Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 15

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  Vistula River
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
PL
W pracy omówiono historię i aktualny stan zagospodarowania Wisły oraz najistotniejsze czynniki stanowiące o jej potencjale gospodarczym. Zwrócono uwagę na fakt wyraźnej koncentracji potencjału całej Wisły na jej dolnym odcinku od Warszawy do ujścia. Wskazano, że najlepszym sposobem maksymalnego wkorzystania gospodarczego potencjału i zabezpieczenia przed zagrożeniami ze strony dolnej Wisły jest budowa kaskady stopni wodnych. Przyjęcie odpowiedniej koncepcji kaskady, umożliwi kompleksowe rozwiązanie problemów zagrożenia powodzią, produkcji energii, transportu wodnego, zaopatrzenia w wodę, retencji wód opadowych oraz wód gruntowych a także sportu i rekreacji. Dla porównania przytoczono ogólne informacje na temat infrastruktury hydrotechnicznej istniejącej na niektórych rzekach europejskich.
EN
The article presents the history and the current development of the Vistula River, as well as the most important factors contributing to its economic potential. The author points out to the visible concentration of the entire Vistula’s potential in its lower section, downstream of Warsaw. According to the authors, the best method to maximally use the economic potential of the lower Vistula and to counteract threats posed by this river section is to build a cascade of barrages. The appropriate concept of the cascade would enable complex solution for flood threat problems, power generation, water transport, water supply, rainwater and groundwater retention, as well as sports and recreation. For comparison, the article provides general information on the hydro-technical infrastructure existing on some other European rivers.
EN
Eutrophication of the Baltic Sea is considered a major threat to its ecological status. We present and discuss Polish riverine flow normalized loads of total nitrogen (TN) and total phosphorus (TP) discharged into the Baltic Sea in (i)1988–2014, (ii) periods of maximum TN (1992–1994), TP (1988–1991) emission, (iii) the reference period (1997–2003) established by the Helsinki Commission (HELCOM), (iv) 2012–2014, last years of our study. Despite considerable nutrient load reductions prior to the HELCOM reference period, Poland is expected to reduce TN and TP loads by 30% and 66%, respectively. In the light of our historical and up-to-date findings defining ecological status of the Baltic Sea, we suggest that the proposed TP load reduction is overestimated and its realization may lead to (i) undesirable consequences for the Baltic ecosystem, (ii) would require a decline in TP concentrations to 0.067 mg P dm-3 (the Vistula River) and 0.083 mg P dm-3 (the Oder River), values reported for pre-industrial times. The current nutrient concentrations in the Vistula and Oder safely comply with the requirements of the Water Framework Directive. We also comment on the top-down and bottom-up effect resulting in quantitative and qualitative reorganization of the Baltic ecosystem, a phenomenon already observed in the Baltic Sea.
EN
A new large population of the Asian clam Corbicula fluminea (O. F. Müller, 1774) was found within a reach (ca 210 km long) of one of the largest European rivers, the Vistula. The largest population and the largest individuals were found at the outlet of a channel collecting heated water from the cooling process at the Połaniec power station and adjacent parts of the river. In the northern part of the study area, bivalves occurred at the channel margins, in groyne fields, and in the shallows of sand banks or sandbars. The clams were less numerous in places where the river was regulated with straightened banks and stone ripraps. Twenty-five other taxa of mollusks were found altogether at the sampling stations where Corbicula was observed, including other non-indigenous mollusk species.
EN
The organic pollution of the Upper Vistula waters has been significantly reduced since the mid-20th century. Also salinity has gradually decreased, following an increase observed until the 1990s. Furthermore, the number of alien species has systematically increased. The above-mentioned changes have affected the richness and composition of the benthic fauna. They are particularly remarkable in the river stretch between the town of Oświęcim and the city of Kraków. The improvement of water quality has resulted in the increased number of taxa, mainly those characteristic of moderately polluted water, and the disappearance of taxa typical of strongly polluted or deoxygenated water. Despite the increased salinity level persisting for many years, only three benthic species of brackish waters (Gammarus tigrinus, Paranais frici and P. litoralis) were found in the Upper Vistula. Taxa considered to be euryhaline or halophilous were more numerous. In the 1960s, only one alien species (Physa acuta) was found, but the increased number of non-indigenous species in the last decades is visible, particularly among gammarid crustaceans (Amphipoda, Gammaroidea). The presence of alien species has not caused any visible changes in the species abundance of oligochaetes and mollusks.
