Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 150

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 8 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  tektonika
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 8 next fast forward last
EN
Majority of ca. 90 sites ofsandstone crag groups and individual crags, occurring in the Świętokrzyskie (Holy Cross) Mts. region, represent the following crag-forming lithostratigraphic units: Cambrian Wiśniówka Formation, Devonian Barcza Fm and Zagórze Fm, Triassic Zagnańsk Fm and Krynki Beds, as well as Jurassic Skloby Fm and Ostrowiec Fm. Specific features of these rocks are the occurrence of sandstone series, up to 20 m thick, above more plastic, clayey or heterolithic series, high-energy depositional environments, and siliceous composition. The crag-forming sandstones differ in the amount of siliceous cement: from strongly cemented Paleozoic quartzitic sandstones to porous Mesozoic sandstones with poor cement, which determines diverse mechanical properties. Strongly cemented Paleozoic rocks display high rock strength and abrasion resistance, while porous and theoretically friable Mesozoic sandstones are characterised by high grain packing due to compaction. Regarding the principal role of gravitational disinte¬gration of rock massifs under the periglacial conditions in the Pleistocene, other factors constraining the crag formation and shaping are the tectonic situation of rocks (orientation of strata and joints), adequate joint spacing, and bed thickness. The interrelations between lithological and structural features of crag-forming sandstones and tectonics, conditioning erosion and weathering rates are specific for particular types of these sandstones.
PL
Zmiany tektonicznego pola naprężeń w jednostce Depresji Świebodzic są powodem skomplikowanej kinematyki bloków skalnych. Pole sił tektonicznych wytwarza efekty rotacji, ruchów poziomych i pionowych skalnych bloków rozdzielonych licznymi uskokami. System pomiarowy Laboratorium Geodynamicznego w Książu, składający się z instrumentów stojących na skalnych blokach, jest naturalnym detektorem aktywności tektonicznej. System ten pozwala na wyznaczanie chwilowych wartości funkcji aktywności tektonicznej z mikrometryczną dokładnością. Porównanie zmian funkcji aktywności tektonicznej i ich pochodnych z czasowym rozkładem zdarzeń sejsmicznych w obszarach Dolnego i Górnego Śląska wskazuje, że trzęsienia ziemi występują zgodnie ze szczególnymi i powtarzającymi się stanami procesu deformacji tektonicznych górotworu Depresji Świebodzic. Ta obserwacja wzmacnia tezę o istnieniu wielkoskalowego, jednorodnego pola naprężeń tektonicznych, którego zasięg w tym samym czasie obejmuje obszary Depresji Świebodzic oraz regiony górnicze Czech, Górnego i Dolnego Śląska. Wiarygodność tej tezy jest niezależnie potwierdzona przez wieloletnie pomiary horyzontalnych składowych ruchów skorupy ziemskiej, wykonanych technikami satelitarnymi przez sieć stacji GNSS, SLR, DORIS i VLBA, rozmieszczonych na płycie europejskiej. W obszarze Europy Centralnej pomiary te pokazują jednorodne pole horyzontalnych prędkości przesuwu Płyty Europejskiej. Jednorodny ruch płyty jest wynikiem działania jednorodnego, wielkoskalowego pola sił tektonicznych, które ten ruch wywołują. Bieżący stan wielkoskalowego jednorodnego pola naprężeń tektonicznych ma duży wpływ na wywołanie wstrząsu sejsmicznego. Przedstawione wyniki badań zjawisk tektonicznych są dedykowane potrzebie wzmocnienia wiedzy o aktualnej możliwości zajścia zdarzenia sejsmicznego. Problem ten ma kluczowe znaczenie dla poprawy warunków bezpieczeństwa robót górniczych w obszarach wydobywczych Górnego i Dolnego Śląska.
EN
Changes of the tectonic stress field in Świebodzice Depression unit are the reason of complex variations of the rock blocks kinematic. Field of tectonic stresses produced effects of rotations and horizontal/vertical displacements of rocky blocks separated by numerous faults. The measurement system of the Geodynamic Laboratory in Ksiaz, equipped with instruments situated on the rocky blocks, is a natural detector of tectonic activity, allowing determination of the temporal functions of tectonic activity with sub-micrometric accuracy. Comparison of the functions of the tectonic activity variations and their derivatives with temporal distribution of the seismic shocks in the Lower and Upper Silesia indicate that earthquakes occurred in accordance with particular and repeatable conditions of the Świebodzice Depression tectonic deformations. This observation strengthens the thesis about large-scale, homogeneous field of tectonic stresses which, at the same time, affect the Świebodzice Depression as well as mining areas of the Czech and Lower and Upper Silesian. The credibility of this thesis is independently confirmed by the results of many years long measurements of the Earth crust motions, performed on hundreds of stations by the space and satellite techniques i.e. GNSS, SLR, DORIS, VLBA. Current state of the large-scale, homogeneous field of tectonic stresses decided about the triggering of the earthquakes. Presented investigations of tectonic phenomena are dedicated to improve the safety conditions of mining works, executed in Upper and Lower Silesian mining areas.
