Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 50

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  Podkarpacie
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
1
Content available remote Synagogues in Podkarpacie – prolegomenon to research
EN
This paper is a prolegomenon to the research on the history, architecture and state of preservation of the synagogues still surviving in the Podkarpacie region. After almost a millennium of Jewish presence in the area, despite wars and the Holocaust, 31 buildings or the ruins of former synagogues have remained until the present. It can be claimed that a Jewish cultural heritage of considerable value has survived in the Podkarpacie region to this day, and therefore requires protection and revalorisation. The paper presents the state of research in this area and an outline of the Jewish history of Podkarpacie, as well as a preliminary description of the preserved synagogues with regards to their origin, functional layout and state of preservation.
PL
Niniejszy artykuł jest prolegomeną do badań nad historią, architekturą oraz stanem zachowania istniejących jeszcze na terenie Podkarpacia synagog. Z prawie tysiącletniej obecności Żydów na tym terenie, pomimo wojen i zagłady, do dnia dzisiejszego pozostało 31 budynków lub ich ruin, w których kiedyś mieściły się synagogi. Można zatem stwierdzić, że do dzisiaj zasób zabytkowy kultury żydowskiej na Podkarpaciu jest pokaźny, a co za tym idzie, wymagający ochrony i rewaloryzacji. W artykule zaprezentowano stan badań w przedmiotowym obszarze badawczym, zarysowano historię bytności społeczności żydowskiej na Podkarpaciu, a także wstępnie mówiono zachowane synagogi, biorąc pod uwagę okres ich powstania, układ funkcjonalno-przestrzenny oraz stan zachowania.
2
PL
Badania ankietowe wykonane w 2015 r. wśród mieszkańców województwa podkarpackiego miały na celu określenie stopnia ich zainteresowania ofertą astroturystyczną i problemami związanymi z zanieczyszczeniem nieba sztucznym światłem. Na podstawie pozyskanych danych należy stwierdzić, że zagadnienia te są im mało znane. Niewielki odsetek ankietowanych mieszkańców województwa interesuje się astronomią oraz poszukuje informacji na autoryzowanych stronach internetowych. Również tylko, co szósty respondent planuje w najbliższej przyszłości uczestnictwo w atrakcjach oferowanych przez astroturystykę, nawet w znacznej odległości i za cenę jednorazowego biletu powyżej 20 złotych. Na Podkarpaciu atrakcje astroturystyczne rozmieszczone są przede wszystkim na południu województwa i dotyczą pokazów w obserwatoriach i Parku Gwiezdnego Nieba „Bieszczady”.
EN
The survey research made in 2015 among the selected inhabitants of Podkarpacie was to determine the degree of interest in the astro tourism offer and problems related to pollution of the sky with artificial light. Based on the data obtained it should be stated that these issues are little known to them. A small percentage of the respondents was interested in astronomy and looked for information on authorized websites. Only one in six respondents plan in the near future to participate in the attractions offered by astro-tourism even at a considerable distance and at the price of a one-off ticket over 20 zlotys. In Podkarpackie astro tourism attractions are mainly located in the southern part of the voivodship and concern shows in observatories and Sky Park in the Bieszczady Mountains.
PL
W artykule ukazano wpływ rozwiązań projektowych, przyjętych w ramach prac konserwatorskich, na obecny stan techniczny obiektów zabytkowych. Jako pierwszy ocenie poddano Zamek Ligęzów w Przecławiu. Na podstawie przeprowadzonych oględzin stwierdzono poprawność wykonanych prac konserwatorskich. Drugim ocenionym obiektem była bazylika i klasztor o.o. Bernardynów w Leżajsku. Obecny stan techniczny tego reprezentacyjnego zabytku wskazuje jednoznacznie na błędy popełnione na etapie wykonawczym.
EN
The article shows influence of historical design premise on future technical condition of historical building. The first of examined objects is Ligeza Castle in Przeclaw. According to result of studies technical condition was stated as good. Second building, which was taken under consideration is Bernardine basilica and monastery in Leżajsk. Existing technical state of this representative historical building lead to conclusion that execution phase was carried out improperly.
