Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Utwory jury środkowej przedgórza Karpat na obszarze Wadowice-Busko-Rzeszów, południowa Polska

Moryc W.

Prace Państwowego Instytutu Geologicznego

|

2018

|

T. 205

5--55

PL

Utwory jury środkowej na obszarze przedgórza Karpat polskich występują w dwóch rejonach, północno-wschodnim (Księżpol-Nowy Lubliniec-Lubaczów) opracowanym przez autora w 2004 r. i południowym (Wadowice-Busko-Rzeszów), będącym tematem monografii. Jura środkowa rejonu Wadowice-Busko-Rzeszów jest zbudowana głównie z utworów silikoklastycznych o miąższości przekraczającej 300 m, reprezentujących wiek co najmniej od bajosu do keloweju włącznie. W monografii przedstawiono wyniki badań uzyskane w 148 otworach wiertniczych, skorelowanych na podstawie wykresów geofizyki wiertniczej oraz oznaczeń fauny i flory. Szczegółowo omówiono stosunki dotyczące miąższości utworów poszczególnych poziomów środkowojurajskich oraz przedstawiono tektonikę i paleogeografię tych skał. Podkreślono przekraczające ułożenie utworów i transgresywny postęp morza tetydzkiego, stopniowo zwiększającego zasięg i zajmującego coraz większe obszary lądowe.

EN

Middle Jurassic sediments in the Polish Carpathian Foreland occur in two regions: northern (Księżpol-Nowy Lubliniec-Lubaczów) described by Author in 2004 and the southern (Wadowice-Busko-Rzeszów), considered here. The latter contains mainly siliciclastic sediments of thickness exceeding 300 m, whose age range from (at least) Bajocian to Callovian. The study presents results obtained from boreholes, correlated on the basis of logging diagrams and the fauna and flora. The thickness of particular Middle Jurassic series, their tectonics and palaeogeography are discussed in details. The transgressive arrangement of the sediments and the transgressive advance of the Tethyan Ocean, which gradually covered increasingly large areas of land, is evidenced.

2

Perm i trias przedgórza Karpat polskich

Moryc W

Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego

|

2014

|

nr 457

43--67

PL

W artykule przedstawiono rozwój geologiczny utworów permu i triasu, budowę geologiczną ich podłoża oraz analizę geologiczną przedgórnojurajskiej powierzchni erozyjnej. Badaniami objęto cały obszar występowania utworów permu i triasu na przedgórzu Karpat polskich, od Suchej Beskidzkiej na zachodzie, Buska–Pacanowa na północy, do rejonu Rzeszowa na wschodzie. Określono szczegółowo obszary występowania utworów permu dolnego i górnego, pstrego piaskowca, wapienia muszlowego oraz kajpru dolnego i środkowego. Przedstawiono litologię i litostratygrafię opisanych kompleksów oraz ich zasięgi i rozprzestrzenienie na obszarze przedgórza Karpat, w powiązaniu z procesami tektoniczno-erozyjnymi.

EN

The paper presents the development of Permian and Triassic deposits, geological structure of their basement as well as geological analysis of the pre-Upper Jurassic erosional surface. The study delas with Permian and Triassic deposits of the Polish Carpathian Foreland, from Sucha Beskidzka in the west and Busko-Pacanów in the north, to the Rzeszów region in the east. Special attention was paid to the areas of occurrence of Lower and Upper Permian, Buntsandstein, Muschelkalk as well as Lower and Middle Keuper deposits. The lithology and lithostratigraphy of the discussed complexes and their extents and distribution in the Carpathian Foreland, in connection with tectonic-erosional processes, are discussed.

