Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 64

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 4 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  opad atmosferyczny
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 4 next fast forward last
1
Content available remote Dynamika przemieszczeń wybranych osuwisk w Karpatach
EN
The paper presents the activity ofselected landslides where instrumental monitoring has been carried out within the Framework of Landslide Counteracting System (SOPO). The temporal relationships between subsurface dynamics (displacements) and geological structure with respect to atmospheric precipitation are discussed. In order to expose these relationships, the landslides were divided into two groups: the first one is located in the areas where the bedrock is made up of flysch formations with the predominance of clay rocks. The second group is located in areas with the prevalence of sandstones in the bedrock. The analysis of the 10-year record shows that, in the areas where the geological structure is dominated by clays, the landslides present continuous activity with displacements not exceeding a dozen mm/year. In the areas where in the geological foundation (bedrock) sandstones are dominated, landslide movements were usually more impulsive. Dislocations were recorded mainly after intense, long-lasting precipitation or heavy rainstorms. In extreme situations the large displacements caused total destruction of the measuring column.
EN
The contribution deals with the evaluation of atmospheric deposition monitoring in 2009–2017 which was realised in the vicinity of the copper smeltery in Krompachy (Slovakia). The samples were collected from the seven sites, which are located from 1.2 to 10 km from the main pollution source. The atmospheric deposition fluxes of solid particles and elements (Fe, Al, Mn, Zn, Pb, Cu, Cr, Cd, As) were determined separately for “water soluble” and “insoluble” fraction. The detailed analysis of deposition fluxes showed a significant effect of the copper smeltery. In addition to the expected high levels of deposition of copper (21–140), the above-average high deposition of lead (11–124), zinc (86–464) and cadmium (0.6–3.4 μg.m–2.day–1) were measured in comparison with different areas. The highest values of deposition fluxes of these elements were detected at sites near the copper smeltery. The level of zinc deposition disagrees with its registered emissions.
PL
Artykuł dotyczy oceny poziomu emisji pyłów do atmosfery spowodowanej przez Hutę Miedzi Krompachy (Słowacja) w latach 2009–2017. Próbki opadu pobrano z siedmiu miejsc, które znajdują się w odległości od 1,2 do 10 km od głównego źródła zanie- czyszczeń. Zbadano osadzanie się cząstek stałych i zawartości pierwiastków (Fe, Al, Mn, Zn, Pb, Cu, Cr, Cd, As). Zawartości pierwiastków określono oddzielnie dla frakcji rozpuszczalnej w wodzie i nierozpuszczalnej. Szczegółowa analiza źródeł opadów atmosferycznych wykazała znaczący wpływ huty miedzi. Oprócz oczekiwanego wysokiego poziomu zawartości miedzi (21–140), stwierdzono wysoką depozycję ołowiu (11–124), cynku (86–464) i kadmu (0,6–3,4 μg.m-2 dzień-1). Najwyższe zawartości pier- wiastków w opadzie atmosferycznym wykryto w pobliżu huty miedzi. Stwierdzona zawartość cynku w opadzie nie odpowiada wielkości emisji.
3
Content available remote The impact of hydrometeorological events on the state of the urban river quality
EN
One of the aims of this paper was to study catchment and watercourse response to extreme events. The study area consisted of Orunski Stream in the northern Polish city of Gdansk. The study period (review of cartographic materials) covered the years 1908 to 2000, while field research covered the period from May 2009 to April 2010. In addition, measurements were performed to study the dynamics of changes occurring in the creek during rainfall events. Examination of the water chemistry changes made two days before heavy rainfall showed a significant increase in sulphates and nitrogen compounds. Additionally, pollutants washed from the basin contributed to a significant deterioration in the water colour. A rainfall of 1.3 mm caused an eleven-fold increase in stream flow, a twofold increase in the water level, and a fourfold increase in the velocity of water molecules. It might appear seem that such a small amount of rainfall would have no major effect on the hydrologic and hydrochemical parameters of a small creek. However, it is the maximum flow rate that is an important variable when assessing potential flood risk levels.
