Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 177

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 9 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  Miocene
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 9 next fast forward last
1
Content available remote Wpływ zailenia na wartości parametrów sprężystych w osadach miocenu
PL
Parametry sprężyste minerałów ilastych są słabo rozpoznane głównie z powodu niewielkich rozmiarów ziaren tych minerałów i trudności w wyizolowaniu pojedynczych kryształów tak, aby pomierzyć ich własności akustyczne. Do tej pory własności sprężyste minerałów ilastych określano za pomocą obliczeń teoretycznych lub przez połączenie wyników badań eksperymentalnych i obliczeń teoretycznych. Celem artykułu było określenie wpływu zawartości minerałów ilastych na wartości prędkości fali P oraz fali S. Jak wiadomo, wartości parametrów sprężystych ściśle zależą od porowatości. Jednak niebagatelny wpływ na te wartości ma także zawartość minerałów ilastych. W badanym ośrodku do głównych minerałów ilastych zaliczamy: illit (25–30%), minerały mieszanopakietowe illit/smektyt (5–10%) oraz kaolinit (0,5–1,3%). Występują także krzemiany warstwowe w postaci chlorytu (2–9%). Pierwszym etapem pracy było przeprowadzenie badań laboratoryjnych na dziewięciu próbkach pochodzących z osadów miocenu z profilu odwiertu R-1. Pomiary zawartości poszczególnych minerałów wykonano metodą spektroskopii w podczerwieni FTIR (Fourier-transform infrared spectroscopy) za pomocą przystawki ATR (attenuated total reflectance). Ponadto przeprowadzono pomiary prędkości fali P i fali S. Z uwagi na wysoką kruchość badanych próbek pomiary prędkości wykonano w warunkach statycznych. Na podstawie otrzymanych prędkości policzono wartości modułów sprężystości. W oparciu o pomierzone parametry zbudowano model mineralogiczny oraz wyliczono porowatość. Pomierzone statyczne wartości prędkości fal P i S przeliczono do wartości dynamicznych. Korzystając ze wzoru Castagny, obliczono wartości prędkości fali S. Finalnym etapem pracy było określenie zależności pomiędzy zawartością minerałów ilastych a wartościami prędkości fali P, prędkością fali S oraz modułami sprężystości: modułem Younga i modułem sprężystości objętościowej. Przedstawiono także zależność prędkości fali P od wartości prędkości fali S dla różnych zakresów zawartości materii ilastej przy wykorzystaniu modelu Greenberga–Castagny dla utworów piaszczysto-ilastych.
EN
The elastic parameters of clay minerals are poorly recognized mainly due to the small size of clay minerals and the difficulty in isolating individual crystals to measure their acoustic properties. So far the effective elastic properties of clays have been derived either by theoretical computation, or by a combination of theoretical and experimental investigations on clay mixtures. The aim of the article was to determine the effect of clay mineral content on the values of P-wave velocity and S-wave velocity. In the research area, the main clay minerals are: illite (25–30%), interstratified clay minerals illite/smectite (5–10%) and kaolinite (0.5–1.3%). There are also silicates present in the formation in the form of chlorite (2–9%). The first stage of the work consisted in laboratory tests on nine samples from Miocene deposits from the R-1 well. The FTIR (Fourier Transformed Infrared Spectroscopy) was used to measure the content of individual minerals using ATR (Attenuated Total Reflectace) technique. In addition, P- and S-waves velocity measurements were performed. Due to the high brittleness of the tested samples, the velocity measurements were performed under static conditions. The values of the elastic modulus were calculated based on measured velocities. The mineralogical model was built and calibrated based on the measured clay content and porosity was calculated. As is well known, the values of elastic parameters are closely related to the porosity. However, the content of clay minerals also has a considerable impact on the values of elastic parameters. Static values of P-wave and S-wave velocity were converted to dynamic values. Using the Castagna formula, the values of S-wave velocity were calculated. The final stage of the work consisted in determining the relationship between the clay mineral content and P-wave velocity values, S-wave velocity and elastic moduli: the Young modulus, the bulk modulus. The relationship between P-wave velocity and S-wave velocity for different ranges of clay content was presented using the Greenberg–Castagna model for clastic silicate rocks.
