Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 15

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  flood control
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
EN
The research subject involves dangerous hydrological phenomena (floods) in the Esil River Basin (Akmola and North Kazakhstan regions). The aim set by the authors was to improve the theoretical knowledge about floods and inundations, in order to contribute to solving the general problem of ensuring the safety of the territories in the Esil Water Management Basin (WMB) against harmful effects of water. In Kazakhstan, floods are caused by almost all known causes in the world: in most of the country – spring floods, the high-intensity rainfall. Additionally, there were cases when floods occurred as a result of dam failures (e.g. in the case of the Kyzylagash village in the Almaty region). Annually, the damage caused by floods throughout Kazakhstan amounts to several tens of billions of tenge. The predicted increase in air temperature and precipitation, coupled with the intensive development of farmland river valleys, will undoubtedly lead to the increase in the frequency and destructive power of floods. Therefore, developing a set of measures to prevent and protect against floods constitutes an urgent task. These measures will significantly reduce the expenses for the liquidation of the flood effects. The data on extreme hydrological phenomena (EHP) in the Esil River basin were collected and systematized. The conditions for the formation of high floods on the rivers of the researched region were studied. Various “typical” scenarios of the formation of dangerous and catastrophic floods were presented. The periods of passage of snow-melt floods (high floods) and other regularities of the intra-annual water regime in the Esil river basin were determined.
2
Content available remote Floodpolis - powodziowe miasto przyszłości
PL
Artykuł akcentuje i zmierza do refleksji nad rolą wody w kształtowaniu przestrzeni publicznej. Podkreśla istnienie rozwiązań gospodarowania wodami w kontekście możliwości zabudowy obszarów wykluczonych poprzez otwarcie przestrzeni dla powodzi i środowiska. Zwraca uwagę na niekorzystne proporcje skutku do efektu w działaniach ochrony przed powodzią, zaburzone poprzez postęp techniczny i technologiczny, rewolucję przemysłową oraz wiarę w nieograniczone możliwości techniki, co z kolei prowadzi do zawłaszczenia obszarów dotąd zarezerwowanych dla wody. Rozwój demograficzny, trendy urbanizacji, rozwój oraz zmiany klimatyczne w ekspansywnym procesie rozwoju nasilają naturalne zagrożenia. Akcentuje konieczność strategicznego podejścia w działaniach ochronnych wymagając analiz wszystkich elementów ryzyka, eliminacji możliwych składników ryzyka oraz minimalizacji pozostałych składników ryzyka. Środki i siły angażowane w taki proces decyzyjny w większości przypadków, jak pokazuje historia ostatnich lat, okazują się niewystarczające, nieskuteczne a w skutkach zawodne. Fakty te skłaniają do zastanowienia się nad racjonalnością stosowania dotychczasowych środków zapobiegawczych. Skłania do stwierdzenia, że ta dysproporcja jest efektem braku równowagi w którym każde działanie ma swój udział w skutku (lub w efekcie), pojawia się ujemna synergia. Podkreśla, że ciągły rozwój infrastruktury przeciwpowodziowej czyni, paradoksalnie, ograniczoność oddziaływania na powódź. Skłania do stosowania takich rozwiązań, które ograniczą obszary zagrożenia powodziowego jednocześnie starając się możliwie skutecznie zatrzymywać wodę w zlewni. Podkreśla, że polaryzacja zjawisk katastrofalnych powoduje, że jedynym poprawnym podejściem jest holistyczne zarządzanie wodą z uwzględnieniem wszystkich potrzeb oraz ryzyk.
EN
The article emphasizes and seeks to reflect on the role of water in shaping public space. It highlights the availability of certain water management solutions within the context of the existing potential for land development in the areas presently excluded from construction due to having been either allocated to periodical containment of flood waters, or having openly been dedicated to natural environment. Attention is being drawn to a rather unfavourable ratio of the endeavours specifically undertaken with a view to creating effective flood control/flood defences to their anticipated end results. This in turn gives grounds to the belief that the disparity at issue might well be construed as the actual result of an imbalance in which every specific action has its share in the end result, whereby negative synergy comes into being. It further emphasizes that the on-going development of complex flood defence infrastructure, quite paradoxically, imposes tangible limitations upon the way any potential flooding could effectively be controlled. Consequently, it encourages the use of the solutions specifically aimed at reducing overall size of the areas most at risk of potential flooding, whilst at the same time attempting to have the flood waters retained as efficiently as possible within the original drainage area. It also points out that the polarization of various natural disaster phenomena actually makes the holistic water management the only viable approach, whilst taking into account all apparent requirements and attendant hazards.