EN
Isotopic composition of precipitation (2H/1H and 18O/16O isotope ratios, tritium content) is nowadays widely used in numerous applications of environmental isotopes—most notably in hydrology, climatology and biogeochemistry. Here we present a long record (44 years) of stable isotope composition and tritium content in monthly precipitation available for the Krakow station (southern Poland). Krakow is the only site in Poland for which long-term record of the isotopic composition of monthly precipitation is available. The tritium data are discussed here in the context of generally declining levels of bomb tritium in the global atmosphere and growing influence of technogenic emissions of this isotope. Two aspects of temporal variability of stable isotope composition of precipitation collected in Krakow are discussed here: (i) seasonality and (ii) interannual changes of δ18O and δ2H signal. Whereas the seasonality of stable isotope signal is generated mainly by seasonally varying the degree of rainout of air masses bringing moisture from the source regions (subtropical Atlantic Ocean) to the centre of the European continent, the North Atlantic Oscillation seems to govern interannual changes of δ18O and δ2H on the decadal timescale. Progressing warming of the local atmosphere, in the order of 1.8 °C in the past four decades, leaves its imprint in stable isotope signal measured in Krakow precipitation; the slope of isotope–temperature relationship is in the order of 0.50‰/°C for δ18O and 3.5‰/°C for δ2H.
EN
Lebanon, with its geographic location facing the Mediterranean Sea and dominant rugged topography, is characterized by a strong climatic variability even between zones located few kilometres apart. The investigation of the climatic indices is necessary to delineate such diverse climatic situation over Lebanon. In this context, this paper investigates the periodic behaviour in annual Emberger aridity index (AIE) of 14 weather stations in representative sites of Lebanon. The AIE indicates that the dominant climate of Lebanon, which is mainly varying from humid to semi-arid, follows cyclonic meteorological patterns. The periodicities of AIE identified by using a robust technique seem almost altitude related and range between 2 and 21 years. The geographic distribution of periodicities implies two major zones in the northern and southern parts of Lebanon, being featured by longer and shorter periodicities, respectively. The formation of these two periodicity zones can be related to regional climatic zoning. The remarkable diversity in periodicity indicates predominant microclimates with specified cyclonic climate that characterizes Lebanon’s climate rather than a merely existence of climate change.
EN
The widely scattered pattern of meteorological stations in large watersheds and remote locations, along with a need to estimate meteorological data for point sites or areas where little or no data have been recorded, has encouraged the development and implementation of spatial interpolation techniques. The various interpolation techniques featured in GIS software allow for the extraction of this new information from spatially distinct point data. Since no one interpolation method can be accurate in all regions, each method must be evaluated prior to each geographically distinct application. Many methods have been used for interpolating minimum temperature ( Tmin ), maximum temperature ( Tmax ) and precipitation data; however, only a few methods have been used in the Zayandeh-Rud River basin, Iran, and no comparison of methods has ever been carried out in the area. The accuracies of six spatial interpolation methods [Inverse Distance Weighting, Natural Neighbor (NN), Regularized Spline, Tension Spline, Ordinary Kriging, Universal Kriging] were compared in this study simultaneously, and the best method for mapping monthly precipitation and temperature extremes was determined in a large semi-arid watershed with high temperature and rainfall variation. A cross-validation technique and long-term (1970–2014) average monthly Tmin , Tmax and precipitation data from meteorological stations within the basin were used to identify the best interpolation method for each variable dataset. For Tmin , Kriging (Gaussian) proved to be the most accurate interpolation method (MAE = 1.827 °C), whereas, for Tmax and precipitation the NN method performed best (MAE = 1.178 °C and 0.5241 mm, respectively). Accordingly, these variable-optimized interpolation methods were used to define spatial patterns of newly generated climatic maps.
EN
A System for the Estimation and Nowcasting of Precipitation (SEiNO) is being developed at the Institute of Meteorology and Water Management – National Research Institute. Its aim is to provide the national meteorological and hydrological service with comprehensive operational tools for real-time high-resolution analyses and forecasts of precipitation fields. The system consists of numerical models for: (i) precipitation field analysis (estimation), (ii) precipitation nowcasting, i.e., extrapolation forecasting for short lead times, (iii) generation of probabilistic nowcasts. The precipitation estimation is performed by the conditional merging of information from telemetric rain gauges, the weather radar network, and the Meteosat satellite, employing quantitative quality information (quality index). Nowcasts are generated by three numerical models, employing various approaches to take account of different aspects of convective phenomena. Probabilistic forecasts are computed based on the investigation of deterministic forecast reliability determined in real time. Some elements of the SEiNO system are still under development and the system will be modernized continuously to reflect the progress in measurement techniques and advanced methods of meteorological data processing.