PL
Artykuł dotyczy analizy stanu istniejącego oraz możliwości odnowy przestrzeni centrów wybranych miast podkarpackich w oparciu o projekty rewitalizacji. Przestrzenie rynkowe, które obecnie są niezagospodarowane i przypominają zapomniane parki, powinny w swojej ofercie programowej zawierać atrakcyjny program użytkowy. Działania remontowe, modernizacyjne oraz rewitalizacyjne mają na celu ożywienie społeczno-gospodarcze tych przestrzeni. Omówiono następujące centra miast w: Kolbuszowej, Sanoku, Dynowie, Boguchwale, Nowej Sarzynie, Stalowej Woli, Nowej Dębie. Zaprezentowane działania przyczyniły się do poprawy poziomu życia mieszkańców poprzez inwestycje, remonty obiektów zabytkowych, ulic i placów, modernizację budynków, tworzenie nowych przestrzeni publicznych itd. Ewaluacja projektów rewitalizacyjnych wykazała jednak, że kompleksowe narzędzie polityki miejskiej, jakim jest rewitalizacja zintegrowana, nie zostało w praktyce zastosowane. Wszystkie projekty były inwestycjami o charakterze twardym, infrastrukturalnym.
EN
The article is about the analysis of the existing state and possibilies of renewal of selected city centres located in the podkarpackie voivodeship, based on revitalization projects. Town squares, that are currently undeveloped and resemble forgotten parks, should include in their programs some attractive activities. Renovation, modernization and revaluation were aimed at socio-economic recovery of these areas. The article discusses the following city centers Kolbuszowa, Sanok, Dynów, Boguchwała, Nowa Sarzyna, Stalowa Woli, Nowa Dęba. In result of there actions the quality of life has improved through investments in renovation of historic objects, streets and squares, modernization works, creation of new public spaces, etc. Evaluation of revitalization projects showed however, that integrated revitalization as the comprehensive tool in urban policy was not used in practice. All realized projects were investment in infrastructure only.
5
Content available remote Zarys historii badań botanicznych Podkarpacia (do 1939 r.)
EN
The beginnings of botanical studies in Sub-Carpathian region (now: Podkarpackie Voivodeship, Poland) reach back to mid-16th century. Only in the Primitiae florae Galiciae (Besser 1809), however, the first data on the localities of particular species can be found. The next stage in botanical studies started when the Physiographical. Commission was founded (1865), which awarded annual research grants. In the years 1865–1939, 52 research projects were financed and at least 126 works based on those projects were published in 1867–1939. Most of them concerned vascular plants (71), much less – fungi and slime molds (24), algae (11), lichen (9), fossil plants (8) and bryophytes (3). Majority of plants collected during that research are kept in the Herbarium of the W. Szafer Botany Institute of the Polish Academy of Sciences in Kraków. Until 1939, more than 57 botanists conducted botanical research in the area of Sub-Carpathian region.
6
Content available Współczesne mosty Podkarpacia
PL
Przedstawiono nowoczesne mosty, które ostatnio powstały na Podkarpaciu. W ciągu ostatnich 10 lat dzięki funduszom UE zbudowano zasadniczą część dwóch głównych dróg regionu: autostrady A-4 oraz drogi ekspresowej S-19. Jednakże dużo bardziej interesujące obiekty mostowe powstały w dwóch głównych miastach: Rzeszowie i Przemyślu. Przedstawiono dwa mosty podwieszone, dwa obiekty łukowe typu network arch, dwie oryginalne kładki dla pieszych oraz pierwszy polski most z kompozytów FRP.
EN
Modern bridges recently built in Subcarpathian region of Poland have been presented. During last 10 years due to the EU development founds two main Subcarpathian roads: A-4 highway and S-19 expressway were built. However much more interesting bridges were built in Rzeszów and Przemyśl, main cities of this region. Two cable-stayed bridges (first built in eastern Poland), two network arch bridges, two untypical footbridges and the first Polish FRP composite bridge have been described as an example.
7
Content available remote Ochrona środowiska w turystyce na Podkarpaciu
PL
W artykule prezentowano analizę środowiska województwa podkarpackiego zanieczyszczanego odpadami turystycznymi. Województwo podkarpackie jest popularne z miejsc aktywności turystycznej oraz dobrej sieci infrastruktury turystycznej. Jak pokazują badania, Podkarpacie jest województwem z nieznacznym zanieczyszczeniem środowiska. Wody powierzchniowe są głównym źródłem zapotrzebowania na Podkarpaciu. Poprzez swoje położenie geograficzne województwo można uznać za jedno z niewielu miejsc z Polsce, gdzie sezon turystyczny trwa praktycznie cały rok. Podkarpacie przez to przyciąga turystów, którzy pragną aktywnego odpoczynku przez obcowanie z przyrodą. Nagły rozwój turystyki został spowodowany promowaniem województwa jako regionu atrakcyjnego turystycznie i przychylnego turystom. Jednym z większych problemów hamujący rozwój turystyki jest zbyt mała sieć informacji turystycznej. Rozmieszczone są one w mało strategicznych dla turystów miejscach. Znaleźć je można nawet kilka kilometrów od przystanków autobusowych czy dworcach kolejowych. Dla turystów, którzy przyjeżdżają do nowego miejsca, ważne jest uzyskanie jakichkolwiek informacji o mieście, noclegach czy zabytkach, które znajdują się w okolicy. Analiza pokazała, że turyści wytwarzają średnio do 30 razy więcej odpadów, niż przeciętny mieszkaniec województwa podkarpackiego, co spowodowane jest wykorzystywaniem większej ilości opakowań jednorazowych, wytwarzaniem odpadów, takich jak resztki żywności, tekstylia, szkło itp. Po przeprowadzonej analizie stwierdzono, ze turystyka pośrednio wpływa na zanieczyszczenia gleby, powierza oraz ma nieznaczny udział w poziomie hałasu komunikacyjnego. Nie oznacza to jednak, że jej wpływ jest niegroźny i nieistotny. Aby o tym się przekonać należy wykonać specjalne badania, które określiłyby stopień, w jakim turystyka może przyczynia się do tego typu zanieczyszczeń.
