programming, implementing and evaluating strategic documents as well as evaluating individual actions in urban space.
PL
Artykuł prezentuje podstawy teoretyczne i możliwości, jakie wynikają z przeprowadzenia segmentacji wśród mieszkańców miast. Segmentacja ta polega na wydzieleniu poszczególnych interesariuszy przestrzeni miejskiej, na podstawie ich subiektywnych odczuć względem przestrzeni (waloryzacja przestrzeni), poczucia tożsamości lokalnej, a także ich codziennego funkcjonowania w przestrzeni miejskiej. Pogłębione badania interdyscyplinarne obejmujące zagadnienia dotyczące aspektów psychologicznych, socjologicznych, przestrzennych (geograficznych) i marketingowych umożliwiają dokładniejsze poznanie użytkowników określonej przestrzeni miejskiej, a tym samym głębsze zrozumienie ich zachowań, preferencji w przestrzeni zurbanizowanej (w kontekście miasta, obszaru funkcjonalnego czy metropolitalnego). Opracowana metodologia badań umożliwia pełniejsze włączenie mieszkańców w proces planowania i programowania rozwoju jednostek samorządu terytorialnego poprzez rozpoznanie określonych interesariuszy przestrzeni–zbiorowości. Badania oparte na interdyscyplinarnym podejściu do użytkowników przestrzeni miejskiej umożliwiają sprawniejszy przebieg zarówno procesu diagnozowania, programowania, wdrażania i ewaluacji dokumentów strategicznych, jak i oceny poszczególnych działań w przestrzeni miejskiej.
PL
Pionierska koncepcja Kevina Lyncha, wykorzystująca mapy poznawcze pierwotnie skupiała się na prowadzaniu badań w środowisku miejskim – obecnie jest również stosowana w celu lepszego zrozumienia jednostek krajobrazowych. Istotą metody jest wyodrębnienie symbolicznych i szczególnych elementów krajobrazu, które powodują, że użytkownicy odczytują z niego kody i szyfry semiotyczne. Tereny nadrzeczne we Wrocławiu są cenne pod względem przyrodniczym, krajobrazowym i kulturowym. Analiza kartograficzna i analiza terenowa są podstawą wykonania waloryzacji. Ta zaś stanie się podstawą do określenia istniejących i potencjalnych zagrożeń oraz wskazania wytycznych do poprawy jakości badanego obszaru.
EN
Kevin Lynch pioneer conception derived from cognitive maps, was originally based on an urban research – it has been actually used for a better landscape unit’s understanding. The essence of this method is a symbolic landscape and the distinguishing elements separation, which allow users to read the semiotic codes and ciphers. Riverside areas in Wrocław are very precious in terms of nature, landscape and culture. The cartographic and area analysis are the base of valorization. This becomes the base of determine the actual and potential threats and identify guidelines for improving the quality of the study area.
9
Content available Percepcja przestrzeni w społeczności lokalnej
PL
W artykule podjęto problematykę przestrzeni jako istotnego elementu kultury niematerialnej i materialnej w budowie tożsamości społeczności lokalnej. Problematyka ta jest umieszczona na gruncie przestrzeni społecznej. Przestrzeń rozumiana jest socjologicznie, nie tylko jako wytyczony obszar, lecz głównie jako obszar, który oddziaływuje na społeczność go zamieszkującą. Obszar ten jest nacechowany wytworami kultury tej społeczności, są to wytwory materialne i ich niematerialne konotacje w umysłach ludzkich. Wpływa to bezpośrednio na percepcje przestrzeni przez mieszkańców społeczności lokalnej. Kreuje to produkt lokalny, będący charakterystycznym dla danej wspólnoty, tworzący jej tożsamość i wachlarz kapitałów.
EN
In article space issues have been taken as an important intangible cultural element immaterial and material in the construction of the identity of the local community. This issue is placed on the ground of social space. Space which is sociologically, not only as a delimited area, but mainly as an area that affects the community living in it. This area is characterized by cultural creations of this community, they are creations of their tangible and intangible connotations in the minds of men. This affects directly on perceptions of space by the inhabitants of the local community. Creates a local product, which is characteristic for a given community, creating its identity and of capital.