EN
In traditional climate diagrams a fixed coefficient (α) between temperature and precipitation has been adopted. It has been shown, however, that such an approach does not correctly describe the conditions of the climatic balance in Poland for the entire growing season. In this paper, a different solution to this problem is proposed - the introduction of a variable coefficient for individual months. The analysis of patterns of climatic variables over the year supports the hypothesis that in order to estimate ETo only by means of mean air temperature (ETo = α·T), the coefficient α should be variable for the individual months of the vegetative period. The values of the coefficient were empirically determined for use in calculating daily and monthly ETo. The newly proposed coefficients α were different from those determined with the standard climate diagram (published by Walter, Lieth 1967). The introduction of the variable value α into the computational model markedly improved the quality of the estimation of ETo. The mean bias errors determined for the estimation of ETo on the basis of temperature and the changing value of α were considerably lower than for the estimation of ETo with a fixed value of α. This provides the possibility of a more accurate presentation of periods of both excess and shortage of precipitation.
EN
Satellite-based precipitation estimates represent a potential alternative source of input data in a plethora of meteorological and hydrological applications, especially in regions characterized by a low density of rain gauge stations. Paraguay provides a good example of a case where the use of satellite-based precipitation could be advantageous. This study aims to evaluate the version 7 of the Tropical Rainfall Measurement Mission Multi-Satellite Precipitation Analysis (TMPA V7; 3B42 V7) and the version 1.0 of the purely satellite-based product of the Climate Prediction Center Morphing Technique (CMORPH RAW) through their comparison with daily in situ precipitation measurements from 1998 to 2012 over Paraguay. The statistical assessment is conducted with several commonly used indexes. Specifically, to evaluate the accuracy of daily precipitation amounts, mean error (ME), root mean square error (RMSE), BIAS, and coefficient of determination (R2) are used, and to analyze the capability to correctly detect different precipitation intensities, false alarm ratio (FAR), frequency bias index (FBI), and probability of detection (POD) are applied to various rainfall rates (0, 0.1, 0.5, 1, 2, 5, 10, 20, 40, 60, and 80 mm/day). Results indicate that TMPA V7 has a better performance than CMORPH RAW over Paraguay. TMPA V7 has higher accuracy in the estimation of daily rainfall volumes and greater precision in the detection of wet days (> 0 mm/day). However, both satellite products show a lower ability to appropriately detect high intensity precipitation events.
PL
Celem opracowania jest poznanie zmienności opadów atmosferycznych podczas różnych typów cyrkulacji w latach 1961-2015. Dane pochodzą z 7 stacji meteorologicznych IMGW znajdujących się na obszarze województwa łódzkiego: Szczerców, Skierniewice, Poddębice, Sieradz, Żychlin, Sulejów oraz Łódź. Podstawą badań są opady dobowe oraz kalendarz typów cyrkulacji. We wszystkich porach roku stwierdzono najwyższe średnie opady atmosferyczne podczas cyrkulacji o charakterze cyklonalnym z kierunków NW, W i SW. Najwyższe sezonowe opady atmosferyczne (ok. 80 mm w Szczercowie) występowały latem przy adwekcji z kierunku SW. Na wiosnę występuje najmniejsze zróżnicowanie opadów atmosferycznych ze względu na kierunek adwekcji. Największe prawdopodobieństwo wystąpienia opadów atmosferycznych stwierdzono podczas typów cyklonalnych - 40-80%, zdecydowanie najmniejsze podczas cyrkulacji antycyklonalnej, rzędu od ok. 10% z kierunku SE jesienią do 45% z kierunku SW latem.
EN
The aim of paper is to analyze the variability of the precipitation during different types of circulation over the years 1961-2015. The database derives from seven IMGW weather stations i. e. Szczerców, Skierniewice, Poddębice, Sieradz, Żychlin, Sulejów and Łódź. All of them are located in Central Poland. The basis of the study is the daily precipitation and the atmospheric circulation calendar. The highest mean precipitation were observed during the cyclonic circulation with advection from NW, W and SW in all seasons. The highest seasonal precipitation (about 80 mm) was recorded in summer at the Szczerców station for SW sector. Moreover the least diversity of precipitation concerning the different directions of advection was found in spring. The highest probability of rainfall from 40 to 80% were observed during cyclonic circulation. Considerable lower values were marked over anticyclonic circulation from 10% in autumn for SE advection to 45% in summer for SW advection.