3

Górnojurajsko–?dolnokredowy kompleks węglanowy w rejonie Dąbrowy Tarnowskiej–Szczucina (Przedgórze Karpat)

Morycowa E., Moryc W

Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego

|

2011

|

nr 447

25--47

PL

Górnojurajskie utwory formacji wapieni koralowcowo-glonowych ze Swarzowa, występujące w środkowej części przedgórza Karpat, w rejonie Dąbrowy Tarnowskiej–Szczucina, zawierają liczne makroskamieniałości (m.in. skleraktinie, mszywioły, ramienionogi, algi) oraz niezbyt liczne mikroskamieniałości. Niektóre mikroskamieniałości są interesującymi wskaźnikami biostratygraficznymi. Występujące sporadycznie w wyższej części tej formacji kalpionellidy (Calpionella alpina, C. aff. alpina, Crassicolaria cf. brevis, Tintinopsella cf. carpatica) wskazują na późnotytoński wiek tych osadów (zona Crassicollaria). Być może, do tytonu należy prawie cała formacja ze Swarzowa i najniższa część leżącej wyżej formacji wapienno-dolomitycznej, muszlowcowej ze Smęgorzowa. Wyższa część formacji ze Smęgorzowa może należeć już do kredy dolnej, do beriasu.

EN

The Upper Jurassic coral-algal Swarzów Formation in the Dąbrowa Tarnowska–Szczucin area, occuring in the middle part of the Carpathian Foreland Poland contains rich macrofossils (i.e. scleractinian corals, bryozoans, brachiopods, algae) and generally sparse assemblages of microfossils. Some of the latter are interesting as a biostratigraphical tool. Thus, the presence of rare calpionellids (Calpionella alpina, C. aff. alpina, Crassicolaria cf. brevis, Tintinopsella cf. carpatica) argues for Late Tithonian age (standard Crassicollaria zone) of the upper part of this formation. It is suggested that the Swarzów Limestone Formation almost entirely represents the Tithonian, which probably reaches the lowest part of the lithostratigraphic unit of the Smęgorzów Limestone-Dolomitic Coquina Formation. The upper part of this unit may belong to the Lower Cretaceous, to Berriasian.

4

Budowa geologiczna podłoża miocenu w rejonie Kraków-Pilzno. Cz. 2. Perm i mezozoik

Moryc W.

Nafta-Gaz

|

2006

|

R. 62, nr 6

263-282

PL

W miesięczniku NAFTA-GAZ nr 5/2006 opublikowano część I artykułu, w której opisano utwory prekambru i paleozoiku (bez permu). W prezentowanej obecnie części II pracy przedstawiono utwory permu i mezozoiku. Wstęp i streszczenie do całości utworów podłoża miocenu zamieszczono w I części artykułu. W każdej z tych części zebrano oddzielnie spisy literatury i rysunków odnoszących się do przedstawionego tematu, wprowadzając w obydwu częściach kolejną ich numerację. Ułatwi to powołanie się w II części artykułu na odpowiednie pozycje z części I.

EN

In the NAFTA-GAZ monthly no 5/2006 the first part of the article was published where the Pre-Cambrian and Palaeozoic deposits were described (excluding the Permian period). In part II of the study presented here the Permian and Mesozoic deposits are shown. The introduction and summary to the whole of the Miocene substratum deposits were included in part I of the article. In each of the parts, the bibliography and drawings relating to the presented topics were separately collected, and successive page numbers were introduced in both parts. This will enable readers of part II of the article to refer to appropriate items from part I.

5

Budowa geologiczna podłoża miocenu w rejonie Kraków - Pilzno. Część 1. Prekambr i paleozoik (bez permu)

Moryc W.

Nafta-Gaz

|

2006

|

R. 62, nr 5

197-216

PL

W artykule opisano budowę geologiczną podłoża miocenu obszaru położonego między Pilznem a Krakowem. Obszar ten jest zachodnim przedłużeniem poprzednio opracowanego rejonu badań. Z uwagi na szeroką tematykę stratygraficzną, opis budowy geologicznej przedstawiono w dwóch częściach. W prezentowanej obecnie I-szej części pracy opisano utwory prekambru i paleozoiku (bez permu), w części II-giej zostaną przedstawione osady mezozoiku (wraz z permem). Utwory prekambryjskie wykształcone są w dwóch różnych kompleksach skalnych. W strefie masywu górnośląskiego występują skały krystaliczne o znacznym stopniu metamorfizmu, mające bezpośredni związek z podłożem metamorficznym podłoża Karpat Zachodnich. Na obszarze masywu małopolskiego utwory prekambryjskie rozwinięte są jako słabo zmetamorfizowane utwory typu metaargilitowego. Tworzą one podłoże skonsolidowane, występujące na obszarze przedgórza Karpat. Utwory kambryjskie występujące na omawianym obszarze ograniczają się wyłącznie do masywu górnośląskiego. Na opracowanym obszarze masywu małopolskiego paleozoik rozpoczyna się osadami ordowiku i syluru, które nie są dotychczas znane z obszaru masywu górnośląskiego. Fakt ten zapewne należy wiązać ze strefą dyslokacyjną Lubliniec - Kraków - Rajbrot, rozdzielającą tektonicznie te dwa masywy, różniące się rozwojem w starszym paleozoiku. Różnice te zanikają już w młodszym paleozoiku i mezozoiku - o czym świadczy pełne podobieństwo osadów na obydwu obszarach tworzących te masywy. Są to typowe dla obszaru platformowego utwory dewonu, karbonu, osady permo-triasu, jury środkowej i górnej oraz kredy. Każdy z systemów geologicznych wykazuje odrębny układ strukturalny, wynikający z odmiennego rozwoju sedymentacyjnego i różnych procesów tektoniczno-denudacyjnych.