PL
Badania zostały przeprowadzone na siedmiu próbkach skał mioceńskich pobranych z rdzenia wiertniczego. Wybrany materiał reprezentował piaskowce, mułowce oraz iłowce. Głównym celem pracy było wydzielenie frakcji pylastej (silt) i określenie jej wpływu na poziom radioaktywności skał miocenu zapadliska przedkarpackiego. W badaniach została wykorzystana metoda wydzielania frakcji pylastej opracowana w Zakładzie Geofizyki Wiertniczej INiG – PIB. Do określenia wielkości siltu wykorzystano klasyfikację Wentwortha, przyjmując jego zakres od 4 µm do 63 µm. Wytypowany materiał skalny przygotowywany był wieloetapowo z zastosowaniem metod zamrażania, przesiewania, wirowania i sedymentacji. W celu określenia typu skał i ich własności wykonano badania pomocnicze, w tym analizy mineralogiczne XRD, chemiczne XRF oraz pomiary gęstości właściwej. Dla określenia zawartości naturalnych pierwiastków promieniotwórczych przeprowadzono szereg badań radiometrycznych. Analizy wykonano na niewielkiej liczbie prób z powodu ich długotrwałego przygotowywania oraz ograniczonej dostępności materiału. Wiarygodne wyznaczenie parametrów poszczególnych frakcji ziarnowych wymagało weryfikacji i udoskonalenia zastosowanych metod badawczych. Pomiary radiometryczne określające naturalną zawartość potasu 40K, uranu 238U oraz toru 232Th wykonano w aparaturze RT-50, wyposażonej w trzycalowy kryształ NaI(Tl). W pierwszej kolejności przeprowadzono standardowe analizy wysuszonych i skruszonych próbek iłowców, mułowców i piaskowców mioceńskich. Kolejne pomiary wykonano na wydzielonej frakcji siltowej oraz – w przypadku jednej próbki – także na pozostałych frakcjach (ilastej i piaszczystej). W tym wypadku analizy prowadzone były wielokrotnie z zastosowaniem nowej procedury umożliwiającej wyznaczenie pierwiastków promieniotwórczych w próbkach o niskiej masie. Wyniki pracy pozwoliły na przybliżone określenie naturalnej promieniotwórczości gamma frakcji pylastej (siltu). Istotnym wnioskiem z pracy jest to, że sam silt nie jest bardziej promieniotwórczy od pozostałych składników skały. W pracy podjęto również próbę określenia wpływu zawartości minerałów ciężkich na naturalną promieniotwórczość badanych skał. W tym celu z próbek skał odseparowano minerały o gęstości powyżej 2,85 g/cm3 i ponownie przeprowadzono serię analiz. Otrzymane wyniki były minimalnie zaniżone, jednak na tyle zbliżone do uzyskanych na próbkach przed separacją, że można wyciągnąć wniosek o braku wpływu minerałów ciężkich na całkowitą radioaktywność skał w badanym rejonie.
EN
The research was performed on seven samples of Miocene rocks collected from the core. The selected material was represented by sandstones, mudstones and claystones. The main goal of the work was to separate the silt fraction and to determine its impact on the level of radioactivity of the Miocene rocks of the Carpathian Foredeep. In this study, the silt fraction separation method developed in the Well Logging Department of INiG – PIB was used. Wentworth classification was used to determine the size of the silt, assuming its range from 4 to 63 µm. The selected rock material was prepared in several stages using the methods of freezing, sieving, centrifugation and sedimentation. Additional tests, including mineralogical XRD, chemical XRF and matrix density measurements were performed to determine the rock types and their properties. A number of radiometric tests were performed to determine the content of natural radioactive elements. The analyses were carried out on a small number of tests because of their long preparation and limited material availability. Reliable determination of the parameters of individual grain fractions required verification and improvement of the applied research methods. Radiometric measurements determining the natural content of potassium 40K, uranium 238U and thorium 232Th were carried out in the RT-50 equipped with a three-inch NaI(Tl) crystal. In the first place, standard analyses were conducted for dried and crushed samples of Miocene claystones, mudstones and sandstones. Further measurements were made on the separated silt fraction and in the case of one sample, also on the remaining fractions (clay and sand). In this case, the analyses were carried out repeatedly using a new procedure enabling the determination of radioactive elements in low-mass samples. The results of the work allowed approximate determination of the natural gamma radioactivity of the silt. An important conclusion is that, silt is no more radioactive than the other components of the rock. This paper also attempted the estimation of the impact of heavy mineral content on the natural radioactivity of the Miocene rocks. For tests purpose, minerals with a density above 2.85 g/cm3 were separated from the rock samples and a series of analyses were carried out once again. The obtained results were minimally understated but close enough to the samples before separation. It can be concluded that the heavy minerals in the tested samples do not affect the total radioactivity of the rocks in the research area.
PL
Obszar badań położony jest w rejonie centralnej części zapadliska przedkarpackiego, około 12 km na południe od północnego brzegu Karpat. W podłożu miocenu autochtonicznego zalegają węglanowe utwory mezozoiku (kredy górnej i jury górnej), a w jego nadkładzie występują utwory miocenu allochtonicznego oraz utwory fliszowe jednostek karpackich. Główny element strukturalny, z którym związana jest akumulacja gazu, ograniczony jest od strony północnej regionalną płaszczyzną dyslokacji. Omawiany obszar od kilkudziesię- ciu lat stanowi przedmiot intensywnych badań geologicznych, geofizycznych i prac wiertniczych, czego efektem było odkrycie kilku złóż gazu ziemnego i ropy naftowej. W obszarze badań i jego sąsiedztwie wykonano dotychczas szereg prac sejsmicznych, które pozwoliły na lepsze rozpoznanie budowy geologicznej. Skomplikowana budowa geologiczna związana z nasunięciem Karpat nie zawsze pozwala na jednoznaczną ocenę materiału sejsmicznego, szczególnie w przykarpackiej strefie zapadliska przedkarpackiego. Duża zmienność litofacjalna utworów miocenu ma związek z molasowym typem sedymentacji. Zasadniczym celem artykułu jest wykazanie możliwości wykorzystania wyników otworowych pomiarów geofizycznych do przedstawienia ilościowej i statystycznej zmienności analizowanych wartości pomiarowych. Otrzymane wyniki posłużyły do skonstruowania map zmienności litologicznej, wykresów zapiaszczenia, przekroju geologicznego i przeprowadzenia analizy statystycznej. W trakcie realizacji tematu wykonano korelację międzyotworową dla wybranych odwiertów, co pozwoliło na rozpoznanie facjalne utworów miocenu, który rozwinięty jest w facji ilasto-mułowcowej, z większym lub mniejszym udziałem piaskowców.