PL
Artykuł prezentuje podstawowe informacje o przyczynach i sposobach zapobiegania powodziom miejskim w ujęciu niedoskonałości krajowego rynku w tym zakresie. W tym samym kontekście przedstawiono również narzędzia, jakimi dysponuje dziś inżynier rozwiązujący problemy odwodnienia obszarów zurbanizowanych nie zapominając o trudnościach specyficznych dla polskich realiów.
EN
This paper presents basic information about the reasons and ways of preventing urban floods in terms of the imperfection of the domestic market in this area. In the same context, the tools currently available to the engineer solving urban drainage problems are also presented, not forgetting the difficulties specific to Polish realities.
13
Content available Planowanie przestrzenne a powodzie miejskie
PL
Nowym zjawiskiem, charakterystycznym dla obszarów zurbanizowanych są powodzie miejskie. Występują wskutek wzrostu udziału powierzchni nieprzepuszczalnych. Podstawowy skutek to zmiana bilansu wodnego miast i dalej zmiany reżimu hydrologicznego cieków i ich geometrii. Dalszymi skutkami tej reakcji są niekorzystne zmiany środowiska wodnego i od wody zależnego. Nieprawidłowa gospodarka wodna i nieprawidłowe planowanie przestrzenne na obszarach zurbanizowanych kreują zagrożenia. Dlatego w pracy przedstawiono podstawowe problemy związane z wdrażaniem zasad planowania przestrzennego w gospodarowaniu zasobami wodnymi w miastach z uwzględnieniem wymogów UE.
EN
A new phenomenon, typical for urban areas are urban floods. They occur more and more frequently due to increase in the proportion of impermeable surfaces which modify the water balance in cities and change the hydrologic regime of watercourses and their geometry. This in turn leads to unfavorable changes in water environment. Incorrect water management and errors in spatial planning in urban areas create threats. Hence the paper presents basic problems related to the implementation of the principles of urban planning in water management in cities taking into account the requirements of the EU.
EN
This paper reports the results of a comparison of the results of field study concerned with the effectiveness of PM10 scavenging by liquid precipitation in a warm and cold season of the year. The aim of this study involved: - verifying if the value of the removal coefficient (DC) is relative to the duration of the phenomena of wet deposition, - verification of a hypothesis that the initial value of PM concentration does not affect the value of DCPM10. The registration of the variability of PM concentrations was undertaken over the period of seven years in the conditions of the occurrence of convective and large-scale precipitation and it was performed in a non-urbanized area. The analysis involved 344 cases of observation with the constant time interval of 0.5 h. The measurements of PM10 mass concentration was performed with the aid of a reference method accompanied by concurrent registration of the basic meteorological parameters. It was indicated that the value of the removal coefficient assumes similar values in the cold and warm season for all types of precipitation with the mean intensity of R > 0.5 mm h–1. It was additionally noted that the effectiveness of PM10 removing by precipitation with various origin does not statistically vary according to the season. It was indicated that for precipitation with a low intensity, the values of the mass concentration of particulate matter in the ground-level zone could affect the values of the removal coefficient. It was also concluded that the diverse structure of wet deposition with a small intensity plays an important role in the process of the scavenging of solid particulate matter from close-to-ground troposphere.
PL
Artykuł prezentuje porównanie rezultatów badań polowych nad efektywnością wymywania PM10 przez opady ciekłe występujące w chłodnym i ciepłym okresie roku. Celami artykułu było: - sprawdzenie, czy wartość współczynnika usuwania (DC) zależy od okresu występowania zjawiska mokrej depozycji, - weryfikacja hipotezy, iż początkowa wartość koncentracji nie wpływa na wartość DCPM10. Siedmioletnie rejestracje zmian stężenia pyłu w warunkach występowania opadów konwekcyjnych i wielkoskalowych przeprowadzono na obszarze niezurbanizowanym. Analizie poddano 344 przypadki obserwacji o stałej rozdzielczości czasowej 0,5 h. Pomiary stężenia PM10 prowadzono z użyciem metody referencyjnej przy jednoczesnej rejestracji podstawowych parametrów meteorologicznych. Wykazano, że współczynnik usuwania DCPM10 przyjmuje podobne wartości w sezonie chłodnym i ciepłym dla wszystkich form opadów ciekłych o średnim natężeniu R > 0,5 mm h–1. Stwierdzono, że efektywność wymywania PM10 przez opady o różnej genezie nie różni się statystycznie dla sezonu chłodnego i ciepłego. Pokazano, że dla opadów o niskiej intensywności wartość koncentracji pyłu w troposferze przyziemnej przed opadem może wpływać na wartość współczynnika usuwania. Wykazano, że odmienna struktura form mokrej depozycji o niskiej intensywności odgrywa istotną rolę w procesie wymywania cząstek stałych z atmosfery przyziemnej.