PL
W pracy omówiono problemy ochrony przeciwpowodziowej rzek Karpat Ukraińskich. Zwrócono uwagę na potrzebę przeprowadzenia kompleksowej regulacji rzek wraz z realizacją: projektowanych zbiorników wodnych retencyjnych (przeciwpowodziowych), wałów ochronnych, budowli wodnych piętrzących (struktur regulacyjnych). We wnioskach podniesiono konieczność (potrzebę) wsparcia badań naukowych związanych z kompleksową oceną skutków wynikających z regulacji rzek. Zakres badawczy powinien obejmować badania naukowe na odtworzonych budowlach wodnych (tzw. modelach fizycznych) w połączeniu z modelowaniem układów (struktur) hydraulicznych wraz z wykonaniem obliczeń matematycznych dotyczących prognozowania skutków regulacji koryt rzecznych (cieków).
EN
This work concerns the problem of flood control of rivers in the Ukrainian Carpathians. It points to the need of carrying out comprehensive river engineering altogether with the execution of the designed flood reservoirs, flood banks and hydraulic structures (river regulation structures). The conclusions indicate the necessity to support scientific research related to a comprehensive assessment of the effects of river engineering. The research should include scientific studies of reconstructed hydraulic structures ( so called physical ones) , as well as the modelling of hydraulic structures and mathematical calculations concerning the prognosis of the effects of watercourse engineering.
PL
Melioracje wodne ze względu na swój infrastrukturalny charakter należą do długookresowych inwestycji szczególnie istotnych dla całego społeczeństwa. Wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich powoduje, że ich znaczenie dla gospodarki wykracza poza rolnictwo. W warunkach polskich wiele inwestycji z zakresu melioracji wodnych jest wykonywanych z udziałem środków publicznych. Warunkiem przyznania pomocy z tych środków powinna być wartość społecznych efektów realizacji przedsięwzięcia wyższa niż jego koszty. W artykule przedstawiono ocenę efektywności ekonomicznej inwestycji z zakresu melioracji wodnych wykonanych w ramach PROW 2007–2013. W ocenie wykorzystano następujące wskaźniki efektywności: obecną wartość przedsięwzięcia netto, wewnętrzną stopę zwrotu oraz okres zwrotu. Z przeprowadzonych obliczeń wynika, że zrealizowane projekty są efektywne ekonomicznie ze społecznego punktu widzenia, efektywność ta jest jednak mała. Obliczone wartości wskaźników efektywności jednoznacznie wskazują na to, że inwestycje wodno-melioracyjne muszą być finansowane ze środków publicznych.
EN
Because of their infrastructural character, water reclamations belong to long-term investments of special importance for the whole society. Multifunctional rural development makes their importance for economy go beyond agriculture. In Poland many investments in water management are carried out with the use of public funds. Public aid should be used on condition that the value of social effects resulting from project implementation is higher than its cost. This paper presents an assessment of economic efficiency of reclamation projects executed within the Rural Development Programme in 2007–2013. The following efficiency indices were used: present net value of the project, internal rate of return and payback period. Performed calculations showed that the accomplished projects are economically efficient from the social point of view, their efficiency is, however, low. Calculated indices of efficiency explicitly show that water reclamation investments should be financed from public funds.
5
Content available Flood control of the lower Vistula
EN
So far it has been considered that the Włocławek reservoir is of little importance for flood protection of the downstream areas. The article shows the fallacy of this opinion. The Włocławek reservoir’s potential for flood water retention is herein determined. The impact of the Lower Vistula Cascade engineering on flood risk reduction is also analysed.
PL
Dotychczas uznawano, że zbiornik włocławski ma znikome znaczenie dla ochrony przed powodzią terenów położonych poniżej. W artykule wykazano nieprawdziwość tej opinii. Określono możliwości zbiornika włocławskiego, jeśli wykorzysta się jego potencjał retencjonowania wód powodziowych. Przeanalizowano również wpływ kaskadowej zabudowy dolnej Wisły na redukcję zagrożeń powodziowych.
