Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Assessing the impact of organizational factors on air traffic controller job performance

Hoika Tomáš, Gottwald Dalibor, Korecki Zbyšek

Zeszyty Naukowe. Transport / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 126

49--64

EN

The article examines a range of selected factors that may influence the job performance of air traffic controllers (ATCos). The chosen factors were analyzed from the perspective of ATCos in their current state, as established by the organization, and how their present significance is perceived in relation to work performance and what would be the significance of these factors if the factors reached optimal level according to the ATCos. The main research question posed was: What significance do ATCos attribute to the factors affecting their work performance in the current state, and what would be the significance of these factors if they reached their optimal level according to the ATCos? The goal was to determine the impact of organization and factors that organization can influence and change ATCos performance. It was found that while financial and non-financial compensation factors are perceived as important, factors such as work style, workplace relationships, and workload have a greater impact on performance. The largest difference between current and ideal conditions was observed in workload, indicating that optimizing it could significantly enhance work performance.

2

Implementacja metod uczenia maszynowego do zarządzania ruchem lotniczym

Kaczorowski Piotr

Journal of KONBiN

|

2025

|

Vol. 55, iss.1

137--153

EN

Despite significant technological advancements, various factors continue to affect the safety and efficiency of multiple industries, including air transportation. One of the critical challenges in this field remains flight delays, which not only generate substantial economic costs but also pose potential risks to operational safety. This paper explores the application of machine learning methods for delay prediction and airport capacity modeling. Regression algorithms, decision trees, and reinforcement learning techniques were employed to analyze operational data. The study findings indicate that implementing machine learning models enables more precise delay forecasting, supporting decision-making processes and optimizing air traffic management.

PL

Współczesny rozwój technologii, mimo swego zaawansowania, nie eliminuje problemów wpływających na bezpieczeństwo i efektywność różnych dziedzin życia, w tym transportu lotniczego. Jednym z kluczowych wyzwań w tej branży pozostają opóźnienia, które mogą generować nie tylko znaczące koszty, lecz także negatywnie wpływać na bezpieczeństwo operacji lotniczych. W artykule przedstawiono zastosowanie metod uczenia maszynowego do predykcji opóźnień oraz modelowania przepustowości lotnisk. Wykorzystano algorytmy regresji, drzewa decyzyjne oraz uczenie ze wzmocnieniem do analizy danych operacyjnych. Wyniki badań wskazują, że implementacja modeli uczenia maszynowego umożliwia bardziej precyzyjne prognozowanie opóźnień, wspierając procesy decyzyjne oraz optymalizację zarządzania ruchem lotniczym.

3

Modeling a negotiation process between aircraft using petri nets

Żuchowska Daria, Stelmach Anna

Zeszyty Naukowe. Transport / Politechnika Śląska

|

2023

|

z. 121

267--285

EN

New air traffic control ideas are sought. Many studies point out the delegation of the responsibility for ensuring separation from air traffic controllers to the aircraft crews, but it should be assumed that the transition from centralized to decentralized air traffic control will occur in stages. It is, therefore, necessary to ensure effective communication between conflicting aircraft and to define the negotiation process between aircraft. The concept of the process of negotiation and communication between aircraft in conflict using a monotonic concession protocol is presented. The proposed solution was modeled using a Petri Net, which allowed us to analyze all the dependencies present in the system. The analysis allowed us to evaluate the method in the context of safety. The conducted research showed that, under the assumed conditions, the negotiation method allows obtaining the desired effect of negotiations while maintaining an adequate level of safety.

4

The navigation infrastructure of airports and new trends in ATM

Džunda M., Gédrová N., Melniková L.

