Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

The railway station as a mobility node and an element of cultural heritage in the city structure. The case of Rzeszów

Janda Magdalena

Technical Transactions

|

2026

|

Vol. 123, iss. 1

art. no. e2026005

EN

This article presents selected issues from the research project entitled “Węzły i korytarze rozwoju funkcji metropolitalnych Rzeszowa”, which was carried out by a team of Rzeszów University of Technology employees for the Rzeszów City Development Office. The project aimed to develop an urban construction model and identify areas with high development potential. One of the most important nodes is Rzeszów Główny railway station. The publication discusses the historical importance of railway stations as elements of cultural heritage and presents selected revitalisation projects from Europe and Poland. The author defines mobility and transport nodes, using these definitions to contextualise the city of Rzeszów within the development of mobility nodes. The remainder of the article focuses on the railway station, first examining its construction history and architectural transformations, and then considering it as part of the Rzeszowskie Centrum Komunikacyjne.

2

Diagnostyka podziemnych wyrobisk górniczych dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania w procesie adaptacyjnym. Część II. Ocena techniczna i monitoring bezpieczeństwa

Radziejowska Aleksandra, Wieja Tomasz

Przegląd Budowlany

|

2026

|

R. 97, nr 1

100--103

PL

Diagnostyka podziemnych wyrobisk stanowi złożony proces obejmujący planowanie, dobór metod oraz interpretację wyników w kontekście przyszłego użytkowania obiektu. Jej skuteczność zależy od opracowania indywidualnego programu diagnostycznego, dostosowanego do charakteru konstrukcji, warunków geotechnicznych i zakładanych kierunków adaptacji. Nowoczesne podejście do diagnostyki łączy klasyczne badania inżynierskie z zaawansowanymi technologiami pomiarowymi, takimi jak georadar, skaning laserowy czy mikrograwimetria. Integracja danych pozyskanych z tych narzędzi z metodami predykcyjnej analizy i modelowania numerycznego pozwala na bardziej kompleksową ocenę stanu obiektów, precyzyjne modelowanie zagrożeń oraz planowanie działań rewitalizacyjnych i zabezpieczających. Niniejszy artykuł stanowi drugą część opracowania poświęconego diagnostyce adaptacyjnej podziemnych wyrobisk górniczych. W tej części autorzy koncentrują się na praktycznych aspektach realizacji diagnostyki technicznej – inwentaryzacji, ocenie stateczności, identyfikacji mechanizmów destrukcji oraz wykorzystaniu systemów monitoringu jako narzędzi wspierających proces adaptacji i zapewnienia bezpieczeństwa obiektów podziemnych.

EN

Diagnostics of underground workings is a complex process including planning, selection of methods and interpretation of results in the context of the future use of the facility. Its effectiveness depends on the development of an individual diagnostic program, adapted to the nature of the structure, geotechnical conditions and assumed directions of adaptation. A modern approach to diagnostics combines classic engineering research with advanced measurement technologies, such as GPR, laser scanning and microgravimetry. Integration of data obtained from these tools with methods of predictive analysis and numerical modeling allows for a more comprehensive assessment of the condition of objects, precise modeling of threats and planning of revitalization and protection activities. This article is the second part of the study devoted to adaptive diagnostics of underground mining excavations. In this part, the authors focus on the practical aspects of implementing technical diagnostics – inventory, stability assessment, identification of destruction mechanisms and the use of monitoring systems as tools supporting the process of adaptation and ensuring the safety of underground facilities.

3

Revitalization of stevedoring activities, risk management and relocation of logistics processes in Ukrainian agribusiness

Nitsenko Vitalii, Tepliuk Mariia, Velychko Oleksandr, Koliadenko Svitlana, Hanzhurenko Iryna, Melnichenko Oksana, Moskvichenko Iryna

Zeszyty Naukowe. Transport / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 126

171--188

EN

The article investigates risk management in the stevedoring activity and entropy provision of logistics processes in the agribusiness of Ukraine, with a focus on the critical role of stevedoring companies in ensuring sustainable development. In the context of current economic turbulence and the need for sustainable development and consumption, effective risk management in logistics processes is extremely important for maintaining the competitiveness of agribusiness, which is one of the leading export sectors of Ukraine. The importance of entropy support of logistics processes is growing due to the need for continuous development and changes in the external environment. The paper analyses the role of stevedoring companies that ensure the reliability and sustainability of logistics chains. The article also considers aspects of the regulatory framework and the need to improve it to increase the flexibility and adaptability of stevedoring companies in crisis situations. The study was conducted using a systematic approach, which includes an analysis of economic and political conditions and specific aspects of logistics processes in the agribusiness of Ukraine. The main attention is paid to the management of entropy processes and their impact on the efficiency of logistics operations. It is highlighted that the proper organization of logistics processes helps to minimize losses and increase the efficiency of supply, which is key for agribusiness in the context of constant development and change. It is shown that stevedoring companies, due to their ability to adapt to changes, have a significant impact on the efficiency of logistics operations and economic indicators of agribusiness. The study found that effective management of entropy processes is crucial for supporting the sustainable development of agribusiness in Ukraine. The need to harmonize Ukrainian legislation with international standards to improve the business environment and attract foreign investors is emphasized. Thus, the study emphasizes the importance of entropy support for logistics processes in agribusiness and the role of stevedoring companies in ensuring the sustainability and competitiveness of this sector in the context of constant change and development.

