Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 203

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 11 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  bottom sediments
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 11 next fast forward last
EN
It is studied the distribution of Hg in bottom sediments of estuaries on the banks of the open water area of the Vistula Lagoon and in the Kaliningrad Sea Canal (KSC) isolated from it. Methods for the determination of Hg: inversive voltammetry and highly sensitive flameless atomic absorption spectrometry. It has been established: from spring to autumn the activation of storms and surge events in the lagoon, intensification of the water flushing regime of the channels ensure a significant Hg decrease in river mouths, but in dynamically weakened KSC conditions - an increase in Hg (from 0.05 to 0.85 mg / kg). In KSC bays, the safe level of Hg (0.3 mg / kg) for the period 2000-2015 was not exceeded (0.008 to 0.216 mg / kg), which indicates a favorable ecological and epidemiological situation. Hg determinations by low-sensitivity methods can be used only in qualitative assessments of the variability in concentrations of any dangerous toxicant. Finding a reliable amount of Hg in river mouths requires the use of highly sensitive methods of analysis.
PL
Szerokie zastosowanie plastyfikatorów, w tym 4-n-nonylofenolu, 4-tert-oktylofenolu, bisfenolu A i ftalanów, w procesach produkcji tworzyw sztucznych powoduje, że są one obecne niemal we wszystkich elementach środowiska. Do środowiska wodnego dostają się głównie ze ściekami oraz są wydzielane i wymywane z plastikowych odpadów zaśmiecających ekosystemy wodne. Substancje te są o tyle niebezpieczne, że należą do grupy związków endokrynnie czynnych (EDC, ang. endocrine disrupting compounds), substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. Plastyfikatory mogą być nietrwale związane z matrycą polimerową, przez co mogą być ługowane z opakowań plastikowych do żywności i napojów, wywołując przy tym szkodliwe skutki dla ludzi i środowiska. Ze względu na zdolność EDC do bioakumulacji i biomagnifikacji organizmy na najwyższych poziomach troficznych są narażone na ich negatywny wpływ. U zwierząt mogą prowadzić do feminizacji lub hermafrodytyzmu, natomiast u ludzi mogą powodować raka narządów płciowych: jąder, prostaty i piersi.
EN
Due to a wide use of plasticizers, including 4-n-nonylphenol, 4-tert-octylphenol, bisphenol A and phthalates, in the production of plastics, they are present in almost all elements of the environment. They get to the aquatic environment mainly with sewage and are separated and eluted from plastic waste littering water ecosystems. These substances are dangerous because they belong to the group of endocrine disrupting compounds (EDC), substances that disrupt the functioning of the endocrine system. Plasticizers can be impermanently bonded with the polymer matrix and therefore they can be leached from plastic packages into foods and drinks and cause harmful effects to humans and the environment. Due to the ability of EDCs to bioaccumulate and biomagnify, organisms at the highest trophic levels are exposed to their negative impact. In animals, they can lead to feminization or hermaphroditism, and in humans they can cause genital cancers: testicular, prostate and breast cancers.
EN
The performed studies allowed determining the peculiarities of heavy metals accumulation in the sediments, as well as the nature of their distribution in the hydroecosystem Southern Bug (Ukraine). Geochemical anomalies are formed in the zones of influence of industrial and urban agglomerations. Technogenic pollutions of bottom sediments with heavy metals affects the qualitative state of the water environment and can cause cumulative toxicosis on the hydrobiont population in the zones of geochemical anomalies formation, namely in the area of influence of the Nova Odessa and Mykolaiv cities. The mechanism of the cumulative toxicosis emergence is accompanied by chronic effects of low concentrations on hydrobionts with an excess of permissible fluctuations on a regional background, which ultimately contributes to the development of intoxication.
EN
In recent years, the interest in the occurrence of heavy metals in the natural environment has been observed. The heavy metal contamination can lead to serious environmental problems. The aim of the study was to estimate the total content of heavy metals: Ni, Cu and Co, in the surface layer of the bottom sediments of the Sokołda river and its tributaries, and to determine the relationship between the grain size and scope of their metal content. Determination of metals in the bottom sediment samples was performed by means of atomic absorption spectrometry (ASA). The research on the Sokołda river and its tributaries showed low levels of Ni, Cu and Co. It was proven that the majority of studied metals were contained in the smallest clay fraction <0.02 mm. On the other hand, the least studied metals were accumulated in 1.0–0.2 mm and 0.2–0.1 mm fractions. The 1.0–0.2 mm and 0.2–0.1 mm fractions contain around 80% of the tested metal forms, while the 0.02–0.063 mm and <0.02 mm fractions – only a few percent. This speaks for the determination of metals in the 1.0–0.1 mm fraction, that contains both coarser and clay fractions, and thus most reliably reflects the actual load of pollutants carried by the sediment. Studies have shown that the main sources of pollution in the Sokołda river catchment are primarily surface runoff, and to a lesser extent, wastewater (municipal and industrial).