EN

The paper describes the geological structure of the substratum of Miocene in the area located between Pilzno and Kraków. The region conists the western extension of the research area described previously. Due to the broad stratigraphic themes the description of the geological structure is being presented in two parts. In the presented now first part the Precambrian and Paleozoic (without Permian) deposits have been described, the Mesozoic (including Permian) deposits will be depicted in the second part. The Precambrian formations developed in the two different rock complexes. Within the Silesian Massif zone crystalline rocks of the different metamorphism degree occur. They have direct association with the metamorphic basement of the West Carpathians. Crystalline rocks of the low metamorphism degree metaargillite type occur within the Małopolska Massif. They compose the consolidated basement occurring in the Carpathian foreland area. The Cambrian deposits occurring within the described region are limited exclusively to the Silesian Massif. Within the analyzed Małopolska Massif area Paleozoic begins with the Ordovician and Silurian strata unknown from the Silesian Massif. This fact is perhaps caused by the dislocation zone Lubliniec - Kraków - Rajbrot, which divides these two massifs characterized by the different development during Early Paleozoic. These differences vanished during Late Paleozoic and Mesozoic that is evidenced by the full resemblance of deposits in the areas composing these two massifs. The Devonian, Carboniferous, Permo-Triassic, Middle Jurassic, Upper Jurassic, and Cretaceous formations are typical for the platform area. Each geological system demonstrates distinct structural composition derived from the different sedimentary development as well as denudation and tectonic processes.

6

Rozwój badań utworów miocenu w Karpatach Zachodnich na obszarze Bielsko - Kraków

Moryc W.

Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie

|

2005

|

T. 31, z. 1

5-73

PL

W artykule przedstawiono, w ujęciu chronologicznym, omówienie poglądów dotyczących rozwoju litostratygraficznego utworów miocenu na obszarze polskich Karpat Zachodnich. Przedstawiono również wyniki badań utworów miocenu stwierdzonych na tym obszarze w szeregu nowych wierceń. W nawiązaniu do dotychczasowych badań i nowych obserwacji przedstawiono jednolitą korelację utworów miocenu, ze szczególnym uwzględnieniem osadów dolnomioceńskich. Określono występowanie i rozprzestrzenienie wyróżnionych jednostek litostratygraficznych oraz przedstawiono ewolucję basenu mioceńskiego i jego tektogenezę. Osady mioceńskie na obszarze polskich Karpat Zachodnich tworzą zespół utworów o sumarycznej miąższości dochodzącej do około 3000 metrów. Prawie połowę tej miąższości zajmują osady dolnego miocenu. W miarę nasuwania się ku północy górotworu karpackiego, następowało przesuwanie się mioceńskiego zbiornika i wkraczanie kolejno coraz to młodszych osadów. W utworach dolnego miocenu wyróżniono formacje z Zawoi, z Suchej, ze Stryszawy, a w dolnym badenie - formacje z Jachówki, dębowiecką i skawińską