TransNav : International Journal on Marine Navigation and Safety of Sea Transportation

|

2023

|

Vol. 17 No. 3

665--671

EN

Aim of publication is to introduce reader with general need and current situation of development of air traffic management systems and evaluation of actual operating network of aviation electronic support systems. The theme of the contribution is actual because there is currently an increase in the volume of the air traffic, which places increased demands on the safety level of air transport. Attempting to find new answers related to insufficient navigation systems has led aviation authorities to develop progressive systems based on cooperation with satellite navigation systems. Solution for capacity limited airports is development of system GBAS – Ground Based Augmentation System. The main purpose of publication is to present drafts of possible rationalization of navigation infrastructure of M.R. Stefanik airport. The effort to use the maximum potential of airspace consisted in the search for new concepts and trends in air traffic management based on the development of the technical pillar and new ways of managing the entire ATM system.

5

An empirical study on system dynamics model for sustainable development of air traffic control units

Chen Fang, Chen Xi, Zhang Xinjian

Ecological Chemistry and Engineering. S

|

2021

|

Vol. 28, nr 1

101--116

EN

With the rapid growth of flight volume, the contradiction between insufficient support capability of air traffic control (ATC) units and large demand for development ultimately hinders their sustainable and safe development. The article aims at the leverage point of the contradiction between supply and demand so as to provide scientific safety policies. Based on the system archetype "growth and underinvestment", from the perspective of the feedback relationships between support capability, safety, and development, the causality of the dynamic factors of control, communication, navigation, and surveillance, as well as meteorology and information subsystems was studied. Then, a system dynamics model for the sustainable and safe development of ATC units was established. Taking the Tianjin ATC sub-bureau as an example, policy suggestions for sustainable and safe development were put forward according to the scenario simulation results.

6

Selection process as a key human aspect in air traffic control

Langr David, Ploch Jindřich, Rudolf Petr, Szabo Stanislav, Vajdova Iveta

Transport Problems

|

2019

|

T. 14, z. 3

75--84

EN

The article deals with the characteristics of the provision of air traffic services (in member states of European Civil Aviation Conference (ECAC)), as one of the main subject supporting global tourism, as well as with the selection of suitable candidates for the air traffic controller profession and the means and methods that are being used for the selection of eligible candidates. The authors present an original elaboration of approaches to selection processes in the Czech Republic in the context of the current development of European security and the perception of the human factor as a critical element of security and safety in air transport. In doing so, the authors use content analysis, as the results of empirical surveys present the results of discrete research surveys and evaluations based on explorative methods.

7

Unmanned aerial vehicles : application, legal regulations and challenges

Krawczyk Jacek, Tomaszycki Marek

Przegląd Nauk o Obronności

|

2019

|

R. 4, Nr 7-8

1--14

EN

The advantages of unmanned systems, such as cheaper operation, greater safety, better performance in flight duration or their minimal impact on the natural environment, result in a systematic increase in their significance and development, compared to manned aircraft. Even today the UAVs (Unmanned Aerial Vehicles) and UASs (Unmanned Aerial Systems) play a significant role both in civil, and in military environments, and they are expected to play a growing role in the world air transport and numerous other fields of human activity. At the end of 2018, the European Commission introduced the NBR (New Basic Regulations), regulating issues related to UAVs at a supranational level. This was a significant step towards the integration of manned and unmanned aviation, enabling international UAV flights, subjected to the same regulations of the member states on route of the Unmanned Aerial Vehicle. When introduction of UAVs to the common airspace is considered, the particularly relevant elements include: maintaining the seamless air traffic control, safety, capacity and efficiency of airspace management, and securing environmental protection. The purpose of the present article is to demonstrate the potential UAV applications, present changes in legal regulations, and the challenges faced by the Air Traffic Services and the elements of aviation command. The article presents solutions ensuring an adequate level of safety and smoothness of air traffic in the common airspace for operations carried out by both manned and unmanned aircraft. The article used the following methods: monographic, expert, participant observation, inductive and deductive, analysis, synthesis and comparison. Research sources were available literature and magazines, press articles, interviews, reports and authors' own experience as well as documents sourced from websites, most of which were written in English.