4

Evaluation of effective factors in revitalizing the historical context of the historical bazaars. Case study: historical bazaar of Dezful

Dinarvand A. Rahman, Qasemi Mohammad Reza, Marciniak Piotr

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 82

26--41

EN

Bazaars are fundamental to Iranian architecture, serving as hubs for social, economic, cultural, and religious activities. However, modernization and urban development have led to the decline of historic city centers, due to insufficient infrastructure, low security, improper accessibility, and unbalanced land prices. This study evaluates the factors influencing the revitalization of Dezful’s historic bazaar using a descriptive- analytical approach. Surveys and semi-structured interviews were conducted with various stakeholders. Data analysis employed entropy weighting, the Delphi method, t-tests, Pearson’s correlation coefficient, and the TOPSIS technique. Results indicate that physical, economic, social, cultural, and religious factors significantly impact revitalization, with physical factors being the most influential and religious factors the least. Findings were validated through stakeholder discussions, considering urban planning policies, economic shifts, and government interventions.

PL

Bazary stanowią fundamentalny element irańskiej architektury, pełniąc funkcję ośrodków życia społecznego, gospodarczego, kulturalnego i religijnego. Jednakże procesy modernizacyjne oraz rozwój urbanistyczny doprowadziły do degradacji historycznych centrów miast. Przyczyn tego zjawiska należy upatrywać w niewystarczającej infrastrukturze, niskim poziomie bezpieczeństwa, ograniczonej dostępności oraz niezrównoważonych cenach gruntów. Niniejsze badanie analizuje czynniki wpływające na rewitalizację historycznego bazaru w Dezfulu, wykorzystując podejście opisowo-analityczne. W ramach pracy przeprowadzono ankiety i częściowo ustrukturyzowane wywiady z różnymi grupami interesariuszy. Do analizy danych zastosowano metodę ważenia entropijnego, technikę delficką, testy t, współczynnik korelacji Pearsona oraz technikę TOPSIS. Wyniki wskazują, że czynniki fizyczne, ekonomiczne, społeczne, kulturowe i religijne mają istotny wpływ na proces rewitalizacji, przy czym największe znaczenie przypisano czynnikom fizycznym, a najmniejsze religijnym. Ostateczne ustalenia zostały zweryfikowane poprzez konsultacje z interesariuszami, z uwzględnieniem polityki planowania przestrzennego, zmian gospodarczych oraz interwencji ze strony władz publicznych.

5

Demand for and development of greenery in historic town squares : the case of Zakliczyn

Kania Olga Dagmara, Hess Daniel Baldwin

Technical Transactions

|

2025

|

Vol. 122, iss. 1

art. no. e2025004

EN

This article explores the historic development of greenery in market square spaces using the example of the Polish town of Zakliczyn in Lesser Poland. Contemporary Polish conservation policy aimed at preserving a public space’s historic values is often at odds with the needs and demands of the general public, whose members appear to be in consensus that urban public spaces, especially market squares, should feature more greenery. This study traces the spatial development of Zakliczyn’s market square throughout the last 150 years based on historic cartography and iconography, as well as contemporary orthophotomaps, and demonstrates that greenery in this historic market square is indeed a relatively recent phenomenon, although scant fragments of it did appear as early as immediately before World War II. It also contrasts the greenery in market squares from the People’s Republic of Poland period (1947 to 1989) with the most recent revitalizations occurring during the past 5 years.

6

Stare, ale… - jak odzyskać utraconą świetność obiektów zabytkowych

Wojewódka Jerzy, Więckowska Julia

Systemy Wspomagania w Inżynierii Produkcji

|

2025

|

Vol. 14, iss. 1

87--98

PL

Zabytki niosą ze sobą zarówno wartość materialną, jak i niematerialną – historyczną, symboliczną, kulturową. Ich odpowiednio przeprowadzona rewitalizacja może nadać im nową funkcję, przywracając tym samym dawną świetność lub nawet uczynić z nich ikony miast. Proces postępowania z obiektem zabytkowym wymaga jednak dużej wrażliwości oraz wyczucia, a długo niedoceniana rewitalizacja zaczyna być postrzegana jako twórcze wyzwanie – nie tylko konserwatorska rutyna. Artykuł poddaje analizie, kilka przykładów adaptacji i rewitalizacji zabytków, różniących się od siebie zarówno skalą, jak i podejściem projektowym. Praca porusza delikatne aspekty związane z przywracaniem pierwotnej lub nadawaniem nowej funkcji tego typu obiektom. Przytaczane przykłady nawiązują do projektów koncepcyjnych, konkursowych i poddawane zostaną wyłącznie analizie ideowej, estetycznej, nie wnikając w zagadnienia technologii rewaloryzacji historycznej.