PL
W pracy przedstawiono badania zawartości sześciu metali ciężkich (cynku, miedzi, ołowiu, niklu, chromu i kadmu) w osadach dennych zbiorników miejskich zlokalizowanych w Gdańsku. Wyniki wskazują na znaczne różnice w zawartości metali w osadach różnych zbiorników zależnie od ich lokalizacji. Zawartość cynku wahała się w zakresie 31,9÷254,4 mg/kg s.m., miedzi 5,20÷338,5 mg/kg s.m., ołowiu 10,3÷103,7 mg/kg s.m., niklu 5,9÷17,5 mg/kg s.m., chromu 24,0÷278,5 mg/kg s.m. i kadmu 0,12÷1,74 mg/kg s.m. Najsilniej zanieczyszczone metalami były osady zbiorników zlokalizowanych na Potoku Oliwskim: zawartość wszystkich badanych metali przekraczała wartości tła geochemicznego. Z pozostałych trzech zbiorników najmniejsze zawartości metali odnotowano w osadach zbiornika „Wileńska”, najwyższe zawartości metali – w osadach zbiornika „Cyganka”. Ocenę stopnia zanieczyszczenia osadów metalami ciężkimi przeprowadzono stosując stopień zanieczyszczenia (Cd), wskaźnik geoakumulacji (Igeo) i wytyczne jakości osadów (SQGs). Ocena oparta na tych metodach wykazała, że osady zostały zanieczyszczone miedzią i chromem. Stężenia tych pierwiastków przekraczały (odpowiednio) nawet 33,8 (zbiornik Kuźnia Wodna) i 25,3 (zbiornik Spacerowa) razy wartości tła geochemicznego. Obliczony stopień zanieczyszczenia osadów (Cd) w przypadku 7 zbiorników klasyfikował badane osady jako ‘znacznie’ lub ‘bardzo silnie’ zanieczyszczone. Na podstawie wartości potencjalnego wskaźnika ryzyka ekologicznego (PERI) oceniono, że metalem powodującym najwyższe zagrożenie dla organizmów wodnych jest kadm.
EN
The concentrations of six heavy metals (Zn, Cu, Pb, Ni, Cr and Cd) were investigated in bottom sediments of urban reservoirs in Gdańsk. The obtained data revealed that the concentrations of the metals differ between reservoirs. The concentrations of Zn changed between 31,9÷254,4 mg/kg d.m., Cu 5,20÷338,5 mg/kg d.m., Pb 10,3÷103,7 mg/kg d.m., Ni 5,9÷17,5 mg/kg d.m., Cr 24,0÷278,5 mg/kg d.m. and Cd 0,12÷1,74 mg/kg d.m. The sediments of reservoirs located on the Oliwa Stream were the most heavily contaminated with metals: the content of all metals tested there exceeded the geochemical background values. Of the remaining three reservoirs, the smallest contents of metals were noted in sediments of the “Wileńska” reservoir, the highest ones – of the “Cyganka” reservoir. The evaluation of sediments heavy metals contamination degree was performed by applying the contamination degree (Cd), the geoaccumulation index (Igeo) and the sediments quality guidelines (SQGs). The assessment based on these methods demonstrated that sediments were polluted with Cr and Cu. The concentrations of Cu and Cr were respectively even 33.8 (reservoir Kuźnia Wodna) and 25.3 (reservoir Spacerowa) times higher than their background values. Based on the potential ecological risk index (PERI) Cd made the most dominant contribution, with the potential ecological risk (Er) being determined as “moderate” or ‘considerable’ in studied reservoirs.
EN
The role of phosphorus contained in bottom sediments of water reservoirs is crucial in the whole eutrophication process. It is an element responsible for the proper functioning of aquatic ecosystems, and its excess leads to deterioration of water quality. The release of phosphorus from bottom sediments directly into the water depends on many factors. This process is particularly intensified at the moment of anaerobic conditions occurring in the bottom layer, or the phenomenon of resuspension of sediments due to external factors, such as intense waving. The persistence of phosphorus deposition in sediments also depends on the nature of chemical connections and changing oxidation-reduction conditions, temperature and pH. Bottom sediments from eight selected lakes of Wielkopolskie Lakeland were investigated for their total phosphorus content and the possibility of its rerelease into water. The subject of the study were the following lakes: Wolsztyńskie, Winiary, Jelonek, Siekiera, Pniewskie, Umultowskie, Góreckie, Strykowskie. The investigated water reservoirs are glacial lakes, usually shallow and characterized by large variations in water level. The samples of bottom sediments were collected from profundal zone with a tube probe from the surface layer of 10 cm thickness, i.e. the layer that exchanges matter with the surrounding water. The collected sediments were placed in sealed, plastic containers to their full capacity. Before proceeding to carry out detailed laboratory analyzes, samples were prepared accordingly. First, the bottom sediments were thoroughly homogenized. Then, they were dried and subjected to further testing. The obtained results were statistically analyzed in the program Statistica 6 PL. Phosphorus was fractionated by means of a sequential extraction described by Psenner. The sediments were also analyzed for the content of phosphorus binding components such as organic matter, iron, aluminium and calcium. Phosphorus was found to be bound mostly to organic matter, aluminium and calcium – the fractions from which it was difficult to release into water. The share of exchangeable and most mobile and bioavailable iron-bound fraction of phosphorus was the lowest but it was still high enough to cause phytoplankton blooms. No clear relationships between the content of individual phosphorus-binding components and the share of phosphorus fractions related to them in total phosphorus pool were identified. Total content of phosphorus in the sediments of the investigated lakes was analogue and similar to that determined in bottom sediments of other eutrophic lakes of Wielkopolskie Lakeland. The content of aluminium, calcium, iron and organic matter were much more variable.