10
EN
The oldest flysch deposits are the leading theme of the planned "Silesian-Moravian-Żywiec Beskid" Geopark. The geopark is located in the area of Beskid Śląski Mts. and Beskid Żywiecki Mts. in the territory ofPoland. This is a region of the occurrence of a number of tectonic units of the Outer Carpathians, including Pieniny Klippen Belt, Magura Nappe (with Krynica, Bystrica, Raca and Siary tec- tonic-facies zones), Fore-Magura Unit, Silesian Nappe and Subsilesian Nappe. Geodiversity of this area is defined by well-exposed sections ofrocks. They were the sites ofclassical geological work in the 19th century. Within the geopark boundaries, there are the type localities of the following tectonic units: Silesian Nappe, Fore-Magura, Bystrica and Raca units, as well as Jaworzynka, Bystrica, Vyhylovka, Vendryne and Cieszyn Limestone formations, Malinowska Skala Conglomerate, Mutne Sandstone, and Cisownica Shale members. Landslides, attractive geomorphologic landforms (e.g., highest peaks of the Beskidy Mts., providing magnificent views), waterfalls, diversified river valleys, tors, caves as well as places associated with the history and tradition of this region represent geotouristic attractions with a high potential. They will be included in the network ofgeosites protected within the planned geopark. Analysis ofthe geopark area indicates a high degree of variability of natural values, especially its geodiversity and richness of the historical-cultural heritage. The preservation and protection methods are also diversified. This region represents unique geoenvironmental and historical values on the European scale, therefore offering good chances for establishment of geopark. The documentation of geosites has already been gathered at this stage of work. The information requires only updating, minor additions and construction ofa unified database. The evaluation ofthe current touristic infrastructure have also brought very positive results; the area isfrequented by millions oftouristsfrom Poland, Czech Republic, Slovakia and other countries.
PL
W artykule przedstawiono wyniki waloryzacji udokumentowanych i niezagospodarowanych złóż surowców skalnych zlokalizowanych w województwie łódzkim i wielkopolskim, która została wykonana według metodyki zaproponowanej przez Nieć i Radwanek-Bąk [4, 5, 6]. Wykonanie waloryzacji miało na celu identyfikację złóż o najwyższych walorach zasobowo-surowcowych oraz atrakcyjnych pod względem występujących na obszarze złoża lub w jego sąsiedztwie czynników środowiskowych i planistycznych. Szczegółowo wyniki waloryzacji dla poszczególnych województw opisano w pracach [2, 3].
EN
The results of novel valorization procedure applied for industrial rock deposits located in the Lodz and Wielkopolska Regions are presented in the paper. A methodology proposed by Niec and Radwanek-Bak was used to valorize deposits [4, 5, 6]. The purpose of valorization is to identify deposits with the highest values of key parameters including geological criteria, mining conditions, environmental and planning constraints. In detail the results of the valorization prrocedure for individual regions described in the work [2, 3].
PL
W publikacji przeprowadzono waloryzację udokumentowanych i niezagospodarowanych złóż surowców skalnych województwa łódzkiego przy wykorzystaniu metody waloryzacji i hierarchizacji Niecia i Radwanek-Bąk, opierającej się na czterech obszarach waloryzacji: kryteriach geologiczno-surowcowych, atrakcyjności górniczej, ograniczeń środowiskowych i ograniczeń planistycznych. Pierwszy etap waloryzacji surowcowo-zasobowej wykazał, że spośród 508 udokumentowanych i nieeksploatowanych złóż 13 złóż należy do klasy ochrony N (najwyższej) i 17 do klasy W (wysokiej). Pozostałe waloryzowane złoża zakwalifikowano do klasy Z, tj. o znaczeniu lokalnym. Dalszej waloryzacji zostały poddane złoża o walorach ponadlokalnych. W przypadku kryteriów górniczych dogodne warunki posiada 11 złóż a utrudnione 12 złóż. Kolejny etap waloryzacji wykazał, że wymagania środowiskowe nie stanowią ograniczeń jedynie dla 2 złóż piaskowca i wapieni przemysłu wapienniczego. Natomiast dla 11 złóż czynniki środowiskowe są czynnikami ograniczającymi dostępność eksploatacji. Z kolei uwarunkowania planistyczne nie stanowią bariery dla wykorzystania 20 badanych złóż, w przypadku 7 częściowo tą możliwość ograniczają a dla 3 złóż obecnie wręcz wykluczają. Reasumując najbardziej atrakcyjnymi złożami z uwagi na walory surowcowe, dostępność górniczą i środowiskową są złoża: wapieni przemysłu cementowego – Mariampol-Stok (NWWN) piaskowców – Chełmska Góra II i Góry Borowskie (WNWN), Chełmska Góra II (WWWN) oraz Sielec II (WWNN), piasków i żwirów – Góry Borowskie, Kalenice (WNWN), surowców ilastych ceramiki budowlanej: Ruda (Goryń) (WWWN) i Złote (WWWW).
