Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

European Union requirements for carbon footprint reporting as a challenge - the case of Poland

Voss Grażyna, Huterski Robert

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 227

511--521

EN

Purpose: This article aims to demonstrate threats to the correct reporting of carbon footprint according to the requirements of the European Union, using the example of Poland. Design/methodology/approach: The research methods used include analysis of secondary data from Eurostat, analysis of legal acts, and literature studies on the measurement and reporting of carbon footprint. Findings: The introduction of uniform reporting standards (European Sustainability Reporting Standards - ESRS) and key indicators for assessing the performance of units means the need to collect numerous data. The obligation to prepare sustainable development reports will significantly impact the scope of work and the accounting tools used in both financial and management accounting. Current European Union requirements for determining and reporting carbon footprint information will challenge accountants. The very complexity of the construction of the carbon footprint and the methods of its calculation, which require the use of dedicated software, may open up room for errors and abuse. Research limitations/implications: The EU’s environmental policy and ESRS reporting requirements will evolve. The actual enforcement of the accuracy of carbon footprint reporting remains to be verified; therefore, such a study should be repeated. Practical implications: Poland is a country that has a lot to do in the field of environmental protection among the European Union countries. This will lead to remarkably high pressure and costs imposed on companies, increasing the potential threat of violations of ethical standards when preparing non-financial reporting regarding the impact of companies’ activities and products on the natural environment. The problem for accountants is also the fear of the consequences of disclosing information, which indicates the negative impact of the activities of these entities on the natural environment. This is undoubtedly an area susceptible to unethical activities. Originality/value: The paper's originality lies in comparing carbon footprint reporting requirements with the ecological situation of Poland, among other European Union countries, as a source of potential irregularities in the reports of Polish companies.

2

Etyka, energetyka i… sztuczna inteligencja

Urbański Wojciech

Wiadomości Elektrotechniczne

|

2025

|

R. 93, nr 11

7--12

PL

Pola i metody współczesnych badań naukowych nie są weryfikowane w praktyce przez żadne istotnie obowiązujące ustalenia prawne ani normy moralne. Realizowanie dzieł technicznych, mogących potencjalnie głęboko ingerować w dobrostan społeczeństw, jest ograniczane jedynie więzami ekonomii i/lub możliwościami technologicznymi. Dzisiejszy świat staje przed nami w całej grozie, czy rzeczywiście żyjemy w matrixie, z którego nie ma wyjścia? [20]. Analizując zagrożenia postępującej rozbieżności aspektów technicznych i humanistycznych cywilizacji XXI w., wskazano etykę jako element wspierający jej zrównoważony rozwój. Może być bazą relacji społecznych mniej konfliktowych, zwłaszcza w dobie gwałtownej ekspansji sztucznej inteligencji.

EN

The fields and methods of contemporary scientific research are not verified in practice by any significantly binding legal provisions or moral standards. Furthermore, the implementation of technical projects that could potentially have a profound impact on the well-being of societies is limited only by economic constraints and/or technological capabilities. Today's world confronts us with the terrifying question: are we really living in a matrix from which there is no escape? [20]. Analysing the threats posed by the growing divergence between the technical and humanistic aspects of 21st-century civilisation, ETHICS has been identified as an element supporting its sustainable development. It can be the BASIS for less conflictual social relations, especially in an era of rapid expansion of artificial intelligence.

3

Social and ethical issues of the military use of Artificial Intelligence and effects on democracies

Négyesi Imre

Scientific Journal of the Military University of Land Forces

|

2025

|

Vol. 57, No.1(215)

85--102

EN

Nowadays, Artificial Intelligence (AI) is becoming increasingly important, and this is no exception in the military, because, thanks to machine-learning algorithms, computers can now perform complex tasks semi-independently. In military operations, the leaders are forced to risk, and in some cases sacrifice, human lives. The question arises as to what happens when command decisions are made by AI. The author has already addressed the issue of the military application of AI in several publications. In this paper, the social and ethical issues involved in military applications and other human aspects of AI have been some of the subjects of the investigation. The subsequent sections summarise the use of AI, for military purposes in particular, from the perspective of its potential impact on democracy. The article concludes with an overview of the international state of regulation of AI, without claiming to be exhaustive, but with a particular focus on the rules governing military use.