PL
Rola fosforu zawartego w osadach dennych zbiorników wodnych jest kluczowa w całym procesie ich eutrofizacji. Jest pierwiastkiem odpowiedzialnym za prawidłowe funkcjonowanie ekosystemów wodnych, a jego nadmiar prowadzi do pogorszenia się jakości wody. Uwalnianie się fosforu z osadów dennych bezpośrednio do toni wodnej zależy od wielu faktorów. Szczególnie proces ten intensyfikuje się w momencie pojawienia się w warstwie naddennej warunków beztlenowych, czy też zjawiska resuspensji osadów na skutek oddziaływania czynników zewnętrznych, np. intensywnego falowania. Trwałość deopozycji fosforu w osadach zależy również od charakteru połączeń chemicznych oraz zmiennych warunków oksydacyjno-redukcyjnych, temperatury, a także pH. Badano osady denne z ośmiu wybranych jezior Pojezierza Wielkopolsko-Kujawskiego pod kątem całkowitej zawartości fosforu i potencjalnej możliwości jego ponownego uwalniania do toni. Przedmiotem badań były następujące jeziora: Wolsztyńskie, Winiary, Jelonek, Siekiera, Pniewskie, Umultowskie, Strykowskie, Góreckie. Badane zbiorniki wodne to jeziora polodowcowe, zwykle płytkie, charakteryzujące się dużymi wahaniami poziomu wody. Próbki osadów dennych pobierano za pomocą sondy rurowej z powierzchniowej warstwy osadu o miąższości 10 cm, czyli warstwy, która uczestniczy w wymianie materii z tonią. Pobrany osad umieszczano w szczelnych, plastikowych pojemnikach napełniając je do pełna. Przed przystąpieniem do przeprowadzania szczegółowych analiz laboratoryjnych próbki zostały odpowiednio przygotowane. W pierwszej kolejności osady denne dokładnie zhomogenizowano. Następnie wysuszono oraz przeprowadzono kolejne analizy. Uzyskane wyniki badań poddano analizie statystycznej w programie Statistica 6 PL. Frakcjonowanie fosforu realizowano na drodze ekstrakcji sekwencyjnej wg schematu zaproponowanego przez Psennera. Dodatkowo w osadach oznaczano materię organiczną oraz żelazo, glin i wapń, czyli składniki osadu wiążące fosfor. Stwierdzono, że w ogólnej puli fosforu poszczególnych osadów największy udział miały frakcje związane z materią organiczną i glinem oraz z wapniem, czyli stosunkowo trudniej uwalniane do toni. Udział frakcji wymiennej i związanej z żelazem, czyli frakcji najbardziej mobilnych, biodostępnych, był mniejszy co jednak było wystarczające, aby w wodach tych jezior występowały zakwity fitoplanktonu. Nie zaobserwowano natomiast wyraźnych zależności pomiędzy zawartością w osadach poszczególnych składników wiążących fosforany, a udziałem frakcji fosforu z nimi związanych w ogólnej jego puli. Łączna zawartość fosforu w osadach badanych jezior była analogiczna i podobna do tej stwierdzonej w osadach dennych innych eutroficznych jezior Pojezierza Wielkopolskiego. Zawartość glinu, wapnia, żelaza i materii organicznej była znacznie bardziej zmienna.
EN
The aim of the study was to assess the quality of bottom sediments of the Dzierżno Duże water reservoir by applying a set of guidelines on sediment quality (SQG) and spatial analysis. These guidelines are widely used to study sediment pollution by comparing sediment pollution with relevant values determining the quality of sediments in aquatic ecosystems. The assessment of sediment contamination with trace elements was based on threshold effect concentration (TEC) and probable effect concentration (PEC) methods. To determine potential risk to the benthic fauna, values of trace elements were compared to corresponding TEC and PEC values. Another performed assessment was based on the potential ecological risk index (PERI) which consists of: potential ecological risk of the trace elements, contamination factor, measured background values of the trace elements in studied area. Bottom sediment samples were collected at 57 measuring points. The network of measurement points has been planned in the form of a regular grid of squares using the GIS system. The collected samples were analyzed for the content of selected trace elements. PECQ values ranged from 0.02 to 1.66 with an average of 0.55. PERI from 6.95 to 753.74 on average 194.06. High values of the coefficient of determination between PERI and PECQ and the analyzed trace elements (values above 0.7) were observed. Spatial analysis carried out in the geostatistical software allowed to determine the areas with the greatest ecological risk. The largest values of heavy metals and PERI and PECQ are found in the northern part of the reservoir, while the lower values are localized in the southern and south-eastern part. The Dzierżno Duże reservoir mainly has recreational functions. Due to the high ecological risk values and the constant threat due to nearby agricultural areas (runoff of plant protection products) and industrial plants, it should be constantly monitored.
PL
Celem przeprowadzonych badań była ocena osadów dennych zbiornika wodnego Dzierżno Duże przy zastosowaniu wytycznych dotyczących jakości osadów (ang. SQGs – Sediment Quality Guidelines) oraz analiz przestrzennych. Próbki osadów dennych pobrano z 52 stanowisk pomiarowych. Sieć punktów pomiarowych została zaplanowana w postaci regularnej siatki kwadratów z wykorzystaniem systemu GIS. Pozyskane próbki podano badaniom laboratoryjnym obejmującym oznaczenie całkowitej zawartości metali ciężkich, materii organicznej oraz azotu Kjeldahla w materiale badawczym. Wyznaczone wartości wskaźnika PECQ wahały się w zakresie od 0,02 do 1,66 (przy średniej wynoszącej 0,55). W przypadku wskaźnika PERI wartości znajdowały się w przedziale od 6,95 do 753,74 (średnia wartość to 194,06). Stwierdzono wysokie wartości współczynnika determinacji między PERI i PECQ a analizowanymi metalami ciężkimi (wartości powyżej 0,7). Analiza przestrzenna badanych elementów pozwoliła na wyznaczenie obszarów charakteryzujących się wysokim ryzykiem ekologicznym. Stwierdzono, że największa zawartość metali ciężkich w osadach dennych obiektu oraz wartości wskaźnika PERI i PECQ znajduje się w północnej części zbiornika, natomiast niższymi wartościami charakteryzuje się część południowa i południowo-wschodnia. Zbiornik Dzierżno Duże pełni przede wszystkim funkcję rekreacyjną. Ze względu na wysokie wartości ryzyka ekologicznego, związane między innymi z ciągłym transportem zanieczyszczeń z obszarów rolniczych i zakładów przemysłowych, jego stan powinien być stale monitorowany.