EN
The paper analyzes the effect of precipitation water that inflowing to sanitary sewage system as accidental water on the changes in the total amount of treated sewage. The effects of accidental water supply on the total amount of sewage inflowing to treatment plant were analyzed based on mean daily amounts from the investigated periods and mean daily amounts from incidental supplies. The study was conducted in the years 2010–2015. Six characteristic research periods were identified (one per each calendar year), when the amount of sewage in the sanitary sewage system was greater than during dry weather. The analysis of changes in the amount of sewage supplied to the sewerage system in the six investigated periods revealed that the accidental water constituted from 26.8% to 48.4% of total sewage inflowing to the wastewater treatment plant (WWTP). In exceptional situations, during intense rains, the share of precipitation water in the sewerage system would increase up to 75%. Then, the rainwater inflowing the sewerage system caused hydraulic overloading of the WWTP by exceeding its maximum design supply.
PL
W artykule przedstawiono analizę dotyczącą wpływu wielkości opadów atmosferycznych, które trafiają do kanalizacji sanitarnej jako wody przypadkowe, na zmienność ilości ścieków poddawanych procesom oczyszczania. Analizą dotyczącą wpływu wód przypadkowych na ilość ścieków dopływających do oczyszczalni objęto wartości średnie dobowe z badanych okresów oraz średnie dobowe dopływy ścieków z przypadków incydentalnych. Badania prowadzono w okresie od 2010 do 2015 roku, w którym wyróżniono 6 charakterystycznych okresów badawczych po jednym w każdym roku kalendarzowym, w których stwierdzono zwiększoną ilość ścieków w kanalizacji sanitarnej w porównaniu z ilością ścieków w kanalizacji w okresie pogody bezdeszczowej. W wyniku przeprowadzonej analizy dotyczącej zmienności ilości ścieków w kanalizacji w 6 okresach badawczych stwierdzono, że udział wód przypadkowych stanowił od 26,8 do 48,4% ogólnej ilości ścieków dopływających do oczyszczalni, natomiast w przypadkach incydentalnych w warunkach intensywnych opadów atmosferycznych udział wód opadowych w ogólnej ilości ścieków w systemie kanalizacyjnym wzrastał do 75%. W okresie badań w incydentalnych przypadkach wody opadowe przedostające się do kanalizacji powodowały przeciążenia hydrauliczne obiektu ponad dopływ maksymalny, na jaki została zaprojektowana oczyszczalnia.
EN
The study presents the effects of precipitation on the amount and quality of raw sewage entering a sewage treatment plant in Wodzisław Śląski. It covers a six-year period between January 2010 and December 2015. The research period was divided into seven classes of precipitation intensity. The classes were characterized for their basic descriptive statistics of the raw sewage entering the investigated sewage treatment plant (STP). Data obtained from the collected material and derived from an analysis indicated a considerable influence of precipitation on the amount of sewage entering the investigated facility. Mean amount of sewage entering the STP was by 10.5% (884.9 m3∙d–1) greater in B class and by 69.6% (6,153.9 m3∙d–1) greater in G class than during dry weather. Individual classes of precipitation intensity were compared for their mean values of raw sewage contamination. Precipitation intensity was found to significantly affect concentrations of the investigated parameters of raw sewage contamination. Basic parameters of sewage contamination (BOD5, CODCr, total suspended solids) were determined and their basic descriptive statistics, such as median, mean, minimum and maximum value, standard deviation and coefficient of variation were calculated.