PL
Podstawową i najstarszą formą ochrony terenów zagrożonych powodzią są obwałowania rzek. Najważniejszym uregulowaniem prawnym w Niemczech, dotyczącym budowy, rewitalizacji, eksploatacji oraz dodatkowych doraźnych zabezpieczeń wału, jest norma DIN 19712. Dodatkowo istnieje wiele innych przepisów oraz wytycznych z zakresu stanu bezpieczeństwa obwałowań, m.in.: rozporządzenie Państwowego Instytutu Budownictwa Wodnego w Niemczech (BAW), zbiory wytycznych Związku Inżynierów Gospodarki Wodnej, Gospodarki Odpadami oraz Budownictwa (BWK) i Niemieckiego Związku do Spraw Gospodarki Wodnej oraz Odpadów (DVWK). W artykule przedstawiono podstawowe uwarunkowania prawne, dotyczące budowy, eksploatacji oraz kontroli obwałowań przeciwpowodziowych w Niemczech, w tym klasyfikację obwałowań oraz metody określania stanu bezpieczeństwa budowli. Szczegółowo omówiono sposoby kontroli stanu technicznego obwałowań. Omówiono również wytyczne dotyczące doraźnej ochrony wałów, wykonywanej bezpośrednio przed akcją przeciwpowodziową lub w trakcie jej trwania.
EN
Basic and oldest form of protecting flood threatened areas is river embankments. Most important legal regulation in Germany on construction, restoration, exploitation and additional ad hoc protection of embankments is the German norm DIN 19712. Moreover, there are many other acts and recommendations on the safety status of embankments like: directive of the State Institute of Water Engineering in Germany (BAW), a set of recommendations issued by the Association of Water Management, Waste Handling and Building Engineers (BWK) and the German Association for Water Management and Waste Handling (DVWK). The paper presents basic legal regulations pertaining to the construction, exploitation and control of flood embankments in Germany including classification of embankments and methods of estimating the safety status of constructions. Measures for estimating technical status of embankments are described in details. Recommendations on ad hoc protection of embankments made directly before flood control action or during the flood are also discussed.
PL
Szczegółowe wymogi dotyczących wałów przeciwpowodziowych omówiono w pierwszej części niniejszego artykułu Są one zawarte w aktach prawnych ustawach "Prawo wodne" i "Prawo budowlane", Rozporządzenie Ministra Środowiska oraz wytycznych i publikacjach. Wały przeciwpowodziowe, powinny być - zgodnie z prawem budowlanym - poddawane przez właściciela lub zarządcę okresowym kontrolom stanu technicznego. W praktyce ten obowiązek nie jest spełniany. Stan wykonywania takich kontroli pod względem ilości i jakości scharakteryzowano w drugiej części artykułu. W artykule podano także szczegółowe informacje dotyczące aktualnego stanu ilościowego i technicznego obwałowań przeciwpowodziowych w Polsce. Przedstawione dane odnoszą się do ich długości, wieku i położenia odcinków mogących zagrażać bezpieczeństwu, potrzeb w zakresie napraw, modernizacji i utrzymania obwałowań przeciwpowodziowych w ujęciu ogólnokrajowym i wojewódzkim. Łączna długość wałów przeciwpowodziowych w Polsce wynosi ok. 8,5 tys. km. Wały te chronią łącznie blisko 1,1 mln ha terenów w dolinach rzecznych i na obszarach polderowych. W Polsce są one eksploatowane od bardzo wielu lat, tylko ok. 20% jest eksploatowanych krócej niż 20 lat, natomiast ok. 60% ponad 40 lat. Długi okres eksploatacji oraz brak dostatecznej konserwacji, a także powodzie, które wystąpiły w ostatnich latach, przyczyniły się bardzo istotnie do pogorszenia się stanu technicznego obwałowań i zwiększenia potrzeb w zakresie ich modernizacji. Szacuje się, że ok. 38% łącznej ich długości wymaga modernizacji i potrzeby w tym zakresie rosną systematycznie o kilkaset kilometrów w skali każdego roku.