PL

Sztuczna inteligencja jest współcześnie coraz ważniejsza w prawie każdym aspekcie działalności ludzkiej i wojsko nie stanowi tu wyjątku. Dzięki algorytmom uczenia maszynowego komputery są w stanie wykonywać zadania wojskowe. Ale podczas operacji wojskowych dowódcy nierzadko ryzykują, a w niektórych sytuacjach poświęcają życie ludzkie. Pojawia się zatem pytanie, co dzieje się, gdy decyzje podejmowane są przez sztuczną inteligencję. Problematykę militarnego zastosowania sztucznej inteligencji autor poruszał już w kilku publikacjach, w niniejszym artykule skupiając swą uwagę na kwestiach społecznych i etycznych związanych ze stosowaniem sztucznej inteligencji przez wojsko, a także prezentując cywilny punkt widzenia. W kolejnych częściach artykułu przedstawiono wykorzystanie sztucznej inteligencji, zwłaszcza do celów militarnych, z perspektywy jej potencjalnego wpływu na demokrację. Artykuł kończy się przeglądem wybranych międzynarodowych regulacji użycia sztucznej inteligencji, który uwzględnia przede wszystkim zasady jej wykorzystania do celów wojskowych.

4

Artificial intelligence in industry - ethical challenges

Marszałek-Kotzur Izabela

Production Engineering Archives

|

2025

|

Vol. 31, Iss. 4

550--564

EN

Artificial intelligence is revolutionising industry, significantly improving work efficiency. However, the development of AI continues to generate new ethical challenges. An international legal framework has already been developed to ensure the ethical and safe development of AI. However, it seems that new threats and ethical dilemmas continue to arise as AI develops further. This study aims to explain some of the benefits and threats of using AI in industry and to encourage reflection on the need to intensify work in this area in view of the further development of AI. Several selected ways of using AI in industry are presented, such as the implementation of cobots, algorithmic management, employee monitoring, the implementation of sustainable development ideas, and the use of generative artificial intelligence. Some of the existing legal frameworks for the safety and ethics of artificial intelligence are also described. The work is theoretical in nature and is based on a critical analysis of the literature on the subject. The reflections presented reveal a lack of consideration of the dangers associated with the responsibility involved in entrusting machines with autonomy and decision-making.

5

Ethics of artificial intelligence in the light of selected EPTA reports: implications for CSR

Marcinów Teresa

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 199

401--410

EN

Purpose: The aim of this article is to attempt to answer the question of key ethical aspects of the development of artificial intelligence considering its current relevance to CSR principles. Design/methodology/approach: The main method is the analysis of the subject literature, research results and reports analysis. Findings: This paper provides research results that the dominant theme in the design of CSR activities should be the effects of introducing AI into public life, especially protecting society from abuse by new technologies. Social implications: An overview of the achievements, positions and insights contained in selected EPTA reports as a representative of European communities focused on the evaluation of new technologies allows to spread practical value in life of society. Originality/value: The article provides insight into the considerations of basic scopes of implications of AI ethics principles on CSR.

6

Urban development ethics in the light of professor Zbigniew K. Zuziak’s research and body of work

Ogrodnik Daniel

Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie

|

2024

|

T. 52/1

347--366

EN

Professor Zbigniew K. Zuziak, who unexpectedly passed away in April 2023, was an eminent scholar, urbanist, and architect actively involved in the development of Kraków, open to the views of others and constantly seeking the essence of the phenomena that he studied. He engaged in discussions on a variety of issues within the realms of architecture, urban planning, and spatial planning in the context of humanities and economics, aiming to enrich the art of city building. Particularly significant in the Professor’s approach was the precise definition of concepts, naming of phenomena, and expression of ideas, which he considered crucial for the development of both professional scientific and practical workshops. Professor Zuziak addressed challenges related to the construction of urban form, including its aesthetic and ethical aspects. Drawing inspiration from philosophical currents that define beauty in ethical terms as moral beauty, he outlined the challenge of balancing conflicting interests and seeking new relationships between communities and individuals, as well as between culture and nature. In this article, the author attempts to outline the issues of ethical city development based on themes derived from the rich legacy of his Master. The results of reflections on the works of Professor Z. Zuziak were presented in the context of the current state of research. The findings were systematized in three thematic areas, outlining the framework for ethical urban development. Conclusions summarize the author’s exploration of the Professor’s main arguments and messages