8
Content available remote Metody usuwania trwałych zanieczyszczeń organicznych z osadów dennych
PL
Praca zawiera przegląd literatury na temat metod usuwania zanieczyszczeń organicznych z wydobytych osadów dennych. Wśród tych technologii wyróżnia się metody fizyczne, chemiczne, termiczne, biologiczne oraz łączone. Do oczyszczania wydobytych osadów dennych najczęściej stosuje się metody biologiczne. Wymagają one jednak długiego czasu prowadzenia procesu i często toksyczność usuwanych substancji oraz ich ubocznych produktów rozkładu przyczynia się do zahamowania biodegradacji. W tym celu należy poszukiwać nowych, lepszych rozwiązań. W ostatnich latach coraz bardziej popularne są procesy z wykorzystaniem pola ultradźwiękowego oraz odczynnika Fentona, które wpisują się w zasady zielonej chemii. Ponadto metody te można prowadzić w układach łączonych, które zazwyczaj pozwalają na uzyskanie wyższego stopnia degradacji zanieczyszczeń organicznych w porównaniu z procesami pojedynczymi.
EN
The work contains a review of the literature on the methods of removing organic pollutants from dredged bottom sediments. These technologies include physical, chemical, thermal, biological and combined methods. The biological methods are most often used for the treatment of dredged bottom sediments. However, they require a long process time and often the toxicity of the removed substances and their by-products of decomposition contributes to the inhibition of biodegradation. For this purpose, new and better solutions are sought. In recent years, processes using the ultrasonic field and the Fenton reagent, which are part of the principles of green chemistry, are becoming more and more popular. In addition, these methods can be carried out in combined systems, which usually allow a higher degree of degradation of organic contaminants compared to single processes.
PL
Gromadzenie się nadmiernej ilości osadów dennych w rzekach i zbiornikach wodnych powoduje zmniejszenie ich pojemności i głębokości oraz wpływa niekorzystnie na walory użytkowe zbiorników. Nagromadzone osady powodują zmętnienie wód, są miejscem depozycji zanieczyszczeń oraz mają negatywny wpływ na jakość wody. W związku z tym, szczególnie w przypadku płytkich zbiorników małej retencji konieczne jest okresowe usuwanie osadów, czyli bagrowanie. Pozyskane po tym zabiegu osady muszą zostać odpowiednio zagospodarowane bądź unieszkodliwione w zależności od ich składu chemicznego, aby nie stanowiły zagrożenia dla środowiska i organizmów żywych.
EN
The accumulation of excessive amounts of bottom sediments in rivers and water reservoirs reduces their capacity and depth and adversely affects usable properties of reservoirs. Accumulated sediments cause water turbidity, are a source of pollution and have a negative impact on the quality of water. Therefore, it is necessary to periodically remove deposits, i.e. dredging. Bottom sediments obtained after the dredging process must be properly disposed of or management of so that they do not pose a threat to the environment and living organisms.
PL
Celem niniejszej pracy było określenie możliwości wykorzystania lub ograniczenia zagospodarowania osadów dennych Jeziora Nowogardzkiego. Próbki osadów dennych (19 sztuk) pobrano z jeziora Nowogardzkiego zlokalizowanego w województwie Zachodniopomorskim zimą 2015 roku z warstwy 0-30 cm. W próbkach osadów oznaczono całkowitą zawartość wybranych metali ciężkich, tj.: Cd, Cr, Cu, Ni, Pb, Zn spektrometrem absorpcji atomowej ASA ICE 3000 Thermo Scientific oraz węgiel całkowity aparatem CNS formy COSTECH. Wpływ zanieczyszczeń oraz możliwość zagospodarowania osadów dennych jeziora Nowogardzkiego oceniano przy użyciu trzech różnych metod, w tym: klasyfikacji podanej przez BOJAKOW- SKĄ [2001], rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzaju oraz stężeń substancji, które powodują, że urobek jest zanieczyszczony oraz wytycznych IUNG podanych przez Kabata-Pendias [1995]. Osady denne jeziora Nowogard charakteryzowały się zróżnicowanymi stężeniami wybranych metali ciężkich w zależności o miejsca poboru osadów. Pomimo znacznie niższej zawartości metali w badanych osadach od dopuszczalnych ustawowo norm ich utylizacja podlega szeregowi ograniczeń.