PL
Regulacja Wisły i przywrócenie na niej regularnej żeglugi od dziesięcioleci pozostaje tematem nie do rozwiązania. Zmieniają się uwarunkowania polityczne i cywilizacyjne, a królowa polskich rzek wciąż pozostaje niewykorzystaną drogą wodną o międzynarodowym znaczeniu, która z trudem pamięta już lata swojej świetności. Spójrzmy zatem jak sprawa regulacji Wisty wyglądała niemal sto lat temu i jak niewiele zmieniły się stawiane jej dziś wymagania.
EN
The issue of the Vistula River regulation and restoration of normal navigation along its course has not been solved for decades. The political and civilizational conditionschange, but the queen of Polish riversstill remains an underused waterway of international importance, barely remembering the years of its splendour. Let’s see how the issue of the Vistula River regulation looked like a century ago and how little the requirements with regard to it have changed ever sińce.
PL
Wisła przeszła liczne zmiany w morfologii, ekologii i jakości jej wód jako konsekwencję gospodarowania rzeką. Dokonano historycznego przeglądu tej sytuacji. Jednakże celem tej pracy jest generalny przegląd jakości wody rzeki, w szczególności w jej przekroju ujściowym do morza.
EN
The Vistula River has undergone a number of changes in morphology, ecology and quality of waters, being a consequence ofthe river management. The article gives a historical overview of this situation. However, the aim of this article is to present a general overview of the quality of the Vistula waters, in particular in its estuary cross-section.
EN
Changes in ecological status of the lower Vistula River over the past two decades were evaluated. The 1990s saw dynamic changes in the Polish economy and increasing environmental awareness, accompanied by introduction of modern, effective treatment methods of wastewater discharges into rivers. Yet, extensive research on modern evaluation of aquatic ecosystems was only conducted in the first decade of the 21st century. Planktonic diatoms (mainly of the Centricae subclass) followed by coccal chlorophyta were the main groups determined to form the phytoplankton biomass in the Vistula River in Torun. A more significant contribution of other algal groups (including cyanobacteria) is only occasional. Application of phytoplankton multimetric index (IFPL) for rivers allowed assessment of water quality variations in the Vistula River. Phytoplankton of the Vistula River determined in the ‘90s was compared with that of the period of 2007–2015. The trophic index (TI) measured in the 90’s indicated poor ecological status of the river. Its value for both years of research (1994 and 1998) was 0.35. Over the subsequent twenty years the water quality significantly improved. Today, the TI value is 0.66, while the average phytoplankton multimetric index is 0.75, indicating good ecological potential of the Vistula River in Torun.
PL
Dokonano oceny zmian potencjału ekologicznego dolnej Wisły w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Lata dziewięćdziesiąte ubiegłego wieku charakteryzowały dynamiczne zmiany w gospodarce Polski, zwiększenie świadomości ekologicznej, a wreszcie wprowadzenie nowoczesnych i skutecznych metod oczyszczania ścieków odprowadzanych do rzek. Szerzej zakrojone badania nad nowoczesną oceną ekosystemów wodnych wykonano dopiero w pierwszej dekadzie XXI wieku. Przeprowadzona analiza wykazała, że o biomasie fitoplanktonu Wisły na wysokości Torunia decydują okrzemki planktonowe, głównie z podklasy Centricae. Drugą ważną grupą są zielenice kokkalne. Znaczący udział innych grup glonów (w tym także sinic) jest sporadyczny. Zastosowanie multimetrycznego wskaźnika fitoplanktonowego (IFPL) w przypadku rzek umożliwiło ocenę zmian jakości wody w Wiśle. Fitoplankton Wisły z lat dziewięćdziesiątych został porównany z fitoplanktonem w latach 2007–2015. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku wartości wskaźnika trofii wskazywały na zły potencjał ekologiczny. W obu latach badań (1994, 1998) wartość ta wynosiła 0,35. Jakość wody po 20 latach uległa znacznej poprawie. Obecnie wartość wskaźnika trofii (IT) wynosi 0,66, natomiast średnia wartość wskaźnika fitoplanktonowego (IFPL) wynosi 0,75, co wskazuje na dobry potencjał ekologiczny wód Wisły w przekroju Torunia.