EN

Heritage buildings carry both material and immaterial values – historical, symbolic, and cultural. When properly revitalized, they can be given new functions, restoring their former glory or even transforming them into icons of their cities. However, the process of working with historic structures requires great sensitivity and discernment, and revitalization – long undervalued – is increasingly being seen as a creative challenge rather than merely a conservation routine. This article analyzes several examples of heritage adaptation and revitalization, differing in scale and design approach. It explores the delicate aspects of restoring original functions or assigning new ones to such objects, focusing solely on conceptual and aesthetic analysis of competition and conceptual projects, without delving into the technological aspects of historical revalorisation.

7

Redevelopment of small town markets in the Kraków-Częstochowa Upland area in selected competition concepts

Oleksik Rafał, Klus Krzysztof

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 62

107--140

EN

Urban space revitalisation, often focused solely on improving aesthetics, can lead to significant resident dissatisfaction due to unmet needs. This article addresses general issues related to the redevelopment of main squares, supplemented by case studies. Based on their own work and other awarded conceptual designs for the redevelopment of the market squares in Skała and Wolbrom, the authors present design solutions aimed at revitalizing these spaces. These examples are particularly interesting as they involve small towns with typical challenges for such communities. Besides providing ready-to-implement solutions, the authors also explore the process of discovering local conditions to solve existing problems and maximize the potential of the space.

PL

Rewitalizacja przestrzeni miejskich, skupiona często jedynie na poprawie estetyki danego miejsca, skutkuje nieraz dużym niezadowoleniem mieszkańców, co wynika z niespełnienia ich potrzeb. W artykule opisano ogólne problemy związane z przebudową rynków miejskich, co uzupełniono studium przypadków. Na podstawie własnych oraz pozostałych nagrodzonych prac konkursowych dotyczących przebudowy rynków w Skale i Wolbromiu autorzy prezentują rozwiązania projektowe mające na celu ożywienie tych miejsc. Stanowią one interesujące przykłady, gdyż są to niewielkie miasta z typowymi problemami i wyzwaniami. Oprócz gotowych, łatwo powielanych rozwiązań autorzy zaprezentowali proces odkrywania lokalnych uwarunkowań w celu rozwiązania istniejących problemów, a przede wszystkim możliwie najlepszego wykorzystania potencjału miejsca.

8

Infrastruktura energetyczna małych elektrowni wodnych uzupełniającym rozwiązaniem na lokalną problematykę powodziową

Pilch Roman, Konopski Przemysław

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 3

144--147

PL

Małe rzeki i kanały wód śródlądowych stanowią ważne urządzenia pod względem bezpieczeństwa energetyczno-ekologicznego w Polsce. Przylegające do tych cieków tereny rolnicze zostały w większości wyposażone od ponad 70 lat w infrastrukturę melioracyjną. Obserwacje terenowe ostatnich 20, a nawet 30 lat potwierdzają jednak fakty, iż urządzenia melioracyjne, takie jak: rowy melioracyjne, instalacje drenarskie podziemne, czy naturalnie utworzone zalewiska w znacznym stopniu na tych obszarach stają się z roku na rok coraz bardziej nieskuteczne. Wykorzystanie lokalnego położenia dawnej infrastruktury Małej Energetyki Wodnej (MEW) wraz z ich renowacją i rewitalizacją, także budową nowych tego rodzaju źródeł energii elektrycznej jest jednym ze sposobów na wzbogacenie zasobów odnawialnych źródeł do produkcji energii elektrycznej. Skojarzenie tych okoliczności oraz dodanie nowej infrastruktury hydrotechnicznej poprzez zbudowanie sieci rurociągów wyposażonych w systemy pompowe zasilane energią elektryczną produkowaną w tych lokalnych małych elektrowniach wodnych zdaniem autorów artykułu może stanowić uzupełniający sposób w rozwiązywaniu problemów usuwania nadmiaru wody opadowej i roztopowej z powodziowych rozlewisk cieków śródlądowych.

EN

Small rivers and inland waterways are important facilities in terms of energy and ecological security in Poland. The agricultural areas adjacent to these streams have mostly been equipped with drainage infrastructure for over 70 years. However, field observations from the last 20 or even 30 years confirm the facts that drainage facilities such as drainage ditches, underground drainage systems, or naturally created flooded lands are becoming increasingly ineffective in these areas year by year. Using the local situation of the former Small Hydroelectric Power (SHP) infrastructure, along with their renovation and revitalization, as well as the construction of new sources of electricity of this type, is one of the ways to enrich the resources of renewable sources for electricity production. The association of these circumstances and the addition of new hydrotechnical infrastructure by building a network of pipelines equipped with pumping systems powered by electricity produced in these local small hydro power stations, according to the authors of the article, may be a supplementary method in solving the problems of removing excess rainwater and meltwater from flooded areas of inland streams.

9

Huta Pokój – świadek rewolucji przemysłowej i nowych wyzwań

Kopeć Borys, Dziki Zuzanna, Guzdek Dariusz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 5

205--208

PL

W artykule przedstawiono dzieje Huty Pokój, założonej w 1840 roku w Nowym Bytomiu (obecnie dzielnica Rudy Śląskiej), jako jednego z kluczowych ośrodków przemysłowych Górnego Śląska. Omówiono kolejne etapy rozwoju technologicznego, w tym wprowadzenie pieców martenowskich i konwertorów tomasowskich, oraz dostosowywanie profilu produkcji do zmieniających się warunków gospodarczych i politycznych. Wskazano rolę zakładu w kształtowaniu lokalnej gospodarki i rynku pracy oraz znaczenie wyrobów stalowych w skali krajowej i międzynarodowej. Zarysowano aktualne działania rewitalizacyjne mające na celu zachowanie obiektu jako pomnika historii śląskiego hutnictwa.