PL
W pracy przedstawiono analizę wpływu opadów atmosferycznych na ilość i jakość ścieków surowych dopływających do oczyszczalni w Wodzisławiu Śląskim. Badania przeprowadzono w okresie od stycznia 2010 r. do grudnia 2015 r. (6 lat). Dokonano podziału okresu badawczego na 7 grup intensywności natężenia opadu atmosferycznego. Dla analizowanych grup określono podstawowe statystyki opisowe wartości dopływu ścieków surowych do oczyszczalni. Na podstawie zebranego materiału i przeprowadzonej analizy stwierdzono istotny wpływ opadu atmosferycznego na ilość ścieków dopływających do badanego obiektu. Średni przyrost ilości dopływających ścieków w stosunku do dopływu ścieków w okresie bezdeszczowym wyniósł od 10,5% (884,9 m3∙d–1) dla grupy „B” do 69,6% (6 153,9 m3∙d–1) dla grupy „G”. Dokonano porównania średnich wartości wskaźników zanieczyszczenia ścieków surowych w poszczególnych grupach intensywności opadu atmosferycznego. Stwierdzono istotny wpływ natężenia opadu atmosferycznego na stężenia badanych wskaźników zanieczyszczenia ścieków surowych. Określono podstawowe wskaźniki zanieczyszczenia ścieków (BZT5, ChZTCr, zawiesina ogólna). Określono podstawowe statystyki opisowe wartości badanych wskaźników: mediana, wartość średnia, minimalna, maksymalna, odchylenie standardowe, współczynnik zmienności.
EN
The relation between the diurnal sum of atmospheric precipitation and the diurnal volume of rainwater runoff from four experimental hardened surfaces was the subject of a pilot study conducted within the area of the Departmental Agro- and Hydrometeorology Observatory in Wrocław. The selection and the structure of the experimental surfaces were preceded with an inventory-taking of the coverage of hardened surfaces within a Wrocław housing estate with high-rise multifamily buildings. That estate was the second location, next to the area of the Observatory, at which the study presented here was conducted. The surfaces included in the experiment were roof surfaces P1 and P2 covered with heat-sealable roll roofing, surface APB made of gravel-filled openwork concrete plates, and tarmac surface AS. The pilot study was conducted during the period from April to November, 2014. During that period, depending on the type of experimental surface, from 81 to 87 days with atmospheric precipitation were analysed. The mean values of the rainwater runoff coefficients for the eightmonth period were 0.77, 0.77, 0.33 and 0.67 for surfaces P1, P2, APB and AS, respectively. The range of variability of mean values of the coefficients of rainwater runoff from the experimental surfaces in a month is presented by the following relation: APB > P1 > AS > P2. The study did not reveal any direct effect of the number of rainfall days in a month on the value of the coefficient of determination describing the correlation between the diurnal sums of precipitation and the diurnal volumes of rainwater runoff.
PL
Zależność między sumą dobową opadu atmosferycznego a dobową objętością spływu powierzchniowego z czterech eksperymentalnych powierzchni utwardzonych była przedmiotem badań pilotażowych prowadzonych na terenie Wydziałowego Obserwatorium Agro- i Hydrometeorologii we Wrocławiu (Wrocław-Swojec). Wybór i budowa powierzchni eksperymentalnych zostały poprzedzone inwentaryzacją pokrycia powierzchni utwardzonych w obrębie wrocławskiego osiedla mieszkaniowego o zabudowie wielorodzinnej wysokiej, będącego drugą, poza obszarem Obserwatorium, lokalizacją, w której prowadzone są badania. Dwie z powierzchni eksperymentalnych stanowią powierzchnie dachowe P1 i P2 pokryte papą termozgrzewalną, natomiast kolejne dwie to powierzchnia APB wykonana z ażurowych płyt betonowych wypełnionych materiałem żwirowym oraz powierzchnia asfaltowa AS. Badania pilotażowe wykonywano w okresie od kwietnia do listopada 2014 roku. W tym czasie, w zależności od rodzaju powierzchni doświadczalnej przeanalizowano od 81 do 87 dni, w których wystąpił opad atmosferyczny. Wartości średnie współczynników spływu powierzchniowego z okresu ośmiu miesięcy wyniosły: 0,77, 0,77, 0,33 i 0,67 odpowiednio dla P1, P2, APB i AS. Zakres zmienności średnich wartości współczynników spływu z powierzchni doświadczalnych w miesiącu (ψs) przedstawia następująca zależność: APB > P1 > AS > P2. Na podstawie badań nie stwierdzono bezpośredniego wpływu liczby dni z opadem w ciągu miesiąca na wartość współczynnika determinacji opisującego zależność między sumami dobowymi opadu i dobowymi objętościami spływu wody opadowej z powierzchni doświadczalnych.