EN

The paper presents chronologically arranged discussion of existing views on the lithostratigraphic development of the Western Carpathian Miocene deposits as well as data from old and new boreholes in the studied area. The present author suggests the uniform stratigraphic division of the Miocene (especially Lower Miocene) deposits based on existing results and new findings. He also presents the occurrence and extent of distinguished lithostratigraphic units as well as the evolution of the Miocene basin and its tectogenesis. Miocene deposits in the Polish part of the Western Carpathians consist of thick deposit up to about 3000 meters. Almost half of these are represented by Lower Miocene deposits. The Miocene basin was moved northwards and younger deposits originated during folding processes of the Carpathian orogen. Several lithostratigraphical units were distinguished: Zawoja, Sucha and Stryszawa formations of the Lower Miocene deposits and Jachówki, Dębowiec and Skawina formations of the Lower Badenian one

7

Utwory jury środkowej i ?dolnej w rejonie Księżpol-Lubaczów (SE Polska)

Moryc W.

Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego

|

2004

|

nr 408

5-71

PL

Obszar Księżpol-Lubaczów w dolnej i środkowej jurze należał do północnego skłonu, wschodniego przedłużenia bruzdy środkowopolskiej. Opisane utwory środkowej i przypuszczalnej dolnej jury to osady klastyczne o maksymalnej miąższości rzeczywistej około 400 m. W ich najniższej części występuje cienka, około 20 m grubości seria ilasto- piaszczysta, zaliczona do dolnej jury. Środkową jurę reprezentują, od dołu, utwory piaskowcowe, którym przypisuje się wiek od aalenu do kujawu dolnego oraz leżące wyżej osady ilasto-mułowcowe, miejscami z wkładkami piaskowców, należące do kujawu środkowego i górnego, batonu oraz keloweju. W pracy przedstawiono również tektonikę i układ strukturalny badanych utworów oraz uwagi dotyczące paleogeografii. Ponadto określono związek tych osadów z podobnymi utworami występującymi na obszarach graniczących z rejonem badań.

EN

In the Early and Middle Jurassic, the area of Księżpol-Lubaczów constituted the northern margin of the eastern continuation of the Mid-Polish Trough. Middle and probably Lower Jurassic deposits consist of clastic rocks, approximately 400 metres thick. In its lowermost part, the thin (ca 20 m thick) clay-sandy series is considered to be of Early Jurassic age. The basal layer of the Middle Jurassic lithostratigraphic succession consists of sandstones, whose age was established as Aalenian-early Kuiavian. The upper layers of the succession are composed of clayey and muddy sediments with sandstone intercalations, representing the middle and upper Kuiavian, Bathonian and Callovian. The present study focuses on the Middle Jurassic deposits as well as the tectonic, structural and palaeogeographic problems of the area. Moreover, a comparison is made of the discussed sediments and stratigraphic index-fossils with those of the neighbouring regions.

8

Utwory prekambryjskie w rejonie Bochnia-Tarnów-Dębica

Moryc W, Jachowicz M.

Przegląd Geologiczny

|

2000

|

Vol. 48, nr 7

601--606

PL

Badania geologiczne i mikroflorystyczne dotyczą utworów prekambryjskich, występujących w rejonie Tarnowa (południowa Polska). W utworach iłowcowych i mulowcowych (metaargillity, metaaleurolity) występujących w otworach wiertniczych Zalasowa I i Stawiska 1, stwierdzono zespoły mikrojlory (Acritarcha), wskazujące na prekambryjski wiek tych osadów. Przeprowadzone badania strukturalne prekambryjskiej powierzchni erozyjnej wskazują na znaczne jej zdyslokowanie i zróżnicowanie pod względem głębokości jej występowania. W południowej strefie opracowanego obszaru, pomiędzy odwiertami Brzozowa 1 i Zakliczyn I a otworem Siekierczyna IG 1, zarysowuje się strefa dyslokacyjna. Interpretowana jest ona jako SE przedłużenie strefy dyslokacyjnej Lubliniec-Kraków-Rajbrot, rozdzielającej dwa główne elementy tektoniczne przedgórza Karpat, megablok górnośląski i megablok małopolski. Zrzut podłoża skonsolidowanego bloku Rajbrot-Siekierczyna, zaliczanego już do megabloku górnośląskiego, oceniany jest na około 2-3 km względem podłoża rejonu Zakłiczyn - Brzozowa, należącego już do megabloku małopolskiego