PL

Profesor Zbigniew K. Zuziak, który zmarł niespodziewanie w kwietniu 2023 roku, był wybitnym uczonym, urbanistą i architektem zaangażowanym w sprawy rozwoju Krakowa, otwartym na poglądy innych i stale poszukującym istoty badanych zjawisk. Prowadził rozważania różnorodnych zagadnień na płaszczyźnie architektury, urbanistyki i planowania przestrzennego w kontekście nauk humanistycznych i ekonomicznych, starając się wzbogacać sztukę budowania miast. Szczególnie ważne w podejściu Profesora było precyzyjne definiowanie pojęć, nazywanie zjawisk, wyrażanie idei, które traktował jako kluczowe dla rozwoju profesjonalnego warsztatu naukowego i praktycznego. Profesor Zuziak zajmował się problemami budowania formy urbanistycznej, w tym estetycznymi i etycznymi aspektami jej rozwoju. Nawiązywał do nurtów filozofii definiujących piękno w kategoriach etycznych - jako piękno moralne. W tym kontekście nakreślił wyzwanie, jakim będzie równoważenie sprzecznych interesów i poszukiwanie nowych relacji pomiędzy społecznością i pojedynczym człowiekiem oraz kulturą i naturą. W niniejszym artykule autor przedstawia próbę zarysowania problematyki etycznego rozwoju miasta w świetle wątków zaczerpniętych z bogatego dorobku swojego Mistrza. Na tle stanu badań zaprezentowano efekty rozważań nad pracami Prof. Zuziaka. Wyniki usystematyzowano w trzech obszarach tematycznych definiując ramy etycznego rozwoju urbanistycznego. Wnioski podsumowują poszukiwania autora dotyczące głównych tez i przesłania Profesora.

7

Zastosowanie sztucznej inteligencji w łańcuchu żywnościowym

Niewczas-Dobrowolska Magdalena

Problemy Jakości

|

2024

|

R. 56, nr 4

24--29

PL

Cel: Celem artykułu jest scharakteryzowanie możliwości zastosowania sztucznej inteligencji w odniesieniu do bezpieczeństwa żywności w łańcuchu żywnościowym. Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Przeprowadzono przegląd najnowszej literatury dotyczącej AI w przemyśle spożywczym w aspekcie bezpieczeństwa żywności. Wyniki/wnioski: AI ma zastosowanie w procesach w łańcuchu żywnościowym dotyczących różnych jego uczestników (rolnicy, producenci, dystrybutorzy) w charakterze prewencyjnym wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa żywności, jak również w sytuacji wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa żywności. AI daje możliwość gromadzenia, przetwarzania, modelowania, analizowania dużej ilości danych, dlatego jej zastosowanie w przemyśle spożywczym i zapewnianiu bezpieczeństwa żywności jest bardzo szerokie – od monitorowania, przewidywania zagrożenia, zapobiegania, szkolenia, po szybkie reakcje związane z wycofaniem produktu z rynku i informowaniem instytucji i konsumentów. Ograniczenia: Zajęto się aspektami teoretycznymi, można je poszerzyć o aspekty praktyczne, opinie konsumentów, producentów, instytucji. Zastosowanie praktyczne: Artykuł wskazuje na ważne zagadnienie zastosowania AI w zapewnieniu jakości w aspekcie prewencyjnym, ale również reagowania na wystąpienia zagrożenia, którego źródłem jest żywność. AI może być stosowana w różnych obszarach. Trzeba pamiętać o etyce i odpowiedzialności w stosowaniu AI. Oryginalność/wartość poznawcza: Jest to aktualny temat, związany z rozwojem AI, jej zaletami oraz zagrożeniami, które ze sobą niesie.

EN

Purpose: The purpose of the article is to characterize the possibilities of using artificial intelligence in relation to food safety in the food chain. Design/methodology/approach: A review of recent literature on AI in the food industry was conducted in relation to food safety. Findings/conclusions: AI is used in processes in the food chain concerning its various participants (farmers, producers, distributors) as a preventive measure against food safety hazards and threats, as well as in the event of a food safety hazard and threat. AI gives the ability to collect, process, model and analyze large amounts of data, which is why its applications in the food industry and ensuring food safety are very wide - from monitoring, risk prediction, prevention, training, to quick reactions related to product withdrawal from the market and informing institutions and consumers. Research limitations: Theoretical aspects have been addressed, but they can be expanded to include practical aspects, opinions of consumers, producers and institutions. Practical implications: The article points to the important issue of the use of AI in quality assurance, in terms of prevention, but also in response to threats arising from food. AI can be used in various areas. We must remember ethics and responsibility when using AI. Originality/value: This is a current topic related to the development of AI, its advantages and the threats it brings.