EN
A result of valorization of industrial rock deposits is presented in the paper. Special class of deposits was considered, namely explored (i.e. recognized from geological point of view) but not exploited till now. A methodology proposed by Niec and Radwanek- -Bak was used to valorize deposits. This approach is based on four aspects: geological criteria, mining conditions, environmental and planning constraints. The first stage (preliminary classification according to geological criteria) of raw material and resource valorization showed that only 13 deposit belongs to the highest class (N) and 17 can be referred as class high (W) for 508 of investigated, documented and unexploited deposits . Rest of deposits have been associated to class Z (“with local importance”). Second step of deposits valorization takes into account mining conditions. However, deposits belong to the highest and high class were used for analysis. This stage of analysis provided two group of deposits: 11 deposits are attractive (from mining perspective) and 12 deposits are difficult to mine. Environmental constraints can be neglected for 2 deposits (sandstone and limestone deposits of lime industry). However, environmental factors can be considered as constraints for 11 deposits. Planning aspects are not critical for 20 considered deposits, for 7 deposits these factors make exploitation difficult and the last group of 3 deposits cannot be mined due to planning constraints. So finally, one may conclude that, taking into account mentioned above four criteria, the most attractive deposits are: limestone for cement industry - Mariampol-Stok (NWWN), sandstone - Chełmska Góra II and Góry Borowskie (WNWN), Chełmska Góra II (WWWN) and Sielec II (WWNN ), sand and gravel - Góry Borowskie, Kalenice (WNWN) ceramic clay building materials: Ruda (Goryń) (WWWN) and Złote (WWWW).
PL
Celem waloryzacji złóż jest stworzenie podstawy do ochrony zasobów najwartościowszych spośród nich, a ustępstw w zakresie złóż mniej wartościowych, tj. małych i zawierających kopalinę miernej jakości. Zaproponowany został prosty system rangowania, złóż kopalin w czterech obszarach ich waloryzacji według kryteriów: złożowo-surowcowych (zasobów i jakości kopaliny), górniczych uwarunkowań wykorzystania, środowiskowych - ograniczeń z tytułu wymagań ochrony środowiska, planistycznych - ograniczeń przez zagospodarowanie terenu złoża i hierarchizacja złóż niezależna na podstawie każdej z wymienionych wyżej czterech grup kryteriów w trójstopniowej skali ocen: N – najwyższa, W – wysoka, Z – zwykła, zado-walająca lub niska. Pozwala na opisanie każdego złoża za pomocą czteroliterowego symbolu, np. NNWN, NZNZ, itp. Przeprowadzona waloryzacja złóż kopalin skalnych wykazała niewielki udział złóż o najwyższych i wysokich walorach surowcowych (1,7 % klasy N i 6,9 % W). Wykorzystanie aż 50 % złóż o wysokich i najwyższych walorach surowcowych jest bardzo utrudnione przez wymagania ochrony środowiska i zagospodarowanie terenu. Złoża o najwyższych i wysokich walorach surowcowych powinny być szczególnie chronione. Gospodarka nimi powinna być rozpatrywana na poziomie koncepcji zagospodarowania przestrzennego kraju i województw.