EN
The main aim of this work was to determine the possibility of using or limiting the management of bottom sediments of Nowogard Lake. Nineteen samples of bottom sediments were collected from the Nowogardzkie Lake located in the West Pomeranian Voivodeship in the winter of 2015 from the 0-30 cm layer. In the sediment samples the total content of selected heavy metals was determined: Cd, Cr, Cu, Ni, Pb, Zn by usage of atomic absorption spectrometer ASA ICE 3000 Thermo Scientific and total carbon by COSTECH CNS apparatus. The influence of pollutants and the possibility of utilizing the bottom sediments of Lake Nowogardzki were evaluated using three different methods, including: classification given by BOJAKOWSKA [2001], Regulation of the Minister of Environment of April 16, 2002 on the type and concentrations of substances that cause contamination and IUNG guidelines given by Kabat-Pendias [1995]. Bottom sediments of Lake Nowogard were characterized by varying concentrations of selected heavy metals depending on the place of sediment intake. Despite the much lower content of metals in the tested sediments to the permissible standards, their utilization subjects to a few restrictions.
PL
Zawartość rtęci w różnego rodzaju odpadach i gruntach jest wyraźnie zróżnicowana, zależna od charakteru materiału. W warunkach laboratoryjnych wymywalność związków rtęci z materiału stałego (grunty, osady, odpady) kształtuje się na poziomie od kilku do kilkunastu procent zawartości całkowitej. Zanieczyszczone grunty, osady denne czy odpady wprowadzane do środowiska mogą zatem stanowić, w sprzyjających warunkach, potencjalne ognisko zanieczyszczenia zarówno dla wód powierzchniowych, jak i podziemnych. Badań dotyczących określenia poziomu uwalniania rtęci jest nadal niewiele. Należy więc dążyć do zwiększenia liczby badań i obejmować nimi kolejne obszary środowiska. W prezentowanej pracy do analizy zawartości całkowitej rtęci oraz wielkości jej wymywania z materiału przeznaczono 84 próbki środowiskowe o różnym pochodzeniu: odpady wydobywcze górnictwa węgla kamiennego (skała płonna, muły węglowe, odpady z nieczynnej hałdy), grunty piaszczyste (z otoczenia południowej obwodnicy Krakowa), osady denne (pobrane bezpośrednio przy linii brzegowej rzek Rudawa, Prądnik, Chechło). Zestawiono wyniki badań wielkości wymywania rtęci z próbek, zrealizowanych w latach wcześniejszych oraz dodatkowo rozszerzonych o nowe, kolejne doświadczenia. Celem było wykazanie związku pomiędzy poziomem wymycia rtęci a specyfiką środowiska, z którego pobrano materiał. Nie prowadzono analizy petrograficznej czy mineralogicznej analizowanych próbek. Przeprowadzono analizę wyników badań zawartości całkowitej oraz wielkości wymywania rtęci z próbek pobieranych na przestrzeni kilkunastu lat. Wymywanie prowadzono metodą statyczną z użyciem testu wymywalności 1:10 (faza stała / ciecz = 1 kg/10 dm3, L/S = 10 dm3/kg), zgodnie z Polską Normą PN-EN 12457-2. Do wykonania oznaczeń rtęci wykorzystano spektrometr absorpcji atomowej AMA 254 Altec. Na podstawie zawartości całkowitej i wielkości wymywania określono udział formy wymywalnej w całkowitej zawartości pierwiastka, czyli poziom uwalniania rtęci z materiału (poziom wymycia). Charakterystyka wymywania jest odmienna dla różnych grup badanego materiału, co świadczy o odmienności procesów kształtujących uzyskane wartości.
EN
The content of mercury in different types of waste and soils is clearly differentiated, depending on the nature of the material. The leaching of mercury from solid material (soils, bottom sediments, mining waste) ranges from a few to a dozen or so percent of the total content in laboratory conditions. Therefore, contaminated soils, bottom sediments or waste, introduced into the environment, may constitute, under favourable conditions, a potential source of pollution for both surface water and groundwater. The number of tests for determining the level of mercury release is still insufficient. It is necessary to increase the number of tests to perform them in other areas of the environment. In our study, 84 environmental samples of various origins were analysed for the total mercury content and the amount of leaching from the following materials: coal mining (extractive) waste (gangue, coal sludge, waste from a heap), sandy soils (from the southern Kraków bypass) and bottom sediments (taken directly at the shoreline of the Rudawa, Prądnik and Chechło rivers). The results of mercury leaching tests from samples, made in previous years and additionally extended with new, subsequent experiments, are summarized. The aim was to show the relationship between mercury leaching and the specificity of the environment from which the material was collected. No petrographic and mineralogical analyses of the samples have been carried out. Analysis of the results of total mercury and mercury leaching from samples collected over several years was performed. The leaching was carried out using the batch test 1:10 (solid / liquid = 1 kg/10 dm3, L/S = 10 dm3/kg), in accordance with the Polish Standard (PN-EN 12457-2). The AMA 254 Altec atomic absorption spectrometer was used to determine the mercury content. Based on the total content and amount of leaching, the proportion of the leaching form in the total element content was determined, i.e. the level of mercury release from the material (level of leaching). The leaching characteristics are different for different groups of the material tested, which indicates different processes that affected the obtained values.