EN
The research area is located in the central part of the Carpathian Foredeep, about 12 km south of the northern bank of the Carpathians. The Mesozoic (Upper Cretaceous and Upper Jurassic) carbonate complex is located in the autochthonous Miocene basement. The upper stage is composed of the allochtonic Miocene sediments and flysch deposits belonging to the Carpathian units. The main structural element, to which the gas accumulation pertains, is limited from the north by a regional dislocation zone. The area in question has been the subject of intensive geological and geophysical research as well as drilling works for several decades, which resulted in the discovery of several deposits of natural gas and crude oil. A series of seismic works have been carried out so far in the research area and its vicinity, which allowed for better recognition of the geological structure. The complexity of the geological structure associated with the Carpathian overthrust does not always provide an accurate assessment of the seismic data, especially in the part of the Carpathian Foredeep which is located below the Carpathian overthrust. The high lithofacial variability of the Miocene deposits is related to the molasse type of sedimentation. The main aim of the article is to demonstrate the possibility of using the interpretation of well geophysical measurements to illustrate the quantitative and statistical variability of analysed values. The obtained results were used to construct maps of lithological variability, sand content graphs, geological cross-sections as well as statistical analysis. In the progress of the project, a well correlation was carried out for selected boreholes, which allowed for the facial recognition of the Miocene formations, which are developed especially in clay and silt facies with a diversified proportion of sandstones.
EN
The present study focuses on alternative methods of exploiting lignite in comparison to conventional opencast mining and combustion in power plants for the generation of electricity. In Poland, opencast lignite pits cover large areas, creating social and environmental conflicts. In order to stabilise the production level of electricity and reduce the negative effects of opencast mining, alternative ways of exploiting lignite are suggested, one of these being underground gasification in situ. The Złoczew lignite deposit, which will most likely be exploited in the near future, provides an opportunity to discuss the unconventional method of underground coal gasification (UCG). On the basis of technological and geological criteria that have been established to determine the suitability of Polish lignite for underground gasification, resources to be used this way have been estimated. Through gasification, over 15 million tonnes of lignite can be utilised, which is about 2.5 per cent of resources of the Złoczew deposit intended for opencast mining. With this in mind, we suggest to take action by starting a pilot installation, to be followed by a commercial one for underground gasification after completion of superficial mining. Naturally, any future application of this method will be preceded by assessment of geological conditions at the Złoczew opencast pit.
5
Content available remote Polskie mołdawity : obecny stan wiedzy i perspektywy nowych znalezisk
EN
The first Polish moldavites were discovered in 2012. This paper is a summary of the distribution and inventory of these Polish tektites. Up to the present, 28 moldavites have been described from seven different sandpits. These moldavites were deposited in the upper Miocene fluvial deposits of the Gozdnica Formation, as well as in the Pleistocene river terraces. Apart from a typical bottle green colour, moldavites also have other diagnostics features for this class of tektites, such as the presence of bubbles, inclusions oflechatelierite, as well as the same, homogeneous chemical composition. Fluvial redeposition was interpreted as the main process which determined moldavite distribution. Despite the most recent find of one moldavite specimen in Bielawy, all of these specimens indicate both Lusatian as well as sub-strewn Czech fields as their supply area.
6
Content available remote Badania geologii złóż węgla brunatnego w Państwowym Instytucie Geologicznym
EN
The PGI research of lignite was primarily focused in the area of eastern Poland. An extensive research of the lignite deposit geology mmediately after the end of World War II led to numerous discoveries of large lignite deposits, including some of the biggest in Europe (Legnica, Bełchatów, Poznań Tectonic Trough). The data collected during exploration and prospection of lignite deposits made possible to elaborate stratigraphy (litho- and palynostratigraphy) of Paleogene/Neogene lignite-bearing association on the Polish Lowlands and prepare its detail correlation with the stratigraphic schemes of East Germany. Sedimentological studies of lignite-bearing association led to the definition of basic types of lignite-bearing facies, related to sedimentary conditions in different zones of alluvial sedimentary basins. They also allowed the establishment of relationships between lignite-bearing sedimentation and tectonic evolution of the lignite basins in tectonic depressions and cups of salt domes. Recently, the impact of climate change on the development of brown coal sediments has been subject to study and the critical thermal conditions for the most intense anthracogenesis in the Polish Lowlands, which took place in Miocene, were defined.