EN
The article presented an analysis of regional environmental podkarpacki tourist contaminated waste. Podkarpackie province is popular with places of tourist activity and good tourist infrastructure networks. Research shows that Podkarpacie is a province with a slight pollution. Surface waters are the main source of demand for Podkarpacie. Through its geographical location province can be considered one of the few places in Poland where the tourist season lasts almost all year round. Podkarpacie through it attracts tourists who want an active rest for communing with nature. The sudden development of tourism was caused by promoting the region as an attractive tourist destination in the region and welcomed tourists. One of the major problems hampering the development of tourism is too small network of tourist information. They are arranged in a few strategic places for tourists. They can be found even a few kilometers from bus stops or train stations. For tourists who come to a new place, it is important to obtain any information about the city, accommodation or monuments that are located in the area. Analysis has shown that tourists generate on average up to thirty times more waste than the average citizen Podkarpackie province, which is caused by the use of larger quantities of disposable packaging, production waste such as food scraps, textiles, glass, etc. After this analysis, it was found that indirectly affect tourism pollution of soil, air, and has a negligible share in the level of traffic noise. This does not mean, however, that its effect is harmless and irrelevant. To realize this should make special research that would determine the extent to which tourism can contribute to this type of pollution.
8
Content available remote Rozwój energetyki odnawialnej na Podkarpaciu
PL
W pracy dokonano analizy aktualnego stanu rozwoju energetyki odnawialnej na Podkarpaciu. Omówiono zastosowanie odnawialnych źródeł energii w województwie podkarpackim, mechanizmy wsparcia dla energetyki pochodzącej z odnawialnych źródeł i perspektywy rozwoju tych źródeł energii. Scharakteryzowano farmy wiatrowe wykorzystujące energię wiatru do produkowania energii elektrycznej oraz elektrownie wodne i kolektory słoneczne. Opisano przykłady zastosowania biomasy i biogazu na Podkarpaciu. Mechanizmy wsparcia OZE mają za zadanie pobudzenie wzrostu popytu na energię z odnawialnych źródeł, dążenie do realizacji celów wskaźnikowych określonych przez UE, zapewnienie inwestorom możliwości pozyskania opłacalności przedsięwzięcia dzięki wsparciu rządowemu, zwiększenie konkurencyjności energii pochodzącej z OZE na rynku energii elektrycznej, stworzenie przejrzystego systemu, tak aby różnica cen energetyki konwencjonalnej i odnawialnej odzwierciedlała społeczną nadwyżkę netto, która wynika z analizy kosztów i korzyści zewnętrznych obu technologii. Podstawowymi barierami rozwoju sektora energetyki odnawialnej są uwarunkowania ekonomiczne oraz niski poziom rozwoju sieci elektroenergetycznych w stosunku do wzrostu zapotrzebowania przesyłu mocy, które wynikają z planowanych inwestycji odnawialnych źródeł. Praca prezentuje perspektywy rozwoju OZE do 2020 r. oraz przykłady projektów realizowanych w województwie podkarpackim.
EN
The following issues have been presented in this article: an analysis of the current status of renewable energy development in Poland and in Podkarpacie region, use of renewable energy sources in Podkarpacie province, support mechanisms for energy from renewable sources and future prospects for renewable energy sources development. Characteristics of wind farms reusing wind power to produce electricity, water power plants, solar collectors have also been discussed. There were presented examples of use of bio-mass and bio-gas in Podkarpacie. Support mechanisms of RES to stimulate growth in demand for energy from renewable sources, striving for accomplishment of target specifies by EU, securing project profitability for investors due to the support of the government, increasing the competitiveness of RES, creation of the clear system, so as the price differences between conventional and renewable power engineering could reflect net social surplus, which results from analysis of external costs and benefits of both technologies. Main barriers of the development of the renewable power engineering are economic conditions and the low level of development of electricity networks in relation to the increase in demand of power transmission, which result from the planned investment of renewable sources. The article presented prospects of RES development by the year 2020 and examples of project performer in Podkarpacie province.
