In recent years, priority has been given in the areas of waste management and environmental protection to measures aimed at maximizing the utilization of raw materials and products and minimizing the amount of waste generated. Advanced technologies also allow for the recovery of secondary raw materials from waste, which, in the case of mining and industrial waste that has been deposited in the past on heaps, dumps, and industrial landfills, enables effective protection of the mineral deposits’ resources and balanced management of them. The possibility of substituting raw materials with waste generated in the mining and processing sector is conditioned by economic factors, including above all the quantity and composition of the waste, as well as environmental factors, especially when disposal sites are incorporated into the landscape as valuable natural, cultural, or recreational objects. A SWOT/TOWS analysis can be one step in the decision-making process aimed at assessing their potential (economic and environmental). By systematizing information and considering the current state, this tool is used to analyze the strengths, weaknesses, opportunities, and threats of a planned project. This paper attempts to use SWOT/TOWS analysis as an instrument to help decide on a strategy for dealing with heaps, dumps, and industrial landfills and the waste accumulated on them. The use of SWOT/TOWS analysis in the process of preliminary assessment of two different courses of action allowed the identification of strengths and weaknesses (representing internal factors) as well as opportunities and threats (describing external factors) of the analyzed options. The SWOT/TOWS analysis carried out allowed an aggressive strategy to emerge for further action, for both management scenarios.
PL
W ostatnich latach priorytetem w obszarach gospodarki i ochrony środowiska są działania ukierunkowane na maksymalne wykorzystanie surowców i produktów oraz minimalizację ilości powstających odpadów. Zaawansowane technologie umożliwiają także odzysk surowców z odpadów, co w przypadku odpadów wydobywczych i przemysłowych, które w przeszłości zostały zdeponowane na hałdach, zwałowiskach i składowiskach, pozwala na skuteczną ochronę zasobów złóż kopalin i zbilansowane gospodarowanie nimi. Możliwość substytucji surowców naturalnych odpadami wytworzonymi w sektorze wydobywczym i przeróbczym warunkowana jest czynnikami ekonomicznymi, w tym przede wszystkim ilością i składem odpadów, a także czynnikami środowiskowymi, zwłaszcza gdy hałdy, zwałowiska, składowiska są wkomponowane w krajobraz jako cenne obiekty przyrodnicze, kulturowe lub rekreacyjne. Jednym z etapów procesu decyzyjnego ukierunkowanego na ocenę ich potencjału (ekonomicznego i środowiskowego) może być analiza SWOT/TOWS. Narzędzie to, systematyzując informacje i uwzględniając stan aktualny, wykorzystywane jest do analizy mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń związanych z planowanym przedsięwzięciem. W artykule podjęto próbę wykorzystania analizy SWOT/TOWS jako instrumentu wspomagającego decyzję o wyborze strategii postępowania w zakresie zagospodarowania hałd, zwałowisk i składowisk oraz nagromadzonych na nich odpadów. Wykorzystanie analizy SWOT/TOWS w procesie wstępnej oceny dwóch różnych kierunków działań pozwoliło na określenie mocnych i słabych stron (reprezentujących czynniki wewnętrzne) oraz szans i zagrożeń (opisujących czynniki zewnętrzne) analizowanych wariantów. Przeprowadzona analiza SWOT/TOWS pozwoliła na wyłonienie strategii agresywnej dla dalszych działań dla obu scenariuszy postępowania.
Odpady wydobywcze są to uboczne produkty powstające przy poszukiwaniu, wydobywaniu, fizycznej czy chemicznej przeróbce rud oraz innych kopalin. W 2017 roku odpady z grupy 01 stanowiły 60% odpadów wytwarzanych w Polsce ogółem. Według danych statystycznych około 92% odpadów powstających podczas eksploatacji oraz przeróbki węgla kamiennego jest wykorzystywana gospodarczo, z czego zaledwie 30% wykorzystywane jest przemysłowo, a prawie 70% do robót odtworzeniowych i rekultywacyjnych terenów zdegradowanych. Obecny trend w Unii Europejskiej mówi o przejściu z gospodarki linearnej do obiegu zamkniętego. Cel to zachować wartość dodaną zasobów w obrębie gospodarki między innymi poprzez ich ponowne wykorzystanie w sposób produktywny, eliminując tym samym odpady. Jedną z gałęzi przemysłowych, w której można zrealizować założenia Circular Economy jest górnictwo. Odpady wydobywcze mogą stanowić jedno ze źródeł minerałów antropologicznych, ponieważ są zaliczane do kruszyw alternatywnych. Uważa się, że złoża minerałów antropogenicznych stanowią zasób wartościowych surowców, gwarantujących wysoką jakość wytworzonych na ich bazie produktów. W artykule przedstawiono wyniki badań parametrów fizykochemicznych, wymywalność zanieczyszczeń oraz testu fitotoksyczność przeprowadzonych na wybranym odpadzie wydobywczym w kontekście zamknięcia obiegu.