8

Selected decision problems in the implementation of airport operations

Gołda P.

Zeszyty Naukowe. Transport / Politechnika Śląska

|

2018

|

z. 101

79--88

EN

The article presents the key processes taking place in the area of the airport’s plate. The need to look for effective methods and tools supporting decision-making in the area of improving the efficiency and effectiveness of airport operations is pointed out. In addition to efficiency, reliability and the level of costs generated, work safety is an important aspect in the organization of airport operations. Work safety during the implementation of airport operations is one of the basic factors affecting the design and organization of airport systems. A graph of the airport panel structure is proposed and the decision problems regarding the taxiing of the aircraft on the apron and handling of the ship after landing are indicated.

9

Objectification of subjective estimation of abnormal cases danger in air traffic control

Arinicheva O., Dalinger Y., Malishevskii A., Sukhikh N., Khoroshavtsev Y.

Transport Problems

|

2018

|

T. 13, z. 1

5--18

EN

In the article, the problems of objectification of the subjective danger estimation for abnormal cases in air traffic control are considered. An overview of currently existing approaches is given. In addition, the article presents the analysis of the statistical results of testing 252 air traffic controllers. This study reveals a subjective danger estimation inadequacy and its connection to air traffic controller’s potential extreme working capacity. A new approach to objectification of the subjunctive danger estimation for abnormal cases in air traffic control is proposed. The method combines the conditional probability collision computation and the method of expert estimations.

10

The influence of the development of private air communication on the architecture and urban planning of the 21st century

Szczepański J., Szuta A. F.

Technical Transactions

|

2018

|

Vol. 115, iss. 7

61--73

EN

In the first part, the article describes the stages of the development of gyroplanes and the influence of wartime policy on the interest in light aircraft. Also presented are links and the possibilities of using gyroplanes in various sectors of the economy. The authors, based on source texts, present the current position of the aviation industry in the Polish economy and attempt to diagnose its development capabilities. As a result, factors responsible for the current condition of the light aviation industry and its links with architecture and urban planning are submitted. The question is posed: what consequences will the development of the aviation industry bring for architecture and urban planning, for the community and the image of 21st century cities?

PL

Niniejszy artykuł w pierwszej części przybliża etapy rozwoju wiatrakowców oraz ukazuje wpływ polityki czasów wojennych na zainteresowanie lekkimi statkami powietrznymi. Przedstawione zostają również powiązania oraz możliwości wykorzystywania wiatrakowców w różnych sektorach gospodarki. Autorzy, na podstawie tekstów źródłowych, ukazują aktualną pozycję przemysłu lotniczego w polskiej gospodarce i podejmują próbę diagnozy jego możliwości rozwojowych. W efekcie zidentyfikowane zostają czynniki oddziałujące na obecny stan przemysłu lotnictwa lekkiego oraz jego powiązania z architekturą i urbanistyką. Otwarte więc jest pytanie: jakie konsekwencje przyniesie rozwój przemysłu lotniczego dla architektury i urbanistyki, dla społeczności i obrazu miast XXI wieku?

11

The application of ant algorithm in the assignment problem of aircrafts to stops points on the apron

Gołda P., Izdebski M., Szczepański E.

Journal of KONES

|

2018

|

Vol. 25, No. 4

479--487

EN

The article refers to the problem of assigning the aircrafts to stops points on the apron. The aim of this paper is to develop the algorithm, which will be used to this assignment. The assignment problem of aircrafts to stops points is the complex decision problems, which refer to the problems of designating the minimal path in the graph. The assignment model was described, i.e. decision variables, constraints and the criterion function. Decision variables take the binary form and determine the connections between the elements of infrastructure of the apron, i.e. touchdown points, intermediate points and stop points. Constraints take into account the number of aircrafts in the given period, the number of unoccupied stop points. The criterion function determines the minimum driving time of the aircraft on the apron. In order to designate the routes in international transport the heuristic algorithm, i.e. ant algorithm was developed. The steps of building this algorithm were presented. This algorithm was verified in the C# programming language. The results generating by the presented algorithm were compared with the results generating by the random algorithm.