EN
The aim of valorization of industrial rock deposits is to find those of highest resources and rock quality which should be protected for future development and select other with lower value which protection may be less rigorous. Simple mode of ranking deposits separately according to resources-quality, mining, environmental and land-use criteria was proposed in three or four degree scale: N – highest rank, W – low rank, Z – lowest rank and X – out of ranking. This, allow to describe each deposit by four letter symbol, e.g. NNWN, NZNZ etc. The valorization of all undeveloped industrial rock deposits in Poland has shown small amount of highest and high rank: 1,7 % and 6,9 % of total explored respectively. The devel-opment of 50 % of these is restrained by environment protection exigencies or land use of de-posit territory. The deposits of highest and high rank of resources and rock quality should be protected for future mining.
PL
W artykule podjęta została próba waloryzacji zwałowisk pogórniczych w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym i w Zagłębiu Ruhry. Koncepcja ta zawiera ocenę w oparciu o dwa kryteria: wartość merytoryczną oraz dostępność. Do badań wytypowano czterdzieści reprezentatywnych obiektów, kierując się powierzchnią zwałowisk, lokalizacją, zagospodarowaniem oraz złożonością problemów środowiskowych. Uzyskane rezultaty wskazują na wysoką ocenę zwałowisk zlokalizowanych w Zagłębiu Ruhry, co stanowi o efektywnej rekultywacji tych obiektów. Zwałowiska zlokalizowane na obszarze GZW są ocenione nisko, co wiąże się z niskim poziomem ich rekultywacji oraz zagospodarowania. Analizując wyniki waloryzacji, da się zauważyć istotność efektywnej rekultywacji zwałowisk wynikającej ze szczegółowych uregulowań prawnych. Nie bez znaczenia jest również, fakt iż antropogeniczne formy terenu takie jak zwałowiska pogórnicze są wykorzystywane do celów dydaktycznych, rekreacyjnych czy krajobrazowych.
EN
In the paper there is presented a method of valorization of coal-mining waste dumps in Ruhr District and in Upper Silesian Coal Basin. This conception includes evaluation based on two criteria: substantial value and accessibility. Forty representative objects were analyzed according to their surface, situation, way of using and complexity of environmental problems. Obtained results allow to evaluate the dumping grounds situated in Ruhr District with high grade, what is connected with the high level of reclamation. Coal-mining waste dumps in Upper Silesian Coal Basin are evaluated with low grade which is linked with poor level of reclamation and managing of these areas.
PL
Celem artykułu była odpowiednia selekcja i uporządkowanie złóż perspektywicznych kruszyw naturalnych żwirowo-piaskowych północno-wschodniej Polski, pod względem atrakcyjności ich zagospodarowania, z uwzględnieniem czynników geologiczno-górniczych i środowiskowo-planistycznych. Waloryzacja opierała się na czterech kryteriach: złożowo-surowcowych, górniczych, środowiskowych i planistycznych. Przyjęte kryteria złożowo-surowcowe pozwoliły na wytypowanie do waloryzacji tylko 31 złóż, spośród ponad 1300 niezagospodarowanych lub zaniechanych w województwie warmińsko-mazurskim, mazowieckim i podlaskim. Niezbędne warunki, które złoża musiały spełnić to zasoby przekraczające 5 mln ton (przy punkcie piaskowym poniżej 50%) lub 20 mln ton (dla punktu piaskowego od 50 do 75%) w województwie podlaskim i warmińsko-mazurskim. Wyjątek stanowiło województwo mazowieckie, uznane przez autorów waloryzacji za region deficytowy. W takim przypadku punkt piaskowy kruszyw mógł znajdować się w przedziale 75-90% dla zasobów powyżej 5 mln ton. Kryteria górnicze określały stopień trudności eksploatacji złoża i odstawy surowca, natomiast środowiskowe i planistyczne wskazywały na ograniczenia dostępności złóż z uwagi na ochronę przyrody i sposób zagospodarowania powierzchni nad złożem. Przeprowadzona waloryzacja wskazała, że wysoką ochroną należy objąć 22% zasobów kruszyw naturalnych żwirowo-piaskowych w województwie mazowieckim, 30% w województwie warmińsko-mazurskim i aż 40% zasobów w województwie podlaskim. Do powszechnych ograniczeń w grupie kryteriów górniczych należy przynależność złóż do II grupy zmienności oraz znaczna odległość od potencjalnych odbiorców, rzadziej miąższość nadkładu. Wśród ograniczeń środowiskowych najczęstszą przyczyną utrudnionej dostępności jest występowanie obszarowych form ochrony przyrody (głównie obszary NATURA 2000, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu), ochrony wód podziemnych (Główne Zbiorniki Wód Podziemnych) oraz lasów ochronnych. Zdecydowanie mniejsze znaczenie w zakresie dostępności złóż mają ograniczenia planistyczne. Za najważniejsze uznać należy położenie kilku z nich w granicach pośredniej ochrony ujęć wód, co w chwili obecnej zupełnie wyklucza te złoża z możliwości eksploatacji.