EN

This article presents the history of the Pokój Steelworks, founded in 1840 in Nowy Bytom (now a district of Ruda Śląska), as one of the key industrial centers of Upper Silesia. It discusses subsequent stages of technological development, including the introduction of open-hearth furnaces and Thomas converters, and the adaptation of the production profile to changing economic and political conditions. It highlights the plant’s role in shaping the local economy and labor market, as well as the importance of steel products on a national and international scale. It outlines current revitalization efforts aimed at preserving the facility as a historical monument of Silesian metallurgy.

10

Diagnostyka podziemnych wyrobisk górniczych dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania w procesie adaptacyjnym. Część I. Założenia i metody planowania

Radziejowska Aleksandra, Wieja Tomasz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 6

110--114

PL

Diagnostyka to nie tylko badania, to przede wszystkim proces planowania oparty na indywidualnym, dla każdego obiektu podziemnego, programie diagnostycznym. Ponoszenie nakładów finansowych na nieprzemyślane i źle zaplanowane badania diagnostyczne oraz brak profilaktyki eksploatacyjnej w podziemnym obiekcie grożą tym, że stawiane diagnozy będą błędne, a wynikająca z nich realizacja zaleceń może wpłynąć negatywnie na zachowanie dziedzictwa górniczego i bezpieczeństwo użytkowania obiektu o nowej funkcji. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na znaczenie interpretacji wyników badań i prognozowania na tej podstawie warunków ochrony, adaptacji i eksploatacji obiektu podziemnego. Realizacja typowej diagnostyki opartej tylko na fizycznym badaniu nie jest procedurą wystarczającą dla prawidłowej oceny stanu technicznego wyrobisk, istniejącej infrastruktury technicznej czy też historycznych elementów zabezpieczeń i technologii górniczych. Same wyniki badań mogą skłaniać do prostych wniosków: wymienić/naprawić lub nie. Natomiast proces prognozowania dotyczy interpretacji wyników odpowiednio zaplanowanych badań z uwzględnieniem znajomości dynamiki mechanizmów destrukcji oraz wszechstronnej wiedzy historycznej, geotechnicznej, geologicznej, konserwatorskiej oraz technologicznej z uwzględnieniem kryterium trwania, czyli czasu. Część pierwsza artykułu poświęcona jest teoretycznym i metodycznym podstawom diagnostyki adaptacyjnej podziemnych wyrobisk górniczych. Autorzy przedstawiają znaczenie planowania diagnostycznego w kontekście bezpieczeństwa, ochrony dziedzictwa i projektowania nowych funkcji użytkowych. Artykuł omawia kluczowe elementy interdyscyplinarnego modelu diagnostycznego oraz zasady tworzenia programów badań adaptacyjnych.

EN

Diagnostics is not only research, it is primarily a planning process based on an individual diagnostic program for each underground facility. Incurring financial expenses for ill-considered and poorly planned diagnostic tests and the lack of operational prevention in an underground facility may result in incorrect diagnoses, and the resulting implementation of recommendations may negatively affect the preservation of mining heritage and the safety of use of the facility with a new function. In this context, attention should be paid to the importance of interpreting research results and forecasting, on this basis, the conditions of protection, adaptation and operation of an underground facility. The implementation of typical diagnostics based only on a physical examination is not a sufficient procedure for the correct assessment of the technical condition of excavations, existing technical infrastructure or historical elements of mining security and technologies. The test results themselves may lead to simple conclusions: replace/repair or not. However, the forecasting process concerns the interpretation of the results of appropriately planned research, taking into account the knowledge of the dynamics of destruction mechanisms and comprehensive historical, geotechnical, geological, conservation and technological knowledge, taking into account the criterion of duration, i.e. time. The first part of the article is devoted to the theoretical and methodological foundations of adaptive diagnostics of underground mining excavations. The authors present the importance of diagnostic planning in the context of security, heritage protection and the design of new utility functions. The article discusses the key elements of the interdisciplinary diagnostic model and the principles of creating adaptive research programs.

11

Conceptual Solution for the Revitalisation of Public Spaces in Slovak Towns (Case Study Námestovo)

Bránický Filip, Nádaská Zuzana, Pilař Pavol

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 2, no. 2

art. no. 82

EN

The case study Public Space Námestovo provides an expert view on the issue of public spaces in and its hierarchical understanding in relation to further development. Based on extensive analyses, it defines the important location of the main square in central zone, the proposal for its restoration and the optimal connection with the proposed restored structure of its contact public spaces. The concept is supplemented and presents the approach to the design of a selected secondary public space, which draws attention to the need to comprehensively complete the entire analysis of public space in the city and determine the vision of the development of public space in the city as a whole. It is a challenging task, requiring a thorough and creative examination of several intentions in the form of architectural and urban competitions, which will confirm the potential of these areas. An important task in the further development of the city seems to be to deal with a partially free, sparsely built-up area in contact with the embankment of the Orava Reservoir, where an architectural competition has already taken place. The main goal is its continuous connection with the existing, historically established structure of public spaces. We present the difficulty of entering the central zone on examples. They complete the overall picture and open a discussion about the change in the understanding of the transport infrastructure in the city, while presenting the dominance of pedestrian traffic. The task of creating a quality urban space, building its vision and systematically fulfilling it, is professionally demanding and time-consuming, requiring enthusiasm and focused interest of residents and especially the city management.