EN
Mining wastes are by-products generated during search, excavation and processing, both physical and chemical, of ores and other minerals. In 2017, wastes from group 01 constituted 60% of total wastes produced in Poland. According to the statistical data, approximately 92% of the waste generated during the excavation and processing of hard coal is economically reused. 30% of this waste used in industry and nearly 70% is used for the reclamation of the degraded industrial areas. At present, there is atendency in the European Union to shift from alinear economy to the Circular Economy. The goal is to maintain economical value of the resources, among others, by their reuse in aproductive way, which at the same time eliminates waste. One of the industrial branch where the ideals of a Circular Economy can be implemented is the mining industry. Mining wastes may form one of the sources of anthropogenic minerals, as they belong to alternative aggregates. Deposits of anthropogenic minerals are considered sources of valuable raw materials which guarantee that the products made on their basis will be of high quality. The article presents the results of physico-chemical tests, theleachability of contaminations and phytotoxicity tests carried out on the basis of the selected mining waste in light of a Circular Economy.
Kopalnia „Rydułtowy-Anna” prowadzi w Rydułtowach i jego okolicy eksploatację węgla kamiennego już od roku 1792. Prowadzenie eksploatacji było i jest też powodem powstania wielu uciążliwości, takich jak m.in. szkody górnicze, degradacja terenów, czy też zanieczyszczenie wód powierzchniowych. Współpraca pomiędzy Urzędami Miasta Rydułtowy i Rybnika przyczyniła się do opracowania koncepcji i prowadzenia prac mających na celu uporządkowania i zagospodarowania terenów zdegradowanych lokowaniem odpadów wydobywczych. Takimi przykładami współpracy w tej dziedzinie może byś budowa i kształtowanie bryły krajobrazowej wraz z zagospodarowaniem terenu przy szybie Leon II KWK „Rydułtowy-Anna” oraz niwelacja terenu i rekultywacja rejonu dawnego zwałowiska KWK „Rydułtowy-Anna”, były Ruch „Ignacy” w Rybniku-Niewiadom. Wszelkie działania podejmowane są we współpracy z Urzędami Miast i lokalną społecznością, którzy po zakończeniu działalności kopalni będą gospodarzami tych terenów.
EN
The mine „Rydułtowy-Anna” has been leading the exploitation of bituminous coal since 1792 in Rydułtowy and its suburbs. Exploitation has effected on many problems like: mine’s damages, environmental degradation or water pollution. The City Hall in Rybnik and the City Hall in Rydułtowy cooperated and devised the concept in order to arrange the land use which was demolished by exploitation waste. The best examples of that cooperation could be: building and shaping the landscape with the land use next to the Leon II shaft of KWK “Rydułtowy-Anna” or leveling and reclamation of former dumping ground of KWK “Rydułtowy-Anna” , former Ruch “Ignacy” in Rybnik-Niewiadom. Every action is taken in concert with the City Halls and local society. After finishing the activity of the main they will be the hosts of these grounds.
The results of the research presented in earlier works with the participation of the authors (Klojzy-Karczmarczyk et al. 2016a, b, c) indicate the possibility of the use of mining waste from Janina Coal Mine (Upper Silesian Coal Basin, Poland, TAURON Wydobycie S.A.) or products (aggregates) produced on the basis of gangue for technical reclamation. It is essential for this process to obtain a material with low total sulfur, and it has been shown that the best quality parameters are obtained for the material subjected to modification by the rejection of fine fractions. In this work, the lower limit of the material’s fraction was determined using statistical analysis, wherein with the predetermined but low probability of error, the content of contaminants (sulfur, as well as other elements) does not exceed the allowable limit (reference value). To solve this task, 3 different statistical methods were used: evaluation of guaranteed contents (the maximum for a given degree of probability) of the polluting components, the results of statistical hypotheses testing and analysis of correlation and regression. The applied statistical methods produce results very proximate to each other. [...]