EN
This paper presents the appropriate selection and hierarchy of natural sand-gravel aggregates deposits in three voivodeships of North-eastern Poland (Mazowieckie, Podlaskie, and Warmińsko-Mazurskie Voivodeships), taking into account possibilities and limitations of their management. The schema of multicriterial valorization of mineral deposits was based on four separate groups of factors. The first group includes the quality of the mineral and the quantity of resources. Other criteria relate to geological-mining parameters of deposits and environmental or spatial planning limitations of deposits accessibility. On the basis of the first criterion, only 31 natural sand-gravel aggregates deposits in North-eastern Poland were selected to valorization. Resources of these deposits are larger than 5 million tons (sand point under 50 percent) or 20 million tons in the Podlaskie and Warmińsko-Mazurskie Voivodeship (sand point from 50 to 75 percent). The deposits of the Mazowieckie Voivodeship, which was recognized as an aggregate deficient region containing deposits with resources over 5 million tons but a sand point from 75 to 90 percent, were also taken into account. The paper also examines geological-mining criteria related to the geological structure of deposits and options for the transportation of raw materials to recipients. Environmental-spacial planning criteria indicated the possibility of deposits management taking into account environmentally protected areas, water protection, and land use. Valorization revealed that 22 percent of sand-gravel aggregates resources in the Mazowieckie Voivodeship, 30 percent in the Warmińsko-Mazurskie Voivodeship and 40 percent in the Podlaskie Voivodeship should be covered by high protection. All deposits belong to the second group of deposits' variability. Moreover, they are located a considerable distance from potential recipients. The most common environmental constraints are environmentally protected areas (Natura 2000 area, landscape parks, and areas of protected landscape) along with groundwater protection (quaternary main aquifers) and forests protection. Medial zones of water intakes protection are the most important factors among the spatial planning limits.
EN
To properly compose a space at the community level its area should be analyzed taking into account the cultural and natural values and landscape values specified in sight from roads and valorisation of views. Such studies are aimed at the gradation of study area for spatial effects in the case of heavily accented investments there in the landscape. This article describes a method proposal of analysis for the municipality area taking into account the landscape values, this method was a one of the elements of study of the cultural landscape of the community Paczków done by a team of authors. In the first part of the paper the authors present the systematics of the well-known landscape valorization methods, noting, inter alia, methods of the natural valorisation, valorization methods of the cultural elements, planning and managerial valorization methods. During the work on the study there was developed an authorial method of valorisation of panoramas and views presented in the further part of the study. After the preliminary analysis of the terrain and routes of the community Paczków the exhibi-tion space was selected within an average of 500 m from the locality, situated on the road leading to it. Of the selected points there were made photos of the village panoramas and open landscape with a viewing angle of about 90-1200. On their basis there were made drawings by processing the image of photo on linear composition taking into account the facture differences of individual planes. The number of plans and landform were analyzed (wing view, the emergence of a distant placed surfaces, hilliness of the area plane), then the degree of diversification of land cover (crop diversity, variety of colors, variety of surface structures). We analyzed the complexity of the habitat elements (the relationships between the saturation of buildings and surrounding greenery it, the types of systems of the mid-field green), and the degree of space orientation (emphasis of the road direction by vertical elements - rows and avenues of trees, its free and smooth direction, emphasizing the landscape elements receding in perspective). For each of these issues there were made 4 models of panoramic view with a four-level scale of complexity, with the assumption that with it grows the view attractiveness. In total, each panoramic image of the community area could get points in a scale from 4 to 16. It was assumed to consider as a medium attractive view in the range of 7 to 10 points, 11 points and above as a very attractive view and worthy of protection. The views of scoring 6 and below have no landscape value. The diverse composition of the view emphasized by the ordering element is, according to authors, of the greatest value. As it turns out, it has a strong relationship with the commonly understood cultural values. These are the view approaches to the traditionally shaped forms, and so, inter alia, the localities with the building development surrounded by high green, enriched with the dominant of church tower, the diversity of crop fields, alleys and roadside rows, free but dependent on landform the road line make the landscape so pleasant to receive. The conclusion here is that the developed method, based on the valorisation of purely spatial elements gives a good tool for assessing the value of the landscape, and in particular the degree of its consistency with the cultural values.