EN
Salt deposits in the Wieliczka area (Wieliczka Salt Deposit – WSD) in southern Poland comprise salt-rich strata belonging to an evaporite succession that originated in the Carpathian Foredeep basin in the Middle Miocene Badenian (Serravallian) times, ca 13.81–13.45 Ma. Although they have been mined since the 13th century and decades of investigations provided abundant data on their origin and structure, some aspects of their geological evolution are still not fully understood. This study presents current concepts on the lithostratigraphy and tectonics of the WSD. The salt-bearing facies developed near to the southern basin margin, delineated by the Carpathian orogenic front. Such a location triggered the redeposition of sediments and gravity-driven deformation followed by tectonic deformation related to the forelandward advancement of the Carpathian thrusts. As a result, the WSD consists of folds and slices composed of two main salt members: (1) the stratified salt member, with intercalating salt, sulphates and siliciclastics, and (2) the boulder salt member, built of clays with large, isolated blocks of salt. The stratified member contains abundant meso-scale tectonic structures recording the soft-sediment deformation and deformation related to the northward tectonic push exerted by the advancing Carpathian thrust wedge. The boulder member originated due to the syntectonic erosion of evaporites along the basin margins and their redeposition during progressive northward migration of the Carpathian front. Recent interpretations of seismic data imply that the WSD constitutes the core of a triangle zone developed at the contact of the Carpathian orogenic wedge with the backthrust-displaced foredeep sedimentary fill. Meso-scale examples of sedimentary and tectonic structures in the salt-bearing succession exposed in the underground Wieliczka Salt Mine are described and their formation modes discussed.
EN
The succession of bioevents in planktonic foraminifer and calcareous nannoplankton communities is reviewed and summarized for the Carpathian Foredeep and northern Pannonian Basin in the time interval between ~16 and 13.5 Ma. This succession can be subdivided into three principal intervals: (1) an interval with rare Praeorbulina sicana and P. glomerosa. It was characterized by a limited immigration of index taxa linked to the lack of a warm surface water layer in the Central Paratethys. This interval can be correlated with the first Badenian transgression near the Burdigalian/Langhian boundary. The rare occurrence of biostratigraphical markers does not allow its precise dating and interregional correlation; (2) a brief interval of the first occurrences of Praeorbulina circularis, Orbulina suturalis and Helicosphaera waltrans. This can be related to the formation of a warm surface water layer suitable for the survival of orbulinas and praeorbulinas and a change from estuarine to anti-estuarine circulation. This interval can be correlated with the second Badenian transgression, which, however, was not isochronous over the area as inferred from different successions of these first occurrences; (3) a limited appearance of new index taxa in the Central Paratethys prior to the Wielician Salinity Crisis. This time interval was characterized by increased seasonality and salinity oscillations followed by climate cooling. A “reverse” migration of the stress-tolerant species Helicosphaera walbersdorfensis from the Central Paratethys to the Mediterranean is suggested. Several local bioevents with limited stratigraphic correlation potential have been recognized in this interval.
EN
The early Badenian interval in the Central Paratethys realm is characterized by a major marine transgression into the Pannonian and Carpathian Foredeep basins. In the western part of the Polish Carpathian Foredeep, Badenian sedimentation started generally with conglomerates (Dębowiec Formation) passing into a thick succession of claystones and mudstones with rare sandstone interbeds (Skawina Formation). Profiles containing a full sequence of lower Badenian strata are relatively rare, and are mainly known from boreholes. In this paper, we present new results on samples taken from such a borehole (Kaczyce K2/07) located near the town of Cieszyn. We focus on reconstructing the chronology of the lower Badenian marine sediments at the beginning of the transgression in the Carpathian Foredeep (lower Skawina Fm.) using radio-isotopic dating (40Ar/39Ar) of a volcanoclastic layer (tuff and tuffite) and biostratigraphy of calcareous nannoplankton and foraminifera.The weighted mean 40Ar/39Ar age for sanidine separates from the tuff provided an age of 14.27 ± 0.03 Ma. This age is consistent with the NN5 and MNN5a nannofossil zones determined in this study. Our foraminiferal assemblages show that the basal beds of the Skawina Formation up to the tuffites correspond to the Orbulina suturalis–Praeorbulina glomerosa Zone (according to Cicha et al., 1975) and cover the interval of the Lower Lagenidae Zone–lowermost Upper Lagenidae Zone (Grill, 1941). The petrographic data from the tuffite allow correlation of the tuffite from the Kaczyce K2/07 borehole to the level of the Chełmek Tuffite Bed (Alexandrowicz, 1997) providing a regional correlation horizon for future studies.