EN

The geological and microfloristic investigations concern Precambrian rocks which occur in Tarnów area (southern Poland). Microflora associations (Acritarcha) recognised in the clayey and silt deposit (metaargillites and metaaleurolites) in Zalasowa 1 and Stawiska I boreholes indicate the Precambrian age. The results of the structural studies of the Precambrian erosion surface show its significant displacement and differentiation in terms of the depth of its occurrence. In the southern part of the area studied, between Brzozowa I, Zakliczyn I and Siekierczyna 1G 1 boreholes, a displacement zone appears. It is interpreted as a SE prolongation of the Lubliniec-Kraków-Rajbrot displacement zone which separates two main tectonic elements of Upper Silesis block and Małopolska block. The thrust of the consolidated basement of the Rajbrot-Siekierczyna block (which is included to Upper Silesian block) is probably about 2-3 km in relation to the basement of Zakliczyn-Brzozowa area (which belongs to Małopolska block).

9

Sedimentation and tectonics of the Upper Proterozoic-Lower Cambrian deposits of the Southern Małopolska Massif (SE Poland)

Moryc W, Łydka K.

Geological Quarterly

|

2000

|

Vol. 44, Nr 1

47-58

EN

In the latest Precambrian and Early Cambrian, turbidity currents and cohesive flows transported pebbles, sand and mud into a deep water in south-east Poland, this sediment probably being sourced from Gondwana. Abundant detrital albite grains suggest volcanism during sedimentation. Pebbles in conglomerate interbeds are polymict and include rock fragments showing greenschist facies regional metamorphism in the source area. The Precambrian surface in the marginal part of the Carpathians lies at 2000-5000 m b.s.l., whereas farther south, around Kuźmina it reaches 7000 m. Still farther south (Krosno-Sanok-Baligród) geophysical evidence suggests it lies at about 17-20 km depth.

10

Transformations of deep buried sedimentary rocks from Kuźmina and Czudec (SE Poland)

Łydka K., Moryc W.

Archiwum Mineralogiczne

|

2000

|

T. 53, z. 1-2

25-60

EN

Petrological investigations were carried out on rocks from the Skole Unit of the Carpathian flysch, as well as on Miocene, probably older Tertiary, Lower Carboniferous and Precambrian basement rocks. Samples were taken from deep boreholes Kuzmina-1 and Czudec-1 (Fig. 1). The Kuzmina-1 borehole is, to date, the deepest in Poland (7541 m). The Czudec-1 borehole reaches 4793 m; it penetrates through the Carpathian flysch to a substantially different geological profile below (Fig. 2). The deepest horizons penetrated by the borehole Kuzmina-1 are Precambrian rocks that have undergone multiphase changes. The earliest changes are marked by the existence of thin quartz veins associated to brittle fracture. Next, there occurred the blastesis of chlorites. The chlorite crystaloblasts penetrate the quartz veins and — in some places — fill the entire vein making its walls indistinct in relation to the surrounding rock mass. The blastesis of chlorites took place at about 350°C. The Precambrian rocks show later ductile deformations represented by flexure-like foldings combined with transversal reorientation and crenulation of flaky minerals. The chlorite crystaloblastesis has been exposed in places to higher temperatures recorded by the appearance of phengite intergrowths within larger chlorite crystaloblasts. The Carboniferous rocks in the deepest part of the Czudec-1 borehole show a high degree of diagenesis but without traces of anchimetamorphism. The autochthonous Miocene sediments, overlying the Precambrian rocks in the Kuzmina-1 borehole, are rich in mixed-layer minerals illite-smectite. The abundance of these minerals shows that the sediments were transformed under conditions of weak diagenesis. It should be pointed out here that these rocks are buried over 7300 m, without traces of distinct secondary transformations. The flysch rocks representing the oldest deposits of the Skole Unit (Upper Cretaceous) are marly rocks with a variable proportion of carbonate minerals and clayey-arenaceous components. Mixed-layer minerals dominate among the clayey components; this suggests a low degree of diagenesis, which supports the potential of the studied rocks as oil- and gas-bearing horizons.