EN
The article discusses a method applied for combining the results of Global Navigation Satellite Systems (GNSS) and 75-year old triangulation measurements to estimate the crustal movements in central western Bulgaria region. It was examined for joint analysis based on the results of GNSS with angular measurements of the first order triangulation network in Bulgaria during the period 1923–1930 year. As a result of the processing of GNSS and angular measurements, horizontal velocities of 15 points, strain rates, and rotation rates have been obtained. The results show dominating N–S extension at a rate of 1–2 mm/y and the deformation is not uniformly distributed over the studied area. The obtained results indicate the possibility of using old angular measurement of first-order triangulation points, together with GNSS data, to obtain estimates of the horizontal crustal movements.
PL
W architekturze Perreta, charakteryzującej się użyciem żelazobetonu, związek formy i konstrukcji jest niezwykle ścisły. Jego dzieła cechuje spójność pomiędzy systemem konstrukcyjnym a architekturą, między formą a konstrukcją. Dla Perreta “architektura, która nie opiera się na systemie konstrukcyjnym, jest niczym innym jak tylko modą”. Jego architektura i przyjęte formy są spójne z wybranym systemem konstrukcyjnym, w którym widoczny jest zarówno praktyczny jak i reprezentatywny cel. Kilka ciekawych i spójnych badań opiera się na zgodności pomiędzy systemem konstrukcyjnym a formalno-reprezentatywnym, który podkreśla charakter i zasadność budynku w odniesieniu do tematu. Techniki i konstrukcja narzucają formie pewne niezbędne ograniczenia, uwalniając tym samym inwencję architektoniczną.
EN
In the architecture of Perret, characterized by the use of reinforced concrete, the relationship between form and construction is very close. A system of coherence between the constructive system and the architecture, between form and construction, characterizes his work. For Perret “an architecture that does not come from a constructive system is nothing but fashion.” His architecture and the forms adopted are coherent with the chosen construction system, in which not only the practical purpose but also the representative one is evident. Some interesting and coherent research is based on the correspondence between the constructive system and the formal-representative system that highlights the character and appropriateness of the building with respect to the theme. Techniques and construction also impose on the form some necessary limits that free the architectural invention.
EN
This study addresses the complex geology caused mainly by tectonic and glaciotectonic processes in lignite-bearing areas of Poland. Tectonics played a dominant role in the deformation of peat/lignite seams during their deposition. This is especially true for deep grabens where the thickest lignite seams were deposited (e.g., Bełchatów). Conversely, glaciotectonics led to the post-depositional deformation of other deposits (e.g., Sieniawa). The effects of tectonic and glaciotectonic processes in this region are investigated using both simplified geological cross-sections and photography. The size, depth and architecture of the glaciotectonic structures verified in this study demonstrate the importance of their consideration during the exploration and exploitation stages of such lignite deposits, as well as the planning of construction projects in areas strongly transformed by glaciotectonics.
PL
Prezentowana praca poświęcona jest złożonej geologii, spowodowanej głównie przez procesy tektoniczne i glacitektoniczne, wybranych obszarów węglonośnych w Polsce. Tektonika odgrywała fundamentalną rolę deformującą pokłady torfu/węgla brunatnego w czasie ich depozycji. Dotyczy to zwłaszcza głębokich rowów tektonicznych, w których zalegają najgrubsze pokłady węglowe, np. złoża: Bełchatów, Szczerców, Turów, Lubstów, Pątnów I-IV, Adamów, itd. Natomiast glacitektonika prowadziła do postsedymentacyjnych deformacji polskich pokładów węgla brunatnego. W większości przypadków rola destukcyjna procesów glacitektonicznych była niewielka, w niektórych przypadkach znacząca, a nawet dominująca, np. na obszarze złoża Sieniawa. Skutki procesów tektonicznych i glacitektonicznych przedstawiono na uproszczonych przekrojach geologicznych (złoża: Bełchatów, Szczerców, Oczkowice, Sieniawa), a także na fotografiach wykonanych w niektórych odkrywkach eksploatowanych aktualnie złóż (odkrywki: Jóźwin IIB, Drzewce, Adamów, Turów, Sieniawa). O ile tektonika dotknęła głównie spągowe warstwy pokładów węglowych, o tyle glacitektonika doprowadziła do deformacji ich partii stropowych. Zróżnicowane rozmiary, głębokość zalegania i bogactwo struktur glacitektonicznych sprawia, że należy brać je pod uwagę na etapie dokumentowania złóż, ich eksploatacji, czy też planowania inwestycji budowlanych na obszarach silnie przekształconych glacitektonicznie.
6
Content available remote Analiza przyczyn powstania liniowej deformacji nieciągłej
PL
W artykule przedstawiony został przykład wystąpienia na powierzchni liniowej deformacji nieciągłej powyżej przecznic polowych, jednej z kopalń GZW. Przeprowadzona została analiza warunków geologiczno-górniczych wraz z obliczeniami deformacji powierzchni wywołanymi dokonaną eksploatacją.