EN
The Neogene sedimentary succession of the Orava-Nowy Targ Basin directly overlies the Central Carpathian Paleogene Basin deposits, the Magura Unit, and the Pieniny Klippen Belt. It provides an excellent geological record that postdates the main Mesoalpine structural and geomorphological processes in the Western Carpathians. Sedimentological, petrographical and geochronological investigations have allowed forthe re-examination of pyroclastic material, zircon dating, and a discussion on the relation of the Orava-Nowy Targ Basin to the exhumation of the Tatra Massif. The Bystry Stream succession is composed of NNW-inclined freshwater siltstones, sandstones and conglomerates. A few small, sometimes discontinuous, light grey intercalations of pyroclastic deposits and a single 1-2 m thick tuffite layer occur in the upper part of the succession. The tuffite contains an admixture of organic matter and siliciclastic grains (e.g., mica), suggesting that the volcanic ash fall was accompanied by normal deposition from weak currents. Sedimentation of deposits of the Bystry Stream succession took place in terrestrial settings, predominantly on floodplains and in rivers, in the vicinity of a hilly area supplying the basin with eroded material. The age of the tuffite layer from the Bystry Stream succession was determined at 11.87 +0.12/-0.24 Ma. The source of volcanogenic material in the tuffite was probably volcanic activity in the Inner Carpathians-Pannonian region, where effusive and volcanoclastic sillca-rich rocks were being produced by extrusive and explosive activity ~12 Ma. Obtained result connects the development of the Orava-Nowy Targ Basin at ~12 Ma with the late stage of the main episode of the Tatra Massif exhumation between ~22-10 Ma.
11
Content available remote Osady glifu krewasowego z miocenu Polski środkowej w okolicach Konina
EN
The paper presents results of a study of crevasse splay deposits from the Miocene of central Poland near Konin. These mineral deposits occur within the 1st Middle-Polish lignite seam of Middle Miocene age, which is exploited from the Tomislawice lignite opencast mine. They consist of fine-grained sands with an admixture of plant detritus at the top and bottom layers, where the muddy-sandy clasts are present. The investigated crevasse splay deposits are predominantly massive or horizontally stratified, and they occasionally reveal small- to large-scale (planar, trough and ripple) cross-stratification. Thus, they are interpreted as representing dense gravity flows, sheet flows, and channelized flows of variable energy. The crevasse splay was formed subaerially during sudden flood conditions on the floodplain covered by a low-lying mire with predominant herbaceous vegetation. The description of the crevasse splay deposits from the Miocene of central Poland can be helpful in better understanding the sedimentation conditions of relatively thick lignite seams.
12
Content available remote Sekwencje depozycyjne w utworach miocenu autochtonicznego w rejonie Brzeska
PL
Stratygrafia sekwencji jest multikompontentowym narzędziem służącym do odwzorowywania architektury depozycyjnej, środowisk sedymentacji, litofacji i ich przestrzennego rozmieszczenia. Podstawową jednostką wyróżnianą w tej metodzie jest sekwencja depozycyjna, definiowana jako genetyczne następstwo powiązanych ze sobą warstw, ograniczone w spągu i stropie poprzez subaeralne niezgodności lub ich korelatywne zgodności (granic sekwencji), które są wynikiem zmian względnego poziomu morza, towarzyszących wypełnianiu basenów sedymentacyjnych. Przedstawiona próba interpretacji materiałów sejsmicznych, obejmująca mioceńską sukcesję nadewaporatową w rejonie Brzeska, na podstawie założeń tej metodyki i przy wykorzystaniu pomiarów geofizyki otworowej i ich wzajemnym dowiązaniu, pozwoliła na zidentyfikowanie 11 granic sekwencji (SB) i 9 powierzchni maksimum zalewu (MFS). W obrębie tych sekwencji, w zapisie sejsmicznym, karotażowym i w oparciu o dane literaturowe, zinterpretowano elementy architektury depozycyjnej zdominowane litofacją piaskowcową, deponowaną głównie w trakcie niskiego stanu WMP. Zostały one zinterpretowane jako nasypy przyujściowe/bary piaszczyste oraz fragmenty wciętych dolin w strefie szelfu.
EN
Sequence stratigraphy is a multi-component tool for mapping the depositional architecture, sedimentary environments, lithofacies and their spatial distribution. The basic unit of distinction in this method is a depositional sequence, defined as a genetic consequence of interconnected layers, limited in the bottom and top by unconformities or corelative conformities (sequences borders). They are the result of changes in relative sea level that accompanies filling sedimentary basins. The study area included upper Badenian-lower Sarmatian (Miocen) strata in the region of Brzesko. Methodology used in conjunction with well logs and geological data allowed identification in the seismic 11 sequence boundaries (SB) and 9 of the maximum flooding surface (MFS). Within the sequence the elements of depositional architecture were interpreted. They were dominated by sandstone facies that had been deposited mainly during the low state of relative sea level.