8

The concept of pro-environmental organisation vs. environmental virtue theory

Bugdol Marek, Borys Tadeusz, Puciato Daniel

Economics and Environment

|

2024

|

No. 3

art. no. 897

EN

Global climate threats require changes in behaviour and lifestyles to promote sustainable consumption and production. This is particularly true for business organisations and may involve the adoption of practices based on environmental virtues. While the literature on environmental virtues is extensive, there is a general lack of studies on the application of virtues in management and business. One of the main objectives of this article is to identify environmental virtues that can be linked to the activities of organisations. The main research methods were diagnostic and comparative analysis, as well as a review of relevant literature. The reviewed studies show that the main virtues that define a person's emotional attitude towards the natural environment are an open-ended curiosity that generates intellectual capital (knowledge), persistence and perseverance, courage, humility, friendship, respect, justice, care, gratitude, compassion and mercy, and trust and confidence. These virtues should constitute the organisational values of sustainable organisations, serve as the axiological basis of their flourishing and functional strategies (e.g. ESG), and be evident in systems, methods and processes, as well as in management tools such as codes of ethics.

PL

Zagrożenia klimatyczne sprawiają, że niezbędne są zmiany zachowań i stylów życia, zmierzające do kształtowania zrównoważonej konsumpcji i produkcji. W sposób szczególny dotyczy to organizacji i może polegać na wprowadzaniu praktyk opartych na cnotach środowiskowych. Choć w literaturze są doniesienia dotyczące cnót środowiskowych, to brakuje opracowań wskazujących na ich wykorzystywaniu w zarządzaniu oraz ekonomii. Dlatego jednym z ważniejszych celów artykułu jest identyfikacja cnót środowiskowych, które można powiązać z działalnością organizacji. Głównymi metodami badawczymi były: diagnoza i analiza porównawcza oraz an overview of the literature. Z dokonanego przeglądu literatury wynika, że głównymi cnotami, które określają uczuciowy stosunek człowieka do środowiska przyrodniczego są: ciekawość i otwartość generujące wiedzę – kapitał intelektualny, konsekwencja i wytrwałość, odwaga, pokora, przyjaźń, szacunek, sprawiedliwość, troska, wdzięczność, współczucie i miłosierdzie oraz zaufanie i wiarygodność. Cnoty te powinny stanowić wartości organizacyjne zrównoważonych organizacji, stanowić podstawę aksjologiczną ich strategii rozwoju i funkcjonalnych (np. ESG), a także uwidaczniać się w systemach, metodach i procesach, a także w narzędziach zarządzania, np. w kodeksach etycznych.

9

Rekonesans biegłego sądowego. Nieetyczny wymiar sprzedaży i dystrybucji urządzeń w branży HVACR

Włodzimierz Maria Nekanda-Trepka

Chłodnictwo i Klimatyzacja

|

2024

|

nr 6

30--32

PL

Na czym polega etyczne postępowanie w branży HVACR oraz czy zasady moralne są w niej przestrzegane? Postaram się tutaj zmierzyć z tym zagadnieniem, uwzględniając moje wieloletnie obserwacje branżowe i doświadczenie biegłego sądowego w zakresie chłodnictwa. Dodam, iż skupię uwagę głównie na praktykach negatywnych związanych z: wykonawstwem, dystrybucją i przetargami, które omówię ku przestrodze i zgodnie z ideą pedagogii skierowanej do sprzedawców urządzeń oraz instalatorów stojących przed szerokimi możliwościami wyboru drogi uczciwego postępowania. Zamierzam w ten sposób pobudzić środowisko HVACR do szerszej zadumy nad jednostkami czy firmami podążającymi ślepymi zaułkami branżowego turbokapitalizmu.

10

Automated feedback generation in an intelligent tutoring system for counselor education

Rudolph Eric, Seer Hanna, Mothes Carina, Albrecht Jens

Annals of Computer Science and Information Systems

|

2024

|

Vol. 39

501--512

EN

This paper investigates the implementation of AI- driven feedback in an intelligent tutoring system (ITS) developed for training of counselors. By using LLMs, the study explores the automatic generation of feedback for communication-intensive tasks such as online counseling. The evaluation compares different feedback methods, including the sandwich, WWW and STATE methods, and assesses their emotional and objective impact. The results show that AI-generated feedback fulfills objective criteria better than emotional ones. Fine-tuning an open source LLM can improve both the emotional and objective quality of feedback. Furthermore, the study examines the acceptance of AI feedback among aspiring counselors, highlighting the influence of familiarity with AI on acceptance levels. Ethical considerations, including bias and hallucination, are addressed, with recommendations for risk mitigation through multi-feedback options and expert supervision. This research contributes to the understanding of the role of AI in improving digital counseling practices and highlights the need for continuous evaluation and ethical considerations.