EN
The article presents an example of the occurrence of a discontinuous deformation on the surface above the field cross-cuts, in one of the mines of Upper Silesian Coalbasin. The analysis of geological and mining conditions was carried out along with calculations of surface deformations caused by the performed mining operations
EN
Satellite gravimetry is a powerful and reliable tool for regional tectono-geodynamic zonation. The studied region contains intricate geodynamical features (high seismological indicators, active rift systems and collision processes), richest structural arrangement (existence of mosaic blocks of oceanic and continental Earth’s crust of various age), and a number of high-amplitude gravity anomalies and complex magnetic pattern. The most hydrocarbon reserves of the world and other important economic deposits occur in this region. Comprehensive analysis of satellite gravity data with application of different approaches was used to develop a sequence of maps specifying crucial properties of the region deep structure. Careful examination of numerous geological sources and their combined examination with satellite gravity (main), magnetic, GPS, seismic, seismological and some other geophysical data enabled to develop a new tectonic map of the Arabian–African region. Integrated analysis of series of gravity map transformations and certain geological indicators allowed to reveal significant geodynamic features of the region.
EN
The Upper Cretaceous of the Elbe Valley in Saxony and the erosion outliers west of it mark an Upper Cretaceous NW-SE-running strait between the Westsudetic Island in the NE and the Mid-European Island to the west. This street connected the NW-German-Polish Basin in the north and the Bohemian Cretaceous Basin (and adjacent regions of the Tethys) in the south. However, post-Cretaceous erosion north of Meißen removed any Upper Cretaceous deposits but erosion outliers at Siebenlehn and especially north of the Forest of Tharandt proof the presence of a marly through silty belt in this area. Three transgressions (base of uppermost Lower to Middle Cenomanian, base of Upper Cenomanian and base of the geslinianum Zone in the mid-Upper Cenomanian) have taken place. The sedimentation was influenced by the topography of the mentioned islands and by movements at structural lines in the Proterozoic and Palaeozoic basement. During the early Late Cenomanian, a marly-silty sedimentation (Mobschatz Formation) in the north existed besides sandy sedimentation in the south (Oberhäslich Formation). The transgression at the base of the geslinianum Zone caused the final submergence of island chains between Meißen, Dresden and Pirna, and a litho- and biofacies bound to cliffs and submarine swells formed. A silty-marly lithofacies, a mixed sandy-silty lithofacies (Dölzschen Formation) and a sandy lithofacies in the south (Sächsisches Elbsandsteingebirge) co-existed during the latest Cenomanian. The first mentioned biofacies yields a rich fauna mainly consisting of oysters, pectinids, rudists, and near-shore gastropods accompanied by echinids and, in some cliffs, teeth of sharks. The Pennrich fauna (Häntzschel 1933; Uhlig 1941) especially consists of the very common serpulids Pyrgopolon (P.) septemsulcata and Glomerula lombricus (formerly Hepteris septemsulcata and G. gordialis).
9
PL
Wykorzystując zaktualizowaną mapę geologiczną, 18 przekrojów geologicznych, profile stratygraficzne 7 otworów wiertniczych, wyniki pomiarów terenowych oraz numeryczny model terenu opracowano przestrzenny model geologiczno-strukturalny w rejonie Soli (Karpaty Zachodnie) obejmujący swym zasięgiem powierzchnię ok. 227 km2. Skomplikowana budowa geologiczna Karpat Zewnętrznych w analizowanym rejonie objawia się występowaniem 3 jednostek tektonicznych, w obrębie których można wyróżnić 27 wydzieleń litostratygraficznych. Osnowę strukturalną modelu stworzono na podstawie 66 dyslokacji. Podział litostratygraficzny został uproszczony tak, aby możliwe było połączenie modelu strefy przypowierzchniowej z modelem głębszej strefy skonstruowanym na podstawie interpretacji sejsmiki.
EN
Using an updated geological map, 18 geological cross-sections, stratigraphic profiles of 7 boreholes, the results of field measurements and a digital terrain model spatial geological and structural model in the area of Salt (Western Carpathians) was created. Modeling area covers an area of approximately 227 km2. The complicated geological structure of the Outer Carpathians in the analyzed region revealed the presence of three tectonic units, within which one can ditinguish 27 lithostratigraphic units. The structural model was created based on 66 dislocations. Lithostratigraphic division has been simplified so that it can be combined with model constructed based on seismic data interpretation.
10
Content available remote Główne linie tektoniczne a anomalie radonowe w Karpatach
PL
Pochodzenie radonu 222Rn w glebach związane jest z kilkoma różnymi źródłami. Z jednej strony pierwiastek ten związany jest przede wszystkim z naturalną promieniotwórczością skał. Z drugiej strony w strefach głębokich rozłamów dochodzi do migracji większych ilości radonu z głębszych stref skorupy ziemskiej. Dzięki temu zjawisku możliwe jest śledzenie przebiegu dużych stref uskokowych poprzez monitorowanie na powierzchni zawartości radonu w glebach. W referacie przedstawione zostaną przykłady obrazu anomalii radonowych dla wybranych głównych stref tektonicznych w Karpatach.