PL
Waloryzacja kopalin skalnych może być narzędziem pomocniczym, ułatwiającym ustalenie ich priorytetowych walorów. Trzeba jednak pamiętać, że kopaliny są pozyskiwane różnymi metodami górniczymi, a ich właściwości zależą od budowy geologicznej. Artykuł podejmuje próbę waloryzacji kopalin uwzględniając te uwarunkowania oraz jakość decydującą o kierunku gospodarczego wykorzystania.
PL
W artykule przedstawiono ogólne założenia systemu geoinformacyjnego oraz jego funkcjonalność na przykładzie waloryzacji geologiczno-górniczej, środowiskowej i planistycznej niezagospodarowanych złóż surowców skalnych z zastosowaniem opracowanych narzędzi GIS na podstawie metodyki zaproponowanej w [9]. System jest budowany w środowisku systemów informacji geograficznej (GIS) i ma za zadanie gromadzenie i udostępnianie danych geoprzestrzennych dotyczących surowców skalnych w celu wspomagania rozwiązywania problemów środowiskowych, górniczych i logistycznych związanych z rozmieszczeniem zasobów, lokalizacją kopalń oraz przetwórstwem i dystrybucją surowców skalnych w analizowanej przestrzeni. Założenia opracowano po analizie funkcjonalności dostępnych systemów geoinformacyjnych oraz wyników ankiety przeprowadzonej wśród potencjalnych jego użytkowników. Poprzez przeglądarkę internetową – klienta usług geoprzestrzennych – łączącą się z internetowym portalem mapowym system ma udostępniać usługi geoinformacyjne (dystrybucja i wyszukiwanie danych przestrzennych) z wykorzystaniem możliwości środowiska wirtualnej rzeczywistości dla lepszej wizualizacji planów postępu kopalń i prac rekultywacyjnych.
EN
The article presents general assumptions of the geoinformation system and its functionality on the example of geological and mining, environmental and planning valorisation of undeveloped deposits of rock minerals using the worked out GIS tools on the basis of the methodology proposed in [9]. The system is being developed in geographical information systems (GIS) environment and its tasks include collecting and distributing of geospatial data related to rock minerals with the aim environmental, mining and logistic problems associated with the distribution of resources, location of mines and processing and distribution of rock minerals in the analysed space. The system’s assumptions have been determined after the analysis of functionality of existing geoinformation systems and results of a questionnaire survey among its potential users. Through an internet browser – a geospatial services client – connected with an internet mapping portal the system shall provide geoinformation services (distribution and search for spatial data) with the application of possibilities of a virtual reality environment for enhanced visualisation of mine progress plans and reclamation works. In the paper the system’s assumptions and its functionalities have been described in general and presented on the example of geological, mining, environmental and spatial planning valorisation of undeveloped rock mineral deposits with the use of GIS tools developed basing on the methodology proposed by (Nieć, 2011).
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.