12

Revitalization of a Residental-comercial Tenement House in Myślibórz at Ratuszowa Street 11

Tuszyński Mariusz, Żywucki Krzysztof

Civil and Environmental Engineering Reports

|

2025

|

Vol. 35, no. 1

142--159

EN

The article discusses the current issues related to the revitalization of a building fully protected by conservation laws. The work covers a wide range of activities involved in the construction process aimed at fully restoring the functional qualities of historical architecture, while also ensuring the proper exhibition of preserved cultural heritage elements. The analyses, study materials, and design works carried out enabled the implementation of construction works for this unique building. To illustrate the research problem, the method of a selected case study was used, and design activities (Research Through Design) were incorporated into the research process. The subject of the study is a specific building – a monument, which also serves as a representation and an example of a neglected spatial structure within a historic inner-city complex. Based on the analysed case, general conclusions were formulated that are helpful in preparing diagnostics and design works related to the revitalization of historical buildings in poor technical condition.

13

Revitalization possibilities of post-industrial and warehouse areas on the example of Warsaw’s Żerań

Izdebski Maciej, Kuzak Łukasz, Maciejewska Alina

Archives of Civil Engineering

|

2025

|

Vol. 71, nr 4

43--61

EN

Suburbanization and urban sprawl, alongside the concept of creating compact cities, highlight the need to repurpose undeveloped, degraded spaces, such as post-industrial and warehouse areas. Revitalizing these spaces involves addressing the land’s physical condition and improving the social and economic well-being of local communities. In many European cities, the late 20th century saw industrial activity dominate. However, after 1989, political changes in Poland led to the relocation of industry from central districts to make room for modern residential and service developments. An example is Warsaw’s Żerań, previously centred around industrial hubs. A key challenge in redeveloping such areas is addressing land contamination, reclaiming degraded post-industrial zones, and eventually revitalizing the space to introduce new functions. Contamination often leaves these areas unused for years, but proper remediation can breathe new life into them. Furthermore, public spaces such as parks and squares in Żerań are often underused, but proper design following cleanup can foster social connections and contribute to a well-functioning urban environment. Revitalizing degraded urban areas ensures rational use of available space, aligning it with desired functions. Identifying and addressing these areas can transform neglected industrial zones into thriving residential and service centres, attracting new residents and investors.

PL

Suburbanizacja i rozrost miast, obok koncepcji tworzenia zwartych miast, podkreślają potrzebę ponownego wykorzystania niezagospodarowanych, zdegradowanych przestrzeni, takich jak obszary poprzemysłowe i magazynowe. Rewitalizacja tych przestrzeni wiąże się z zajęciem się stanem fizycznym gruntów i poprawą dobrobytu społecznego i ekonomicznego lokalnych społeczności. W wielu miastach europejskich pod koniec XX wieku dominowała działalność przemysłowa. Jednak po 1989 roku zmiany polityczne w Polsce doprowadziły do przeniesienia przemysłu z dzielnic centralnych, aby zrobić miejsce dla nowoczesnych inwestycji mieszkaniowych i usługowych. Przykładem jest warszawski Żerań, wcześniej skupiony wokół centrów przemysłowych. Kluczowym wyzwaniem w ponownym zagospodarowaniu takich obszarów jest zajęcie się zanieczyszczeniem gruntów, odzyskanie zdegradowanych stref poprzemysłowych i ostatecznie rewitalizacja przestrzeni w celu wprowadzenia nowych funkcji. Zanieczyszczenie często pozostawia te obszary nieużywane przez lata, ale odpowiednia remediacja może tchnąć w nie nowe życie. Ponadto przestrzenie publiczne, takie jak parki i place na Żeraniu, są często niedostatecznie wykorzystywane, ale właściwy projekt po oczyszczeniu może sprzyjać więziom społecznym i przyczyniać się do dobrze funkcjonującego środowiska miejskiego. Rewitalizacja zdegradowanych obszarów miejskich zapewnia racjonalne wykorzystanie dostępnej przestrzeni, dostosowując ją do pożądanych funkcji. Identyfikacja i zajęcie się tymi obszarami może przekształcić zaniedbane strefy przemysłowe w prężnie rozwĳające się ośrodki mieszkalne i usługowe, przyciągając nowych mieszkańców i inwestorów.