EN
The origin of 222Rn in soils is associated with a number of different sources. On the one hand, this element is associated primarily with the natural radioactivity of rocks. On the other hand, in areas of deep fault zones larger amounts of radon migrate to the surface from the deeper zones of the earth’s crust. Due to this phenomenon it is possible to track the progress of large fault zone by monitoring a content of radon in the soil. The paper presents examples of radon anomalies associated with selected major tectonic zones in the Carpathians.
PL
Artykuł jest próbą zwrócenia uwagi na rolę tektoniki w skutkach na powierzchni terenu spowodowanych wysokoenergetyczną sejsmicznością indukowaną na terenie Górnośląskiego Zagłębia Węglowego (GZW). Liczne badania wykazały, że rozkład sejsmiczności indukowanej w GZW jest dwumodalny, co jest już powszechnie wykazane w sejsmologii górniczej [16, 10, 11, 12, 13, 27, 6, 4, 2, 3, 5 14]. Moda wysokoenergetyczna jest reprezentowana przez wstrząsy wysokoenergetyczne, powstające w wyniku współdziałania naprężeń eksploatacyjnych z naprężeniami tektonicznymi. Uskoki w GZW, zwłaszcza te, które wykazująnaprężenia tektoniczne, mogą być potencjalnymi miejscami wystąpienia wysokoenergetycznego wstrząsu. Zatem można określić rejony będące potencjalnymi rejonami epicentralnymi wysokoenergetycznych wstrząsów. Tektonika powoduje także zaburzenia rozchodzenia się fali sejsmicznej ze źródła wstrząsu. W artykule przeanalizowano oddziaływanie uskoku rydułtowskiego na przykładzie wstrząsu w KWK „Rydułtowy" z dnia 22.02.2013 roku.
EN
This paper is an attempt to attract one´s attention to the role of tectonics in the influence on the surface caused by high-energy induced seismic activity in the area of the Upper Silesian Coal Basin (USCB). Number of studies demonstrate that the distribution of induced seismic activity in the USCB is bimodal which is already proved in mining seismology [16, 10, 11, 12, 13,27, 6,4, 2, 3, 5 14]. The high-energy mode is represented by high-power tremors occurring as the result of "cooperation" between exploitation stress and tectonic stress. The faults in USCB, especially those of tectonic stress-related nature, may be potential locations of high-energy tremor occurrence. Thus, it is possible to locate the areas with potential epicenters of the high-energy tremors. Tectonics also leads to the disturbance in seismic wave propagation from the epicenter. This paper analyzes the influence of Rydułtowy fault on the example of the tremor in "Rydułtowy" from 22 February 2013.
PL
W artykule przeprowadzono statystyczną analizę szkód górniczych, które powstały w wyniku wstrząsów w dniach 21 kwietnia 2011 roku i 7 czerwca 2013 roku w KWK „Rydułtowy-Anna" w powiązaniu z lokalną tektoniką. Badaniami objęto okres od 2006 roku i do szczegółowej analizy wybrano wyżej wymienione wstrząsy, w wyniku których powstało najwięcej szkód górniczych. Obydwa wstrząsy miały charakter regionalny i objęły swoim zasięgiem znaczny obszar. Statyczna analiza wykazała, że dominującym kierunkiem lokalnej tektoniki szkód górniczych w obu przypadkach, czyli powstałych po wstrząsach w dniach 21 kwietnia 2011 roku i 7 czerwca 2013 roku, jest kierunek zbliżony do równoleżnikowego. Jak wykazała przeprowadzona w niniejszym artykule statystyczna analiza azymutów uskoków w rejonu KWK „Rydułtowy-Anna" jest to kierunek zbliżony do kierunku lokalnej tektoniki.
EN
This paper presents a statistical analysis of mine damage, which occurred as the result of tremors from 21 April 2011 and 7 June 2013 in "Rydułtowy-Anna" mine, against the background of the local tectonics. The research covers the period from 2006 on. The detailed analysis includes the above-mentioned tremors which caused most damage. Both of the tremors occurred regionally, reaching substantial area. The statistical analysis showed that the dominant direction of damage in both cases, which is those from 21 April 2011 and 7 June 2013, is approaching the latitudinal one. As the statistical analysis of the fault´s azimuth in the area of "Rydułtowy-Anna" mine showed, this direction is close to the direction of the local tectonics.