11

The presence of ethics in management textbooks

Czakon Tomasz, Ślęczek-Czakon Danuta

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2023

|

z. 169

185--200

EN

Purpose: The theoretical goal is to learn what ethical values are actually present in management concepts. We achieve this goal by analysing the content of management manuals. The practical goal is to draw the attention of the authors of textbooks and people teaching the basics of management to ethical deficiencies present in management textbooks and, as a result, deficiencies in the education of people studying management. Design/methodology/approach: In the article, we used a quantitative and qualitative content analysis method. This method consists in a systematic study of the content of a text in search of the most frequently occurring words and concepts. The aim is to discover ethical content in management textbooks. Findings: In the analysed textbooks, only an outline of ethics can be found as a set of moral norms and values recognized/preferred in the business environment in business activity. However, we will not find ethics understood as a philosophical reflection on morality/ethos. We also found a great deal of variation in management textbooks regarding the presence of ethical values. Research limitations/implications: In the study, we took into account nine popular management textbooks. This made it possible to determine the dominant ethical content in the entire group of textbooks, without the possibility of formulating binding conclusions regarding the differentiation between various teaching and research centres. Practical implications: The results achieved may become an inspiration to write textbooks on the basics of management with more extensive ethical threads, adequate to the humanistic challenges facing management. Social implications: The results of the study may make us aware of the need to prepare management manuals that will prepare managers for ethical management. Originality/value: Conclusions regarding management ethics are formulated on the basis of empirical research. In the study, we used content analysis (qualitative and quantitative) not used in ethical research.

12

Artificial intelligence in higher education industry. Just a brief introduction to complexity of an issue of future challenges

Geryk Marcin

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2023

|

z. 172

201--217

EN

Purpose: The article was written for review purposes in order to bring the definition of artificial intelligence closer and briefly present the possibilities of its use in management and economic sciences, as well as in higher education. Design/methodology/approach: In order to obtain the desired information, the author conducted a research of the scientific papers on the relationship between higher education and artificial intelligence and extracted the most important conclusions and theories. Findings: The review of the literature allowed the author to determine that there are many applications for artificial intelligence in higher education, but it should be noted that it should always be under human control and verification. Originality/value: Apart from a brief attempt at the definition of AI and its use in higher education, the author also presents a critical perspective and possible threats, as well as proposes solutions that can regulate the ways of using artificial intelligence not only in higher education, but also in other areas of industry and social life.

13

Robotyka: techniki, funkcje, rola społeczna. Cz. 3, Roboty a problemy społeczne

Zieliński Cezary

Pomiary Automatyka Robotyka

|

2023

|

R. 27, nr 2

5--20

PL

Aby ocenić, jaki wpływ będą miały roboty na społeczeństwo, należy skrupulatnie przeanalizować obecny stan wiedzy, a w szczególności wskazać fundamentalne problemy, które jeszcze nie zostały rozwiązane, mające istotne znaczenie dla potencjalnych zmian społecznych powodowanych rozwojem robotyki. Wspomniany wpływ zależy od inteligencji robotów, więc ten aspekt dominuje w przedstawionej tu analizie. Rozważania zostały podzielone na trzy części: 1) analizę czynników technicznych wpływających na inteligencję i bezpieczeństwo robotów, 2) analizę obecnych możliwości robotów, 3) analizę przewidywań dotyczących rozwoju robotyki, a w konsekwencji poglądów na skutki tego rozwoju dla społeczeństwa. Niniejszy artykuł poświęcony jest trzeciemu z wymienionych tu zagadnień.

EN

In order to assess the impact of robots on society, it is necessary to carefully analyze the state-of-the-art, and in particular the fundamental issues that have yet to be resolved, however having significant impact on the potential societal changes resulting from the development of robotics. The aforementioned impact depends on the level of intelligence of robots, so this aspect dominates in the presented analysis. The presentation has been divided into three parts: 1) analysis of technical factors affecting the intelligence and security of robots, 2) analysis of current capabilities of robots, 3) analysis of diverse predictions of how robotics will evolve, and thus the attitudes towards the influence of the result of this development on society. This part of the paper is devoted to the third of the above mentioned three issues.