12

Selected problems to support decision making in a simulation environment

Gołda P.

Journal of KONES

|

2018

|

Vol. 25, No. 4

111--117

EN

The article is devoted to the problem of decision support in a simulation environment prepared for the air traffic control service. The limitations resulting from the functionality of the airport have been presented. In addition, the “integration” problems resulting from the movement of aircraft on the apron have been presented. The article outlines optimization problems such as minimizing the total taxiing time, taking into account the waiting time for the start of the runway, minimizing the time elapsed from the first taxiing to the end of taxiing by the last aircraft or multi-faceted functions, including, for example, penalties for deviations from the schedule of take-off / landing operations, failure to keep the CFMU time slots, or for too long taxiing cycles. The article presents restrictions on taxiing of aircraft, integration with other airport operations, decision problems and applied algorithms, groups of restrictions on taxiing of aircraft, scheduled flight table, dependencies between individual operations, positioning of aircraft.

13

Przykładowy algorytm automatycznego wyznaczania trasy przelotu w przestrzeni lotów swobodnych

Kopecki G., Pęczkowski M., Rogalski T.

Autobusy : technika, eksploatacja, systemy transportowe

|

2017

|

R. 18, nr 6

1219--1224, CD

PL

Obserwowany w ostatnich latach rozwój transportu lotniczego (załogowego oraz planowanego bezzałogowego [12]) powoduje, że liczba lotów obsługiwanych przez obecnie stosowany system planowania i kontroli przelotów IFR (Instrument Flight Rules - loty według wskazań przyrządów nawigacyjnych) zbliża się do swojej maksymalnej pojemności. Ośrodki naukowe, przewoźnicy, agencje odpowiedzialne za kontrolę ruchu lotniczego i podział przestrzeni lotniczej podejmują prace, w tym badania naukowe, zmierzające do zmiany sposobu organizacji ruchu lotniczego, którego ostatecznym celem ma być wprowadzenie przestrzeni lotów swobodnych [13]. Wspomniana zmiana wiąże się z koniecznością opracowania systemów, narzędzi w tym modeli i algorytmów umożliwiających automatyczne planowanie trasy przelotu jedynie na podstawie deklarowanych przez pilotów punktów początkowych i końcowych trasy. W artykule na tle obecnego sposobu organizacji przestrzeni powietrznej oraz obowiązujących procedur planowania i deklarowania lotu, przedstawiono propozycje wprowadzenia zmian w kierunku dostosowania obecnych rozwiązań do koncepcji funkcjonowania przestrzeni lotów swobodnych. Przedstawiono propozycję modelowania przestrzeni powietrznej oraz wykorzystujące te modele algorytmy automatycznego wyznaczania trasy przelotu samolotu przy założeniu, że jest to przestrzeń lotów swobodnych. Opisano również koncepcję zmian zarządzania przestrzenią powietrzną oraz zaproponowano metodę jej realizacji. Przy czym, na wstępie należy podkreślić, że praca nie przedstawia gotowego, szczegółowego rozwiązania. Skupia się na wskazaniu kierunku zmian, proponując kierunki poszukiwań i dalszych prac badawczych.

EN

A future growth of aviation transport is being started to be restricted by some existing, at this moment, regulations regarding airspace structure and flight planning rules. Aviation community has encountered some barrier stopping further development of this aviation industry's branch. the future development require some solutions improving system's capability and productivity must be found and deploy. There are national, European and worldwide scientific projects lunched to research new solutions which could improve the system. The paper presents a concept of some amendments into flight planning procedures and propose the algorithm of automatics route generation related to so called Free Routing Airspace idea. The paper doesn't provide full, deployment-ready instruction regulation but focuses on general trends and point some directions of future research.