13
Content available remote Nowe spojrzenie na budowę geologiczną Karpat – ujęcie dyskusyjne
PL
Niniejsza publikacja poświęcona jest przede wszystkim kompleksom chaotycznym występującym w Karpatach. Omawiana jest tu ich geneza i pozycja w strukturach górotworu. Z różnego rodzaju kompleksów chaotycznych o strukturze „bloki w matriks" najwięcej uwagi poświęcono melanżom tektonicznym – nieomawianym w polskich opracowaniach naukowych. W publikacji przedstawiono także dyskusyjne ujęcie historii basenowo-tektonicznej. Krytycznie przedyskutowano m.in. powszechnie przyjmowaną koncepcję Karpat jako orogenu związanego z procesem subdukcji. Krytyce poddano także pogląd o istnieniu szerokich stref oceanicznych mających występować w czasie rozwoju basenu Karpat. Zaproponowano znacznie prostszą historię rozwoju basenowego. Basen Karpat wypełniony osadami składającymi się na Karpaty wewnętrzne i zewnętrzne był, według przedstawionego tu ujęcia, jedną strefą basenową, podlegającą zmianom i przemieszczaniu. W przyjętym w niniejszej publikacji założeniu, proces formowania basenu Karpat odbył się na pasywnej krawędzi platform wschodnio- i zachodnioeuropejskiej, rozciąganej w procesie ekstensji oraz ponownie zestalonej w procesie zamykania basenu i kolizyjnego etapu deformacji tektonicznej. We wczesnej kredzie kończy się okres ekstensji (tworzenia przestrzeni akomodacyjnej w geometrii półrowów) i zaczyna proces inwersji i zamykania, wykształcony też zostaje basen przedpola. Początek formowania typowego basenu przedpola znaczy pojawienie się inoceramowego systemu depozycyjnego. Pojawiają się facje „fliszowe"; najpierw w obszarze Karpat wewnętrznych. Zatem od późnej kredy basen Karpat zewnętrznych jest basenem przedpola (ang. foredeep basin) w stosunku do wcześniej zestalonej części górotworu (któremu odpowiada rejon Karpat zewnętrznych). Wobec wspólnej historii basenowo-tektonicznej tradycyjny podział Karpat na tzw. Karpaty wewnętrzne i zewnętrzne jest podziałem sztucznym i nie ma żadnego uzasadnienia. Obszar tzw. Karpat wewnętrznych i zewnętrznych przeszedł te same etapy deformacji tektonicznych. Sam proces zamykania i kompresji charakteryzował się przemieszczaniem układu: orogen – (ang. backstop) – basen przedpola (foredeep basin) – wypiętrzenie przedorogeniczne (ang. forebulge). Obszar skłonu basenu przedpola i wypiętrzenia dostarczał materiału klastycznego do basenu, pełniąc rolę czasowo istniejących „kordylier". Na charakter i rozkład facji w niektórych okresach wpływ mają także eustatyczne zmiany poziomu morza. Z czasem centrum depozycji przenosi się w kierunku północnym. Proces migracji basenu przedpola trwał aż do zatrzymania w późnym miocenie. Zaproponowano kilka modeli ukazujących rozwój oraz rozprzestrzenienie i wzajemne relacje facji w poszczególnych okresach. Ponadto zaproponowano modele rozwoju geologicznego regionu okołopienińskiego. Uznawany za rejon graniczny obszar Pienińskiego Pasa Skałkowego jest jedynie pozostałością po kolapsie późnokredowego frontu orogenicznego. W rejonie polskich Karpat Pieniński Pas Skałkowy jest kompleksem chaotycznym o genezie sedymentacyjnej, o typie „bloki w matriks", uformowanym w wyniku kolapsu frontu orogenicznego i zrzucenia bloków do tworzącego się basenu przedpola, czyli systemu inoceramowego. Poszczególne facje, tradycyjnie zaliczane do odrębnych subbasenów, a nawet do regionów (Karpaty wewnętrzne czy zewnętrzne), współwystępują często w jednym systemie depozycyjnym i jednym obszarze basenowym – np. facje jarmucka, inoceramowa, istebniańska, margli krzemionkowych, frydeckich oraz szelfowych piaskowców o typie piaskowców z Rybia są elementami tego samego systemu depozycyjnego, sąsiadując ze sobą. Znacząca okres przejściowy między etapem ekstensji a kompresji, szeroko rozprzestrzeniona (aż do obszaru tatrzańskiego) facja lgocka jest podłożem sedymentacyjnym dla migrującego basenu przedpola. Tradycyjnie wyróżniane elementy tektoniczne (tzw. jednostki karpackie; jak np. jednostka śląska magurska czy skolska) nie są ściśle związane z tzw. basenami lub subbasenami, są jedynie elementami tektonicznymi, a nie tektoniczno-basenowymi. Proces zamykania basenu i budowania orogenu poprzez tworzenie ścięć tektonicznych skośnych do osi systemów depozycyjnych powoduje, że te same facje znajdują się w kilku jednostkach tektonicznych (jak np. facja lgocka, inoceramowa, czy piaskowców cergowskich). Dla końcowego uformowania zarówno Karpat wewnętrznych, jak i PPS oraz tzw. Karpat zewnętrznych istotne znaczenia mają wtórne (po etapie kolizyjnym) deformacje tektoniczne, czyli etap formowania uskoków przesuwczych i etap kolapsu orogenu. Szczególne znaczenie dla geometrii Karpat ma etap uskoków przesuwczych. W znacznej mierze reaktywowane zostały pierwotne powierzchnie nasunięć „w sekwencji" (ang. in sequence) oraz pozasekwencyjnych (ang. out-of-sequence thrusts). Etap uskoków przesuwczych powoduje powstawanie szeregu asocjacji uskoków przesuwczych. Tworzą się liczne w Karpatach struktury o typie „końskiego ogona" (ang. horse tails structure) i struktur „kwiatowych" (ang. flower structure) oraz liczne baseny typu „z rozdarcia" (ang. pull-apart basins). Powstają także liczne uskoki normalne, wynikające z ekstensji równoległej do przebiegu głównych elementów tektonicznych. Ostatnim etapem rozwoju tektonicznego jest etap kolapsu orogenicznego, powodujący rozpad orogenu i cofnięcie procesu nasuwania. Proces kolapsu zachodzi zarówno w Karpatach wewnętrznych, zewnętrznych, ale także w obszarze okołokarpackim. W tym etapie niektóre nasunięcia zostały reaktywowane jako uskoki normalne (m.in. nasunięcia w obrębie jednostki magurskiej). Dla wyjaśnienia sposobu powstawania okien tektonicznych