Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 40

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  aquifer
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
EN
The aim of the study was to determine the morphological characteristics of selected spring-heads in the Knyszyńska Primeval Forest and to identify lithological conditions in areas where groundwater flows to the surface. During the study, detailed bed level measurements of the spring-head areas were conducted. Lidar laser data obtained from the Central Department of Geodetic and Cartographic Documentation in Warsaw were also used for the analysis of morphometry. Based on the data, the detailed contour maps were created in the Surfer 12 programme and the basic parameters of the morphometry of the studied springs were determined. To detect lithological conditions, granulometric analyses were conducted and the filtration coefficient of aquifers in the individual spring-heads was calculated using Hazen and USBSC empirical models. Due to the morphological situation, the examined objects were classified as sub-slope and riverbank spring-heads. In terms of shape, spring-head alcoves are classified as basin-shaped, bowl-shaped and spindle-shaped alcoves. Different morphological processes prevail in each of these types. Basin-shaped alcoves are formed mainly by lateral erosion, bowlshaped alcoves by seepage erosion, landsliding and accumulation in the bottom, spindle-shaped alcoves by seepage erosion, headward erosion, breaking and collapsing. In the investigated outflows of groundwater aquifers are sands and glacifluvial sands with gravel of varying grain size. The lithological variation of aquifers in the spring-heads, directly affects the rate of groundwater filtration in different parts of the alcoves, which in turn leads to different morphogenetic processes and results in changes in the morphology of the spring-head alcoves.
PL
Celem opracowania było określenie cech morfologicznych wybranych źródlisk na terenie Puszczy Knyszyńskiej oraz rozpoznanie warunków litologicznych w miejscach wypływu wód podziemnych na powierzchnię. W trakcie badań przeprowadzono szczegółowe pomiary niwelacyjne terenów źródlisk. Do analizy morfometrii wykorzystano również wyniki pomiarów laserowych Lidar, pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie. Na podstawie danych stworzono w programie Surfer 12 szczegółowe mapy poziomicowe i określono podstawowe parametry morfometrii badanych źródlisk. W celu rozpoznania warunków litologicznych wykonano analizy granulometryczne, obliczono współczynnik filtracji utworów wodonośnych w poszczególnych źródliskach za pomocą wzorów empirycznych Hazena i USBSC. Ze względu na sytuację morfologiczną badane obiekty zaklasyfikowano do typów źródlisk podzboczowych, podstokowych i przykorytowych. Pod względem kształtu nisze źródliskowe zaliczono do typów nisz basenowatych, misowatych i wrzecionowatych. W każdym z tych typów dominują różne procesy morfologiczne. Nisze basenowate kształtowane są głównie przez erozję boczną, misowate przez erozję źródliskową, procesy osuwania i akumulacji dennej, natomiast w niszach wrzecionowatych dominuje erozja źródliskowa, wsteczna, obrywanie i odpadanie. Wyróżniono także układy dendrytyczne w zagłębieniach źródliskowych. W badanych wypływach wód podziemnych warstwy wodonośne stanowią piaski oraz piaski ze żwirem glacifluwialne o zróżnicowanym uziarnieniu. Najgrubsze frakcje budują warstwę wodonośną w obiekcie Pstrągownia, średnie uziarnienie mają wodonośce źródlisk Budzisk, Krzemianka i Łaźnie. Piaski drobno- i średnioziarniste stanowią warstwy wodonośne w obiektach Pólko i Pieszczaniki. Zmienność litologiczna utworów wodonośnych w źródliskach wpływa bezpośrednio na tempo filtracji wód podziemnych w różnych częściach nisz, co w następstwie prowadzi do różnego przebiegu procesów morfogenetycznych i skutkuje zmianami w morfologii nisz źródliskowych.
EN
The study is conducted to focus on the subsurface geological and hydrological mapping for groundwater presence in the area located Nooriabad of the Jamshoro district left side of M-9 Motorway toward Karachi, Sindh, Pakistan. Vertical electrical sounding (VES) is carried out by using the Schlumberger electrode array method with ranging from 02 to 300 m. IPI2win software is used on the collected data of VES to interpret with qualitatively that indicated the four distinct lithological units demarcated as clay, sandy clay, shale and alluvium or weathered layer of Tiyon formation and limestone and fractured sandstone beds of the Laki formation of Eocene age. On the collected VES data, it is concluded that the first and second layer of soil is 16 m thick and composed of shale to clay beds and alluvium having the apparent resistivity between 05 and 15 Ωm. With increasing depth from 50 to 100 m, it is interpreted that there are fractured sandstone and limestone beds with average resistivity ranges between 15 to 60 Ωm. Further, processed the data and generated pseudo-section, apparent resistivity section and statistical curve by using software IPI2win to interpret the apparent resistivity map at 50, 60, 70 and 80 m are correlated with the hydrogeology and geology of the area. The results are interpreted that the good aquifer zones are present in the 50–100-m-thick limestone and fractured sandstone beds having interconnection with clay. Accumulation of groundwater is found by controlling the physiography and geological structure of the study area.