PL

Zbadano skały pochodzące z głębszych poziomów profili głębokich otworów wiertniczych Kuźmina-1 i Czudec-1: prowadzono badania mikroskopowe płytek cienkich, badano obrazy uzyskane skaningowym mikroskopem elektronowym, wykonano kompleksową analizę rentgenowską oraz punktową analizę chemiczną w wybranych mikroobszarach przy zastosowaniu mikrosondy elektonowej. W trakcie badań mikroskopowych stwierdzono, że dla skał fliszu karpackiego charakterystyczne są przeobrażenia ujawniające się obecnością sztywnych spękań przecinających się pod różnymi kątami. Spękania te prowadziły do powstawania szczelin różnej szerokości, wtórnie wypełnionych grubokrystalicznymi węglami - głównie kalcytem, rzadziej dolomitem. Badania rentgenowskie wskaźników krystaliczności illitów sugerują, że badane skały podlegały procesom diagenetycznym przebiegającym w warunkach bardzo niskich temperatur, na ogół poniżej 100 C. We frakcjach ilastych występują smektyty w strukturach mieszanopakietowych; ich udział w składzie skał fliszu bardzo mało się zmienia mimo znacznego pogrążenia. Obecnie są one w skałach pogrążonych do głębokości większej niż 700 m, co wskazuje na bardzo niski stopień geotermiczny w badanych formacjach. Występujące poniżej formacji fliszowych autochtoniczne serie trzeciorzędowe wykazują podobny do skał fliszu stopień transformacji. Skały dolnokarbońskie nawiercone w podłożu fliszu okazują nieco wyższy stopień diagenezy, objawiający się zanikiem minerałów ilastych o strukturach pęczniejących. Wskaźniki krystaliczności minerałów z grupy illitu sugerują, że stopień transformacji skał dolnokarbońskich nie osiągnął strefy anchimetamorfizmu. Skały prekambru wykształcone jako metaargility zbadano wśród materiałów pochodzących z najgłębszego polskiego otworu wiertniczego Kuźmina-1. Metaargility te przeszły wieloetapowe transformacje; z pierwotnych struktur synsedymentacyjnych zachowała się jedynie laminacja. Do najwcześniejszych przeobrażeń ujawniających się w zbadanych skałach prekambru należą sztywne spękania wypełnione ksenomorficznymi ziarnami kwarcu. Powstanie żyłek kwarcowych świadczy o penetracji skał prekambru przez roztwory bogate w krzemionkę. Następny etap transformacji objawia się blastezą chlorytów, która przebiegała w środowisku o temperaturze około 350 C. Blasteza ta stowarzyszona była z mobilizacją substancji chlorytotwórczej. Krystalobasty chlorytów głównej masy skalnej metaargilitów przechodzą z niej do żyłek kwarcowych, miejscami gęsto przerastając całą ich szerokość i zacierając tym samym granicę między żyłką a zasdaniczą masą skalną. Krystaloblasteza chlorytów przeiegała niekiedy w podwyższonej temperaturze, co przejawiało się powstawaniem fengitów tworzących przerosty z chlorytem, widocznych zwłaszcza w większych krystaloblastach chlorytowych. Temperaturę środowiska powstawania chlorytów oszacowano na podstawie udziału Al IV w strukturach chlorytu. Współwystępowanie krystaloblastów chlorytów i inicjalnych fengitów pozwala określić warunki transformacji badanych skał prekambru jako odpowiadające wstępnym fazom facji zieleńcowej. Analiza wykształcenia formacji prekambryjskich występujących w podłożu fliszu karpackiego i analiza porównawcza z wykształceniem ich odpowiedników w regionie śląsko-krakowskim oraz porównanie ze stanem transformacji wyżejległych skał osadowych paleozoiku skłania do wysunięcia tezy, że transformacja badanych skał prekambru nastąpiła w najwyższych jego poziomach, przed najniższym kambrem. A naliza stanu zachowania składników mineralnych badanych formacji prowadzi do wniosku, że najbardziej pogrążone skały fliszu karpackiego, a także autochtoniczne formacje trzeciorzędowe podścielające nasunięty górotwór karpacki nie osiągnęły głębokości, w których panują warunki środowiskowe uniemożliwiające generację ropy naftowej.

11

Metamorphic rocks in the basement of the Carpathians between Bielsko-Biała and Cracow

Moryc W, Heflik W.