14

GMO z perspektywy judaizmu

Twardowski Mirosław

Polish Journal for Sustainable Development

|

2023

|

T. 27, cz. 1

71--80

PL

Ostatnie dekady to czas spektakularnego rozwoju nowoczesnych technologii, w tym w sektorze produkcji żywności. W wyniku transferu genów z jednych organizmów do innych stało się możliwe tworzenie coraz to nowych odmian genetycznie zmodyfikowanych roślin i zwierząt. Te zdobycze współczesnej nauki nie pozostają bez echa w środowiskach religijnych, zwłaszcza w tradycji religijnej judaizm z jego specyficznymi zakazami spożywania określonych produktów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz normami regulującymi uprawę lub przygotowanie żywności. Prawo żydowskie rozgranicza gatunki zwierząt, które żydzi mogą jeść, czyli koszerne, od tych, których spożywać nie mogą, a więc niekoszerne (wszystkie rośliny są w nim uznawane za koszerne). W środowisku tym podnoszone są także kwestie dotyczące uprawy i konsumpcji genetycznie modyfikowanych roślin i zwierząt; w tym tych z materiałem genetycznym sztucznie przeniesionym z innych roślin lub zwierząt uznawanych w tej tradycji za niekoszerne. Choć w judaizmie nie ma konsensusu, to jednak wydaje się, że główny jego nurt skłania się ku akceptacji technologii genetycznych zmian organizmów i konsumpcji modyfikowanej żywności. Swoje łagodne stanowisko w omawianym temacie żydowscy decydenci w dziedzinie prawa i etyki opierają na ogólnej zasadzie, zgodne z którą wszystko, co nie jest wyraźnie zakazane w Biblii i Talmudzie, przyjmuje się za dozwolone.

EN

The last decades have been a time of spectacular development of modern technologies, including those in the food production sector. As a result of the transfer of genes from one organism to another, it has become possible to create ever new varieties of genetically modified plants and animals. These achievements of modern science do not go unnoticed in religious circles, especially in the religious tradition of Judaism with its specific prohibitions on the consumption of certain products of plant and animal origin and the norms regulating the cultivation or preparation of food. Jewish law distinguishes the species of animals that Jews can eat, i.e. kosher ones, from those that they cannot eat, i.e. non-kosher (all plants are considered kosher). This environment also raises issues related to the cultivation and consumption of genetically modified plants and animals, including those with genetic material artificially transferred from other plants or animals considered in that tradition to be non-kosher. Although there is no consensus in Judaism, its mainstream tends to accept genetic technologies for altering organisms and the consumption of modified foods. Jewish decision-makers in the field of law and ethics base their mild stance on the general principle that anything not explicitly forbidden in the Bible and the Talmud is accepted as permitted.

15

Dylematy etyczne związane z ewolucją robotów

Maternowska Małgorzata

Nowoczesne Systemy Zarządzania

|

2023

|

T. 18, nr 3

31--44

PL

Rozwój technik obliczeniowych, robotyki, druku 3D i technologii materiałowych umożliwia tworzenie zaawansowanych systemów robotów, które mogą autonomicznie rozmnażać się i ewoluować. Powstająca technologia ewolucji robotów rzuca wyzwanie istniejącej etyce sztucznej inteligencji, ponieważ wrodzona adaptacyjność, stochastyczność i złożoność systemów ewolucyjnych stwarzają liczne zagrożenia. Trudno jest lekceważyć możliwe implikacje dwóch kluczowych funkcjonalności ewoluujących robotów: samoreplikacji i losowej zmiany formy oraz zachowania robota. Samoreplikacja umożliwia robotom rozmnażanie się bez interwencji człowieka. Mutacje lub losowe zmiany ewolucyjne mogą prowadzić do niepożądanych i szkodliwych zachowań robotów, zagrażając ludzkim interesom. Za każdym razem, gdy powstaje technologia, która nie jest bezpośrednio kontrolowana przez człowieka, i gdy proces ten jest nieprzewidywalny, rodzą się pytania o ryzyko i odpowiedzialność. W artykule porusza się kwestie możliwego ryzyka powstania szkód i odpowiedzialności w powiązaniu z kluczowym problemem kontroli ludzkiej nad procesem ewolucji. Zagadnienie odpowiedzialności za sztuczną inteligencję uznano za szczególnie istotne zarówno z etycznego, jak i prawnego punktu widzenia. Generalnie odpowiedzialność dotyczy pełnego spektrum zdarzeń ex post (kto zawinił, jaki był powód) oraz ex ante (jakie działania należy podjąć, by zmniejszyć ryzyko, czyli co jest zaniedbaniem i kto je popełnia) i z reguły spoczywa na ludziach. Problemem jest jednak istnienie luk w zakresie odpowiedzialności za powstałe szkody czy zdarzenia niepożądane, w których uczestniczą ludzie i systemy sztucznej inteligencji, jakich nie da się wypełnić tradycyjnymi koncepcjami przypisania odpowiedzialności. W artykule wskazano na proponowany w literaturze przedmiotu sposób kompleksowego rozwiązania problemu luk w zakresie odpowiedzialności za sztuczną inteligencję, oparty na idei projektowania systemów socjotechnicznych umożliwiających znaczącą kontrolę człowieka, czyli systemów dostosowanych do ludzkich intencji i możliwości. Celem artykułu jest wskazanie na pilną potrzebę ciągłego poszukiwania odpowiedzi na pytanie: w jaki sposób można odpowiedzialnie kontrolować ewolucję robotów?