EN
The purpose of the present study was to analyse the contents of calcium, magnesium, potassium, and sodium in bottom sediments of two water reservoirs. The chemical composition of the bottom sediments and the ratios between the studied macronutrients were assessed, taking into account the nutritional requirements of plants, to determine whether the sediments were suitable for use in natural/agricultural settings. The study was conducted at two water reservoirs: the Brody Iłżeckie reservoir built on the Kamienna River in the Świętokrzyskie Province, and Zalew Zemborzycki, lake on the Bystrzyca River in the Lublin Province. Both bodies of water serve as flood water diversion and leisure facilities, and are also used, to a small extent, by the industry. They have a similar age and surface area. Bottom sediments were collected from the reservoirs a single time: 14 samples from Zalew Zemborzycki and 17 from Brody Iłżeckie. Samples were tested for total contents of Ca, Mg, K, and Na. The bottom sediments from Zalew Zemborzycki contained higher amounts of calcium, magnesium, and potassium than the material from Brody Iłżeckie. The values of ratios between K:Mg and K:(Ca + Mg) were similar for both reservoirs, and Ca:Mg and Ca:K were slightly more favourable for the sediments taken from Brody Iłżeckie.
PL
Celem pracy była analiza zawartości wapnia, magnezu, potasu i sodu w osadach dennych dwóch zbiorników wodnych. Ocena składu chemicznego oraz stosunków pomiędzy badanymi makroelementami, uwzględniającymi wymagania żywieniowe roślin, były podstawą do określenia przydatności do przyrodniczego/rolniczego wykorzystania osadów dennych. Zadania prowadzono na dwóch obiektach – zbiorniku Brody Iłżeckie, w województwie świętokrzyskim, zbudowanym na rzece Kamienna, oraz Zalewie Zemborzyckim na rzece Bystrzycy, w województwie lubelskim. Oba zbiorniki pełnią funkcje przeciwpowodziowe i rekreacyjne, są też w niewielkim stopniu wykorzystywane przez przemysł. Są podobne pod względem wieku i powierzchni. Osady denne pobrano jednorazowo – 14 próbek z Zalewu Zemborzyckiego i 17 ze zbiornika Brody Iłżeckie. Analizowano w nich całkowitą zawartość Ca, Mg, K, Na. Osady denne z Zalewu Zemborzyckiego zawierały znacznie więcej wapnia, magnezu i potasu niż ze zbiornika Brody Iłżeckie. Stosunki analizowanych makroelementów były podobne (K:Mg; K:(Ca+Mg) w osadach obu zbiorników lub nieco korzystniejsze (Ca:Mg; Ca:K) w osadach zbiornika Brody Iłżeckie niż Zalewu Zemborzyckiego.
EN
The purpose of the work was to determine the relationship between the state of the water environment quality of selected rivers (Zn, Cr, Pb, Cd and Cu tests in bottom sediments), and the sources of pollution resulting from the close proximity to the cities, through which they flow. The following rivers were selected for the study: the Biała river flowing through the city of Białystok, the Narew river flowing through the city of Tykocin and the village of Złotoria, the Supraśl river flowing through the village of Michałowo and Gródek as well as the Biała river flowing through the city of Bielsk Podlaski. The sediments were collected four times from the same points in 2016 in the period from July to October. The sediment samples were collected from the points located on rivers before and beyond towns and villages. The contents of the following metals were tested in the bottom sediment samples: Zn, Cr, Pb, Cd and Cu. The analyses were carried out applying the flame absorption spectrometry method. The statistical multivariate CA and FA analyzes were used. The highest contents of Zn, Pb and Cr were recorded in the bottom sediments from the following rivers: Biała (Białystok) and Biała inflow of Orlanka (Bielsk Podlaski), which resulted from the anthropogenic activity. The research also showed the impact of the agricultural activity due to the slightly elevated Cd level.
EN
The aim of this study was to assess the spatial distributions of total trace elements content in the bottom sediments of Dzierżno Duże water reservoir, along with the comparison of the accuracy and characteristics of Kriging and IDW interpolations. On the basis of regular measurement grid consisting of 53 points, bottom sediments samples were collected. Mean values of total trace elements content in bottom sediments of Dzierżno Duże were as follows: Zn – 410 mg/kg, Pb – 57 mg/kg, Cr – 36 mg/kg, Cu – 40 mg/kg, Cd – 5 mg/kg, Ni – 16 mg/kg and Ba – 267 mg/kg. According to the geochemical quality classification, the concentrations of Cd in 32% of samples were assigned to class IV (heavily contaminated), 45% to class III (contaminated), Zn in 42% samples to class III with 1 sample in class IV and 26% to class II (slightly contaminated), Pb in 9% to class III and 58% to class II, Cu in 4% to class III and 68% to class II, Cr in 17% to class II, Ni in 55% to class II, Ba in 8% to class III and 61% in class II. Coefficient of determination was determined between each case of trace elements content. The highest correlation (R2 in range from 0.81 to 0.96) was observed between Zn and Pb, Zn and Cu, Zn and Cr, Zn and Ni, Pb and Cu, Pb and Cr, Cu and Cr, Cr and Ni. Significant correlation (R2 in range from 0.70 to 0.80) occurred between: Zn and Cd, Pb and Ni, Cu and Ni, Cd and Ni. The lowest correlations (R2 in range from 0.25 to 0.70) were observed between concentration of Ba and the rest of trace elements. Two different interpolation methods were chosen for the purpose of generating spatial distributions – Inverse Distance Weighted and Ordinary Kriging. These methods were chosen for purpose of obtaining optimal accuracy result of spatial distributions. The distributions of trace elements content were classified by means of geochemical criteria. In the case of accuracy comparison between IDW and Ordinary Kriging, the former had slightly better results in terms of mean value and root mean square. The generated spatial distributions allowed to determine the most contaminated areas, which were mainly northern-central and southern-central parts of water Dzierżno Duże reservoir.