14

Koncepcja przygotowania i koordynacji planów lotów IFR w obszarze lotów swobodnych

Tomczyk G., Rogalski T., Bakunowicz J.

Autobusy : technika, eksploatacja, systemy transportowe

|

2016

|

R. 17, nr 6

707--713

PL

Obserwowany w ostatnich latach rozwój transportu lotniczego(załogowego oraz planowanego bezzałogowego [12]) powoduje, że liczba lotów obsługiwanych przez obecnie stosowany system planowania i kontroli przelotów IFR (Instrument Flight Rules - loty według wskazań przyrządów nawigacyjnych) zbliża się do swojej maksymalnej pojemności. W ostatnich latach coraz wyraźniej słyszalne są opinie na temat związanych z tym zagrożeń. W związku z zaistniałą sytuacją ośrodki naukowe, przewoźnicy, agencje odpowiedzialne za kontrolę ruchu lotniczego i podział przestrzeni lotniczej podejmują prace, w tym badania naukowe, zmierzające do zmiany sposobu organizacji ruchu lotniczego. W artykule opisano współczesny sposób organizacji przestrzeni powietrznej, procedury związane ze składaniem i weryfikacją depeszy o planowanych operacjach lotniczych, które są tłem do prezentacji kierunku proponowanych zmian. Przedstawiona została propozycja zmian w sposobie planowania i organizacji ruchu lotniczego w odniesieniu do pojawiających się ograniczeń obecnie stosowanego systemu. Opisano również koncepcję zmian zarządzania przestrzenią powietrzną oraz zaproponowano metodę jej realizacji. Przy czym, na wstępie należy podkreślić, że praca nie przedstawia gotowego, szczegółowego rozwiązania. Skupia się na wskazaniu kierunku zmian proponując kierunki poszukiwań i dalszych prac badawczych.

EN

A future growth of aviation transport is being started to be restricted by some existing, at this moment, regulations regarding airspace structure and flight planning rules. Aviation community has encountered some barrier stopping further development of this aviation industry's branch. the future development require some solutions improving system's capability and productivity must be found and deploy. There are national, European and worldwide scientific projects lunched to research new solutions which could improve the system. The paper presents a concept of some amendments into flight planning procedures related to so called Free Routing Airspace idea. The paper doesn't provide full, deployment-ready instruction regulation but focuses on general trends and point some directions of future research.

15

Conflict-free trajectory planning based on the model predictive control theory

Han Yun-xiang, Huang Xiao-qoing

Archives of Transport

|

2016

|

Vol. 37, iss. 1

77--85

EN

Model Predictive Control (MPC) is a model-based control method based on a receding horizon approach and online optimization. A key advantage of MPC is that it can accommodate constraints on the inputs and outputs. This paper proposes a max-plus general modeling framework adapted to the robust optimal control of air traffic flow in the airspace. It is shown that the problem can be posed as the control of queues with safety separation-dependent service rate. We extend MPC to a class of discrete-event system that can be described by models that are linear in the max-plus algebra with noise or modeling errors. Regarding the single aircraft as a batch, the relationships between input variables, state variables and output variable are established. We discuss some key properties of the system model and indicate how these properties can be used to analyze the behavior of air traffic flow. The model predictive control design problems are defined for this type of discrete event system to help prepare the airspace for various robust regulation needs and we give some extensions of the air traffic max-plus linear systems.

16

Propozycje ograniczeń zużycia paliwa i emisji dwutlenku węgla podczas operacji naziemnych

Jafernik H., Sklorz R.