Kwartalnik Geologiczny

|

1998

|

Vol. 42, nr 1

1--14

EN

The petrological studies revealed characteristics of the metamorphic rocks in the Lachowice-Stryszawa-Ślemien area. It has been shownbasing on the macro- and microscopic observations, thermal and chemical analyses that these rocks display features of metapsamites (locally metagreywackes) and metapelites, which are the products of the lowest grade of metamorphism - the greenschists facies. In the geological part of the paper the structural system of the erosinal surface of the crystalline rocks as well as an extent of the sediments older than Miocene is analysed. The crystalline basement of the Bielsko-Biała-Crakow region is discordantly covered with the younger sediments of different geological systems. With respect to their age, the metamorphic rocks studied correspond to the Cadomian or even older orogeny.

PL

Skały metamorficzne podłoża Karpat Zachodnich znane są z dwudziestu kilku otworów wiertniczych. Dotychczas utwory te zbadane zostały w rejonie horstu rzeszotarskiego. Wyniki nowych wierceń (dotychczas nie publikowanych) z rejonu Lachowic-Ślemienia-Stryszawy wykazały występowanie nowych stanowisk z tymi utworami. Są to skały metapsamitowe i metapelitowe o słabym stopniu metamorfizmu w facji zielonych łupków. Szczegółowe badania makro- i mikroskopowe, chemiczne i termiczne świadczą o ich przynależności do tego samego typu przeobrażeń genetycznych Utwory metamorficzne występujące w podłożu mezo-paleozoicznym (miejscami podmioceńskim) na obszarze Bialska-Białej_Krakowa tworzą zróżnicowaną strukturalnie powierzchnię erozyjną dodatkowo przeciętą szeregiem uskoków. Niektóre z nich, jak strefa Lubińca-Krakowa-Rajbrota lub uskok Żywca-Rzeszotar mają charakter regionalny i wpływają przy tym wybitnie na układ strukturalny tej powierzchni. Na północ od uskoku Żywca-Rzeszotar powierzchnia erozyjna skonsolidowanego podłoża metamorficznego jest najsilniej wyniesiona w rejonie Bielska-Białej-Kęt, gdzie osiąga wysokość prawie - 1000m. Ku południowi, północy i wschodowi powierzchnia ta wyraźnie się obniża, dochodząc w rejonie Piotrowic i Wysokiej do głębokości rzędu - 2500m. Dalsze obniżenie się tej powierzchni uwydatnia się w południowej strefie tego obszaru, przekraczając w strefie dotychczas zbadanej wiertniczo (Bystra-Lachowice) najprawdopodobniej - 3500m. Obniżenie tej powierzchni w tej strefie ma niewątpliwie związek z regionalnym uskokiem Żywca-Rzeszotar, zrzucającym obszar położony na południe od niego. Uskoki powodujące zróżnicowanie układu strukturalnego nie tylko tej powierzchni, ale powierzchni innych podmioceńskich systemów geologicznych, odgrywają główną rolę w budowie tektonicznej tego obszaru. Odzwierciedleniem tego jest głębokość powierzchni utworów krystalicznych występujących w strefie horstu rzeszotarskiego (Rzeszotary ok. - 500m) w stosunku do zrzuconego od zachodu bloku Mogilan-Borzęt, występującego przynajmniej o 1000-1700m niżej. W budowie geologicznej i charakterze petrograficznym skał metamorficznych zarysowuje się pewna zbieżność z ich układem strukturalnym. W strefie najsilniej wyniesionego podłoża (Bielsko-Białej-Kęt-Andrychowa) występują granitoidy, a zatem skały o najwyższym w tym rejonie stopniu metamorfizmu. Po zewnętrznej, północnej, wschodniej i południowej stronie tego garbu występują utwory słabo zmetamorfizowane, o typie facji zieleńcowej. Być może można się tu doszukać pewnej prawidłowości, wymaga to jednak jeszcze dalszych, dodatkowych badań. W świetle dotychczasowych badań utwory metamorficzne, zarówno z obszaru Polski, jak i Czech, należy dziś uznać za skały prekambryjskie, związane z działalnością kadomskiej, a być może nawet starszej orogenezy. Wskazują na to również nieliczne wprawdzie, ale dość sugestywne, badania radiometryczne.