14

Ecological case for revitalization – quantifying CO2 and construction waste savings in post-industrial urban regeneration

Sobieraj Janusz, Fernandez Marin Marcos, Metelski Dominik

Archives of Civil Engineering

|

2025

|

Vol. 71, nr 4

239--254

EN

The construction sector’s environmental footprint, accounting for 40% of global CO2 emissions and 30% of waste generation, necessitates rigorous evaluation of sustainable alternatives to demolition. This study quantitatively assesses the environmental advantages of industrial site revitalization versus demolition and new construction, focusing exclusively on material conservation and emission reduction. While existing research often combines environmental with socioeconomic metrics, this analysis isolates ecological impacts through a case study of Radex Park Marywilska in Warsaw, Poland – a representative post-industrial site in a coal-dependent economy. Using life cycle assessment (LCA) methodology for 2005-2010 data, we analyze material flows (22% concrete, 3% steel, 15% brick by volume) and calculate avoided emissions using region-specific factors (e.g., 1.8 t CO2/t steel). The results demonstrate that revitalization preserved 72,315 tons of materials and reduced CO2 emissions by 48,217 tons - resulting in significant environmental savings compared to demolition scenarios, and exceeding Central European benchmarks. These savings stem primarily from bypassed demolition waste (30-50% reduction) and avoided new material production, aligning with EU circular economy targets. Key findings include: (1) steel reuse delivers 61% of total emission savings, revealing material-specific leverage points for decarbonization; (2) Poland’s carbon-intensive industrial baseline amplifies the relative benefits of adaptive reuse; and (3) standardized “avoided cost” metrics can bridge policy gaps in sustainable urban planning. The study provides a replicable framework for environmental cost accounting in post-industrial contexts, emphasizing the need for regionally tailored LCA models. We conclude that revitalization is not merely an alternative but an ecological imperative for decarbonizing urban development. Policymakers should prioritize adaptive reuse in climate action plans, leveraging its dual benefits of emission reduction and resource conservation. Future research should expand this methodology to assess the scalability of observed benefits across diverse geographic and industrial contexts.

PL

Ślad środowiskowy sektora budowlanego, odpowiadający za 40% globalnej emisji CO2 i 30% wytwarzania odpadów, wymaga rygorystycznej oceny zrównoważonych alternatyw dla wyburzeń budynków. Niniejsze badanie ocenia ilościowo korzyści środowiskowe wynikające z rewitalizacji terenów przemysłowych w porównaniu z rozbiórką i nową budową, koncentrując się wyłącznie na ochronie materiałów i redukcji emisji. Podczas gdy istniejące badania często łączą wskaźniki środowiskowe ze społeczno-ekonomicznymi, niniejsza analiza wyodrębnia wpływ na środowisko poprzez studium przypadku Radex Park Marywilska w Warszawie – reprezentatywnego terenu poprzemysłowego w gospodarce opartej głównie na węglu. Wykorzystując metodologię oceny cyklu życia (LCA) dla danych z lat 2005-2010, analizujemy przepływy materiałów (22% betonu, 3% stali, 15% cegły objętościowo) i obliczamy emisje, których udało się uniknąć, stosując współczynniki specyficzne dla regionu (np. 1,8 t CO2/t stali). Wyniki pokazują, że rewitalizacja pozwoliła zachować 72 315 ton materiałów i zmniejszyć emisję CO2 o 48 217 ton – co skutkuje znacznymi oszczędnościami środowiskowymi w porównaniu do scenariuszy rozbiórkowych, przewyższając przy tym standardy Europy Środkowej. Oszczędności te wynikają przede wszystkim z pominięcia odpadów z rozbiórki (redukcja o 30-50%) i uniknięcia produkcji nowych materiałów, co jest zgodne z celami UE w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym. Kluczowe ustalenia obejmują: (1) ponowne wykorzystanie stali przynosi 61% całkowitych oszczędności emisji, ujawniając materiałowo-specyficzne punkty dźwigni dla dekarbonizacji; (2) Polska baza przemysłowa o wysokiej emisji dwutlenku węgla zwiększa względne korzyści z ponownego wykorzystania adaptacyjnego; oraz (3) znormalizowane wskaźniki „kosztów, których udało się uniknąć” mogą wypełnić luki w polityce zrównoważonego planowania urbanistycznego. Badanie zapewnia powtarzalne ramy dla rozliczania kosztów środowiskowych w kontekstach poprzemysłowych, podkreślając potrzebę regionalnych modeli LCA. Dochodzimy do wniosku, że rewitalizacja nie jest jedynie alternatywą, ale ekologicznym imperatywem dekarbonizacji rozwoju miast. Decydenci polityczni powinni nadać priorytet adaptacyjnemu ponownemu wykorzystaniu budynków w planach działań na rzecz klimatu, wykorzystując jego podwójne korzyści w postaci redukcji emisji i ochrony zasobów (wykorzystywanych powtórnie). Przyszłe badania powinny rozszerzyć tę metodologię, aby ocenić skalowalność obserwowanych korzyści w różnych kontekstach geograficznych i przemysłowych.