EN
Phosphorus is an element necessary for the growth of plants. As phosphate rock gets depleted, it becomes an increasingly scarce resource. Therefore, it seems necessary to implement simple methods of cheap and effective phosphorus recovery from waste. The ashes of municipal sewage sludge and bottom sediments constitute particularly valuable sources of phosphorus. However, these materials usually carry significant amounts of pollutants, including heavy metals. Optimization of ash phosphorus sequential extraction methods from a thermal conversion of sewage sludge and bottom sediments allows to select an effective and simple technology of phosphorus recovery, while maintaining low heavy metal pollution, which is one of the main restrictions in use of ashes. Determination of an amount of bioavailable phosphorus is therefore a basis for estimation of the possibility of using it from waste. Extraction using the Golterman method or shaking out with calcium lactate or Trougs reagent indicates that the ashes from sewage sludge and bottom sediments are rich sources of bioavailable phosphorus, which could find use under field conditions as a viable alternative to fertilizers containing fossil phosphorus.
EN
The aim of the study was to evaluate the contents of phosphorus and nitrogen in bottom sediments of the Ostrowy water reservoir. Furthermore, concentrations of aluminium, iron, organic matter were determined and the depth was measured. The evaluation was made using spatial modelling to obtain spatial distributions of the elements studied. Aluminium and nitrogen concentrations were classified according to the Persaud criteria. An attempt was also made to determine the possible relationships between nitrogen and phosphorus, and the content of organic matter, iron and aluminium in the material studied. Bottom sediment samples were collected based on a regular measurement grid from 31 points in the area of the Ostrowy water reservoir. The material was subjected to laboratory analysis, with the contents of elements tested ranging from 0.25 to 9.76 g/kg for total nitrogen, 0.04 to 4.50 g/kg for total phosphorus, 0.48 to 31.40% for organic matter, 0.57 to 12.64 g/kg for aluminium, and 1.70 to 30.70 g/kg for iron. Based on the Persaud classification, the major area of the reservoir is characterized by moderate and high risks resulting from the nitrogen content and low and moderate risk due to the presence of phosphorus. The correlations were also examined between organic matter and total nitrogen (R2 = 0.82), total nitrogen and Fe (R2 = 0.79), total nitrogen and Al (R2 = 0.74), organic matter and Fe (R2 = 0.82), organic matter and Al (R2 = 0.79), total phosphorus and Fe (R2 = 0.88), and total phosphorus and Al (R2 = 0.74). The GIS tools used to generate spatial distributions have proven to be extremely useful in environmental research. Using geoinformation, maps of spatial distributions of the elements studied were generated (the method of interpolation of inverse distance weighted was used). Bottom sediments of water reservoir in Ostrowy are characterized by higher contents of nitrogen and phosphorus in bottom part and lower in northern part. The distributions made it possible to accurately assess the studied area and can be effective in planning of monitoring and reclamation activities in the area of the Ostrowy water reservoir.
PL
Celem badań była ocena zawartości fosforu i azotu w osadach dennych zbiornika wodnego Ostrowy. W badanym materiale oznaczono również stężenie glinu i żelaza oraz zawartość materii organicznej. Przedstawiono także wyniki dotyczące pomiaru głębokości. Podjęto próbę wyznaczenia relacji między poziomem stężenia azotu i fosforu a zawartością substancji organicznej, żelaza i glinu w materiale badawczym. Próbki osadów dennych pobrano na podstawie regularnej siatki pomiarowej zlokalizowanej w obrębie zbiornika wodnego Ostrowy. Pozyskany materiał został poddany badaniom laboratoryjnym, zakres wartości poszczególnych elementów wynosił: azot całkowity 0,25÷9,76 g/kg, fosfor całkowity 0,04÷4,50 g/kg, zawartość materii organicznej 0,48÷31,40% suchej masy osadu dennego, glin 0,57÷12,64 g/kg, żelazo 1,70÷30,70 g/kg. Na podstawie klasyfikacji umożliwiającej ocenę potencjalnego wpływu zanieczyszczonych osadów na organizmy wodne stwierdzono, że przeważająca część zbiornika charakteryzowała się umiarkowanym oraz wysokim stopniem zagrożenia (ze względu na zawartość azotu) oraz niskim i umiarkowanym (ze względu na zawartość fosforu). Przy wykorzystaniu metody wagowanej odwrotnej odległości wyinterpolowano mapy przestrzennego rozkładu badanych elementów. Wykorzystane narzędzia GIS okazały się niezwykle przydatne w badaniach środowiskowych. Rozkłady przestrzenne umożliwiły dokładną analizę zawartości poszczególnych elementów oznaczonych w osadach dennych badanego obiektu oraz stanowiły podstawę do zaplanowania monitoringu oraz działań rekultywacyjnych na obszarze zbiornika Ostrowy.
PL
Do badań wytypowano położoną w zlewni typowo rolniczej, rzekę Gowienicę Miedwiańską. Badania prowadzono w latach 2014 – 2015. Próbki osadów dennych z badanej rzeki pobierano z warstwy 0-30 cm. W pobranych próbkach oznaczono zawartość całkowitą pierwiastków tj.: Ca, Cu, Fe, K, Mg, Mn, Na, Zn. Celem podjętych badań był wstępny monitoring rozprzestrzeniania się makro- i mikroskładników w osadach dennych rzeki Gowienicy wzdłuż jej biegu. Wykonane analizy w próbkach osadów dennych pozwoliły zaobserwować, że najwyższe stężenia analizowanych pierwiastków, zarówno w 2014 i 2015 roku wystąpiły w końcowym odcinku badanej rzeki (P-5 i 6) za wyjątkiem stężeń cynku, gdzie najwyższe stężenie wystąpiło w początkowym jej odcinku w punkcie nr 2. Podwyższone stężenia spowodowane mogą być spowolnieniem biegu rzeki. Najwyższe istotnie statystycznie dodatnią korelacje dla osadów rzeki Gowienicy wykazano pomiędzy magnezem i sodem w 2014 i 2015 roku. Również analiza wykazała istotnie statystyczną korelacje dla wapnia i miedzi (w 2014 i 2015 roku) oraz dla wapnia i manganu w 2014 i 2015 roku.