EN
The paper presents impact of meteorological drought on hydrological drought on the Vistula River in Toruń in the period of 1971–2015. It uses index method for the assessment of hydrological drought threat degree as a result of multi-month lasting meteorological drought. Based on the values of the SPI-24 (24-month standardized precipitation index) it was determined that meteorological drought in Toruń appeared six times and the total time of the phenomenon was 33% of the studied interval. Periods of hydrological drought on the Vistula River in Toruń have been determined based on the values of the SWI-24 (24-month standardized water level index). It has been found out that hydrological drought appeared four times and its total time was 10% longer that the meteorological drought. Based on the values of both indices (SPI-24 and SWI-24) correlation coefficient for months, seasons and years, it was found that the relation between both kind of droughts is weak (r < 0.5). That result is also confirmed in the distribution of both kinds of drought. Only in 32 months (8% of the total time) the intensity of the two simultaneously occurring drought was at least moderate. The achieved results revealed that the hydrological drought was occurring periodically, independent on meteorological drought. Hydrological drought was also influenced by the external factors (hydropower plant in Włocławek, Major Groundwater Basin – GZWP) and climate factors appearing in the upper and middle part of the river basin.
PL
W artykule przedstawiono wpływ suszy meteorologicznej na suszę hydrologiczną na Wiśle w Toruniu w latach 1971–2015. W tym celu wykorzystano metodę wskaźnikową do oceny stopnia zagrożenia suszą hydrologiczną w wyniku wystąpienia wielomiesięcznej suszy meteorologicznej. Na podstawie wartości wskaźnika SPI-24 (ang. standardized precipitation index) dla 24-miesięcznego okresu stwierdzono, że susza meteorologiczna w Toruniu wystąpiła sześć razy, a łączny czas trwania zjawiska wynosił 33% badanego wielolecia. Okresy suszy hydrologicznej dla Wisły w Toruniu wyznaczono na podstawie wartości wskaźnika SWI-24 (ang. standardized water level index) dla 24-miesięcznego okresu. Stwierdzono, że susza hydrologiczna pojawiła się cztery razy, a jej łączny czas trwania był dłuższy o 10% od suszy meteorologicznej. Bazując na wartościach współczynnika korelacji między wartościami obu wskaźników (SPI-24 i SWI-24) w miesiącach, sezonach i latach stwierdzono słabą zależność między obiema suszami (r < 0,5). Wynik ten ma potwierdzenie także w rozkładzie obu susz. Tylko w 32 miesiącach (8% badanego wielolecia) intensywność obu jednocześnie występujących susz była co najmniej umiarkowana. Uzyskane wyniki świadczą, że susza hydrologiczna występowała okresowo niezależnie od suszy meteorologicznej. Na przebieg suszy hydrologicznej miały również wpływ lokalne czynniki zewnętrzne (elektrownia wodna we Włocławku, zbiornik wód podziemnych GZWP) oraz czynniki klimatyczne występujące w górnej i środkowej części dorzecza Wisły.
9
Content available Morphology of the bottom of the Przekop Wisły canal
EN
Opened in 1895, the Przekop Wisły canal is a straight channel in the mouth of the Vistula River, which has been dug to adjust the hydrological situation in the Żuławy region. Recently, applying a multibeam echosounder has enabled the first comprehensive morphological registration and analysis of the bottom of the Przekop Wisły canal. The channel contains rapid, a side bar, a pool, and a front bar alongside sand dunes that have developed on the surface of these morphological units. The Przekop Wisły canal, in its current bathymetric situation, has been shown not to meet the conditions required for a free flow of water in case of considerable swelling, especially in case of an intense flow of drifting ice. No marine factors (naturally, apart from changes in sea level) were found to have a significant or direct effect on the morphology and sediments of the bottom of the Przekop Wisły canal.
PL
Uruchomiony w 1895 roku Przekop Wisły jest prostolinijnym fragmentem ujściowego odcinka Wisły wykonanym w celu uregulowania sytuacji hydrologicznej w rejonie Żuław. Zastosowanie echosondy wielowiązkowej umożliwiło przeprowadzenie pierwszej, dokładnej rejestracji rzeźby i analizy morfologicznej dna Przekopu Wisły. W obrębie koryta wyróżniono bystrze, odsyp boczny, ploso i odsyp środkowy wraz z rozwijającymi się na ich powierzchni falami piaszczystymi. Wykazano, że Przekop Wisły, w obecnej sytuacji batymetrycznej, nie spełnia w wystarczającym stopniu warunków do swobodnego spływu wód w przypadku dużych spiętrzeń, a szczególnie w sytuacji intensywnego spływu lodów dryfowych. Nie stwierdzono istotnych, bezpośrednich skutków wpływu czynników morskich (naturalnie oprócz zmian poziomu morza) na budowę dna przekopu i jego osadów.