15

Cooperative housing investments – in search of new methods and tools in revitalization processes

Dankowska Maria, Mader Małgorzata

Architectus

|

2025

|

Nr 1 (81)

55--70

EN

Revitalization is a complex city-wide process aimed at considering and meeting local needs, including improving conditions in residential environments. Standards and procedures were regulated in Poland in 2015 by the Revitalization Act, which emphasizes stakeholder participation throughout the process, still requiring the development of methods and tools. The article presents solutions used in other European countries, particularly proven methods of cooperative investment management. The cooperative models implemented in Europe are also used for the creation, adaptation, and modernization of downtown buildings. Based on the experiences from the analysis of area revitalization processes in Łódź, compared with models such as CLT (Community Land Trust), the authors attempt to recommend alternative methods of operation that would enable broader stakeholder participation in ongoing investment processes. The proposed counter-proposal assumes the creation of conditions for the implementation of an investment financed jointly by the participants. It provides for cooperation between the local government and future users. The authors believe that the analyzed models, so far used mainly in residential investments, can be successfully employed in larger urban areas. Adapting the CLT model to Polish conditions, due to the need for non-profit operation, could be an alternative to the controversial public-private partnership (PPP) method.

PL

Rewitalizacja to złożony proces ogólnomiejski mający na celu uwzględnienie i zaspokojenie lokalnych potrzeb, w tym poprawę warunków mieszkaniowych. Standardy i procedury zostały uregulowane w Polsce w 2015 r. ustawą o rewitalizacji, która kładzie nacisk na partycypację interesariuszy w całym procesie, co wciąż wymaga rozwinięcia metod i narzędzi. W artykule przedstawiono rozwiązania stosowane w Holandii, szczególnie sprawdzone metody kooperatywnego prowadzenia inwestycji. Implementowane w Europie modele kooperatywne są używane także do tworzenia, adaptacji i modernizacji zabudowy śródmiejskiej. Na przykładzie doświadczeń wynikających z analizy procesów rewitalizacji obszarowej w Łodzi w zestawieniu z modelami takimi jak np. CLT (Community Land Trust) autorki podjęły próbę rekomendacji alternatywnych metod działania, które umożliwią szersze włączenie interesariuszy w partycypowanie w zachodzących procesach inwestycyjnych. Kontrpropozycja ta zakłada stworzenie warunków realizacji inwestycji finansowanej wspólnie przez uczestników. Przewiduje on współpracę samorządu lokalnego i przyszłych użytkowników. Autorki uważają, że analizowane modele, stosowane dotąd głównie w inwestycjach mieszkaniowych, mogą być z powodzeniem wykorzystywane w większych obszarach miejskich. Adaptacja modelu CLT do warunków polskich, ze względu na konieczność działania non profit, mogłaby być alternatywą dla budzącej obawy metody partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP).

16

Siła rewitalizacji

Gierko Aleksandra

Zieleń Miejska

|

2024

|

Nr 6

54--56

PL

Zmiana charakteru przemysłu, rozwój terenów podmiejskich i wcielanie ich w granice obszarów zurbanizowanych, odejście od transportu szynowego towarów oraz świadomość szkodliwości różnego rodzaju emisji sprawiły, że w ostatnich dziesięcioleciach na terenach miast dokonuje się zmiana funkcji obszarów poprzemysłowych i transportowych.

17

The image of transformations of industrial facilities in Poland – a case study of the Żnin sugar factory industrial complex

Jabłoński Wojciech, Podstawka Aleksandra, Przednówek Maria, Sęk Dagmara, Smagieł Wiktoria, Sroczyńska Julia

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Architektura, Urbanistyka, Architektura Wnętrz

|

2024

|

Z. 19

67--83

EN

In recent years, numerous post-industrial revitalization projects have been completed in Poland, gaining increasing significance both for cultural heritage preservation and urban development. The process of revitalizing industrial facilities has become a prominent research focus, illustrating the potential of adapting historic buildings for new, modern functions. This article presents the history of the Żnin Sugar Factory within the broader economic transformations of Poland’s sugar industry, as well as its unique revitalization as an example of integrating traditional architecture with the needs of the hospitality and recreational sectors. The favorable location of Żnin in relation to other regional tourist sites further enhances the project’s commercial appeal. The project is notable for its commitment to preserving the site’s identity, employing material recycling and retaining original building structures. By introducing hotel, conference, and recreational functions, the former sugar factory now serves as a modern complex with significant touristic and socio-economic value. This example serves as an inspiration for similar ventures, demonstrating that historical sites can play a vital role in contemporary urban spaces, blending the past with the present and supporting the development of local communities.

PL

W ostatnich latach w Polsce zrealizowano wiele projektów rewitalizacji obiektów poprzemysłowych, które zyskują coraz większe znaczenie zarówno z punktu widzenia ochrony dziedzictwa kulturowego, jak i z perspektywy rozwoju urbanistycznego. Proces rewitalizacji obiektów przemysłowych staje się popularnym kierunkiem badań, wskazując na możliwości adaptacji historycznych budynków do nowych, współczesnych funkcji. W artykule przedstawiono historię Cukrowni Żnin w kontekście przemian gospodarczych w polskim przemyśle cukrowniczym, a także jej unikatową rewitalizację jako przykład integracji tradycyjnej architektury z potrzebami rynku hotelarsko-rekreacyjnego. Atrakcyjna lokalizacja Żnina względem innych miejsc turystycznych w regionie dodatkowo sprzyja komercjalizacji obiektu. Projekt wyróżnia się dbałością o zachowanie tożsamości miejsca, obejmując recykling materiałów i zachowanie oryginalnych struktur budowlanych. Dzięki wprowadzeniu funkcji hotelowych, konferencyjnych oraz rekreacyjnych przestrzeń dawnej cukrowni stanowi obecnie nowoczesny kompleks o dużej wartości turystycznej i społeczno-ekonomicznej. Przykład ten stanowi inspirację dla podobnych przedsięwzięć, ukazując, że historyczne obiekty mogą pełnić istotną funkcję we współczesnych przestrzeniach miejskich, łącząc przeszłość z teraźniejszością i wspierając rozwój lokalnych społeczności.