EN
Morphostructural, hydrogeological and hydrochemical approaches were applied to Hammamet plain and its surrounding mountains in the eastern part of Algeria to characterize the groundwater system and its potential for exploitation. The Essen and Troubia Mountains form the natural boundaries of Hammamet plain. The objective of this study is to utilize remote sensing techniques combined with structural analysis, hydrogeology and hydrogeochemistry to identify the potential fracture zones for groundwater in the strongly fractured and karstified deep aquifers. The delineated zones of potential groundwater resources are verified by detailed hydrogeological field surveys. From a hydrogeological point of view, these two mountains, constitute a unit limited by faults oriented ENE-WSW, NNW-SSE and NNE-SSW. Specifically, fractures of the latter two directions influence the compartmentalization and the hydrogeological functioning of this unit. According to the degree of fracturing and/or karstification, two basic types of aquiferous behaviour have been distinguished: fissured aquifer (Essen Mountain and Troubia Mountain), and porous aquifer (Hammamet plain). The study of the hydrochemical characteristics of groundwater samples shows that the majority of samples are mainly of HCO3– and Ca2+ water type. The ionic speciation and mineral dissolution/precipitation was calculated with the PHREEQC software. The chemical composition of the water is influenced by the dissolution and/or precipitation processes during the water–rock interaction and by the cationic exchange reactions between groundwater and alluvial sediments. The high content of CO2 in the water samples suggests that they circulate in a geochemical open system. The isotopic analysis of some groundwater samples shows a similarity with the meteoric waters, which reflect their short residence time and a low evaporation of the infiltrated water.
PL
Celem scharakteryzowania systemu wód podziemnych oraz możliwości eksploatacji tych wód zastosowano metody morfologiczne, hydrogeologiczne i hydrochemiczne na równinie Hammamet i otaczających ją górach we wschodniej części Algierii. Góry Essen i Troubia tworzą naturalną granicę równiny Hammamet. Przedmiotem badań była identyfikacja możliwych stref szczelin w silnie spękanym i głębokim, krasowym poziomie wodonośnym z zastosowaniem technik teledetekcji w połączeniu z analizą strukturalną, hydrogeologią i hydrogeochemią. Wytyczone strefy potencjalnych zasobów wód gruntowych weryfikowano w szczegółowych hydrogeologicznych badaniach terenowych. Z hydrogeologicznego punktu widzenia wymienione góry stanowią jednostkę ograniczoną przez uskoki ułożone wzdłuż linii ENE-WSW, NNW-SSE i NNE-SSW. Szczeliny w dwóch ostatnich kierunkach wpływają na podział i hydrologię tej jednostki. Według stopnia spękania i/lub postępu procesów krasowych wyróżniono dwa główne typy poziomów wodonośnych: poziom spękany (góra Essen i góra Troubia) oraz poziom porowaty (równina Hammamet). Badanie hydrochemicznych właściwości próbek wody gruntowej wykazało, że są one zdominowane przez HCO3– i Ca+2. Skład jonowy i procesy rozpuszczania/wytrącania obliczano za pomocą programu PHREEQC. Na skład chemiczny wody wpływają procesy rozpuszczania i precypitacji w czasie oddziaływań między wodą a podłożem skalnym oraz wymiana kationów między wodą gruntową a aluwialnymi osadami. Duże stężenie CO2 w próbkach wody sugeruje, że krąży ona w systemie otwartym. Analiza izotopowa niektórych próbek wody wykazuje ich podobieństwo do wód opadowych, co uwidacznia się w ich krótkim czasie retencji i niewielkim parowaniu wód infiltracyjnych.
PL
W artykule omówiono wyniki prac laboratoryjnych, których celem było określenie wpływu wybranych parametrów procesu tłoczenia ditlenku węgla do modelu porowatej warstwy wodonośnej na skalę i dynamikę jego wypływu z tejże warstwy. Określono objętość warstwy, przez którą wypływał ditlenek węgla oraz stopień nasycenia (saturacji) warstwy wodonośnej gazem. Punktowe zatłaczanie ditlenku węgla do warstwy wodonośnej jest jednym z pierwszych etapów wykonywania poziomych barier izolacyjnych, zgodnie z założeniami Technologii Horyzontalnych Barier Krzemianowych (THBK). Celem technologii THBK jest likwidacja pionowego przepływu płynów w ośrodku geologicznym, co daje szerokie pole zastosowań w ochronie wód podziemnych i górnictwie. W pracy wykonano symulację procesu oraz zoptymalizowano parametry zatłaczania cieczy zabiegowej. Podjęto także próbę przeniesienia uzyskanych w laboratorium wyników do warunków płytkich warstw wodonośnych
EN
The article discusses the results of laboratory work, the objective of which was to determine the relevant parameters of technological process of aquifer saturation by carbon dioxide during forming horizontal insulating barriers, in accordance with the Technology of forming Horizontal Silicate Barriers (THBK). The main objective of the THBK technology is vertical control of fluid flow in porous media, what gives a wide field of applications in groundwater protection and mining. In this work simulation of saturation process and optimization of injection parameters were performed. Moreover, an attempt to transfer obtained laboratory results to shallow aquifers conditions was conducted.