zaproponowano kilka modeli: model powstawania okien w strukturach „kwiatowych", przy strefach uskoków normalnych i w procesie powstawania nasunięć pozasekwencyjnych. Istotne znaczenie w procesie migracji oraz budowania górotworu, a także w procesie tworzenia dużych kompleksów chaotycznych (o genezie sedymentacyjnej) mają nasunięcia pozasekwencyjne (out-of-sequence thrusts) oraz proces utrzymania stałego kąta pryzmy (ang. wedge equilibrium). Wiele stref tektonicznych w Karpatach uległo wielokrotnie reaktywacji we wtórnych (poza procesem kompresji) etapach deformacji. Proces tworzenia melanży tektonicznych zachodzi głównie w wyniku reaktywacji tektonicznej tych samych stref uskokowych. Większość stref melanży tektonicznych związana jest z etapem uskoków przesuwczych. Wtórne etapy deformacji tektonicznych mają także zasadnicze znaczenie dla obrazu geomorfologii Karpat, szczególnie etap uskoków przesuwczych i etap kolapsu orogenu. W opracowaniu postawiono kilka hipotez mogących wyjaśnić przyczyny dodatkowych etapów deformacji tektonicznych oraz przebudowy basenu Karpat. Jednym z powodów może być proces tworzenia orokliny karpackiej, przejawiający się w zaginaniu zarówno przestrzeni basenowej, jak i formującego się orogenu. Proces ów może być także przyczyną zmian nachylenia osi basenu.
EN
This study is devoted to chaotic complexes occurring in the Carpathian Mountains. Their genesis and location in the orogen structure is discussed. Among different types of chaotic complexes revealing "blocks in the matrix" structure, the focus was put on tectonic mélanges, never before discussed in Polish scientific literature. In the study a controversial concept on tectono-sedimentary history of the Carpathians is also presented. A commonly accepted theory of the Carpathians as an orogeny associated with the subduction process was questioned. An opinion regarding the existence of wide oceanic areas contributing to the evolution of the Carpathian basin was also criticized. A much simpler model of the history of the basin was proposed. The Carpathian basin filled with sediments which make up the Inner and Outer Carpathians, according to the presented approach, was a single basin zone, subjected to changes and movements during its history. In the assumption adopted in the study, the formation process of the Carpathian basin took place on the passive edge of the eastern and western european platforms, stretched due to extension, re-solidified in the basin closing process and finally subjected to tectonic deformation in the collisional stage. In the early Cretaceous the extension period ends (creation of accommodation space in geometry of semi-trenches) and then begins the process of inversion and closing – the Carpathians Foredeep Basin is also formed. The beginning of the formation of a typical foreland basin means the appearance of an inoceramid depositional system. The flysh type facies appear first in in the area of Inner Carpathians. Therefore, from the late Cretaceous, the Outer Carpathians basin becomes a foredeep basin in relation to previously solidified sediments corresponding to the Outer Carpathians zone. In the view of shared tectono-sedimentary history, the traditional Carpathians division into so called Inner and Outer Carpathians is artificial and has no justification. The area of so called Inner and Outer Carpathians have undergone the same stages of tectonic deformations. The very process of closing and compression was characterized by the following movements within the Carpathians orogen system: orogeny backstop – foredeep basin – forebulge uplift. Both the foreland basin slope and uplift zones provided clastic material into the basin, acting as a temporary existing "Cordillera". The character and distribution of facies in some geological periods were also influenced by eustatic changes of sea level. Over time, the deposition center moved toward the north. The migration processes of the foreland basin lasted until the late Miocene. Several models explaining development, distribution and facies relationships in different geologic periods were proposed. In addition, the proposed models of geological development of the Pieniny Mountains area was suggested. Considered as a border area, the Pieniny Klippen Belt is only a residue after the collapse of the orogenic front in the late Cretaceous. In the area of the Polish part of the Carpathian Mountains, the Pieniny Klippen Belt is a chaotic complex of "blocks in the matrix" structure type, with the sedimentary genesis, formed as a result of orogenic front collapse and blocks being dumped into the developing foreland basin – inoceramid system. Particular facies, traditionally included in the separated basins and even separated regions (Inner and Outer Carpathians), often coexist within one depositional system and one basin zone. ie. Jarmuta beds, Inoceramid beds, Istebna beds, siliceous marls, Fryderyk type marls and Rybie sandstones are elements belonging to the same depositional system. Co-existing with each other widely spread Lgota beds (up to the Tatras area) comprised a sedimentary base for the migrating foreland basin. Lgota beds were deposited during the transition period between the extension and compression stages. Traditionally distinguished tectonic elements (i.e. Carpathian units such as: Silesian, Magura and Skole units) are not closely related to so called basin and sub-basins, but are only elements of tectonic and not tectono-sedimentary elements. The process of basin closing and orogeny formation, through creating tectonic shearing zones oblique to the axis of depositional systems, are responsible for the occurrence of the same facies in several