PL
Woda jest istotnym siedliskiem życia pod względem objętościowym, a także jednym z naturalnych środowisk, w którym żyje wiele grup mikroorganizmów. Reprezentowane są one przez liczne bakterie, sinice, glony oraz grzyby, dlatego tak istotną rolę w określeniu jakości wody w rzekach odgrywa ocena jej stanu mikrobiologicznego. Celem badań przedstawionych w niniejszej pracy było zbadanie wpływu podstawowych parametrów fizykochemicznych wody pobranej z Wisły na jej stan mikrobiologiczny. Badania przeprowadzono na podstawie próbek wody pobranych na środkowym odcinku Wisły w okolicach Warszawy. Analizy wybranych parametrów były wykonywane raz w miesiącu w ciągu całego roku. Badania mikrobiologiczne obejmowały następujące oznaczenia: ogólną liczbę tlenowych drobnoustrojów saprofitycznych, ogólną liczbę grzybów oraz NPL bakterii amonifikacyjnych. W pobranych próbkach wody dokonano pomiarów takich parametrów fizykochemicznych, jak: temperatura, zawartość węgla organicznego oraz fosforu ogólnego. Badania wykazały korelację między mierzonymi parametrami mikrobiologicznymi a temperaturą oraz zawartością węgla organicznego. Nie stwierdzono natomiast istotnej zależności między badanymi mikroorganizmami a zawartością fosforu ogólnego w próbkach wody.
EN
In terms of volume, water is an important habitat. It is also a natural environment for several groups of microorganisms. They are represented by a significant number of bacteria, cyanobacteria, algae and fungi. Therefore, microbiological status plays an important role in the determination of river water quality. The aim of the experiment presented in this paper was to investigate the effects of basic physical and chemical parameters of water samples from the Vistula River on the microbiological status of water. The experiment was conducted in water samples collected in the central part of the Vistula River in Warsaw. Analyses of selected parameters were performed once a month throughout the year. Microbiological tests included: total number of aerobic saprophytic microorganisms, total number of fungi, and the MPN of ammonifying bacteria. Physical and chemical parameters such as temperature, total organic carbon and total phosphorus were determined in water samples. Results showed a correlation between temperature, the concentration of organic carbon and microbiological parameters. However, there was no significant correlation between the number of tested microorganisms and the concentration of total phosphorus in water samples.
EN
Ground-penetrating radar (GPR) surveys and sedimentological outcrop analyses were combined in order to determine the reflection patterns and internal architecture of terrace deposits of the Vistula River at Kępa Zawadowska in the southern part of Warsaw (central Poland). The sedimentary analyses concerned the granulometric composition and lithofacies analysis. The 34 GPR profiles, which were obtained in two outcrops, using a Malå RAMAC/GPR system with 500-MHz and 250-MHz shielded antennas, were up to 100 m long. The most characteristic ground-penetrating radar profiles are presented; they show a high-resolution data set of radar facies. The GPR data suggest the presence of three geophysically different units, namely with high-angle inclined reflections (radar facies 1), with discontinuous undulating or trough-shaped reflections (radar facies 2), and with low-angle reflections (radar facies 3). The internal structure of the fluvial deposits was obtained by integration of the GPR and sedimentological data, which combination provides a more accurate visualisation of sedimentary units than do reconstructions that are based only on standard lithologic point data.
EN
The mouth of the Vistula River, which is a river outlet located in tideless area, is analyzed. The Vistula River mouth is a man-made, artificial channel which was built in the 19th century in order to prevent the formation of ice jams in the natural river delta. Since the artificial river outlet was constructed, no severe ice-related flood risk situations have ever occurred. However, periodic ice-related phenomena still have an impact on the river operation. In the paper, ice processes in the natural river delta are presented first to refer to the historical jams observed in the Vistula delta. Next, the calibrated mathematical model was applied to perform a series of simulations in the Vistula River mouth for winter storm condition to determine the effects of ice on the water level in the Vistula River and ice jam potential of the river outlet.