EN
Different diagenetic environments have been recognized in the Early Miocene carbonate platform of Musayr Formation in the Red Sea rift area. Early marine diagenesis includes micritisation that occurs as thin envelope around skeletal and non-skeletal grains in low-energy mud dominated facies and isopachous fibrous calcite in high-energy grain-dominated facies. Pervasive meteoric water diagenesis resulted in cementation of the carbonates by coarse-crystalline blocky-drusy calcite and meniscus cements. Depletion of oxygen (avg. –9.08‰), carbon (avg. –1.6‰) isotopes and trace elements concentrations (avg. values of Fe: 1387 ppm; Mn: 1444 ppm; Sr: 419 ppm; Na: 1194 ppm) in conjunction with negative correlation between Mn2+ and oxygen isotope data suggest variable degrees of fluid-rock interactions and pervasive meteoric diagenesis. The formation of meteoric diagenesis in the Musayr Formation can be explained by two subsequent mechanisms: (1) the presence of meteoric lenses during the time of deposition might have been associated with active freshwater input from the hinterland (NE) due to fall in the relative sea level; (2) later uplift episode during Plio-Pleistocene may have also contributed to the pervasive meteoric diagenetic alterations of the carbonates of the Musayr Formation. The first mechanism is supported by the cement stratigraphy where the blocky-drusy cements postdate the meniscus cement. The latter mechanism seems to have more pronounced effect on the alteration of Musayr carbonate sequence by observing the occurence of late cements such as blocky calcite in most of the samples. The impact of meteoric diagenesis on the studied samples suggest that dissolution is less severe than cementation, hence the visible porosity is very low. Understanding the timing of meteoric diagenesis provides useful information about the reservoir quality distribution in syn-rift carbonate sequences.
EN
The Badenian Salinity Crisis took place at the early/late Badenian boundary and resulted in massive chemical sedimentation in the central Paratethys. The evaporating basin of the northern Carpathian Foredeep left behind gypsum and halite deposits tens of meters thick. As a very good medium for preservation, these evaporites are a fine source of diversified terrestrial palynomorphs. Plant communities reconstructed on the basis of both palynological analysis of sediments from the Bochnia and Wieliczka salt mines, as well as previously published studies from different localities within the evaporite basin, reveal the presence of wetland and mesic environments along the coasts of the northern part of the central Paratethys during the evaporative event. Among the most important taxa are Engelhardia, Ericaceae, Fagus, Liquidambar, Quercus, Taxodium/Glyptostrobus, Tricolporopollenites pseudocingulum, and Ulmus. The most characteristic feature of the palynofloras studied is the large amount (up to even 50%) of Ericaceae pollen in the spectra. Taxa representing a warm-temperate climate predominate in the palynofloras examined; however, representatives of a tropical/subtropical climate (i.a. Mastixiaceae) are also present. The presence of plant communities associated with wetland areas shows that the climate remained humid.
EN
In this article, the most recent moldavite discoveries in Poland and their host sediments are characterised and discussed. They were discovered at Lasów, located about 8 km north of Zgorzelec (Poland) and Görlitz (Germany), about 700 m from the Polish-German border, close to the Lusatian Neisse (Nysa) River. The tektites were collected from Vistulian (Wiechselian) glacial age sand and gravel of a closed quarry pit, associated with the river terraces. In the Lasów area, the moldavite-bearing sediments are Pleistocene in age and represent Lusatian Neisse terrace deposits. They were redeposited from the upper part of the drainage basin of the Lusatian Neisse, probably washed out from the Miocene sediments that filled the Zittau Depression, the Berzdorf–Radomierzyce Depression, the Višňová Depression and the tectonically uplifted Izera Mts. and Działoszyn Depression. The erosion of Miocene deposit occured on a large scale in the uplifted foothills of the Upper Miocene Izera, Lusatia and Kaczawa complexes. The sediment cover was removed from the Działoszyn Depression. The drainage basin of the Lusatian Neisse is the area where moldavites were formed by the Nördlinger Ries impact. The source area of moldavite is the same for the Miocene deposits around Gozdnica, as well as for the Pleistocene sediments at Lasów.