PL
Celem pracy było okreslenie roli emisji punktowego źródła na obszar przeciwzawietrzny. Przedmiotem badań były gleby i 23 gatunki roślin, które zostały podzielone na części morfologiczne. Zawartość miedzi w próbkach oznaczono metoda płomieniowej atomowej spektrofotometrii absorbcyjnej. Występowanie miedzi w roślinach zależy od położenia siedliska względem huty jako punktowego źródła emisji.Uzyskane w trakcie badań spostrzeżenia wskazują że: 1. Procedura badań nad migracją metali w środowisku przyrodniczym (opad atmosferyczny – gleba – roślina) powinna uwzględniać określenie biodostępności form miedzi w glebie oraz w poszczególnych częściach morfologicznych roślin leczniczych. 2. Bardzo dobrym bioindykatorem w ocenie wpływu oddziaływania zakładów przetwórstwa rud ołowiowo-cynkowych jest pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) wykorzystując zawartość miedzi odpowiadającą 10 percentylowi i średniej geometrycznej. 3. Rolę emisji związków miedzi ze źródła punktowego (Huta Miasteczko Śląskie) dobrze odwzorowują zawartości miedzi w strumieniu zanieczyszczeń napływających zgodnie z „różą wiatrów” (pyłomierz ruchomy) oraz z wybranych kierunków geograficznych (pyłomierz kierunkowy stały).
EN
The aim of the study was to determine the role of emission of one point source on the area from the leeward side. The objects of the study were soils and 23 plants, which had been divided into morphological parts. The copper contents in the samples were determined by fl ame atomic absorption spectrophotometry. The occurrence of copper in plants depends on the location of the habitat from the steelworks as a point source of emission. Findings obtained during the study indicate that: 1. The research procedure on migration of metals in the natural environment (precipitation – soil – plant) should take into account the determination of bioavailability of copper forms in soil and in particular morphological parts of medicinal plants. 2. A very good bioindicator for the assessment of the impact of lead and zinc ores processing plants is the nettle (Urtica dioica L.) using copper contents corresponding to the 10 percentile and to the geometric mean values. 3. A role of emission of copper compounds from a point source (Zincworks in Miasteczko Slaskie) in a good way can be illustrated by copper contents in the stream of pollution coming in accordance with both the rose of winds (a mobile dust meter) and from selected geographical directions (a directional dust meter).
PL
Badano w latach 2009–2012 zależność między ewapotranspiracją wierzby wiciowej (Salix viminalis L.) a głębokością zwierciadła wody gruntowej na stacji lizymetrycznej w Falentach na czarnej ziemi zdegradowanej. Zwierciadło wody w lizymetrach w sezonie wegetacyjnym IV–X utrzymywano na stałym poziomie 30, 100 i 170 cm poniżej powierzchni gruntu. Corocznie stosowano takie same dawki nawożenia, jak w otoczeniu, tj. 50 kg N∙ha-1, 30 kg P2O5∙ha-1 i 70 kg K2O∙ha-1. W lizymetrach mierzono wilgotność gleby, różnicę między warstwą wody dolanej i odlanej do podtrzymania stałego poziomu zwierciadła wody w lizymetrze oraz wysokość opadu atmosferycznego. Z równania bilansu wody obliczono wysokość ewapotranspiracji uprawy w okresach dekadowych. Badania wykazały, że na ewapotranspirację miały istotny wpływ wszystkie analizowane czynniki, tzn. głębokość zwierciadła wody gruntowej oraz warunki roku (na poziomie α = 0,05). W warunkach położenia zwierciadła wody gruntowej na głębokości 30 cm (wariant A) stwierdzono istotnie mniejszą ewapotranspirację w porównaniu z pozostałymi wariantami (B –100 cm i C – 170 cm). Nie wykazano istotnej różnicy miedzy wariantami poziomu zwierciadła wody gruntowej 100 i 170 cm. Badania wykazały, że w całym okresie badawczym miało miejsce coroczne zmniejszanie zużycia wody wierzby wiciowej w procesie ewapotranspiracji. Prawdopodobnie jednym z czynników mających wpływ na zmniejszenie corocznych wielkości ewapotranspiracji wierzby, poza czynnikami meteorologicznymi, jest wiek rośliny.