tectonic units (eg. Lgota beds, Inoceramid beds or Cergowa sandstones). For the final stage of the formation of both the Inner Carpathians and Pieniny Klippen Belt, secondary (after the collision phase) tectonic deformation processes - strike-slip faulting phase and the collapse of the orogen were of great significance. Strike-slip faulting especially influenced the geometry of the Carpathians. Many of the primary thrust surfaces have been reactivated forming, in sequence and out-of-sequence thrusts. Strike-slip faulting resulted in the formation of a number of associations of strike-slip faults. In the Carpathians, numerous structures of horse tail structure type, flower structure type and many pull-apart basins are present. Also many normal faults resulting from extension acting parallel to the direction of major tectonic elements have been formed. The ultimate phase in the tectonic development was orogeny collapse, disintegrating the orogeny and withholding the process of thrusting. The collapse process occurs not only in the Carpathians, both Inner and Outer, but also in the surrounding area. At this stage some thrusting sheets were reactivated as normal faults (among others, thrusts in the Magura unit). Several models explaining the genesis of tectonic windows were proposed: formation of tectonic windows in flower structures, nearby normal faults zones and during out – of - sequence thrusting. For the migration processes, orogeny and large chaotic complexes (with sedimentary genesis) formation, out-of-sequence thrusts and the process of maintaining the wedge equilibrium, play an important role. Many tectonic zones in the Carpathians have been repeatedly reactivated in the secondary deformation process, excluding compression. The process of tectonic mélange formation occurs mainly as a result of the tectonic reactivation of the same fault zones. Most areas with tectonic mélange occurrence is associated with strike-slip faulting. Secondary tectonic deformation processes were also essential for the present geomorphology of the Carpathians, especially strike slip faulting and the stage of orogeny collapse. In the study, several hypotheses that may explain the reasons for additional phases of tectonic deformation and re-development of the Carpathian basin were made. One reason may be the process of the Carpathian Orocline creation, manifesting itself in bending both the basin area and the Orogen. This process can also be the cause of the changes in the slope of the basin axis.
PL
Praca przedstawia wyniki eksperymentalnych badań geofizycznych mających na celu uściślenie rozpoznania strefy dyslokacji tektonicznej w przypowierzchniowej warstwie podłoża w północnej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Do zobrazowania struktury górotworu zastosowano metodę konduktometryczną (GCM) w postaci wielopoziomowego profilowania przy zmiennym ustawieniu dipola anten. Badania przeprowadzono na poligonie testowym w Brzezinach Śląskich. Praca zawiera teoretyczny opis metody badawczej oraz analizę wyników pomiarów na poligonie.
EN
This paper presents the results of geophysical surveying aimed at the identification of the fault zone structure in the northern part of Upper Silesia. In order to visualize the fault plane the conductivity method (GCM) in multilayer profile mode with change of dipole orientation was used. The measurements were conducted on a test site in Brzeziny Slaskie. The paper describes theoretical principles of GCM method and the measurement’s results.
PL
Metoda konduktometryczna (GCM) w postaci wielopoziomowego profilowania przy zmiennym ustawieniu dipola anten jest często wykorzystywaną metodą geofizyczną w lokalizacji stref dyslokacji tektonicznych. W artykule przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych w warunkach przeobrażonego działalnością człowieka górotworu na terenach północnej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Miały one na celu rozpoznanie charakterystyki wybranych stref dyslokacji tektonicznych w przypowierzchniowej warstwie podłoża. Praca zawiera opis przeprowadzonych badań oraz analizę uzyskanych wyników w odniesieniu do danych geologiczno-górniczych.
EN
The ground conductivity method (GCM) in multilevel profile mode with changeable dipole mode is often used in the location of fault zones and examination of their structure. This paper presents the results of measurements carried out in test sites where natural geological conditions are transformed by exploitation (northern part of the Upper Silesia Coal Basin). The aim of the test measurements was to assess the possibilities of the method to identify such elements of fault zone structure as main fault plane and fault zone borders. This result was obtained only in one out of five cases tested.
EN
The central (Paleozoic) and the south-western (Permian-Mesozoic) parts of the Holy Cross Mts. region are areas of typical structural morphology controlled by fold-type tectonic structure and lithology. In the northern (Mesozoic) marginal part of the region structural arrangement of main relief elements is not so clear due to the block-type tectonics, however, some morphological features, such as the valley network, elongation of glacial, kame-type landforms and orientation of rock cliffs are related to joint system. The general relief elements of part of the Nida Basin region adjoining the Holy Cross Mts. are of noeotectonic origin, while the subordinate landforms represent typical structural morphology. The role of recent tectonic factor should be also taken into account in the Holy Cross Mts., however, the identification of tectonic influence on the current relief of this region is very difficult.