EN
Gowienica Miedwiańska river, located in a typical agricultural catchment, was selected for the research. They were carried out in 2014-2015. Samples of bottom sediments from the river were collected from the 0-30 cm layer. In the samples taken, the total content of the elements was determined: Ca, Cu, Fe, K, Mg, Mn, Na, Zn. The aim of the research was to initially monitor the spread of macro- and microelements in bottom sediments of the Gowienica River along its course. The analyzes performed in the bottom sediment samples allowed to observe that the highest concentrations of the analyzed elements in both 2014 and 2015 occurred in the final section of the studied river (P-5 and 6) with the exception of zinc concentrations, where the highest concentration occurred in the initial section in point no. 2. Increased concentrations may be caused by a slowing down of the river water speed. The highest statistically significant positive correlations for the deposits of the Gowienica River appeared between magnesium and sodium in 2014 and 2015. The analysis also showed statistically significant correlations for calcium and copper (in 2014 and 2015) and for calcium and manganese in 2014 and 2015.
EN
Organic matter has important influences on the fate of environmental pollution in water dam reservoirs. The aim of the studies was to assess content of organic matter fractions in Rybnik reservoir bottom sediments, and to determine their influence on the content of heavy metals and PAHs. In three sediment samples, the content of C organic (Corg), C extracted (Cex), C humic acid (Cha), C fulvic acid (Cfa) and C non-hydrolyzed (Cnh), buffer capacity, and content of heavy metals and PAHs was analyzed. We found the highest content of Corg, Cex, Cha, Cfa and Cnh in sample 3 (the outlet, near the dam), while the lowest content was found in sample 2 (middle). The fraction of Cnh was dominant in sediment sample 3 (outlet, near dam) and 1 (inlet), whereas the fraction of Cha dominated in sample 2 (middle). Rybnik bottom sediments are characterized by their high buffer capacities (samples 3, 1) shaped among others by the high content of organic matter. The high organic matter content in samples 3 (outlet) and 1 (inlet) and also high total contents of heavy metals and PAHS in these sediments demonstrate that these pollutants have a strong affinity for organic matter in the sediments. Moreover, the highest mobility of metals, from sample 2 (middle), is connected with the low content of organic matter substances and the low buffer capacities of sediments.
EN
The aim of the work was to analyze the content of Ni, Pb and Cd in organs (root, stem, leaf) Typha latifolia L. and Nuphar lutea as well as bottom sediments of the Ełk River and selected tributaries. An attempt was also made to indicate the factors and processes governing the behavior of the investigated metals in the water environment of the examined rivers. The research object was the Ełk River with its three tributaries - the Gawlik River, the Binduga River and the Kuwasy Canal. Samples of bottom sediments, leaves, stems and roots of Typha latifolia L. and Nuphar lutea were collected in August of 2015. The content of metals was determined by flame atomic absorption spectrometry (F-AAS). The results of analyses of sediments and plant material indicate a lack of environmental pollution by nickel (2.58-8.50 mg-kg-1) and lead (3.82-15.99 mg-kg-1) of the Ełk River and its tributaries whereas the cadmium content ranged from 0.16-0.76 mg-kg-1. Nuphar lutea and Typha latifolia L. showed a varied capacity to accumulate nickel (1.20-10.51 mg-kg-1) and lead (0.04-14.16 mg-kg-1), occurring primarily in the roots. The smallest concentration of nickel and lead was recorded in the stems. The highest concentration of cadmium (2.56 mg-kg-1) was noted in the roots and the lowest (0.01 mg-kg) in the leaves. Factor analysis pointed to the processes of mobilizing elements from bottom sediments as a result of pH drop and their uptake by macrophyte roots and sorption processes of metal ions by macrophytes from river waters and their intensive accumulation in bottom sediments.
EN
A description of equipment and tools relative to the sampling of seabed sediments for physicochemical analyses is presented in accordance with the Polish Standard PN-EN ISO 5667-19:2006. The paper reports sampling procedures for various purposes, instructions regarding samples handling, with emphasis on hazardous substances, chemical warfare agents (BST). It also includes information and instructions concerning high level of safety while working at sea, in accordance with international conventions SCTW and SOLAS.
PL
Opis sprzętu i narzędzi związanych z pobieraniem próbek osadów dennych do analiz fizykochemicznych przedstawiono zgodnie z Polską Normą PN-EN ISO 5667-19: 2006. W artykule opisano procedury i metody pobierania próbek do różnych celów, instrukcje dotyczące postępowania z próbkami, ze szczególnym uwzględnieniem substancji niebezpiecznych, Bojowych Środków Trujących (BST). Zawiera również informacje i instrukcje dotyczące wysokiego poziomu bezpieczeństwa podczas pracy na morzu, zgodnie z międzynarodowymi konwencjami SCTW i SOLAS.
first rewind previous Strona / 11 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.