PL
Poddano analizie elementy systemu hydrodynamicznego: warstwa wodonośna - studnia głębinowa (strefa przyfiltrowa, obsypka żwirowa, filtr) - instalacja do pompowania wody (pompa głębinowa - rurociąg tłoczny) w celu określenia ich parametrów filtracyjnych i hydraulicznych. Oferuje się nowe rozwiązania techniczne mające na celu zmniejszenie strat hydraulicznych i energii układów pompowych pomp głębinowych. Przedstawiono metody diagnozowania stanu technicznego studni głębinowych, nowe filtry pierścieniowe studni, konstrukcji otworów studziennych (z jednej i dwoma kolumnami rur osłonowych), układów pompowych bez rurociągu tłocznego pompy głębinowej oraz technologie regeneracji filtrów i przyfiltrowej strefy studni głębinowych. Przeprowadzono ocenę techniczną i ekonomiczną ich zastosowania na istniejących ujęciach wód podziemnych.
EN
Elements of the hydrodynamic system: aquifer - borehole (filter zone, gravel backfill, well screen) - water pump installation (submersible pump - discharge pipe), were analysed to determine the filtration and hydraulic parameters. New technical solutions to reduce hydraulic losses and energy pumping systems for municipalities were proposed. Methods for diagnosing the technical condition of deep wells, new well screen, well construction (one and two columns of casing pipes) and pumping systems without a submersible pump described. Methods of wells regeneration and deep water filtration zone are given. The technical and economic estimation of their application on the existing water intakes of groundwater is given.
PL
Poziomy wodonośne badane rurowymi próbnikami złoża (RPZ) w otworach poszukiwawczych wykonywanych za złożami ropy naftowej i gazu ziemnego, stanowią znaczny odsetek zapięć RPZ. Stwierdzony brak występowania węglowodorów, względnie śladowe objawy węglowodorów w wodzie złożowej przypływającej do próbnika, stanowi zwykle podstawę do zamykania tych poziomów rurami okładzinowymi wraz z ich cementowaniem, albo korkami cementowymi po ukończeniu wiercenia otworu. Interpretacja rezultatów testów złożowych RPZ, w przypadkach przypływu wody złożowej do próbnika jest najczęściej bardzo pobieżna. Biorąc pod uwagę fakt rosnącego wciąż zainteresowania przemysłu poziomami wodonośnymi pod kątem ich wykorzystania w różnych gałęziach gospodarki narodowej, istnieje potrzeba szczegółowej reinterpretacji wyników testów złożowych. W tym celu autorzy w niniejszej publikacji podjęli próbę opracowania odpowiednich procedur obliczeniowych stanowiących metodykę kompleksowej reinterpretacji danych z testów złożowych RPZ, umożliwiającej m.in. ocenę produktywności oraz komercyjności badanych poziomów wodonośnych. W publikacji przeanalizowano wpływ parametrów dowiercania i opróbowania poziomu wodonośnego w utworach kredy górnej w otworze poszukiwawczym J-35 w obszarze Karpat na wyniki dwucyklowego testu złożowego RPZ. Dokonano szczegółowej reinterpretacji wyników tego testu. Sformułowano spostrzeżenia dotyczące produktywności tego poziomu wodonośnego. Podsumowano otrzymane wyniki analiz i reinterpretacji.
EN
The aquifers examined by drill stem testers (DST) in exploration wells for oil and gas deposits constitute a significant percentage of DST tests. The absence of hydrocarbons, or the traces of hydrocarbons in the reservoir water flowing into the tester, is usually the basis for closing these horizons with casing and cementing or cement plug after the well drilling completion. Interpretation of the results of DST tests, in cases of reservoir water flow to the tester is usually very cursory. Given the growing interest of industry in the use of aquifers in various branches of the national economy, there is a need for detailed reinterpretation of reservoir tests results. This paper attempts to develop computational procedures, which constitute a methodology of comprehensive reinterpretation of the DST data, in order to assess the productivity and commercial nature of the tested aquifers. This paper investigates the impact of drilling parameters and completion on the two-cycle DST test on the example of Upper Jurassic aquifer in the J-35 exploration well in the Carpathian region. This led to a detailed reinterpretation of the test results and formulation of the observations on the productivity of this aquifer. This publication includes summarized results of analysis and reinterpretation.