EN
Studies on the relationship between the yield of Salix viminalis L. and groundwater table depth were performed in the lysimetric station in Falenty on black degraded earth in the years 2009–2012. The groundwater table depth in lysimeters was kept at a constant level of 30, 100 and 170 cm during the growing season (April–October). The lysimeters were fertilised with an annual dose of 50 kg•ha-1 N, 30 kg•ha-1 P2O5 and 70 kg•ha-1 K 2O, the same as in surrounding fields. Soil moisture, difference between poured and poured out water layer to maintain constant water table and atmospheric precipitation were measured in lysimeters. Evapotranspiration of plant crops was calculated for ten-day period with the water budget. The effect of groundwater table depth and year conditions on the evapotranspiration of Salix viminalis L. was demonstrated (levels of significance α= 0.05). Significantly lower evapotranspiration was noted at the groundwater table depth of 30 cm (variant A) compared with other variants (B – 100 cm and C – 170 cm). Statistically significant differences in evapotranspiration of willow were not found between the variants B and C. Lysimetric studies showed also that the water consumption in the evapotranspiration process by the willow decreased throughout the period of the study. Probably one of the factors having an impact on decrease in the annual evapotranspiration of willow beyond the meteorological factors is the age of the plant.
EN
It is predicted that climate change will result in the diminution of water resources available both on global and regional scales. Local climate change is harder to observe and therefore, while counteracting its effects, it seems advisable to undertake studies on pertinent regional and local conditions. In this research, our aim was to assess the impact of a river and its catchment on fluctuations in the water availability in a natural lake which belongs to a post-glacial river and lake system. River and lake systems behave most often like a single interacting hydrological unit, and the intensity of water exchange in these systems is quite high, which may cause temporary water losses. This study showed that water in the analyzed river and lake system was exchanged approx. every 66 days, which resulted from the total (horizontal and vertical) water exchange. Also, the management of a catchment area seems to play a crucial role in the local water availability, as demonstrated by this research, where water retention was favoured by wooded and marshy areas. More intensive water retention was observed in a catchment dominated by forests, pastures and wetlands. Wasteland and large differences in the land elevation in the tested catchment are unfavourable to water retention because they intensify soil evaporation and accelerate the water run-off outside of the catchment. Among the actions which should be undertaken in order to counteract water deficiencies in catchment areas, rational use and management of the land resources in the catchment are most often mentioned.
PL
Przewiduje się, że zmiany klimatyczne doprowadzą do zmniejszenia zasobów wodnych zarówno w skali globalnej, jak i regionalnej. Lokalne zmiany klimatu są trudniejsze do zaobserwowania i dlatego, aby przeciwdziałać ich skutkom, wskazane wydaje się podjęcie wszelkich badań nad warunkami regionalnymi oraz lokalnymi. Celem prezentowanych badań była ocena wpływu rzeki oraz jej zlewni na zmienność dostępności wody w naturalnym jeziorze należącym do polodowcowego systemu rzeczno-jeziornego. Systemy rzeczno-jeziorne zachowują się najczęściej jak jedna, interakcyjna jednostka hydrologiczna, a intensywność wymiany wody w tych systemach jest dość duża, co może powodować chwilowe ubytki wody. W wyniku badań stwierdzono, że woda w analizowanym systemie była wymieniana co ok. 66 dni, co wynikało z całkowitej (poziomej i pionowej) wymiany wody. Również zarządzanie zlewnią wydaje się odgrywać kluczową rolę w lokalnej dostępności wody; w niniejszych badaniach obszary leśne i bagienne sprzyjały zatrzymywaniu wody. W zlewni, w której dominowały lasy, pastwiska i tereny podmokłe, obserwowana była intensywniejsza retencja wody. Występowanie nieużytków i dużych deniwelacji terenu w badanej zlewni nie sprzyjało retencji wody, ponieważ intensyfikowało parowanie gleby i przyspieszało odpływ wody poza zlewnię. Wśród działań, które powinny zostać podjęte w celu przeciwdziałania stratom wody w zlewniach, najczęściej wymienia się racjonalne wykorzystanie i zarządzanie zasobami gruntów w zlewni.
first rewind previous Strona / 4 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.