9
Content available remote Problematyka zagospodarowania odpadów komunalnych na terenie Podkarpacia
PL
W pracy przeprowadzono analizę aktualnego stanu gospodarki odpadami komunalnymi w województwie podkarpackim. Zaprezentowano główne źródła powstawania odpadów komunalnych na Podkarpaciu, procentowy udział odpadów wysegregowanych w masie wszystkich wytworzonych odpadów w latach 2011-2013. Omówiono systemy zbierania odpadów. Zużyte baterie są zazwyczaj zbierane do specjalnych pojemników znajdujących się w szkołach, w niektórych gminach województwa w urzędach i sklepach oraz podczas obwoźnych zbiórek. Przeterminowane lekarstwa są zbierane w aptekach. Omówiono procesy odzysku i unieszkodliwiania odpadów oraz metody unieszkodliwiania odpadów komunalnych i ich składowanie. Opisana instalacja do odzysku i unieszkodliwianie odpadów komunalnych. W pracy dokonano prognozy zmian ilościowych odpadów komunalnych poszczególnych regionów Podkarpacia oraz zaprezentowano cele i kierunki działań w gospodarce odpadami. W grupie odpadów komunalnych do najważniejszych działań zmierzających do ograniczenia powstawania odpadów oraz ich negatywnego wpływu na środowisko należy intensyfikacja czynności informacyjno-edukacyjnych, które wśród mieszkańców województwa promują zarówno zachowania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów, właściwe postępowanie z odpadami wytworzonymi, jak i produkty wytworzone z materiałów odpadowych. Dużym problemem jest nieprawidłowe zagospodarowywanie odpadów komunalnych przez mieszkańców województwa podkarpackiego, m.in. porzucanie odpadów na nielegalnych składowiskach, spalanie ich w kotłowniach i piecach. Zachowania te wiążą się z ogromnym zagrożeniem dla środowiska i wynikają często z niewiedzy i chęci zaoszczędzenia pieniędzy.
EN
The article presented an analysis of the current state of waste management in the region Subcarpathian. Shows the main sources of municipal waste generation in Podkarpacie, the percentage of waste segregated by weight of all waste produced in 2011-2013, the collection systems were presented. Used batteries are collected in special containers typically found in schools. In some municipalities of the province are collected, in some offices and shops, while overdue medicines in pharmacies, and sometimes when itinerant rebounds. Showing the processes of recovery and disposal of waste, methods of disposal of municipal waste and their disposal. Described installations for the recovery and disposal of waste. In the work presented quantitative forecast of changes of municipal waste each region Podkarpacie, objectives and lines of action in waste management in the future. In the group of municipal waste to the most important measures intending to reduce the generation of waste and its impact on the environment should be intensified information and educational activities that promote the conservation of the region,s population wishing to waste prevention and appropriate treatment of waste produced and promotion of products made from waste materials for by appropriate promotional activities and education. The big problem is the development of the Subcarpathian province of municipal waste by the residents themselves. Abandonment of waste should be distinguished from illegal landfills and incineration in boiler and furnaces. Such behavior associated with a huge threat to the environment and is often due to ignorance and the desire to save money.
PL
Problem jakości środowiska zamieszkania jest zagadnieniem aktualnym, którego znaczenie dostrzegane będzie także w przyszłości. Wynika to po części z narastających zagrożeń jakie towarzyszą miastom podążającym za postępem. Rozwój niesie ze sobą nowe możliwości, nadzieje na lepsze i wygodniejsze życie, ale z drugiej strony jest poważnym zagrożeniem dla nieodnawialnych zasobów przyrodniczych. Dziś jesteśmy świadkami ocieplającego się klimatu, coraz większego skażenia powietrza i wody. Rośnie także zachorowalność wywołana przeobrażeniami cywilizacyjnymi. W tej sytuacji prowadzenie badań nad oceną jakości środowiska mieszkaniowego współczesnego człowieka jest niezwykle ważne. W pracy zaprezentowana zostanie metoda oceny obszarów mieszkaniowych na terenie Podkarpacia – regionu, którego atutem jest bogactwo zasobów przyrody, niskie skażenie powietrza i wody. Model oceny ma charakter interdyscyplinarny i wielokryterialny, przez co stwarza możliwość szerokiego spojrzenia na problematykę jakości środowiska mieszkaniowego, która wymaga kompleksowych analiz z pogranicza wielu dyscyplin naukowych. Do badań wykorzystano analizę urbanistyczną, analizy środowiskowe oraz analizy charakterystyczne dla geografii przestrzennej.