EN
Detailed requirements for flood embankments are discussed in the first part of this paper. They are included in legal acts: "Water Act", "Building Act", in directives of the Minister of Environment, in recommendations and other publications. Flood embankments, according to the building regulations, should undergo periodical inspections of their technical status ordered by their owner or administrator. In practise, this rule is not obeyed. The frequency and scope of such inspections are described in the second part of this paper. This paper brings also detailed information on the number and technical status of flood embankments in Poland. Presented data pertain to the length, age and location of potentially dangerous sections, needs for repair, modernisation and maintenance of flood embankments in the country and regional scale. The total length of flood embankments in Poland is nearly 8.5 thousand km. The embankments protect c. 1.1 million ha of lands in river valleys and on polders. They have been exploited for many years. Only 20% of flood embankments have been exploited for less than 20 years while 60% of them are older than 40 years. Long exploitation, a lack of sufficient conservation and recent floods contributed much to worsening of the technical status of flood embankments and increased the needs for their modernisation. Thirty eight percent of the total length of flood embankments require modernisation and the needs rise systematically by several hundred kilometres a year.
PL
W artykule zestawiono i przedyskutowano efekty przyrodnicze 15 europejskich projektów prowadzonych w dolinach rzek, w czasie realizacji których wykorzystano zabiegi charakterystyczne dla ekologicznych metod ochrony przeciwpowodziowej. We wszystkich tych projektach uzyskano (łub zakłada się uzyskanie) pozytywnego efektu ekologicznego netto podejmowanych działań. Powszechnie wymienianym pozytywnym efektem realizacji projektów jest poprawa warunków bytowania ornitofauny w dolinach rzecznych, a w samych rzekach - polepszenie warunków siedliskowych reofilnych gatunków ryb. Najważniejszą, ze względów przyrodniczych, przeszkodą w łączeniu funkcji ochrony przyrody i ochrony przeciwpowodziowej wydaje się eutrofizacja siedlisk. Istnieje również niebezpieczeństwo degradacji przyrodniczej wyłączanych z produkcji cennych przyrodniczo łąk i pastwisk półnaturalnych, jak również dalszej degradacji obszarów silnie przekształconych. W kontekście tego ważne staje się zachowanie tradycyjnych form gospodarowania rolniczego na części obszarów poddawanych zalewom. W literaturze dotyczącej tych projektów stosunkowo często opisywane są krótkotrwałe efekty negatywne związane z fazą realizacji działań inżynieryjnych. Długotrwałe negatywne efekty ekologiczne zdarzają się rzadko i dotyczą przede wszystkim zmniejszenia pojemności ekosystemu w stosunku do niektórych grup organizmów w następstwie zmiany struktury siedlisk. Szersze zastosowanie ekologicznych metod ochrony przeciwpowodziowej może być trudne, wymaga wypracowania kompleksowego modelu gospodarki wodnej w skali całej zlewni i akceptacji społecznej. Wydaje się jednak, że dla wielu obszarów jest to najkorzystniejsze rozwiązanie, mogące uwzględniać interesy ochrony przyrody i gospodarki człowieka.
EN
Biological effects of 15 European projects carried out in river valleys are presented and discussed in the paper. Measures typical for ecological methods of flood control were applied during implementation of these projects. Net positive ecological effect was obtained (or was assumed) in all undertaken actions. Commonly acknowledged effect of the projects is the improvement of habitat condi-tions for avifauna in river valleys and for rheophilous fish species in the rivers themselves. Eutrophication seems to be the most important obstacle in combining nature conservation and flood control functions. There is also a threat of biological degradation of valuable meadows and pastures excluded from production and of further degradation ofhighly transformed areas. Therefore, maintaining traditional forms of agricultural management on parts of flooded areas is of crucial importance. Short-term negative effects associated with the engineering phase of project implementation are often described in the literature. Long-term negative ecological effects occur seldom and pertain mainly to the decrease of ecosystem's carrying capacity for some groups of organisms as a conse-quence of changes in the habitat structure. Broader application of ecological methods of flood control might be difficult - it requires public acceptance and an elaboration of the complex model of water management for the whole catchment basin. It seems, however, that this approach is best for many areas through combining the interests of nature protection and economy.