PL
Delty krawędzi szelfu, jako efekt spadku względnego poziomu morza (tzw. wymuszonej regresji) [7], wiążą się z progradacją facji osadowych w kierunku centrum basenu [6] i są przedmiotem zainteresowania poszukiwań naftowych ze względu na tworzenie się w takich warunkach dobrych kolektorów i pułapek złożowych [2, 7]. Przyczyną ich powstawania jest duża ilość transportowanego systemem fluwialnym i akumulowanego w strefie szelfu piasku oraz możliwość jego zachowania w obrębie wcinających się w obrębie szelfu dolin [2] i jego redepozycji do podnóża skłonu [2, 6]. Obecność takich warunków depozycji jest opisywana i dokumentowana bogato w literaturze (np. [2, 6, 8, 9]), jak i w obszarze zapadliska przedkarpackiego, w jego części zachodniej [4, 5, 7]. W rejonie badań (między Bochnią a Tarnowem), który częściowo obejmuje, ale też przesunięty jest nieco na wschód od obszaru opracowanego w cytowanych pracach, na materiałach sejsmicznych 2D i 3D (zdjęcie Kosiarnia – Maszkienice) widoczna jest wielkoskalowa forma o geometrii interpretowanej jako klinoform [1]. Odzwierciedla on aktywną strefę sedymentacji związaną z nasuwającymi się ku północy Karpatami [1, 3] i posiada nachylony ku północy stok przechodzący w równinę basenową [3]. Nasuwający się górotwór i towarzyszące temu zjawisku zmiany bazy erozyjnej wymuszały przesuwanie się progu progradacyjnego, czego następstwem było przemieszczanie się pasa facji przybrzeżnych w czasie. Taki progradacyjny charakter przesuwania się facji ku centrum basenu (i ku północy) wraz z sedymentacją coraz młodszych utworów jest dobrze widoczny w zapisie sejsmicznym. Jego trajektoria, wyinterpretowana w pracy Steela i Porębskiego [7] może być rzeczywistym ich położeniem w basenie, ale w połączeniu z interpretacją sejmiki 3D facje te nie muszą mieć charakteru ciągłych, zachowanych pasów przybrzeżnych z akumulacją piasku. Mogą stanowić również izolowane wypełnione wcięte doliny, zachowane w wyniku spadku WMP (zmiany położenia bazy erozyjnej). Piaskowce te zostały później przykryte przez facje ilaste związane ze wzrostu WPM. Obydwie interpretacje nie wykluczają się wzajemnie i należy w tej sytuacji rozpatrywać możliwość występowania dwóch rodzajów potencjalnych pułapek o charakterze stratygraficznym, co również sugerowali wcześniej wspomniani autorzy. Pułapkami mogą zatem być: 1) piaszczyste nasypy przybrzeżne o dużej lateralnej kontynuacji i 2) izolowane ciała piaszczyste, które można interpretować jako fragmenty wciętych dolin w szelfie. Przeprowadzona interpretacja materiałów sejsmicznych w oparciu o założenia metodyki identyfikacji sekwencji dyspozycyjnych (sensu exxonowskiego, [9]) z wykorzystaniem pomiarów geofizyki otworowej i ich wzajemnym dowiązaniu pozwoliło na zidentyfikowanie granic, którym nadano rangę granic sekwencji i powierzchni maksimum zalewu. W obrębie tych granic, a zasadniczo pomiędzy wyinterpretowanymi granicami sekwencji można identyfikować w zapisie sejsmicznym (i karotażowym) facje piaskowcowe. Generalnie podążają one za trajektorią progu progradacyjnego w kierunku coraz młodszych utworów i ku centrum basenu. Obecność kolektorów i nasyceń w ich obrębie została potwierdzona w strefie przykarpackiej. Podobnie w centralnej i północnej części basenu, w obszarze badań, gdzie zaobserwowano ślady węglowodorów, które mogą one mieć związek z rozwijającym się systemem deltowym i towarzyszącymi mu facjami piaszczystymi. Regionalne sejsmiczne przekroje korelacyjne i ich interpretacja potwierdza wcześniejsze poglądy, ale jednocześnie uzupełnia i pokazuje, w jaki sposób następuje przemieszczanie się aktywnej części czoła delty wraz z facjami piaskowcowymi. Część z nich może stanowić pozostałości wciętych i wypełnionych dolin. Wpływ na geometrię osadów mioceńskich w badanym rejonie ma również tektonika związana nasuwającymi się Karpatami, obecność u ich czoła tzw. jednostki zgłobickiej oraz morfologia podłoża i zazębianie się z systemem depozycyjnym wkraczającym do basenu mioceńskiego od północy.
EN
Shelf margin deltas, as a result of decrease of relative sea level, are the most efficient mechanism for transport of large volume of sand within delta and delta-fed submarine fans. The presence of conditions typical for this kind of deposition was described in the area of the Carpathian Foredeep (in front of active Carpathians margin). In the study area available geophysical data show a seismic clinoform that reflects deltaic shelf with offlap break, slope and basin floor. The seismic interpretation based on sequence stratigraphy methodology calibrated with gamma-ray logs allows to identify two kinds of reservoir facies (incised shelf valley fills and mouth bars) and their spatial distribution.
PL
Głównym celem prac opisanych w niniejszym artykule było przeprowadzenie analizy możliwości wykorzystania wybranych złóż gazowych zapadliska przedkarpackiego do konwersji na PMG. Ocena została wykonana dla złóż Tuligłowy – horyzont VIII i Jarosław – horyzonty C i D. Przydatność struktur złóż gazu ziemnego do konwersji na podziemny magazyn gazu oceniono pod kątem szczelności, strukturalnym, złożowym i ekonomicznym. Powyższe złoża spełniają wszystkie wymagane kryteria. Wstępna analiza geologiczno-złożowa wykazała, że w każdym z nich można wytworzyć podziemny magazyn gazu. Należy pamiętać, że przedstawiona analiza ma charakter szacunkowy, a ewentualna decyzja o konwersji tych złóż na PMG powinna zostać poprzedzona opracowaniem studium wykonalności.
EN
The main aim of this paper was to analyze the possibilities of using selected gas fields Foredeep to convert to UGS. The assessment was made for the submission of Tuligłowy horizon VIII and Jaroslaw horizon C and D. The suitability of natural gas structures to convert to an underground gas storage facility was rated for leaks, structural, and economic reserve sites. These deposits meet all the required criteria. Preliminary geological and reservoir analysis showed that in each of them can be produced an underground gas storage facility. Please note that the analysis is an estimate, and any decision to convert those deposits in the UGS should be preceded by a feasibility study.