EN
The problem of the quality of the living environment is a current issue, the significance of which will be also perceived in the future. It is partially due to the increasing dangers that accompany the cities following progress. The development brings new opportunities, hopes for a better and more comfortable life, but on the other hand, it is a serious threat to the non-renewable natural resources. Today we are witnessing a warming climate, as well as air, soil and water pollution. The pace of life has increased along with the number of stressful situations. There is a growing incidence of diseases induced by civilizational transformations. In this context, research concerning evaluation of the quality of the residential environment is extremely important. This work presents method implemented for the evaluation of the residential areas in the region of Podkarpacie – region rich in natural resources, as well as low air and water pollution.
11
Content available remote Badania rozwoju energetycznego na Podkarpaciu
PL
W artykule prezentowano analizę rozwoju energetycznego na Podkarpaciu. Pokazano związek między rozwojem gospodarczym a ochroną środowiska. W prace prowadzone badania rozwoju energetycznego, ankietowanie respondentów różnego wieku i wykształcenia. Celem badania było ukazanie, czy człowiek wie, jak przedstawia się sytuacja wykorzystywania energii i wpływ jej zużycia na środowisko naturalne. Pytania miały na celu sprawdzenie wiedzy ankietowanych na temat odnawialnych źródeł energii oraz stosunek społeczeństwa do energii jądrowej. W artykule zestawiono pytania główne i szczegółowe. Według ankietowania ludzie wiedzą, że korzystanie z pierwotnych źródeł energii przyczynia się do degradacji środowiska. Istotne znaczenie ma zamiana tych źródeł na odnawialne źródła energii. Po przeprowadzeniu badania wysunięte zostały takie wnioski, jak te, że społeczeństwo zdaje sobie sprawę, że rozwój gospodarczy przyczynia się do zanieczyszczenia środowiska przez to, że produkując energię emitowane do atmosfery są szkodliwe pyły i gazy. Wzrasta zainteresowanie wprowadzaniem i rozwojem sektora odnawialnych źródeł energii. Większość respondentów jest za wprowadzeniem zmiany pierwotnych źródeł energii odnawialnymi. Znany jest społeczeństwu problem globalnego ocieplenia wynikający głównie z emisji CO2 do atmosfery. Respondenci korzystają z OZE do ogrzewania ciepłej wody użytkowej. Rynek energetyki słonecznej wg ankietowanych ma największe szanse rozwoju w Polsce. Większa edukacja nie tylko w szkołach przekonałyby społeczeństwo do korzystania z odnawialnych źródeł energii.
EN
The article presents an analysis of energy development has region of Podkarpacie. Showing the relationship between economic development and environmental protection. The research work carried out energy development, surveys respondents of different ages and education. The aim of the study was to show that the man knows how is the situation of energy use and the impact of consumption on the environment. Questions were aimed at checking the knowledge of respondents about renewable energy sources and the relationship societies to the nuclear energy. In the article main and detailed questions were compared. According to conducting a survey people know that using primitive energy sources is contributing to the environmental decay. A change of these sources has material meaning to renewable energy sources. After conducting research such requests were protruding, that the society realized that the economic development is contributing to the environmental pollution, because of that producing the energy to the atmosphere harmful dusts and gasses are being emitted. An interest in leading and the development of the sector of renewable energy sources is growing. The majority of respondents are in favor of introducing changes to the original sources of renewable energy. The issue of global warming, that results from CO2 emission is known to the public. Respondents use of renewable energy sources for heating hot water. Solar energy market by respondents is most likely development in Poland. Higher education not only in schools would have persuaded the public to the use of renewable energy sources.
PL
Celem pracy było przedstawienie wybranych dobrych praktyk, prowadzonych zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, oferowanych przez kwaterodawców oraz inne instytucje działające na Podkarpaciu, w celu zwiększenia atrakcyjności oferty turystycznej. Opisano wybrane przykłady turystyki zrównoważonej: bezpośrednio związanej z gospodarstwem rolnym (zagrody edukacyjne); aktywnej krajoznawczo-kulturowej, opartej na zasobach etnograficznych (skanseny, muzea w dworkach lub chałupach chłopskich) i sprzężonej z dziedzictwem przyrodniczym (ekomuzea); kulinarnej, promującej produkty oparte na lokalnych surowcach, często już zapomnianych (serwatka) lub mało popularnych (wołowina), oraz unikatowy produkt związany z astroturystyką. Z analizy asortymentu produktów turystycznych wynika, że w obliczu wzrastającej konkurencji sukcesywnie zwiększa się liczba ofert turystyki zrównoważonej, mająca nowatorski program, zgodny z oczekiwaniami świadomego klienta (np. zagrody edukacyjne, ekomuzea, astroturystyka, imprezy kulturalne promujące tradycyjne potrawy). W tworzenie zrównoważonego produktu turystycznego zaangażowanych jest wielu mieszkańców podkarpackich wsi, zrzeszonych w różnych organizacjach (np. Koła Gospodyń Wiejskich, Lokalne Grupy Działania) lub osoby indywidualne (np. właściciele gospodarstw agroturystycznych).