18

City Planning from the General Scale to Detailed Projects: Example of K.W. Scheibler’s Post-industrial Heritage in Łódź

Tomczak Anna Aneta, Warsza Robert

Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie

|

2024

|

T. 52/2

195--211

EN

This paper describes the activities carried out during the revitalization of K.W. Scheibler’s post-factory complex against the background of the transformation of the entire district, called the riverside industrial complexes (posiadła wodno-fabryczne). It was here in the early 19th century that industrial Łódź was born. This study is an overview report, depicting the spatial transformation at different scales and scopes, from a holistic assessment of the value of the existing cultural heritage, through urban planning vision to architectural decisions and implementation. The presented activities are an example of conducting spatial policy systematically and consistently, resulting in the revitalization of the K.W. Scheibler post-factory complex, which constitutes another link in the renewal of the entire district. This is a rare example of a post-industrial complex which fits in the system of public spaces and the green bloodstream of the city through a coherent urban vision for the entire district. The research and design materials come mainly from the collections of the Municipal Urban Planning Office in Łódź, where the authors conducted the process presented at the urban scale in the years 2013–2021.

PL

Publikacja opisuje działania prowadzone podczas rewitalizacji zespołu pofabrycznego K.W. Scheiblera na tle przekształceń całej dzielnicy, nazywanej „posiadłami wodno-fabrycznymi”. To tu na początku XIX wieku narodziła się przemysłowa Łódź. Materiał ma charakter przeglądowo-sprawozdawczy, obrazujący proces przekształceń przestrzennych, prowadzonych w różnych skalach i zakresach, od holistycznej oceny wartości istniejącego dziedzictwa kulturowego, poprzez urbanistyczną wizję, do architektonicznych decyzji i realizacji. Przedstawione działania stanowią przykład prowadzenia polityki przestrzennej w sposób systemowy i konsekwentny, czego efektem jest rewitalizacja zespołu pofabrycznego K.W Scheiblera, będąca kolejnym ogniwem w odnowie całej dzielnicy. To rzadki przykład realizacji zespołu poprzemysłowego, który wpisano w system przestrzeni publicznych oraz zielony krwiobieg miasta poprzez spójną wizję urbanistyczną całej dzielnicy. Materiały badawcze i projektowe pochodzą głownie z zasobów Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Łodzi, w której autorzy niniejszego artykułu, w latach 2013–2021, prowadzili opisany proces w skali urbanistycznej.

19

Zielona rewitalizacja Placu NZS w Białymstoku

Tokajuk Andrzej

Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych

|

2024

|

T. 20, nr 1

19--27

PL

W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań prowadzonych na Wydziale Architektury Politechniki Bia-łostockiej przez zespół w składzie: dr inż. arch. Andrzej Tokajuk i studentka inż. arch. Kinga Wiśniewska w latach 2023−2024. Celem badań było zbadanie możliwości rewitalizacji śródmiejskiej przestrzeni publicznej – Placu NZS w Białymstoku, koncepcji która uwzględnia kształtowanie przestrzeni miasta jako przeciwdziałanie zmianom klimatycznym. W badaniach zastosowano metody analityczne oraz metodę eksperymentu projektowego, którą poprzedzono szeroką analizą literatury dotyczącej re-witalizacji przestrzeni publicznych w Polsce i w innych krajach. Wybór sposobu „zielonej rewitalizacji” okazał się kierunkiem uwzględniającym paradygmaty zrównoważonego rozwoju. W rezultacie badań – powstała koncepcja „zielonej” rewitalizacji, która powinna stanowić pewien model przeprowadzenia takich przedsięwzięć w polskich miastach w XXI wieku.

EN

This article presents the results of research conducted at the Faculty of Architecture of the Bialystok University of Technology by a team consisting of: Dr Eng. Arch. Andrzej Tokajuk and student Eng. Arch. Kinga Wiśniewska in 2023−2024. The aim of the research was to develop the concept of revitalization of the NZS Square in Bialystok. As a working method, design experiment was adopted, which was preceded by a broad analysis of revitalization actions of city public spaces and the literature. As a result of the research, the concept of „green” revitalization was created, which should constitute a model for carrying out such projects in Polish cities in the 21st century.

20

Degradation of Public Spaces on the Example of Selected Squares and Markets in Wielkopolska

Tomczak Karol, Szumigała Paweł

Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych

|

2024

|

T. 20, nr 1

36--49

EN

Markets and squares are one of the most important urban spaces, both in terms of function and and urban layout. Through changes over the years in their functioning, many of them have begun to lose their attractiveness. Unfortunately, in many cases, efforts to restore the former splendor of urban layouts result in the deepening of progressive degradation. Through the use of comparative analysis, it was decided to show how the markets and squares in the Wielkopolska region have changed in recent years and to identify the directions of revitalization activities that negatively affect both space and the environment.