EN
Often analyses of depositional environments from sparse data result in poor interpretation, especially in multipartite depositional settings such as the Niger Delta. For instance, differentiating channel sandstones, heteroliths and mudstones within proximal environments from those of distal facies is difficult if interpretations rely solely on well log signatures. Therefore, in order to achieve an effective and efficient interpretation of the depositional conditions of a given unit, integrated tools must be applied such as matching core descriptions with wireline log signature. In the present paper cores of three wells from the Coastal Swamp depositional belt of the Niger Delta are examined in order to achieve full understanding of the depositional environments. The well sections comprise cross-bedded sandstones, heteroliths (coastal and lower shoreface) and mudstones that were laid down in wave, river and tidal processes. Interpretations were made from each data set comprising gamma ray logs, described sedimentological cores showing sedimentary features and ichnological characteristics; these were integrated to define the depositional settings. Some portions from one of the well sections reveal a blocky gamma ray well log signature instead of a coarsening-upward trend that characterises a shoreface setting while in other wells the signatures for heteroliths at some sections are bell blocky in shaped rather than serrated. Besides, heteroliths and mudstones within the proximal facies and those of distal facies were difficult to distinguish solely on well log signatures. However, interpretation based on sedimentology and ichnology of cores from these facies was used to correct these inconsistencies. It follows that depositional environment interpretation (especially in multifarious depositional environments such as the Niger Delta) should ideally be made together with other raw data for accuracy and those based solely on well log signatures should be treated with caution.
EN
Brown coal and overlying sand strata from the Łukowa-4 borehole, located in the northeastern sector of the Carpathian Foredeep in Poland, were studied for palynology. These strata are underlain by Upper Eocene sands, and covered by Middle Miocene rocks. Coal beds yielded infrequent sporomorphs and freshwater algae Botryococcus. The presence of the latter indicates that these deposits accumulated in a freshwater environment whereas sporomorph assemblages point to the presence of mixed forests with a significant portion of thermophilous taxa. Age of the coal beds has been established based both on the presence of species that appear for the last time in the Early Oligocene, and on the similarity with sporomorph spectra from the Lower Oligocene of the Polish Lowlands. Overlying sands yielded marine dinoflagellate cysts, which point to a marine sedimentary setting, and frequent sporomorphs. The latter indicate the presence of mixed mesophytic forests, bush swamps, swamp forests, and riparian forests in the vicinity of lacustrine environments. Stratigraphic analysis of dinoflagellate cyst and sporomorph assemblages suggests that the sands accumulated in early stages of Miocene transgression in the Carpathian Foredeep in the latest Early–early Middle Miocene. Our climatic interpretation of the sporomorph spectra suggests that the climate during deposition of the strata was relatively warm, although less frequent thermophilous taxa recorded in the Miocene sands suggest a slightly cooler climate than that deducted from the spectra yielded by the underlying Lower Oligocene coal beds. Correlation of Lower Oligocene coal beds with neighbouring coeval marine sands suggests diverse morphological conditions in the Carpathian foreland at that time, partly covered by a sea, and partly emerged. A similar, morphologically diverse basement in the Carpathian foreland favoured accumulation of Lower Miocene phytogenic deposits. A similar stratigraphic position of both Lower Oligocene and Lower Miocene coal beds in the Carpathian Foredeep may result in a false correlation of these strata devoid of fossils, which are commonly regarded as Miocene.
EN
A section over 20 m thick of the basal Middle Miocene succession exposed at Lipowiec (Roztocze, SE Poland) was studied for palynology. Thirteen samples were collected from quartz and glauconitic-quartz sands and thin clay layers. Sand samples were barren but clay samples yielded dinoflagellate cysts. Their assemblages consist of reworked Paleogene specimens dominated by the Homotryblium floripes complex (H. floripes and morphologically similar H. plectilum and H. vallum). The presence of reworked Paleogene specimens indicates intense erosion of marine Paleogene strata during initial stages of the Middle Miocene transgression at Roztocze. Analysis of stratigraphical ranges of reworked dinoflagellate cysts and comparison with their occurrences in known epicontinental Paleogene sites of SE Poland suggest an Upper Eocene age of the washed-out strata. The taxonomic composition of the assemblages described suggests that the Upper Eocene deposits accumulated in a near-shore, lagoonal embayment characterized presumably by oligotrophic waters of slightly increased salinity. A high proportion of the Homotryblium floripes complex is also characteristic of reworked assemblages found in younger Miocene strata of neighbouring exposures in Roztocze, which indicates widespread Eocene lagoonal environments in this part of Roztocze. Coeval Eocene strata from the eastern part of Roztocze and from the Carpathian Foredeep show different taxonomic compositions suggesting varied sedimentary settings during Eocene transgression in this region. These differences reflect variable amounts of freshwater influence resulting in a range of environments that ranged from oligotrophic to brackish.
first rewind previous Strona / 9 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.