EN
This article describes the application of a new computing technology - computing grids - to simulation and decision support during the on-line control of retention reservoirs during flood period. The general idea of computing grids, their main characteristics and capabilities are briefly discussed. The practical example, i.e., hierarchical control structure for flood operation in the Vistula river basin system is presented. The main goal of the paper is to show the wide applicability of grids to support research and management of the large-scale environ-mental systems.
EN
This paper describes an open architecture software package Flood Control - Multireservoir Water System (FC-MWS), developed as an environment for com-puter-based analysis and design of control structures and mechanisms for flood operation in multireservoir systems. The program is addressed mainly to control sys-tem developers and should provide assistance in their search for satisfactory process operation. In general, it can be used to perform experiments for various water systems with reservoirs located serially or in parallel. FC-MWS can operate as a real-time decision support tool for control center of a multireservoir water system too. A case study of the upper Vistula river basin system in the southern part of Poland is presented in the final part of the paper.
PL
Coraz więcej terenów uprzednio i dotychczas użytkowanych rolniczo zostaje zwalnianych z tej funkcji. Pozostają obszary "opuszczone", marginalne lub odłogowane. Jest to znaczący potencjał ziem w Polsce, który będzie się jeszcze powiększał w najbliższych dziesięcioleciach do określonych granic, prawdopodobnie do około 3-3,5 mln ha. W przeciwieństwie do głoszonych obecnie przeważnie negatywnych opinii o tym zjawisku, proponuje się w niniejszym opracowaniu ocenę pozytywną zaistniałych procesów zwalniania ziem - z reguły najsłabszych lub chemicznie skażonych - z działalności rolniczo-uprawowej, zwłaszcza do celów żywnościowych. Proponuje się postrzegać to zjawisko jako wielką szansę wszechstronnego i wielofunkcyjnego rozwoju ośrodków wiejskich, wiejsko-miejskich, a także i samych obszarów związanych z tymi ośrodkami. Wielorakie potrzeby, jakie będzie można zaspokoić w cywilizacyjnym rozwoju naszego kraju są przedstawione w opracowaniu, a opuszczane przez rolnictwo tereny wraz z lasami, użytkami zielonymi, parkami, użytkami ekologicznymi itp. nazwano obszarami trwałej zieleni (OTZ).
EN
The more and more lands formerly used by agriculture are relieved of this function to become "abandoned", marginal or fallow lands. That is a significant potential of grounds which will still enlarge in the next decades to amount probably 3-3.5 million ha. In contrast to presently expressed, mostly negative, opinions of this process author proposes here a positive evaluation of the process of releasing lands - often of poorest quality or contaminated - from their basic function of food production. It is proposed to see this phenomenon as a chance of universal and multifunctional development of rural areas, of municipal-rural grounds and of lands associated with human settlements. Multiple needs that should be satisfied during the civilizational development of our country are presented in this paper. The grounds abandoned by agriculture with forests, grasslands, parks, lands of ecological use etc. has been called Permanent Greenness Lands (PGL).