PL
Wyniki badań przedstawione we wcześniejszych pracach z udziałem autorów (Klojzy-Karczmarczyk i in. 2016a, b, c) wskazują na możliwość wykorzystania odpadów wydobywczych ZG Janina (Górnośląskie Zagłębie Węglowe, Polska, TAURON Wydobycie S.A.) lub produktów (kruszyw) wytwarzanych na bazie skały płonnej do celów rekultywacji technicznej. Istotne jest pozyskanie do tego procesu materiału o niskiej zawartości siarki całkowitej, przy czym wykazano, że najlepsze parametry jakościowe uzyskuje się dla materiału poddanego modyfikacji poprzez odrzucenie frakcji drobnych. W prezentowanej pracy, przy zastosowaniu analizy statystycznej, wyznaczono dolną granicę frakcji materiału, w którym z założonym ale małym prawdopodobieństwem popełnienia błędu, zawartości składników zanieczyszczających (siarki oraz innych pierwiastków) nie przekroczą dopuszczalnej, granicznej zawartości (wartości referencyjnej). Do rozwiązania tego zadania zastosowano 3 różne metody statystyczne: oceny gwarantowanych (maksymalnych dla założonego poziomu prawdopodobieństwa) zawartości składników zanieczyszczających, wyniki testowania hipotez statystycznych oraz analizę korelacji i regresji. Zastosowane metody statystyczne dają wyniki bardzo zbliżone do siebie. [...]
W wyniku przyjęcia przez Parlament Europejski i Radę Dyrektywy 2008/98/WE o odpadach, konieczne stało się dokonanie implementacji uregulowań europejskich do prawa polskiego, co nastąpiło w znowelizowanej ustawie o odpadach, przyjętej 14 grudnia 2012 r. Nowe regulacje prawne są o tyle interesujące, że przy umiejętnym ich zastosowaniu mogą prowadzić nie tylko do znacznych oszczędności finansowych, a nawet do powstania przychodu, stwarzają bowiem m.in. możliwość formalnej redukcji ilości wytwarzanych odpadów, i to bez ponoszenia dodatkowych kosztów.
The subject of the research is one of the largest World’s mine tailings disposal sites, i.e. Żelazny Most in the Legnica-Głogów Copper Mining District (south-western Poland), where flotation tailings are poured out after copper ore treatment. The protective hydraulic barrier made of 46 vertical drainage wells was characterized and evaluated in view of reduction of major contaminants (Cl, Na, SO4, Ca) migrating from the facility to its foreground. The efficiency of groundwater protection was determined on the basis of a new approach. In applied method the loads of characteristic and commonly recognizable compounds, i.e. salt (NaCl) and gypsum (CaSO4) were calculated, instead their chemical components. The temporal and spatial variability of captured main contaminants loads as well as its causes are discussed. The paper ends with the results of efficiency analyses of the barrier and with respect to the predicted increase in contaminant concentrations in the pulp poured out to the tailings site.
PL
Przedmiotem badań jest jedno z największych na świecie składowisk odpadów górniczych Żelazny Most w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym (południowo-zachodnia Polska), na które wylewane są odpady po przeróbce rudy. Scharakteryzowano zabezpieczającą środowisko wodne barierę hydrauliczną składającą się z 46 studni drenażu pionowego i oceniono jej wpływ na ograniczenie ilości głównych zanieczyszczeń (Cl, Na, SO4, Ca) migrujących z obiektu na przedpola. Efektywność ochrony wód podziemnych określono na podstawie nowego podejścia polegającego na obliczeniu ładunków charakterystycznych i powszechnie rozpoznawalnych związków chemicznych, zamiast ich poszczególnych składników. W tym przypadku były to sól (NaCl) i gips (CaSO4). Scharakteryzowano czasową i przestrzenną zmienność ilości ładunków przejętych studniami i omówiono jej przyczyny. Artykuł zakończono wnioskami dotyczącymi oceny skuteczności bariery na podstawie przeprowadzonych badań i w odniesieniu do przewidywanego wzrostu stężeń głównych zanieczyszczeń w pulpie wylewanej na składowisko.