EN
Aquifer thermal energy storage (ATES) may be considered beneficial due to lack of negative environmental impact, innovation and potential for further development. The state of knowledge on ATES and its potential to be combined with groundwater remediation was analyzed on the basis of literature data and operating experience. Chlorinated hydrocarbons and BTEX are the contaminants most frequently occurring at depths, where ATES systems usually operate. The following remediation techniques that potentially could be combined with ATES systems were discussed: ‛pump and treat’, natural (NA) and enhanced natural attenuation (ENA) via biostimulation and bioaugmentation, as well as in situ chemical oxidation (ISCO) and enhanced reductive dechlorination (ERD) under anaerobic conditions. Development of such solutions is constrained by problems related mainly to the risk of accelerated contaminant migration and reduction of their biodegradation rates as a result of changes in redox potential due to ATES system operation and well screen clogging. Further research is required to confirm effectiveness of the combined application of ATES and groundwater remediation in practice as the knowledge of the aquifer processes upon thermal energy storage is incomplete and the operating experience limited.
PL
Magazynowanie energii cieplnej w warstwie wodonośnej (ATES) można uznać za rozwiązanie korzystne ze względu na brak jego negatywnego wpływu na środowisko oraz innowacyjność i możliwość dalszego rozwoju. Na podstawie danych literaturowych oraz doświadczeń eksploatacyjnych przeanalizowano stan wiedzy na temat magazynowania energii cieplnej w warstwie wodonośnej (ATES) i możliwości jego skojarzenia z remediacją wód podziemnych. Zanieczyszczeniami występującymi w wodach podziemnych na głębokościach, na których zwykle pracują systemy ATES są najczęściej chlorowane węglowodory i BTEX. Spośród technik remediacji wód podziemnych możliwych do skojarzenia z systemami ATES omówiono metodę „pompuj i oczyszczaj”, naturalne samooczyszczanie (NA) oraz wspomagane (ENA) przez biostymulację i bioaugumentację, a także chemiczne utlenianie in situ (ISCO) oraz wspomaganą dehalogenację redukcyjną (ERD) w warunkach anaerobowych. Problemy ograniczające rozwój rozwiązań tego typu związane są głównie z ryzykiem przyspieszenia migracji zanieczyszczeń i spowolnienia ich biodegradacji w wyniku zmian potencjału utleniająco-redukcyjnego wywołanych działaniem instalacji ATES oraz kolmatacją filtrów studziennych. Ze względu na ograniczoną wiedzę na temat zjawisk zachodzących w warstwie wodonośnej podczas magazynowania energii cieplnej i zbyt mało doświadczeń eksploatacyjnych, konieczne są dalsze badania potwierdzające skuteczność łącznego zastosowania systemów ATES i remediacji wód podziemnych w praktyce.
EN
Water quality is subject to frequent changes in the Drean–Annaba alluvium aquifer. Water-rock interaction can not be the only process that produces the observed modification, but dryness that the country knew during the last two decades has highly contributed to the water quality changes. During this period, irregularities in the distribution of rainfalls, in time and space, have been observed. As a result, a periodicity in hydrochemical changes in water of wells and rivers is noticed. Statistical, the principals components analysis (PCA) tools and Tickel diagram have been used to show, through chemical presentation, these effects. The results show, indeed, seasonal changes of water quality for the period 1999–2000. From a cationic point of view, a competition between alkaline and alkaline earths is shown. On the other hand, from an anionic point of view, there is a transition from chlorides to sulphates and may be to bicarbonates. The present work was carried out in a relatively small area and this was useful to show the relationship that existed between dryness and water quality of both the aquifer system and surface water.
PL
W systemie aluwialnych poziomów wodonośnych Drean–Annaba jakość wody podlega częstym zmianom. Oddziaływania woda–podłoże skalne nie mogą być jedynymi procesami odpowiedzialnymi za obserwowane zmiany, natomiast susze, jakich kraj doświadczał w ciągu minionych dwóch dziesięcioleciach znacząco przyczyniły się do zmian jakości wody. W tym okresie obserwowano nieregularny rozkład opadów w czasie i przestrzeni. W konsekwencji zanotowano okresowość zmian hydrochemicznych właściwości wody w studniach i rzekach. Użyto statystycznych narzędzi, takich jak analiza składników głównych (PCA) i diagram Tickela do prezentacji wymienionych efektów. Uzyskane wyniki dowodzą sezonowych zmian jakości wody w okresie 1999–2000. W odniesieniu do kationów wykazano konkurencję pomiędzy pierwiastkami alkalicznymi i pierwiastkami ziem alkalicznych. W grupie anionów stwierdzono przejście od chlorków do siarczanów i prawdopodobnie do wodorowęglanów. Przedstawione badania prowadzono na stosunkowo małym obszarze, co okazało się korzystne dla wykazania zależności pomiędzy suszą a jakością wody zarówno w systemie poziomów wodonośnych, jak i w wodach powierzchniowych.