EN

Development of computational techniques, robotics, 3D printing and materials technologies enables the creation of advanced robotic systems that can autonomously reproduce and evolve. Emerging robotic evolution technology challenges existing AI ethics. The inherent adaptability, stochasticity and complexity of evolutionary systems pose numerous threats. It is difficult to underestimate the possible implications of two key functionalities of evolving robots: self-replication and random change of robot form and behavior. Self-replication allows robots to reproduce without human intervention. Mutations or random evolutionary changes can lead to undesirable and harmful behavior of robots, threatening human interests. Whenever a technology is developed that is not under direct human control and the process is unpredictable, questions of risk and liability arise. The article addresses both possible risk of harm and liability in connection with the key issue of human control over the process of evolution. The issue of responsibility for artificial intelligence was considered to be particularly important from both an ethical and legal point of view. In general, responsibility covers the full spectrum of events ex post (who is at fault, what was the reason), and ex ante (what actions should be taken to reduce the risk, i.e. what is negligence and who commits it), and usually rests with people. The problem, however, is the existence of gaps in the scope of liability for damages or adverse events involving people and artificial intelligence systems that cannot be filled with traditional concepts of assigning responsibility. The article indicates a method of comprehensively solving the problem of gaps in liability for artificial intelligence, proposed in the literature, based on the idea of designing social engineering systems that enable “meaningful human control”, i.e. systems adapted to human intentions and capabilities. The aim of the article is to indicate the urgent need for a continuous search for an answer to the question of how to responsibly control the evolution of robots.

16

Towards Co-existence. Responsibility in the Anthropocene Debate

Szyndler Jeremiasz

Problemy Ekorozwoju

|

2022

|

Vol. 17, nr 2

24--30

EN

P. Crutzen and E. Stoermer’s concept that humanity has entered a new geological epoch – the Anthropocene, in which the human species has become the leading geological force, is the subject of multidisciplinary scientific research. The debate on the Age of Man reconnects the sphere of facts and the normative sphere, while still continuing the eco-developmental concept oriented towards the search for new socio-economic solutions. One of the assumptions of the naturalistic narrative of the Anthropocene is the conviction that human action has the greatest impact on the environment and we are responsible for its condition. Often compared in literature to other great revolutions in science – Copernicus‘ and Darwin‘s theory – the paradigm shift in thinking in the Anthropocene forces us to rethink the key concepts of classical philosophy: human, nature, responsibility. The article presents an outline of the ethical debate on responsibility in the Anthropocene, considering its collective and individual aspects, and introduces a new concept of co-existence, which integrates ecosystems with the technosphere.

17

Samkhya Philosophy, Deep Ecology and Sustainable Development

Biswas Nanda Gopal, Prakash Gyan

Problemy Ekorozwoju

|

2022

|

Vol. 17, nr 1

288--292

EN

Samkhya philosophy is one of the oldest philosophies in the Indian philosophical system. This philosophy is independent in origin and mainly known for its evolution theory. Samkhya philosophy has accepted the two ultimate and independent realities, Nature and pure Consciousness. This paper is an attempt to comprehend the notion of deep ecology from the Samkhya’s evolution theory perspective. In this paper, firstly, we have elucidated the Samkhya philosophy of suffering and the solution to the problem. In the second part of the article, we have argued that how Samkhya’s philosophical notion of Nature demonstrates our embeddedness in Nature. Therefore, the idea of deep ecology is always there in one or another form in Samkhya philosophy. It has also connections to the idea of sustainable development

PL

Filozofia Sankhja jest jedną z najstarszych filozofii indyjskiego systemu filozoficznego. Ma niezależne pochodzenie i znana jest głównie z teorii ewolucji. Filozofia sankhji zaakceptowała dwie ostateczne i niezależne rzeczywistości: Naturę i czystą Świadomość. Niniejszy artykuł jest próbą zrozumienia pojęcia głębokiej ekologii z perspektywy teorii ewolucji Sankhji. Po pierwsze, wyjaśniamy filozofię cierpienia Sankhji i pokazujemy rozwiązanie problemu. W drugiej części artykułu dowodzimy, że filozoficzne pojęcie Natury stosowane przez Sankhję ukazuje nasze zakorzenienie w Naturze. Dlatego idea głębokiej ekologii jest zawsze obecna w tej czy innej formie w filozofii sankhji. Ma ona także powiązania z ideą rozwoju zrównoważonego.