W artykule przedstawiono wstępne wyniki badań odpadów wydobywczych celem zaklasyfikowania ich do odpadów obojętnych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 15 lipca 2011 r. Usystematyzowano wymagania, jakie powinny spełniać obojętne odpady wydobywcze. Zwrócono również uwagę na akty prawne związane z tym tematem.
EN
The lead topic of this paper is the testing of mining waste for qualification as neutral waste pursuant to the Regulation of the Polish Ministry of Environment dated 15 July 2011. The Regulation has implemented new classification criteria for wastes from the mining sector based on waste physical, chemical and biological properties. The presented tests have been carried out on samples of mining wastes from the facilities owned by JSW S.A. The article structures the requirements for neutral minim waste and highlights the legal acts relevant to the topic.
Zgodnie z art. 2 ust. 2 Ustawy z 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (DzU nr 138, poz. 865 oraz z 2010 r. nr 28, poz. 145), do odpadów wydobywczych obojętnych, powstałych w wyniku poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin ze złóż oraz ich magazynowania i przeróbki, nie mają zastosowania przepisy ww. ustawy, dotyczące kilku przypadków.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 Ustawy z 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (DzU nr 138, poz. 865 oraz z 2010 r. nr 28, poz. 145), obiekty unieszkodliwiania odpadów wydobywczych dzieli się na należące do kategorii A i na pozostałe.
W opracowaniu "Pojęcie odpadu wydobywczego - analiza prawna" podjęto próbę wyjaśnienia wątpliwości związanych z rozumieniem wskazanego w tytule pojęcia. W ramach przeprowadzonych rozważań skoncentrowano się na trzech kwestiach. Pierwsza z nich dotyczy rozumienia samego pojęcia "odpadu" zawartego w definicji legalnej odpadu wydobywczego. Drugim zagadnieniem są wywody na temat znaczenia poszczególnych źródeł pochodzenia odpadów wydobywczych (poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie, przeróbka i magazynowanie kopalin ze złóż). Ostatnią kwestią poruszoną w artykule jest sprawa wyłączenia stosowania ustawy o odpadach wydobywczych do określonych grup odpadów określonych w art. 2 ust. 1.
EN
The paper "A notion of mining wastes - legal analysis" makes an attempt to explain doubts connected with understanding of a notion indicated in the title. It has been focused on three questions within the frameworks of conducted considerations. First of them concerns the understanding of alone notion of "waste" included in a legal definition of mining waste. The second issue is presentation on a point of significance of particular sources of mining waste derivation (search, recognition, extraction, treatment and storage of minerals from beds). The last issue raised in the article is a matterof an exclusion from the use of mining wastes act for waste groups specified in the article 2 item 1.
W rozważaniach podjętych w artykule, skoncentrowano się głównie na problemach związanych z prawnymi i ekonomicznymi aspektami możliwości zagospodarowania składowisk odpadów wydobywczych. Dotychczasowe rozwiązania w tym zakresie są doraźne i przestarzałe, na ich wprowadzanie przeznaczane są niewystarczające nakłady finansowe, co wiąże się dodatkowo z brakiem środków na wdrażanie rozwiązań nowych. Właściwe zagospodarowanie składowisk powinno opierać się - zdaniem autorów - na podjęciu kompleksowych działań uwzględniających kwestie przedstawione w artykule.
EN
The considerations undertaken In the article focus mainly on the problems associated with the legal and economic aspects of management opportunities of production wastes heaps. The existing solutions in this area ad hoc ones and outdated and insufficient funding is allocated for their implementation which is additionally connected with lack of resources for implementing of new solutions. Proper management of waste heaps should be based - according to the authors - on undertaking of a comprehensive approach taking the account of the issues outlined in the article.
15 sierpnia 2008 r. weszła w życie Ustawa z 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (DzU nr 138, poz. 865). Stanowi ona transpozycję do prawa krajowego wymagań Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/21/WE z 15 marca 2006 r. w sprawie gospodarowania odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego oraz zmieniającej dyrektywę 2004/35/WE (Dz. Urz. WE L 102 z 11 kwietnia 2006 r.).
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.