EN
The aim of this study was to present the selected good practices carried out in accordance with the principles of sustainable development of rural areas used by agro tourism farmers and other institutions operating in the Subcarpathian region in order to increase the attractiveness of tourism. Some examples of sustainable tourism are described: directly related to the farm (educational farm), active sightseeing and cultural resources based on ethnographic resources (open-air museums, country homes or peasant cottages) coupled with the natural heritage (Eco museums); culinary products based on local raw materials, often forgotten as whey or less common as beef and a unique product associated with astro-tourism. The analysis of tourism products showed that increasing competition is followed by gradually increasing number of innovative offers of sustainable tourism programme compatible with the expectations of a conscious customer (e.g. educational farms, eco museums, astrotourism, cultural events promoting traditional food). The creation of sustainable tourism product involves many of subcarpathian villagers associated in various organizations (e.g. Housewives Associations, Local Action Groups) or individuals (e.g. the owners of agro-tourism farms).
PL
Sprawnie funkcjonujący transport jest elementem bez którego niemożliwy jest rozwój i poprawne działanie systemu gospodarczego. Zależność ta jest ważna zarówno dla małego obszaru – regionu danego kraju, całego państwa jak i kontynentu. Od systemu transportowego wymaga się szeregu cech do których zaliczyć można: punktualność, elastyczność, niskie koszty i odpowiednio dużą przepustowość. W chwili obecnej główne zadania przewozowe na terenie Polski spoczywają na transporcie samochodowym. To stwierdzenie dotyczy również województwa podkarpackiego. Ograniczając się do obszaru wymienionego województwa postanowiono zbadać wybrane parametry ruchu na trasach pomiędzy określonymi miastami Podkarpacia. Do analizowanych parametrów ruchu drogowego zaliczono: prędkość średnią i chwilową na danej trasie, przebieg przyspieszeń i opóźnień oraz ich udział procentowy w badanym odcinku trasy. W badaniach uwzględniono przejazdy po różnego rodzaju drogach. Wzięto pod rozwagę drogi wojewódzkie i krajowe. W przypadku dróg krajowych uwzględniono istniejące odcinki autostrad. W ramach artykułu opisano również używany w badaniach system pomiarowy wykorzystujący technikę GPS.
EN
A well-functioning transport is an element without which any development and correct operation of the economic system are possible. This relationship is important both for a small area - the region of the country, all the country and the continent. A number of attributes which include: punctuality, flexibility, low cost and high bandwidth respectively are required from the transport system. At the moment the main tasks of transport in Poland rely on road transport . This statement also applies to the Subcarpathian province. Limited to the area of the above mentioned province one decided to examine selected parameters of traffic on routes between certain cities of the Subcarpathian region. The analyzed traffic parameters include: average and instantaneous speed on the route, trace of accelerations and decelerations and their percentage in the studied section of the route. The studies included travels at the various types of roads. There were taken into consideration provincial and national roads. In the case of national roads the existing sections of highways was taken into account.
PL
Celem pracy była analiza wielkości szkód wyrządzanych przez bobry w ujęciu strat materialnych oraz ujęciu ekonomicznym znajdującym odzwierciedlenie w kwotach wypłacanych odszkodowań z tytułu szkód. Badania prowadzono od 2003 do 2012 roku na Podkarpaciu. W podsumowaniu stwierdzono, że w obecnych uwarunkowaniach ekonomiczno-prawnych, najbardziej skutecznym rozwiązaniem wzrastającej problematyki szkód wyrządzanych przez bobry, a tym samym i potencjalnie rodzących się konfliktów społecznych na tym tle, wydaje się być zrównoważony poziom redukcji liczebności populacji w miejscach o wysokich wskaźnikach zagęszczeń poprzez odłów lub ewentualnie w drodze odstrzału.