EN
The Vistula River constitutes a very important environmental and spatial element of the Kujawsko-Pomorskie Voivodeship. Its functioning and previous use cause many serious problems. Consequently, river development and full use of its values have become one of the most important aims of regional politics of the Voivodeship government. Construction of another barrage on the Vistula River below Włocławek is the priority. It should bring many measurable benefits in the social and economic sphere, as well as the environment. Ultimately, full river exploitation is assumed through construction of subsequent barrages and associated infrastructure, enabling the use of the waterway, tourism and use of water resources for agriculture.
PL
Rzeka Wisła stanowi bardzo ważny element przyrodniczo-przestrzenny województwa kujawsko-pomorskiego. Jej funkcjonowanie i dotychczasowe wykorzystanie stwarza wiele poważnych problemów. W związku z tym zagospodarowanie rzeki i pełne wykorzystanie jej walorów stały się jednym z najważniejszych celów polityki regionalnej samorządu województwa. Priorytetem jest budowa kolejnego stopnia wodnego na Wiśle poniżej Włocławka. Realizacja tego obiektu ma przynieść wiele wymiernych korzyści. Dotyczy to szeroko rozumianej sfery społeczno-gospodarczej, jak i środowiska przyrodniczego. Docelowo przyjmuje się pełne wykorzystanie rzeki poprzez budowę kolejnych stopni wodnych i związanej z nimi infrastruktury, umożliwiającej uruchomienie drogi wodnej, turystyki, a także wykorzystanie zasobów wody dla rolnictwa.
14
EN
This article attempts to show how much in agriculture depends on appropriate water resources. The Kujawsko-Pomorskie Voivodeship is exposed to a significant deficiency of water resources. In addition, it experiences severe droughts, repeating in the period 1951–2006 on average every two years. The Vistula River flowing across the Voivodeship creates great chances for improved management conditions. These opportunities have been discussed on the example of investments, developed concepts of surface water management, agricultural irrigation programme and the opportunity of using the water resources of a planned second reservoir on the Vistula River below Włocławek.
PL
W artykule starano się ukazać, jak wiele w rolnictwie zależy od odpowiednich zasobów wodnych. Na spore ich niedobory narażone jest województwo kujawsko-pomorskie, dodatkowo odczuwające głębokie susze, powtarzające się w latach 1951–2006 średnio co dwa lata. Duże szanse na poprawę warunków gospodarowania stwarza przepływająca przez województwo rzeka Wisła. Omówiono te możliwości, uwzględniając przykładowe inwestycje, opracowane koncepcje gospodarowania wodami powierzchniowymi, program nawodnień rolniczych oraz sposobów wykorzystania zasobów wodnych za pomocą projektowanego drugiego zbiornika na Wiśle poniżej Włocławka.
PL
W artykule przedstawiono możliwości poznania zróżnicowania nadwiślańskich krajobrazów kulturowych podczas edukacyjnych rejsów turystycznych szlakiem żeglownym Wisły, najdłuższej rzeki w Polsce. Przedstawiono charakterystykę Wisły z punktu widzenia trudności i atrakcyjności turystyki wodnej. Turysta - obserwator poznaje krajobrazy kulturowe głównie z perspektywy rzeki, ale nie wyłącznie. Są to krajobrazy: 1) miejskie 2) wiejskie 3) przemysłowe. Zwrócono uwagę na: pasowość krajobrazów nadrzecznych (korytarze), elementy dominujące i warstwy historyczne w sylwetkach (panoramach) miast, elementy związane z gospodarką wodną, przeprawami przez rzekę, eksploatacją surowców skalnych, a także na związki ludzi z rzeką (dawne zawody). Ukazano je jako zróżnicowaną i interesującą tematykę edukacyjną.
EN
The article presents the possibilities of discovering the diversity of the Vistula cultural landscapes during educational tourist cruises along the Vistula river route, which is the longest one in Poland. The Vistula is characterized from the point of view of difficulties and attractiveness of water tourism. A tourist-observer discovers cultural landscapes mainly from the perspective of the river, but not only. These landscapes include: 1) urban 2) country and 3) industrial ones. Much attention is paid to: strips – corridors of riverside landscapes, elements dominating the landscape, historical layers in urban panoramas, elements connected with water economy, river crossing, exploitation of rock resources, relationships between people and the river (former trades). All of the above are presented as a diversified and remarkable educational subject.
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.