18

Wybrane ekologiczne i etyczno-religijne aspekty konsumpcji mięsa

Mroczek Karolina, Ptasiuk Weronika, Mroczek Janusz R.

Polish Journal for Sustainable Development

|

2022

|

T. 26, cz. 2

55--62

PL

Wśród produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego najwięcej kontrowersji budzi mięso. Przez stulecia jedzenie mięsa było oznaką dobrobytu i wysokiego statusu społecznego. Dzięki wysokiej zawartości białka o korzystnym dla organizmu człowieka profilu aminokwasowym, mięso podobnie jak mleko i jaja, odgrywa ważną rolę w gospodarce żywnościowej. Światowy rozwój gospodarczy prowadzi do wzrostu zamożności społeczeństw i zwiększenia popytu na żywność, w tym na mięso. Konieczność zaspokojenia popytu na białko pochodzenia zwierzęcego jest czynnikiem napędzającym intensyfikację produkcji zwierzęcej, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia presji środowiskowej. Niezrównoważona konsumpcja mięsa stwarza także wątpliwości natury etycznej.

EN

Of all animal products, the most controversial is the consumption of meat and its role in human nutrition. Eating meat has been a sign of prosperity and high social status for centuries. Thanks to its high protein content with an amino acid profile that is beneficial to the human body, meat, such as milk and eggs, plays an important role in the food economy. Global economic development leads to an increase in the prosperity of societies and an increase in the demand for food, including meat. The need to meet the demand for protein of animal origin is a factor driving the intensification of animal production, which in turn leads to increased environmental pressure. Unsustainable meat consumption also raises ethical questions.

19

(Eco)Ethical Issues in Organizations Including Healthcare Facilities

Myszograj Martyna

Civil and Environmental Engineering Reports

|

2022

|

Vol. 32, no. 3

240--247

EN

Ethics issues are present in the daily life of every human being. This paper presents an overview of difficult, yet everyday ethics dilemmas, and general rules and tools helping in making ethical choices. These tools are: distinguishing facts from values, reasoning from principles, defining terms and clarifying concepts, comparing cases, thought experiments, logic, and recognizing and avoiding errors in reasoning. But ethical issues also appear on a bigger scale in every social group, including organizations. The paper contains a literature review and an analysis of it applied to the present day. The analysis includes topics of medical ethics, business ethics and ecoethics, and was conducted according to the basic tools used in ethical problem solving. There are also discussions about a key condition for performing ethical analysis, that is, the distinction between ethics and morality. An ethical solution is dictated by logical principles and based on facts, while respecting the tools of ethical reasoning. In contrast, accepted values are also taken into account when interpreting events morally.

20

The restrictions of human rights –covid-19 pandemic and ethical issues

Siegel Lukáš

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2021

|

z. 154

281--289

EN

Purpose: The purpose of this article is to analyze some of the most significant ethical and human rights impacts of the COVID-19 pandemic. The analysis aims to demonstrate the failures of many political decision that lead to restriction and limitation of human rights Design/methodology/approach: We analyze various documents, reports and news articles that provide essential information about the different governmental restrictions that may lead to controversial human rights issues. We also use some philosophical texts to support our theoretical basis for the defence of human rights. Overall, we aim to find some of the groups that were vulnerable during COVID-19 pandemic and describe some of the human rights concerns and ethical issues. Social implications: We hope that our article will impact political regulations and restrictions that can have severe human rights implications. We also hope to inspire citizens, scientists and politicians to uphold and protect human rights and dignity during COVID-19 pandemic. Findings: In our article, we have found that many countries had problems with creating rules, restriction and regulations that are upholding and protecting human rights or did not have ethical implications. We have also found that many vulnerable groups were disadvantaged because regulations did not take into account their precarious position. Originality/value: We have analyzed the ongoing ethical and human rights problems with the COVID-19 pandemic because we believe that they present some of the most fundamental challenges to our society. Our analysis tries to demonstrate some of the most fundamental human rights issues and proposes to address these issues to avoid any future failures.