Zeszyty Naukowe. Transport / Politechnika Śląska

|

2015

|

z. 89

47--55

PL

W artykule przedstawiono możliwości ograniczenia zużycia paliwa oraz emisji dwutlenku węgla przez cywilne samoloty pasażerskie podczas operacji naziemnych. Za przykład wykorzystano samolot Airbus A320, jeden z najbardziej popularnych cywilnych samolotów pasażerskich obecnego wieku. Artykuł odnosi się zarówno do inicjatyw powiązanych z operatorem, producentem, jak i służbą kontroli lotów ATC. Analiza poszczególnych inicjatyw została ograniczona do pojedynczego lotu, a jej wyniki stanowią podstawę do obliczeń całkowitych oszczędności w odniesieniu do operacji na danym lotnisku.

EN

This article outlines initiatives leading to reduction of fuel consumption and emissions of carbon dioxide by civil passenger aircrafts during ground operations. Airbus A320, one of the most popular nowadays airliners serves as an example. The article refers to initiatives related to operators, manufacturers as well as Air Traffic Control units. Detailed analysis of specific fuel efficiency initiative has been limited to one exemplary flight. Results of analysis can be used as a basis to calculation of gross savings in relation to specific airport.

17

System informatycznego wsparcia służby ruchu lotniczego

Gołda P., Zieja M., Zaworski T., Kurzyk B.

Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. Transport

|

2015

|

z. 107

31-39

PL

W artykule przedstawiono zagadnienia dotyczące problematyki zarządzania bezpieeczeństwem podczas wykonywania operacji lotniczych. Opracowane rozwiązanie informatyczne umożliwi pełną implementację Zintegrowanego Systemu Bezpieczeństwa Lotów przez SSRL SZ RP. Jednocześnie w pełni będzie odwzorowywało strukturę pracy kontrolerów ruchu lotniczego oraz zaapewni narzędzie nadzoru nad procesem ich szkolenia. Zwrócono również uwagę na potrzebę integraacji nowo powstałych modułów i aplikacji z innymi funkcjonującymi w Siłach Zbrojnych Rzeczpospoolitej Polskiej takimi jak SI TURAWA czy innymi systemami klasy ERP.

EN

The article presents issues relating to security management issues while performing flight operations. Developed IT solution will enable the full implementation of the Integrated System of Flight Safety for Air Traffic Services of the Polish Armed Forces. At the same time it fulIy will map the structure of the work af air. traffic controlIers and provide tool for oversight of the proces s of their training. Attention was also mawn to the need for integration of the newly created modules and applications with others operating in the Polish Armed Forces, such as the SI TURAWA or other ERP class systems.

18

Metodyka i analiza naziemnych pomiarów propagacyjnych dla potrzeb radiokomunikacyjnych ośrodków kontroli ruchu powietrznego

Ambroziak S. J., Katulski R. J., Kocot B., Sadowski J., Stefański J., Zarański J.

Przegląd Telekomunikacyjny + Wiadomości Telekomunikacyjne

|

2014

|

nr 6

157--160

PL

Zaprezentowano metodykę wykonywania i analizy wyników naziemnych pomiarów propagacyjno-zasięgowych w celu weryfikacji poprawności pracy naziemnych nadawczych ośrodków radiokomunikacyjnych kontroli ruchu powietrznego. Przedstawiono i omówiono rezultaty pomiarowej weryfikacji opracowanej metody, a także zaprezentowano wnioski z niej płynące.

EN

The methodology and the analysis of ground-based measurement methodology for verification of air traffic control radio communication centers have been presented. The results of measurement verification of the pro¬posed method as well as the drawn conclusions have been discussed.

19

Czynniki determinujące bezpieczeństwo i harmonogramowanie operacji lotniskowych

Gołda P., Zieja M.

Logistyka

|

2014

|

nr 3

7247--7253

PL

Wzrastająca liczba operacji na lotniskach skłoniła autorów do podjęcia tematyki związanej z harmonogramowaniem ruchu statków powietrznych na płycie lotniska. Każdy samolot wykonuje kolejno operacje lądowania, kołowania po lądowaniu, obsługi naziemnej, kołowania na start i startu. Operacje te powinny wplatać się w ogólną sieć operacji zarówno lotniska z którego startują jak i lotniska na którym lądują. Celem artykułu jest przybliżenie informacji dotyczących operacji lotniskowych i ich znaczenia dla funkcjonowania portów lotniczych.