EN
Thirty groundwater samples were collected at the peak of the rainy season and analysed for fluoride and other cations and anions in drinking water sources of Langtang area. For comparative purposes, thirty seven groundwater samples were collected in the dry season. The aim of the study was to determine variation in fluoride content with respect to the seasons. Fluoride in water was determined by the Ion Selective Electrode (ISE) and the cations by the Inductively Coupled Plasma Atomic Emission Spectrometry (ICP-AES). The anion (sulphate) was determined by Multi – Ion Colorimeter, bicarbonate and chloride by titration method. In addition fluorine content in aquifer materials from a borehole section were determined by Fusion method. The two seasons show variation in content of fluoride in groundwater. Fluoride content in groundwater is higher in the dry season ranging from 0.13 – 10.3 mg/ l compared to the 0.06 – 4.60 mg/l values in the rainy season. Content of fluorine (0.01 wt %) in the aquifer materials (sands) is low from depth of 0 to 7.95 m. However, fluorine content increases with depth, from 7.95 to 10.60 m with concentration of 0.04 wt %, 0.05 wt % from 10.60 to 13.25m, and 0.07 wt % from 13.25 to 15.70 m, the content of fluorine however, decreased at depth 15.70 to18.55m with concentration of 0.02 wt % even with fluorite mineral in the aquifer material at this depth. Dilution of fluoride ion as a result of rain input which recharges the aquifer may be the main reason for lower values recorded in the rainy season. Over fifty and sixty percent of waters in both dry and rainy season have fluoride concentration above the WHO upper limit of 1.5 mg/l. Consumption of these elevated values of fluoride in groundwater of the study area, clearly manifests as symptoms of dental fluorosis.
EN
The M’zab valley is a hyper arid region of average rainfall not exceeding 100 mm per year. However, the rare floods that occur in M’zab River drain large volumes of surface water. Thanks to the genius of the local population, traditional dams were made for artificial recharge of groundwater. Grace of traditional wells drilled in the valley, farmers irrigate their palm groves and gardens. However, since more than half a century, the contribution of deep drilling for the exploitation of the aquifer of the Continental Intercalary posed environmental problems. On the basis of investigations and surveys of the local population during the years 2010, 2011, 2012 and 2013, it appears that these modern techniques in water catchment caused harmful consequences to the region like the rising of water consumption, pollution of groundwater and soil salinity. Solutions and recommendations are outlined in this article.
PL
Dolina M’zab to suchy region charakteryzujący się niewielką ilością opadów (poniżej 100 mm rocznie) i rzadko zdarzającymi się gwałtownymi powodziami, które niosą ogromne ilości wód. Dzięki zdolnościom miejscowej ludności w dolinie rzecznej powstawały tradycyjne zapory pozwalające uzupełniać zasoby wód podziemnych. Tradycyjne studnie wiercone w dolinie umożliwiają rolnikom nawadnianie gajów palmowych i ogrodów. Jednakże od ponad pół wieku eksploatacja głębokich odwiertów z kredowych warstw wodonośnych stwarza problemy środowiskowe. Na podstawie badań z lat 2010–2013 i ankietowania miejscowej ludności można wysnuć stwierdzenie, że nowoczesne techniki wykorzystywania wody w zlewni rodzą poważne konsekwencje dla regionu w postaci wzrostu zużycia wody, zanieczyszczenia wód gruntowych i zasolenia gleby. W niniejszym artykule przedstawiono rozwiązania i zalecenia w tym zakresie.
11
Content available remote Naturalne polimery w wierceniach hydrogeologicznych na Niżu Polskim
PL
Stosowana do wierceń hydrogeologicznych metoda obrotowa posiada wiele zalet i spradza się na większym obszarze Polski. Dlatego warto korzystać z naturalnych polimerów w celu ochrony przepuszczalności warstwy wodonośnej.