EN
The aim of the study was to assess the diversity of the damages caused by beavers in various structures of ecosystems in terms of property damage and economic terms reflected in the amounts of compensation paid for damages. The study area included the Podkarpacie Province in 2003-2012. During the study period, there was an increase of damages in terms of the quantity and the amount of compensations paid, both in forest environments, agricultural lands, agricultural crops, as well as technical infrastructure facilities of hydraulic objects. The calculated structure of the damage severity in terms of the amount of compensation paid indicates that beavers made the most serious damages in the fish farms to the technical infrastructure facilities of hydraulic objects during the evaluation. The claims amounted to 34.7% of the total pool paid for such damages. The second largest beaver interactions in habitats were tree stands of younger age classes that have not yet developed the felling assortments, where the pool of compensation for damages was 27.5% of the total sum of claims paid. Damage to agricultural land in terms of both surface and amounts should be assessed as low, which also does not mean that they are insignificant for rural economy. The increase in damage caused by beavers in various structures of ecosystems should be directly linked with a rapidly growing population of this species, the increase of which during the study period in the country reached about 251%, and according to the inventory data from 2011, the population in the whole country was estimated for 78.1 thousand of individuals. The structure of the damage size in various sectors of the economy is directly associated with the beaver’s behavior and the range of prey.
PL
W pracy zaprezentowane zostały wyniki badań prowadzonych w trzech charakterystycznych obszarach Leska. W obszarze I (rynek), II wypełnionym współczesną, mało atrakcyjną zabudową wielorodzinną (bloki) i III stanowiącym obszar zabudowy jednorodzinnej (domy zlokalizowane w prywatnych ogrodach). Przeprowadzona analiza urbanistyczna miała na celu dokonanie oceny prozdrowotnych warunków środowiska zamieszkania. Przy ocenie tej wzięto pod uwagę elementy wspomagające zdrowie fizyczne mieszkańców, ich samopoczucie psychiczne oraz poczucie spójności społecznej.
EN
This paper presents the results of research carried out in three characteristic areas of Lesko, Poland: Area I (the market square); Area II filled with contemporary, rather unattractive multifamily buildings (blocks of flats); Area III making the zone of single-family objects (detached houses). The objective of this urban analysis was to evaluate healthpromoting conditions in the housing environment. Elements supporting its inhabitants’ physical fitness, their good frame of mind.
PL
W listopadzie 2012 r. zakończyła się długo oczekiwana przez mieszkańców Przemyśla budowa pierwszego fragmentu drogi obwodowej, zlokalizowanej w północno-wschodniej części miasta, w dolinie Sanu, w rejonie tzw. Bramy Przemyskiej. Obwodnica połączy drogę krajową nr 77 (ul. Krakowska) biegnącą w kierunku Rzeszowa i Krakowa z drogą krajową nr 28 (ul. Lwowska) zmierzającą w kierunku Lwowa.
EN
In November 2012, the construction of the first section of a bypass road, long awaited by the inhabitants of Przemyśl, was completed. The road is located in north-east part of the town, in the valley of the river San, in the vicinity of the so called „Przemyśl Gate”. It connects the national road no 77 (Krakowska street), in the direction of Rzeszów and Kraków, with the national road no 28 (Lwowska street), heading for Lwów
PL
Obecnie Podkarpacie jest wielkim placem budowy autostrady A4 prowadzącej do granicy z Ukrainą, mimo że budowa wyodrębnionych odcinków miała zakończyć się przed rozpoczęciem Euro 2012. Powódź, protesty podkarpackich samorządowców, prace archeologiczne, rozwiązanie kwestii ujęcia wody dla Łańcuta i pokonanie przeszkód związanych z ochroną żab to tylko niektóre problemy opóźniające budowę A4 na Podkarpaciu. Z czasem pojawiły się jeszcze większe trudności - problemy z wykonawcami. Wypowiedziane zostały umowy, konieczne były nowe przetargi.
EN
Currently Podkarpacie (Subcarpathia) is a large construction site of the A4 motorway, leading to the border with Ukraine, despite the fact that the construction was to be completed before the Euro 2012 championships. Flood, protests of Subcarpathian self-governments, archeological works, the solution of the problem of water supply system for Łańcut and overcoming obstacles connected with the protection of frogs - these are only a handful of problems that caused delays in the construction of A4 in Subcarpathia. With time greater difficulties arose - problems with subcontractors. The agreements were terminated and new tenders were needed.