EN
The Mała Cave in Mułowa has been explored to a depth of 555 m at the beginning of the 21th century. It makes a good opportunity to review the knowledge on the geological structure of the Ciemniak Massif. The geological research was performed in two main conduits of the cave. The Mała Cave in Mułowa developed in Lower and Middle Triassic carbonates belonging to the dziary Unit (CzerwoneWierchy Nappe – part of the High-Tatric Allochthon), as well as in marly shales of the Zabijak Formation and limestones of the Wysoka Turnia Limestone Formation belonging to the High-Tatric Autochthon. The cave is the second outcrop of the lower limb of the main syncline of the dziary Unit. It follows that the dziary Unit in the Ciemniak area is represented by a recumbent, open syncline with completely preserved both limbs. This syncline is open northtoward . The fold axes are subhorizontal and the axis surface is inclined ~37o N. From a depth of 300 m (below the entrance), the cave was formed at the contact of Cretaceous rocks belonging to the autochthonous cover and Triassic rocks of the dziary Unit.
EN
Seismic hazard assessment for Quetta is carried out using probabilistic seismic hazard analysis technique based on area sources and augmented by line source used for the first time in Pakistan. Seismic data has been collected and analyzed in spatial and temporal domains. Five Seismic Zones have been modeled in line with tectonics of the region with b-value of 1.14 using regression. The b-value is slightly higher, which is attributed to the fact that aftershocks were not removed as it distorted the dataset. Five fault sources are modeled, with three as reverse and two as strike-slip with 7.8 as maximum magnitude. Mach Structure is included in the tectonics for the first time. The attenuation relation used in the present study is recommended by various researchers. The expected Peak Ground Acceleration for 500-year return period is 4.79 m/s2 for rock outcrop and characterized as very high. Furthermore, variation in spectral acceleration within Quetta city is observed, for which spectral curves are developed for four different places.
EN
In the beginning of July 2010, a ground fissure was observed in the field near the village of Mavropigi (Northern Greece) and specifically in its NW side. Later on (early September), a second ground fissure was perceived, close and almost parallel to the first one and very close to the limits of the lignite exploitation mine (by the Public Power Corporation, PPC). It was observed that the village of Mavropigi slides away slowly towards the PPC lignite mine. Geological, seismological, as well as geotechnical survey in the field indicated that the phenomenon is related to the coal mining exploitation in the near vicinity of the village rather than to any seismotectonic activity in the surrounding area.
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań nad wpływem tektoniki na lokalizację szkód górniczych po wysokoenergetycznych wstrząsach na przykładzie kopalnia „Piast” w okresie od 9 lutego 2010 roku do 6 października 2012 roku wraz z podsumowaniem prac przedstawionych w artykułach [15], [16] i [17]. Przeprowadzone statystyczne badania na przykładzie szkód górniczych po wstrząsie z dnia 9 lutego 2010 roku indukowanym działalnością górniczą w rejonie uskoku Błędowskiego w kopalni „Piast” pokazały wpływ tektoniki na uszkodzenia budynków. Wykazano istotność współczynnika korelacji Spearmana dwóch zmiennych: przyśpieszenia drgań gruntu w miejscu posadowienia budynku i odległości uszkodzonego budynku od najbliższego uskoku. Potwierdzeniem wpływu tektoniki na uszkodzenia obiektów po wysokoenergetycznych wstrząsach jest przeprowadzona analiza kierunkowości szkód górniczych. Statystyczna analiza kierunków prostych przechodzących przez dwie najbliżej siebie leżące szkody górnicze wykazała zbieżność kierunków z kierunkiem uskoku Błędowskiego, na którym wystąpiło hipocentrum wstrząsu. Po wstrząsach energetycznie słabszych prawdopodobieństwo wpływu lokalnej tektoniki na uszkodzenia budynków jest mniejsze.
EN
This article presents the findings of the research on the impact of tectonics on the location of mining damage following high-energy tremors in the “Piast” coal mine in the period between 9th February 2010 and 6th October 2012 as well as the summary of the works presented in articles [15], [16] & [17]. The statistical research carried out on the mining damage following the tremor on 9th February 2010 which was induced by mining activity in the “Piast” coal mine in the area of the Bledowski Fault revealed the influence of tectonics on the damage of buildings. This shows the significance of Spearman’s correlation coefficient between two variables, i.e. the acceleration of ground tremors at the place of the building foundations and the distance between the building and the nearest fault. The analysis of the directionality of mining damage confirmed the impact of tectonics on the damage in structures following high-energy tremors. The statistical analysis of the directions of straight lines crossing the two closest spots of mining damage showed the directions convergence with the direction of the Bledowski Fault where the hypocentre of the tremor occurred. After tremors of lower energy, the probability of the impact of the local tectonic conditions on the damage of buildings decreases.
first rewind previous Strona / 8 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.