EN
Pumping test are supposed to be one of the best ways of determining hydraulic parameters of examined aquifer. However, there are many other effects which control measured drawdown in a wellbore. One of the major effects is well clogging and well storage. Well clogging (also called skin effect (van Everdingen 1953)) causes additional drawdown in the well and well storage (Papadopulos & Cooper 1967) causes distortion of data in the first part of pumping test. The author shows that both these effects can be estimated from measured drawdown when two special approaches are used – first, the drawdown must be measured at very short intervals (0.5–1.0 second), and second, the pumping rates must be rather low, so the examined aquifer is not stressed enough (the drawdown in the aquifer is very small) and the skin effect/well storage influence is more significant in this case. This approach also eneables the interpreter to estimate more exact storativity coefficient, because evaluation of skin effect leads to better wellbore screen hydraulic losses estimation. Hydraulic losses caused by wellbore skin leads to the shift of Jacob’s line (Cooper & Jacob 1946) which is connected with storativity misinterpretation. A formula for eliminating this problem is also presented. Using this formula can help to estimate storativity coefficient by using measured data from pumped well. Drawdown measured in pumped well is rarely used for storativity interpretation precisely because of wellbore clogging. The formula partly eliminates that problem. In the end, application of presented approach is shown on several pumping test conducted in very permeable sand – gravel quaternary sediments of the Jizera River and the Elbe River. The pumping tests are first interpreted by casual methods – Theis (1935) and/or Moench (1997) – and then the new presented method is used. It is shown that closer to real values of storativity are gained when the newly derived formula is taken into account.
EN
Differences in the spatial variability of Na+ and K+ ion concentrations in the groundwater sourced in Southern Poland have been analysed. The study was based on selected hydrogeological environments differing in the lithology and geometry of aquifer rock voids. The hydrogeochemical background for Na+ and K+ ions was determined for various hydrogeological environments as well. The hydroge-ochemical background ranges obtained do not deviate significantly from the background ranges for groundwater observed in other areas of Poland. The analyses conducted indicate the presence of anomalous concentrations of Na+ and K+ ions in all hydrogeological environments often accompanied with significantly elevated concentrations of Cl- and SO42– ions. Owing to the fact that the data analysed exhibit a distribution deviating considerably from a normal one, non-parametric methods of statistical inference were used. The results obtained indicate statistically significant differences between the variabilities of Na+ and K+ ion concentrations in various hydrogeological environments. The factors responsible for such differences are lithological variability and different groundwater circulation systems.
EN
Drainage of the rock mass is a key component affecting the safety of mining operations and is associated with the removal of the overburden, dumping and excavation of useful minerals. The primary method of drainage in lignite coal mines are bored wells. The efficiency of drainage of rock mass depends on their accurate positioning and quality of workmanship. The paper presents the current state of knowledge concerning the distribution of the components of drawdown (1) in pumping well (Walton, 1955; Bruin & Hudson, 1961; Kruseman & de Ridder, 1991; Avci, 1992; Atkinson, 1994; Helweg, 1994; Kawecki, 1995; Singh, 2002; Dufresne, 2011) and their dependence on the hydrogeological parameters of the drained aquifer (Fig. 2). The results of pumping tests conducted in drainage wells operating in lignite mines are also presented. The subject of analysis was the geohydraulic resistance coefficient B, describing the resistance of the aquifer under laminar flow. This coefficient also takes the hydrogeological parameters into account which determines the dynamics and range of influence of drainage (12, 13). The value of the parameter and its spatial variability can be used for planning, designing and evaluating the effectiveness of wells drainage In view of the results of the pumping tests, classification of aquifer susceptibility to drainage was proposed, which can be used to support decision-making in the scope of expansion of the drainage system, the necessary timing and dynamics of pumping water. The classification is preliminary and is the starting point for the development of methods to rationalize functioning costs of the drainage systems.