PL
Niniejsza praca omawia zagadnienie rewaloryzacji zabytków na terenie małych miast Podkarpacia, które jest regionem o dużym zasobie cennych zabytków dziedzictwa kulturowego. Oprócz większych miast, takich jak Rzeszów, Przemyśl, Krosno, Przeworsk czy Jarosław, na terenie Podkarpacia istnieją także mniejsze ośrodki o równie bogatej tradycji i walorach kulturowych. W miastach tych niejednokrotnie znajdują się cenne obiekty o ponadprzeciętnych wartościach, które należy otaczać troską, a ich historię przekazywać lokalnym społecznościom. W publikacji zaprezentowano dwa przykłady obiektów zabytkowych, których rewaloryzacja przyniosła miastu wymierne korzyści w postaci podniesienia rangi najważniejszych obiektów w mieście, a także zaszczepienia świadomości i lokalnego patriotyzmu wśród jego mieszkańców. Omówione przykłady interwencji konserwatorskich dobudowy wieży do zabytkowego ratusza oraz rewaloryzacji budynku Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” pochodzą z Sieniawy, miasta położonego na terenie powiatu przeworskiego. Są one przykładem prawidłowej dbałości właścicieli i użytkowników obiektów zabytkowych o ich stan techniczny. Władze miasta oprócz obowiązku, jaki nakłada na nie jako na użytkowniku i właścicielu obiektu zabytkowego ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zwracają uwagę lokalnej społeczności na potencjał, tradycję i historię miasta, a także dążą do przywrócenia najważniejszym obiektom i przestrzeniom publicznym w mieście właściwego wyglądu i rangi. Należy mieć nadzieję, że także inne miasta Podkarpacia o bogatym zasobie dziedzictwa kulturowego wezmą przykład z działań realizowanych na rzecz ochrony i rewaloryzacji zabytków w Sieniawie.
EN
This article addresses the issue of monument revalorization in small towns of Podkarpacie which is a region with valuable cultural heritage. Besides larger cities such as Rzeszów, Przemyśl, Krosno, Przeworsk or Jarosław, in the area of Podkarpacie there also exist smaller towns with equally rich traditions and high cultural values. Those towns can frequently boast precious objects representing more than the average value, which should be taken care of, and their history popularized among local communities. The article presents two examples of historic buildings whose revalorization gave the town concrete benefits in the form of upgrading the rank of the most important objects, as well as instilling the awareness and local patriotism among its inhabitants. The examples of conservation interventions discussed below namely: addition of the tower to the historic town hall and revalorization of the building of The „Sokół” Gymnastic Association come from Sieniawa, a town located in the Przeworsk County. They represent proper care which owners and users of historic buildings should take about their technical condition. Apart from the obligation imposed on them as the user and owner of the historic object by the Heritage Protection Act, town authorities draw the attention of the local community to the potential, tradition and history of the town, as well as aim at restoring the crucial objects and public spaces in the town to their proper appearance and rank. It is to be hoped that other towns in Podkarpacie with rich cultural heritage will also imitate the activities geared towards heritage protection and revalorization which are currently realized in Sieniawa.
19
Content available remote Rozwój małej energetyki wodnej na Podkarpaciu
PL
W artykule przedstawiono ogólne informacje o zasobach wodnych w województwie podkarpackim, charakterystyki małej energetyki wodnej i rodzaje elektrowni, obliczenia turbiny wodnej, przybliżonej wartości rocznej produkcji energii i opłacalności inwestycji.
EN
The paper represents general information about water power in Podkarpatski region, characteristics of water power industry and types of power stations, water turbine designing, power cost estimate and investment warranty.
20
Content available remote Pierwsze realizacje stylu zakopiańskiego na Podkarpaciu
PL
Nurt zwany często stylem zakopiańskim zaczął się krystalizować u schyłku XIX wieku. W Polsce odwoływał się do motywów narodowych i rodzimych pierwiastków. Zakopane odkryte przez Tytusa Chałubińskiego stało się kolebką nowych projektów w architekturze i sztuce. Mało do tej pory znane są projekty i realizacje w stylu zakopiańskim na Podkarpaciu. W związku z tym autorzy podjęli się próby przebadania i omówienia reprezentatywnych a zarazem kilku obiektów wybudowanych w tym stylu. Do badań wybrano obiekty o różnym programie funkcjonalno-przestrzennym co daje spojrzenie na skalę współpracy architektów i mecenasów. Dokonano analiz ustrojów, form i detali architektonicznych obiektów: domu w Przemyślu ul. Tatarska 26, kościoła pw. MBŚ w Miękiszu Nowym, budynku Gimnazjum Żeńskiego im. Królowej Jadwigi w Jarosławiu oraz plebani w Dydni. Wskazano również i inne realizacje, które zostały objęte badaniami. Przywołani zostali architekci, którzy zafascynowali się nowym nurtem. Kolejne dzieła architektoniczne omawiane będą sukcesywnie, być może powstanie oddzielne opracowanie poświęcono tej tematyce.
EN
Trend, frequently called Zakopianian style, came into being in late XIX century. In Poland, it referred to native motives. Zakopane discovered by Tytus Chałubiński became the center of new projects in architecture and art. However, we barely know projects and realizations of Zakopianian style in Podkarpacie. Therefore, authors try to research and discuss some representative structures and buildings built in that style.
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.