PL
Ochrona przeciwpowodziowa nie zawsze odgrywała istotną rolę w polskim planowaniu przestrzennym, zwłaszcza po drugiej wojnie światowej. Zagadnienia te były często minimalizowane. Ustalenia planów dotyczyły tzw. wody stuletniej i przeważnie nie traktowano ich jako istotnych barier w dysponowaniu terenem. Wielka powódź w lipcu 1997 roku spowodowała, że planiści przestrzenni, architekci i urbaniści zostali zobligowani, zarówno przez władze samorządowe, jak i przez indywidualnych właścicieli terenów, do zwrócenia większej uwagi na ochronę przeciwpowodziową, w trosce o bezpieczeństwo obiektów i ich użytkowników. Na tle rozległego przestrzennie zasięgu tzw. powodzi tysiąclecia z 1997 r. (dorzecze Odry), zwłaszcza ucierpiały obszary Kotliny Kłodzkiej oraz miasto Kłodzko, ze względu na zaskoczenie i siłę kataklizmu, który przetoczył się przez to terytorium w ciągu jednej nocy, siejąc gigantyczne zniszczenia. Ponownie fala powodziowa zagroziła Kotlinie Kłodzkiej już w następnym roku, chociaż zasięg zniszczeń był mniejszy. Najbardziej ucierpiało w tym czasie miasto uzdrowiskowe - Polanica Zdrój. Potężne straty materialne, a także ludzkie, bezpośrednie i pośrednie, powstałe w wyniku tych powodzi, spowodowały konieczność poznania ich przyczyn oraz podjęcia działań prewencyjnych na przyszłość. Najbardziej podstawowa konkluzja na temat zaistniałej dwukrotnie sytuacji klęski żywiołowej sprowadza się do stwierdzenia, że skutki tych powodzi mogły być znacznie mniejsze, gdyby wcześniej zwrócono uwagę na takie aspekty - oprócz systemu wczesnego ostrzegania - jak ochrona i zwiększanie lesistości, zwłaszcza obszarów górskich, budowa systemu zbiorników retencyjnych oraz usytuowanie terenów zabudowy poza strefą powodziową. W Kotlinie Kłodzkiej, zwłaszcza w latach dziewięćdziesiątych, znacznie zmniejszyła się intensywność zalesienia, zarówno ze względu na choroby drzewostanu, spowodowane różnorodnym skażeniami środowiska (np. w górnych partiach Masywu Śnieżnika i Gór Bystrzyc-kich), jak i z powodu rabunkowej gospodarki leśnej. Wymieranie lasów oraz nadmierna eksploatacja drewna, stanowiąca w tym czasie podstawę rozwoju lokalnego przetwórstwa, nastawionego na ogół na najprostszą obróbkę tego cennego surowca na tzw. palety, spowodowały gwałtowne obniżenie poziomu zalesienia tych górskich obszarów, a to z kolei odbiło się znacząco na obniżeniu poziomu bezpieczeństwa przeciwpowodziowego. Kolejną przyczyną siły tych kataklizmów była likwidacja znacznej części przedwojennych małych zbiorników retencyjnych, połączonych systemem kanałów, tzw. młynówek, które dodatkowo odprowadzały spiętrzoną wodę bokiem koryta Nysy Kłodzkiej, Białej Lądeckiej i innych rzek.
EN
After the Second World War, flood control has not always played an essential role in Polish spatial planning. The great flood of 1997 and another one in 1998, resulted in the fact that spatial planners, architects and town-planners, were put under the obligation to take notice of flood control, in order to protect objects and their users. In the Kotlina Klodzka the intensity of afforestation has decreased; the dying out of forests and excessive exploitation of wood caused a deterioration of flood control safety. The liquidation of the largest of small storage reservoirs, connected by a system of canals, also increased the strength of the disaster. Building localization, in the area of flood-lands, was a successive cause of great losses. In order to counteract flooding, a complex spatial management has been activated, based on determining the hierarchy of strategic aims and creating foundations of investment policy.
EN
An application of the controlled random search method for real time operation of the Nysa Kłodzka Reservoir System in Poland is presented. To improve efficiency and accuracy of the used optimization technique a number of control structures were tested and a particular modification of the standard controlled random search method was suggested. It is shown that the introduced concept improves the performance of the control structure considerably, which can be expanded to include hydrodynamic models for flow routing in Nysa Kłodzka River.
EN
This paper deals with control of dynamic systems by repetitive, on-line use of optimization. The main objective is to present the issues of delays involved in data transmitting and control calculating. A proposal of an improvement of the system performance by taking into account the delays in the decision process is given. Profitability of developing sophisticated decision rules involving longer computation time is discussed. Simulation studies on flood control of the single retention reservoir systems illustrate the theoretical considerations contained in the paper.
EN
The paper considers heuristics optimization methods. The main objective is to present advantages of developing the parallel global algorithms, designed to search for the global minimum (maximum) of performance function. These algorithms are applied to solve complex control problems. A practical example of flood control in a multiple-reservoir water system is analyzed. A two-level control structure with periodic coordination is proposed. The optimization problems consists in determining for all reservoirs. Two heuristic optimization algorithms were applied to solve this problem. The paper describes how the optimization algorithms were chosen and how the parallel implementation improved their efficiency. Results of optimizations and simulations of an on-line reservoir management in the case study of the Upper Vistula river-basin in the southern part of Poland are presented and discussed.
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.