PL
Zadaniem studni odwadniających jest obniżenie zwierciadła wody podziemnej możliwie w jak najkrótszym czasie. W zależności od przeznaczenia studni oraz wymagań technicznych ich czas „życia” jest zróżnicowany. Studnie zlokalizowane w obrębie wyrobiska, tj. studnie nadkładowe i podłożowe (pomocnicze), mają z założenia względnie krótki czas pracy, gdyż są likwidowane wraz z postępem robót górniczych odkrywkowych. Studnie w barierach zewnętrznych oraz wewnętrznych utrzymywane są niekiedy przez kilkadziesiąt lat. Z upływem czasu w pompowanych otworach obserwuje się przyrost depresji roboczego zwierciadła wody oraz spadek wydajności. Mniejsza wydajność studni spowodowana jest zmniejszoną wydajnością warstwy wodonośnej wskutek słabnącej przewodności hydraulicznej, co wynika z obniżenia zwierciadła wody, a także w wyniku zmian w dopływie wody spowodowanych procesami starzenia otworów studziennych. Za niekorzystne zmiany parametrów eksploatacyjnych studni odpowiedzialne są m.in. procesy fizyczne i chemiczne zachodzące w bezpośrednim sąsiedztwie studni np. procesy korozji, powstawania powłok zabezpieczeniowych oraz powłok śluzowych, ochry, wytrącania się osadów związków chemicznych oraz kolmatacji. Kolmatacja jest zjawiskiem złożonym, wywołanym przez procesy mechaniczne, fizyczne, chemiczne i biologiczne, który towarzyszy przepływowi przez ośrodki porowe i szczelinowe. Straty ciśnienia wynikające z przepływu wody w warstwie wodonośnej, czyli kształtowane przez własności hydrogeologiczne warstwy wodonośnej są określane mianem depresji rzeczywistej, która uwidacznia się pomiędzy poziomem piezometrycznym i depresją w strefie przyotworowej. Straty te oznaczane są jako BQ, gdzie: B oznacza oporność hydrauliczną ośrodka wodonośnego przy przepływie laminarnym. Z kolei straty ciśnienia wywołane przepływem wody przez filtr turbulencją przepływu wody w strefie otworowej i przyotworowej określane są mianem zeskoku hydraulicznego CQn, gdzie C oznacza oporność hydrauliczną strefy przyotworowej, natomiast n – wykładnik potęgowy charakteryzujący rodzaj przepływu. Określenie własności filtracyjnych warstwy wodonośnej wyrażanych przez przewodność hydrauliczną T oraz współczynnik zasobności sprężystej S, pozwala na wyznaczenie najbardziej korzystnych warunków eksploatacji studni. Wspomniane parametry hydrogeologiczne są składowymi równania opisującego hydrauliczną oporność ośrodka wodonośnego (12). Uogólniając, parametr B, może być kryterium wykorzystanym przy planowaniu i projektowaniu systemu odwodnienia studziennego, a także bieżącej oceny skuteczności współpracy systemu. Na rysunku 3. przedstawiono ideowo metodykę oznaczania tego parametru, za pomocą testu próbnego pompowania. Dotychczas interpretacja wyników próbnych pompowań koncentrowała się na ocenie technicznych warunków pracy otworów studziennych. W tym celu wykorzystywano współczynnik C występujący we wzorze Jacoba, który stanowił kryterium odbioru studni od wykonawcy. Zdaniem autorów niniejszej pracy wyniki próbnych pompowań należy interpretować w szerszym ujęciu, zwracając uwagę na parametr B, opisujący oporność hydrauliczną przy przepływie laminarnym wody w ośrodku wodonośnym. Analiza rozkładu przestrzennego zmian tego parametru pozwala na racjonalizację systemu odwodnienia studziennego w tym ocenę niezbędnych wyprzedzeń w zakresie wykonawstwa studni. W praktyce, ocenę geohydraulicznych warunków prowadzonego odwodnienia przeprowadzono przy wykorzystaniu zmodyfikowanej metody próbnych pompowań wielostopniowych opracowanych przez Klicha (1997). W pracy niniejszej przedstawiono wyniki próbnych pompowań w 27 studniach pracujących w kopalni odkrywkowej węgla brunatnego. Na rysunkach 5-9 przedstawiono wyniki oceny parametru B dla podstawowych kompleksów wodonośnych, dla których wykonano próbne pompowania badawcze. Podział wykresów wynika z przeznaczenia studni, co odpowiada podziałowi przedstawionemu na rysunku 4. Uzyskane wyniki pozwalają na sformułowanie wstępnych uogólnień. W tabeli 1. zaproponowano wstępną klasyfikację podatności ośrodka wodonośnego na prowadzone odwodnienie. Klasyfikacja może być wykorzystana do celów planowania, projektowania oraz bieżącej oceny skuteczności odwadniania studziennego. Wyniki oceny parametru B wskazują na zmienne warunki hydrogeologiczne w badanych kompleksach wodonośnych. W utworach wodonośnych o strukturze porowej oporność hydrauliczna B wykazuje stosunkowo małą zmienność (Rys. 7 i 8). Natomiast dużą zmienność własności wykazują utwory szczelinowo-krasowego kompleksu mezozoicznego. Odwodnienie prowadzone przez system studzienny może zatem charakteryzować się zmienną efektywnością w poszczególnych rejonach kopalni odkrywkowej (Rys. 5 i 6).
EN
An analytical solution of a two-dimensional advection diffusion equation with time dependent coefficients is obtained by using Laplace Integral Transformation Technique. The horizontal medium of solute transport is considered of semi-infinite extent along both the longitudinal and lateral directions. The input concentration is assumed at an intermediate position of the domain. It helps to evaluate concentration level along the flow as well as against the flow through one model only. The source of the input concentration is considered to be of pulse type. In the presence of the source, it is assumed to be decreasing very slowly with time, and just after the elimination of the source it is assumed to be zero. The dispersion coefficient and the advection parameter are considered directly proportional to each other. The analytical solution may be used to predict the solute concentration level with position and time in an open medium as well as in a porous medium. The effect of heterogeneity on the solute transport may also be predicted.