EN

The increasing number of operations at the airports prompted the authors to take the issues related to scheduling of aircraft traffic on the apron. Each aircraft landing operations performed sequentially, taxiing after landing, ground handling, taxiing for takeoff and departure. These operations should entwine into the overall airport operations network from which aircraft take off and where they land. The aim of the article is to present informations concerning airport operations and their importance for the functioning of airports.

20

Strefy zakazu lotów narzędziem rozwiązywania sytuacji kryzysowych?

Zieliński T.

Kwartalnik Bellona

|

2014

|

Nr 1

133-147

PL

W konflikty ostatnich dwóch dekad w znacznej mierze były zaangażowane siły powietrzne jako jedno z głównych narzędzi rozwiązywania sytuacji kryzysowych. Jeśli użycie komponentu naziemnego jest wrażliwe politycznie, wspólnota międzynarodowa, dążąc do ograniczenia możliwości użycia siły, odwołuje się do postanowień Karty Narodów Zjednoczonych i ustanawia strefy zakazu lotów nad określonym obszarem. Ma to na celu głównie ograniczenie zdolności bojowych potencjalnego przeciwnika, a także ochronę ludności cywilnej i stworzenie warunków do dostarczania pomocy humanitarnej. Po raz pierwszy strefy zakazu lotów zostały ustanowione nad obszarem Iraku w następstwie wojny w Zatoce Perskiej lat 1990-1991, później wprowadzono je w Bośni i Hercegowinie, a ostatnio w Libii. Wymuszanie zakazu lotów w suwerennej przestrzeni powietrznej określonego państwa wymaga solidnych podstaw prawnych, najlepiej wsparcia rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ. Ale czy w przeszłości rzeczywiście tak było? Jaką rolę miały odgrywać strefy zakazu lotów w Iraku, Bośni i Hercegowinie oraz Libii? Jakie czynniki należy uwzględniać przy ustalaniu strefy zakazu lotów? Czy następnym krajem, nad którym będzie egzekwowany zakaz lotów, okaże się Syria? Autor przedstawia teoretyczne i praktyczne aspekty funkcjonowania stref zakazu lotów. Na podstawie analizy konfliktu w Libii przeprowadzonej w kontekście wymuszania zakazu lotów nad obszarem tego państwa podejmuje również próbę odpowiedzi na pytanie, czy ewoluujący konflikt w Syrii skłoni społeczność międzynarodową do utworzenia stref zakazu lotów nad tym obszarem, a tym samym do podjęcia międzynarodowej interwencji militarnej.

EN

In the conflicts of past two decades, the air forces were being engaged to a great extent in the role of a main tool for solving crisis situations. If the use of ground component is politically sensible, then international community, in attempt to limit the possibility to use force, turns to the regulations of the United Nations Charter and establish no-flight zones over certain area. This is mainly to restrict combat capability of potential enemy as well as serves the purpose of protecting civilians and providing humanitarian help. For the first time, no-flight zones had been established over Iraq as a result of the Gulf War during 1990-1991, later over Bosnia and Herzegovina, and recently over Libya. The extortion of no-flight zones in the sovereign airspace of a certain state requires solid legal basis, best when supported with the resolution of the UN Security Council. However, had it always been like that? What was the role of no-flight zones in Iraq, Bosnia and Herzegovina or Libya? What factors were at stake when establishing no-flight zones? Will the next state for creating no-flight zones be Syria? The writer presents theoretical and practical aspects of no-flight zone functioning. Based on the analysis of the conflict in Libya, he also attempts to answer the question whether the evolving conflict in Syria will induce international community into creating no-flight zones there, which would be equal to international military intervention.