17
Content available Efektywność studni odwadniających
PL
Systemy przemysłowe zużywają na przepompowanie cieczy ponad 20 % energii elektrycznej produkowanej na świecie. Wykorzystanie potencjału pompowego przy minimalnych nakładach energetycznych wymaga właściwego doboru poszczególnych elementów składowych systemu i dostosowanie parametrów pracy urządzeń do warunków środowiskowych. W przypadku studni ujęciowych i odwadniających oznacza to konieczność wpasowania parametrów systemu pompowo-tłocznego do własności geohydraulicznych ośrodka wodonośnego. W artykule omówiono sposób oznaczania charakterystyk sprawności poszczególnych elementów składających się na system pompowo-tłoczny oraz sposób określania przebiegu charakterystyki sprawności studni. W końcowej części pracy poddano analizie dwa różne przypadki studni odwadniających pełniących odmienne funkcje w systemie odwodnienia kopalni odkrywkowej węgla brunatnego.
EN
To pump liquids, the industrial systems consume more than 20% of electricity produced in the world. Realizing the pumping potential with minimal energy expenditures requires a proper selection of particular components of the system as well as adapting the devices’ parameters to the environmental conditions. In the case of intake and drainage wells this implies a necessity to fit the parameters of the pumping system to the geo-hydraulic properties of the aquifer. This paper describes a method of determining efficiency characteristics of various elements of the pumping system as well as a method for determining the characteristics and efficiency of the well. Two different cases of drainage wells, performing different tasks in the drainage system of an open-pit lignite mine were analyzed in the final part of the study.
EN
An analytical solution for the space-time variation of contaminant concentration in one-dimensional transient groundwater flow in a homogenous semi-infinite aquifer, subjected to time-dependent source contamination, is derived. The uniform and time varying dispersion along transient groundwater flow is investigated under two conditions. First, the flow velocity distribution in the aquifer is considered as a sinusoidally varying function, and second, the flow velocity distribution is treated as an exponentially increasing function of time. It is assumed that initially the aquifer is not solute free, so the initial background concentration is considered as an exponentially decreasing function of the space variable which is tending to zero at infinity. It is assumed that dispersion is directly proportional to the square of the velocity, noting that experimental observations indicate that dispersion is directly proportional to the velocity with a power ranging from 1 to 2. The analytical solution is illustrated using an example and may help benchmark numerical codes and solutions.
19
Content available remote Wstępna ocena jakości wód podziemnych w wybranym rejonie Kotliny Kłodzkiej
PL
Celem badań było scharakteryzowanie składu oraz ocena stanu sanitarnego wód podziemnych z obszaru Kotliny Kłodzkiej, a w szczególności okolic miasta Kłodzka. Woda pobrana z rzeki Bystrzycy Kłodzkiej charakteryzowała się znacznym zanieczyszczeniem mikrobiologicznym oraz obecnością organizmów patogennych i potencjalnie patogennych. Natomiast wody pobrane z trzech grup studni różniły się poziomem zanieczyszczenia mikrobiologicznego oraz właściwościami fizyczno-chemicznymi. Stwierdzono, że największy wpływ na jakość wód podziemnych miał sposób zagospodarowania terenów zlokalizowanych w pobliżu studni.
EN
The aim of this work was to characterize the composition and assessment the sanitary conditions of the groundwater from Kłodzko Valley area, particularly in the vicinity of the city Kłodzko. Water from the Bystrzyca Kłodzka river was characterized by a significant microbiological contamination, and the presence of potentially pathogenic organisms and pathogens. While, the water from the three groups of wells was differed by level of microbial contamination and physico-chemical properties. It was found that the greatest impact on groundwater quality was kind of land development located near the well.
EN
Geophysical methods were applied for hydrogeological targets in many countries including Vietnam. This paper presents results of using complex geophysical techniques as well as 2D electrical resistivity imaging (ERI), vertical electrical sounding (VES), very low frequency (VLF), and seismic refraction for geological structure investigation for locating the aquifers and assessing the hydrogeological conditions for groundwater potential in industrial zones of North Hanoi, Vietnam. The locations of two aquifers are determined by their depth and thickness on the basis of resistivity and seismic velocity values which were proved by stratifications of three boreholes to 40–60 m of depth on the study area. There are connections from surface water to shallow aquifer by hydraulic windows, as follows from VLF data. The deeper aquifer can be considered as a potential groundwater supply, but the water level is descending in time, as shown by hydrological monitoring. However, with careful use and by reducing sources of pollution, groundwater can continue to be an important natural resource for future.
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.